مقامهای ارشد امنیتی اسرائیل معتقدند دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، در مقطع کنونی فرصتی کمسابقه برای تغییر حکومت در ایران دارد و در صورت از دست رفتن این فرصت، اسرائیل و آمریکا ممکن است با دورهای مکرر درگیری نظامی با جمهوری اسلامی روبهرو شوند.
مرکز امنیت و امور خارجی اورشلیم پنجشنبه ۹ بهمن در مطلبی تحلیلی نوشت به باور این مقامها، اسرائیل در جریان جنگ ۱۲ روزه این امکان را داشت که رهبری جمهوری اسلامی، از جمله علی خامنهای، دیکتاتور تهران، و پسرش مجتبی خامنهای، را هدف قرار دهد؛ اما این فرصت از دست رفت.
به گفته منابع امنیتی اسرائیل، اگر در بحران کنونی نیز تغییری در راس قدرت جمهوری اسلامی رخ ندهد، تهدید راهبردی تهران علیه اسرائیل، بهویژه در حوزه هستهای و موشکی، همچنان پابرجا خواهد ماند.
بر اساس این تحلیل، در صورت باقی ماندن ساختار فعلی قدرت در ایران، اسرائیل ناچار خواهد شد هر چند ماه یکبار وارد دور تازهای از تقابل نظامی شود تا روند بازسازی برنامه هستهای و افزایش تولید موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی را به تعویق بیندازد.
سیانان پیشتر گزارش داد پس از بینتیجه ماندن گفتوگوهای مقدماتی واشینگتن و تهران درباره محدودسازی برنامههای هستهای و موشکی جمهوری اسلامی، ترامپ در حال بررسی گزینه حملهای گسترده به حکومت ایران است.
تفاهم نانوشته آمریکا و اسرائیل
یک منبع سیاسی ارشد در اورشلیم گفت اسرائیل از دست رفتن فرصت را غیرقابل پذیرش میداند و در صورت اقدام نکردن واشینگتن، ممکن است خود برای حذف رهبر جمهوری اسلامی دست به عمل بزند.
بر اساس این گزارش، اسرائیل و آمریکا به تفاهمی نانوشته رسیدهاند تا در صورت تشدید تنشها، زیرساختهای نفت و گاز ایران را هدف قرار ندهند، زیرا هرچند بخش انرژی منبع اصلی تامین مالی جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران به شمار میرود، اما آسیب جدی به آن میتواند هر دولت انتقالی احتمالی در آینده را با بحران اقتصادی عمیق مواجه کند.
در بخش دیگری از این گزارش به موضوع «گزینه جایگزین» برای رهبری آینده ایران پرداخته شده است.
به نوشته مرکز اورشلیم، نام شاهزاده رضا پهلوی در محافل واشینگتن بهعنوان چهرهای نمادین برای دوران گذار مطرح است.
شاهزاده رضا پهلوی پیشتر در مصاحبه با یک شبکه آلمانی گفت قصد دارد برای کمک به تغییر در ایران به کشور بازگردد، اما بهدنبال تصدی هیچ مقام رسمیای نیست و هدفش «خدمت به مردم ایران» است.
بر اساس تحلیل مرکز امنیت و امور خارجی اورشلیم، ارزیابی نهادهای اطلاعاتی غربی این است که ترامپ شاهزاده رضا پهلوی را نه بهعنوان حاکم آینده، بلکه بهعنوان یک چهره نمادین برای جلب حمایت بینالمللی و کمک به شکلگیری چارچوب انتقال قدرت در نظر دارد.
سناریوهای رهبری انتقالی
طبق تحلیل مرکز امنیت و امور خارجی اورشلیم، دولت آمریکا در حال بررسی سناریوهایی برای ایجاد یک رهبری انتقالی گستردهتر متشکل از چهرههای اپوزیسیون خارج از کشور، تکنوکراتهای پیشین و برخی عناصر جداشده از ساختار فعلی حکومت ایران است.
با این حال، برخی منابع امنیتی اسرائیل هشدار میدهند فروپاشی حکومت بدون وجود رهبری منسجم میتواند به بیثباتی امنیتی، گسترش سلاحها، مشکلات در کنترل تاسیسات هستهای، و افزایش شکافهای قومی و منطقهای منجر شود.
پایگاه خبری دیدهبان ایران پنجشنبه ۹ بهمن گزارش داد تقاضا برای دریافت وجه نقد در کشور «افزایش محسوسی» یافته و از این رو، بانکها برای هر مراجعهکننده «به شکل غیررسمی» سقف ۳ تا ۵ میلیون تومان در نظر گرفتهاند.
این رسانه افزایش تقاضا برای اسکناس در «شرایط نااطمینانی» را «امری طبیعی» دانست و نوشت: «در شرایط تورمی، ارزش پول کاهش مییابد و در نتیجه افراد برای انجام امور روزمره به ارقام بالاتری از اسکناس نیاز دارند.»
آخرین آمار بانک مرکزی نشان میدهد میزان اسکناس و مسکوکات در دست مردم در ۸ ماه ابتدایی سال جاری جهشی قابل توجه داشت و بیش از ۲۳ درصد افزایش یافت.
این در حالی است که در دوره مشابه سال قبل، این شاخص تقریبا بدون تغییر بود و رشد آن حتی به یک درصد هم نمیرسید.
در روزهای اخیر، کشتار بیسابقه مردم به دست عوامل جمهوری اسلامی، در کنار احتمال مداخله نظامی آمریکا و تداوم بحران اقتصادی، زندگی روزانه در ایران را بهشدت تحت تاثیر قرار داده است.
نرخ ارزهای خارجی نیز با شتابی قابل توجه به مسیر صعودی خود ادامه میدهد و این روند، به ابهام و نگرانی درباره وضعیت اقتصاد ایران دامن زده است.
بر همین اساس، به نظر میرسد شهروندان نگهداری اسکناس را به سپردهگذاری در بانک ترجیح دادهاند و میکوشند دستکم بخشی از داراییهای خود را بهصورت نقد در اختیار داشته باشند.
بهای دلار به ۱۶۵ هزار تومان رسید
قیمت دلار ۹ بهمن در بازار آزاد تهران رکوردی جدید به ثبت رساند و از ۱۶۵ هزار تومان عبور کرد. هر سکه طلای طرح جدید، موسوم به «امامی»، به ۲۰۰ میلیون تومان رسید، اما ساعتی بعد قیمت آن اندکی کاهش یافت.
نرخ پوند از ۲۲۴ هزار تومان و یورو نیز از ۱۹۷ هزار تومان فراتر رفت.
دیدهبان ایران در ادامه گزارش خود نوشت کارشناسان بارها هشدار دادهاند بهدلیل «تورم مزمن و بالا» در کشور، چاپ اسکناسهای درشتتر امری ضروری است.
این رسانه افزود: «در حال حاضر، ایرانچک ۲۰۰ هزار تومانی بزرگترین اسکناس موجود است که از قیمت یک شانه تخممرغ پایینتر است.»
مرکز آمار ایران پیشتر از ثبت بالاترین نرخ تورم در دیماه از زمان تاسیس این سازمان خبر داد.
بر اساس این گزارش، نرخ تورم نقطهای در این ماه به رقم بیسابقه ۶۰ درصد رسید.
منظور از تورم نقطهای (نقطه به نقطه)، درصد تغییر عدد شاخص قیمت نسبت به ماه مشابه سال قبل است.
کاربران شبکههای اجتماعی نیز به موضوع کمبود اسکناس در کشور و دلایل آن واکنش نشان دادهاند.
کاربری به نام «جلال» در ایکس نوشت: «فرآیند تولید هر قطعه اسکناس یک ماه زمان نیاز دارد. بهعلاوه، فرآیند توزیع نیز زمانبر است. اما احتمالا مشکل مربوط به تحریمها و عدم امکان تامین مواد تولید است. با توجه به شرایط جنگی، تا جایی که میتوانید پول از عابربانک برداشت کنید.»
کاربری به نام «علیرضا» هم گفت: «شما با فرض جنگ الکترونیک فعلا باید اسکناس دلار و ریال آماده کنی.»
شورای اتحادیه اروپا پنجشنبه ۹ بهمن تصمیم گرفت تحریمهایی را علیه ۱۵ فرد و ۶ نهاد جمهوری اسلامی که مسئول نقضهای جدی حقوق بشر در ایران هستند، اعمال کند.
این تصمیم در پی سرکوب خشونتآمیز اعتراضات مسالمتآمیز ایران اتخاذ شده است؛ سرکوبی که شامل استفاده از خشونت، بازداشتهای خودسرانه و تاکتیکهای ارعاب از سوی نیروهای امنیتی علیه معترضان بوده است.
اتحادیه اروپا بهطور مشخص تدابیر محدودکنندهای را علیه اسکندر مؤمنی، وزیر کشور جمهوری اسلامی و رییس شورای عالی امنیت ملی، و همچنین اعضایی از دستگاه قضایی ایران از جمله محمد موحدیآزاد، دادستان کل کشور، و ایمان افشاری، قاضی صادرکننده احکام، اعمال کرد.
در ادامه این فهرست، نام روحالله مومننسب، رییس ستاد امر به معروف و نهی از منکر استان تهران نیز دیده میشود.
افزون بر این، فهرست تحریمهای جدید شامل تعدادی از فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و افسران ارشد نیروی انتظامی نیز میشود.
مجید فیض جعفری، رییس پلیس امنیت عمومی، احمدعلی فیضاللهی، فرمانده تیپ نیروهای ویژه صابرین سپاه پاسداران، علی عبداللهی علیآبادی، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیاء، مسعود مصدق، فرمانده یگانهای ویژه نیروهای انتظامی، حیدر الفتی، فرمانده سپاه پاسداران ایلام، علی اصغر پوربهشت، فرمانده بسیج شهرستان کهگیلویه، علیرضا نوشاد، فرمانده انتظامی شهرستان مرودشت و مرتضی شیخی، فرمانده سپاه پاسداران ازنا، از سوی اتحادیه اروپا تحریم شدند.
اتحادیه اروپا نوشت که همه این افراد در سرکوب خشونتآمیز اعتراضات مسالمتآمیز و بازداشتهای خودسرانهٔ فعالان سیاسی و مدافعان حقوق بشر نقش داشتهاند.
این تحریمها شامل ممنوعیت سفر به کشورهای عضو اتحادیه اروپا و مسدود شدن داراییها میشود.
تحریمها در ارتباط با جنگ اوکراین
اتحادیه اروپا همچنین در چارچوب رژیم تحریمی خود، تدابیر محدودکنندهای را علیه چهار فرد و شش نهاد اعمال کرد که تمرکز ویژهای بر برنامه تحت حمایت دولت ایران برای توسعه و تولید پهپادها دارد.
فهرست تحریمهای جدید شامل شرکت «توسعه و تولید موشک خجیر» ــ یکی از نهادهای اصلی در برنامهٔ موشکهای بالستیک ایران ــ و همچنین «ساهارا تاندر»، یک شرکت بازرگانی واردات و صادرات ایرانی است که بهعنوان شرکت پوششی برای وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ایران عمل میکند.
شورای اتحادیه اروپا همچنین چندین شرکت خصوصی دیگر را که قطعات حیاتی به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تامین میکنند یا با نهادهای درگیر در برنامه موشکی ایران ارتباط دارند، تحریم کرده است.
افرادی که در فهرست تحریمها قرار گرفتهاند شامل بازرگانان، مدیران عامل و سهامداران شرکتهای خصوصی هستند که در توسعه و تولید موشکهای بالستیک ایران نقش دارند و بنابراین در برنامه موشکی یا پهپادی ایران مشارکت میکنند.
با تحریمهای جدید، شمار کل افراد و نهادهای تحریمشده در این چارچوب، به ۲۴ فرد و ۲۶ نهاد میرسد. این رژیم تحریمی آخرین بار تا ۲۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۶ تمدید شده بود.
حمایت از تروریستی اعلام کردن سپاه
هلن مکانتی، وزیر امور خارجه ایرلند اعلام کرد که کشورش از قرار گرفتن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست سازمانهای تروریستی اتحادیه اروپا حمایت میکند.
یوهان وادهفول، وزیر خارجه آلمان نیز گفت که تعیین سپاه پاسداران بهعنوان یک سازمان تروریستی «ضروری» شده و ابراز اطمینان کرد که کشورهای اروپایی در این زمینه به موضعی مشترک خواهند رسید.
خبرگزاری رویترز نیز در گزارشی نوشت انتظار میرود وزیران امور خارجه اتحادیه اروپا به یک توافق سیاسی برای قرار دادن نام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست سازمانهای تروریستی این اتحادیه دست یابند.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، پیش از نشست شورای وزیران امور خارجه اتحادیه اروپا گفت این اتحادیه به احتمال زیاد سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای تروریستی خود قرار خواهد داد.
او افزود: «ما در حال اعمال تحریمهای جدید علیه ایران هستیم.»
شامگاه هشتم بهمن، اسپانیا و فرانسه اعلام کردند موضع پیشین خود را تغییر دادهاند و از قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست تروریستی اتحادیه اروپا حمایت خواهند کرد.
در پی تغییر موضع پاریس و مادرید، روبرتا متسولا، رییس پارلمان اروپا، اعلام کرد افزودن سپاه پاسداران به فهرست تروریستی اتحادیه اروپا «وظیفه اخلاقی» این نهاد است.
گیدئون سعار، وزیر خارجه اسرائیل نیز از دیگر اعضای اتحادیه اروپا خواست سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار دهند.
صفحه روابط عمومی شاهزاده رضا پهلوی در ایکس هم پیش از این خطاب به اتحادیه اروپا گفته بود: «اکنون زمان اقدام است نه تعلل. سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار دهید.»
لیستهایی که سپاه پاسداران در آن تروریست است
در سالهای اخیر و بهویژه پس از انقلاب ملی ایرانیان، کنشگران و مخالفان جمهوری اسلامی با اشاره به نقش این نهاد نظامی در سرکوب معترضان در داخل کشور و همچنین دست داشتن آن در طراحی و اجرای حملات تروریستی در بسیاری از کشورهای جهان، بارها خواستار قرار گرفتن نام سپاه پاسداران در فهرست گروههای تروریستی شدهاند.
بحرین و عربستان سعودی از اولین کشورهایی بودند که در پاییز ۱۳۹۷ سپاه پاسداران را در لیست سازمانهای تروریستی قرار دادند.
ایالات متحده نیز در فروردین ۹۸ سپاه پاسداران را یک سازمان تروریستی معرفی کرد. این اولین بار بود که دولت آمریکا یک نیروی نظامی رسمی وابسته به یک دولت حاکم را تروریستی اعلام میکرد.
دولت پاراگوئه اردیبهشت سال جاری رسما سپاه پاسداران را بهعنوان سازمان تروریستی معرفی کرد.
دولت کانادا نیز خرداد گذشته اعلام کرد سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای تروریستی طبقهبندی خواهد کرد.
خبرگزاری دولتی ایرنا در واکنش به این اقدام استرالیا، آن را «خصمانه و ضدایرانی» توصیف کرد.
دولت اکوادور ۲۵ شهریور سپاه پاسداران، حماس و حزبالله لبنان را بهعنوان «گروههای تروریستی و جنایتکار سازمانیافته» معرفی کرد.
در استرالیا، دولت ۱۶ آذر سپاه پاسداران را در فهرست «تروریسم دولتی» قرار داد و اعلام کرد این نهاد نظامی-امنیتی جمهوری اسلامی مسئول طراحی حملات علیه جامعه یهودیان این کشور در سال ۲۰۲۴ بوده است.
در آرژانتین نیز، خاویر میلی، رییسجمهوری این کشور، ۲۷ دی با امضای فرمانی نیروی قدس سپاه پاسداران و ۱۳ فرد مرتبط با شاخه برونمرزی سپاه پاسداران را «تروریستی» اعلام کرد.
به این ترتیب در صورت اضافه شدن اتحادیه اروپا، میتوان گفت به جز بریتانیا، سپاه پاسداران در لیست سازمانهای تروریستی تمام کشورهای بلوک غرب قرار گرفته است.
پیامدهای اضافه شدن سپاه پاسداران به فهرست سازمانهای تروریستی در اروپا
قرار گرفتن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست سازمانهای تروریستی اتحادیه اروپا پیامدهایی فراتر از یک اقدام نمادین خواهد داشت و به معنای ورود پرونده جمهوری اسلامی به مرحلهای تازه از تقابل حقوقی و امنیتی با اروپاست.
در صورت اتخاذ چنین تصمیمی، هرگونه عضویت، همکاری و حمایت مالی یا تبلیغاتی از سپاه پاسداران در قلمرو اتحادیه اروپا جرم کیفری محسوب میشود و دادستانیهای کشورهای عضو موظف خواهند بود بهطور فعال پروندههای قضایی مرتبط را پیگیری کنند.
این اقدام، جایگاه سپاه پاسداران را از یک نهاد صرفا تحریمشده به یک سازمان تروریستی قابل تعقیب کیفری تغییر میدهد.
در بعد اقتصادی و مالی، تروریستی اعلام شدن سپاه پاسداران به مسدودسازی کامل داراییها، حسابها و شبکههای اقتصادی مرتبط با آن در اروپا منجر میشود.
بانکها، شرکتهای بیمه، حملونقل، انرژی و فناوری حتی در صورت ارتباط غیرمستقیم با نهادها یا شرکتهای پوششی وابسته به سپاه پاسداران، با خطر پیگرد قضایی روبهرو خواهند شد.
از منظر سیاسی و امنیتی، این تصمیم همکاری اطلاعاتی و امنیتی کشورهای اروپایی علیه شبکههای وابسته به سپاه پاسداران، از جمله بازوهای برونمرزی آن را تقویت میکند و امکان اخراج دیپلماتها یا تعطیلی مراکز پوششی وابسته به جمهوری اسلامی را آسانتر میسازد.
همزمان، چنین اقدامی مسیر هرگونه گفتوگوی عادی سیاسی میان اروپا و تهران را با مانع جدی روبهرو میکند و پیام روشنی ارسال میکند مبنی بر اینکه سرکوب داخلی و فعالیتهای منطقهای جمهوری اسلامی دیگر یک موضوع داخلی تلقی نمیشود، بلکه تهدیدی علیه امنیت بینالمللی است.
زمانیان پنجشنبه ۹ بهمن با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی اینستاگرام نوشت «به احترام همه خونهای ریختهشده و یاد عزیزانی که در جریان اعتراضات اخیر جان خود را از دست دادند»، در جشنواره فجر حضور نخواهد یافت.
او ابراز امیدواری کرد این اثر «روزی که حال و فضای عمومی مردم برای تماشای فیلم و حضور در سینما مناسب باشد»، در اختیار مخاطبان و منتقدان قرار گیرد.
زمانیان تاکید کرد فیلم آرامبخش «در شرایطی دشوار، بهصورت مستقل و با سرمایه خصوصی» در سال ۱۴۰۳ ساخته و پیش از آغاز انقلاب ملی ایرانیان به دبیرخانه جشنواره فجر ارسال شده بود.
به گفته او، «امکان مکالمه و بیان نظر» درباره حضور فیلمش در جشنواره پیش از این بهدلیل قطع اینترنت مهیا نشده بود.
زمانیان کارشناس ارشد رشته کارگردانی از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران است و ساخت فیلم بلند «خوره» و فیلمهای کوتاه «شکارچی نهنگ»، «سوربز» و «کوتاه مثل یک راز» را در کارنامه دارد.
در فهرست فیلمهای حاضر در جشنواره حکومتی فجر، نام آثار کارگردانانی چون سروش صحت، محمدحسین مهدویان، رسول صدرعاملی، آرش معیریان، امیرشهاب رضویان، منوچهر هادی، مهدی شامحمدی و امیرحسین ثقفی دیده میشود.
زمانیان در ادامه پیام خود تاکید کرد کنارهگیری از جشنواره «تصمیم شخصی» او بوده و «تمامی مسئولیت آن بر عهده نگارنده این سطور» است.
او پیام خود را با عبارت «به امید روزهای روشن» و با امضای «فرزند کوچک ایران» به پایان برد.
جمهوری اسلامی در سالهای گذشته کوشیده است از انصراف هنرمندان از جشنوارههای حکومتی فجر جلوگیری کند و در مواردی، با هنرمندانی که دست به چنین اقدامی زدهاند، برخوردهای امنیتی داشته است.
در روزهای اخیر، شمار زیادی از شهروندان با اشاره به قتلعام مردم به دست نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی، حضور هنرمندان در جشنواره فجر را توهین به خون کشتهشدگان و همراهی با سیاست حکومت برای عادی جلوه دادن اوضاع دانستند.
شبنم طلوعی، بازیگر و کارگردان ایرانی، هشتم بهمن با انتشار پیامی در اینستاگرام خطاب به سروش صحت نوشت: «چطور میتوانی امسال در ویترین جشنواره فیلم فجر شرکت کنی و بیتفاوت به درد مردمی که بزرگت کردند، به خودت در آینه نگاه کنی و از شرم آب نشوی.»
طلوعی پیام خود به صحت را اینگونه پایان داد: «بیدار شو، برادر!»
شورای سردبیری ایراناینترنشنال پنجم بهمن در بیانیهای اعلام کرد بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب هدفمند انقلاب ملی به دستور علی خامنهای، دیکتاتور تهران، کشته شدهاند.
یک تحلیل منتشرشده از سوی مرکز امنیت و امور خارجی اورشلیم گفت مقامهای ارشد امنیتی اسرائیل معتقدند دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، با «فرصتی بیسابقه» برای تغییر حکومت در ایران روبهرو است و در صورت از دست رفتن این موقعیت، احتمال درگیریهای مکرر با جمهوری اسلامی در آینده افزایش خواهد یافت.
در این گزارش آمده که به باور این مقامها، اسرائیل در جریان جنگ ۱۲ روزه در خردادماه، این امکان را داشت که رهبری جمهوری اسلامی، از جمله علی خامنهای و پسرش مجتبی خامنهای، را هدف قرار دهد، اما این فرصت از دست رفت.
به گفته منابع امنیتی اسرائیل، اگر در بحران کنونی نیز تغییری در راس قدرت ایران رخ ندهد، تهدید راهبردی جمهوری اسلامی علیه اسرائیل، بهویژه در حوزه هستهای و موشکی، همچنان پابرجا خواهد ماند.
بر اساس این تحلیل، در صورت باقی ماندن ساختار فعلی قدرت در ایران، اسرائیل ناچار خواهد شد هر چند ماه یکبار وارد دور تازهای از تقابل نظامی شود تا روند بازسازی برنامه هستهای ایران و افزایش تولید موشکهای بالستیک را به تعویق بیندازد.
یک منبع سیاسی ارشد در اورشلیم گفته است که اسرائیل چنین سناریویی را غیرقابلپذیرش میداند و در صورت اقدام نکردن واشینگتن، ممکن است خود برای حذف رهبر جمهوری اسلامی دست به عمل بزند.
در عین حال، این گزارش میافزاید که اسرائیل و آمریکا به تفاهمی نانوشته رسیدهاند تا در صورت تشدید بحران، زیرساختهای نفت و گاز ایران را هدف قرار ندهند.
به گفته نویسنده، بخش انرژی ستون فقرات مالی حکومت ایران و سپاه پاسداران است و آسیب جدی به آن میتواند هر دولت انتقالی احتمالی آینده را نیز با بحران اقتصادی عمیق مواجه کند.
