دومین دیدار مارک کارنی و دونالد ترامپ؛ لبخندهای دیپلماتیک، دستهای خالی
مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، در دومین دیدار خود با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا در کاخ سفید، نتوانست امتیاز تازهای در زمینه تعرفههای تجاری برای صنایع کلیدی کشورش بگیرد.
مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، در دومین دیدار خود با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا در کاخ سفید، نتوانست امتیاز تازهای در زمینه تعرفههای تجاری برای صنایع کلیدی کشورش بگیرد.
این دیدار که بیش از گفتوگوهای اقتصادی، با تمجید و شوخی میان دو رهبر همراه بود، پرسشهای تازهای درباره توانایی کارنی در مدیریت رابطه با واشینگتن ایجاد کرده است.
دیداری صمیمی اما بیحاصل برای اقتصاد کانادا
مارک کارنی بعد از دو بار ملاقات با دونالد ترامپ در اتاق بیضی، باز هم با دست خالی به اتاوا بازگشت؛ ملاقاتی که بسیاری امیدوار بودند کمی از فشارهای اقتصادی ناشی از تعرفههای وضعشده بر کالاهای کانادایی بکاهد، اما دستاورد آن چیزی نبود جز رد و بدل شدن تعریف و تمجید میان دو رهبر و فضایی دوستانه که شاید تنها بتواند امید به گفتوگوهای آینده را زنده نگه دارد.
با اینکه کاناداییها میدانستند این دیدار به لغو کامل تعرفهها منجر نخواهد شد، اما انتظار داشتند صنایعی چون آلومینیوم، فولاد و خودروسازی که بخش بزرگی از اقتصاد کشور را تشکیل میدهند، اندکی از فشار تعرفهها رهایی یابند.
این امید با اظهارات تازه ترامپ که از تضاد منافع ذاتی میان دو کشور سخن گفت، کمرنگتر از همیشه به نظر میرسد.
«تضاد در منافع»
ترامپ در دیداری که حدود ۳۰ دقیقه به طول انجامید و در حضور خبرنگاران برگزار شد، ضمن تمجید از مارک کارنی بهعنوان «رهبر برجسته جهانی» گفت:«کانادا را دوست دارم، اما ما و کانادا بهطور طبیعی تضاد در منافع داریم؛ چون هر دو میخواهیم فولاد و آلومینیوم تولید کنیم، هر دو میخواهیم صنعت خودرو داشته باشیم.»
در این نشست، ترامپ تقریباً یکتنه پاسخگوی تمام خبرنگاران بود و حتی در میانه صحبتهای مارک کارنی نیز سخن او را قطع کرد تا بار دیگر، هرچند با لحنی شوخیآمیز، پیشنهاد الحاق کانادا به آمریکا را مطرح کند.
زبان بدن رهبران؛ سکوت، لبخند و بازی قدرت در اتاق بیضی
آنچه در این دیدار برای ناظران مهمتر از محتوای گفتوگوها بود، رفتار و زبان بدن دو رهبر بود؛ تماسهای دوستانه، لبخندهای مکرر، گفتوگوهای آرام در گوش ترامپ و واکنشهای کارنی هنگام شنیدن پاسخهای غیرمنتظره رییسجمهوری آمریکا.
بسیاری از تحلیلگران در کانادا، مارک کارنی را اندیشمندی بلندمدت اما سیاستمداری تازهکار میدانند؛ شاید به همین دلیل هم هست که هنوز یاد نگرفته است تعجب خود را در برابر حرفهای ناگهانی ترامپ پنهان کند.
اما آنچه در هر دو دیدار این دو در در کاخ سفید مشهود بوده، این است که مارک کارنی در سکوت فقط ترامپ را همراهی میکند تا انرژی جاری در اتاق را مثبت نگه دارد.
او خود قبلا به این نکته در مصاحبه با اکونومیست اشاره کرده بود؛ اینکه «دونالد ترامپ قابلیت این را دارد که دینامیک اتاق را کنترل کند.»
لحن نرمتر ترامپ؛ از تهدید به تمجید
اما این بار دینامیک اتاق از دیدارهای پیشین نرمتر بود. ترامپ که پیشتر بارها گفته بود «ما چوب و آلومینیوم و خودروهای کانادایی را نمیخواهیم»، این بار لحن خود را تغییر داد و گفت:
«میخواهم کانادا موفق باشد. فکر میکنم بعد از این دیدار، کاناداییها دوباره ما را دوست خواهند داشت.»
این سخنان اشارهای مستقیم بود به فضای سرد روابط میان دو کشور پس از آغاز جنگ تجاری؛ دورانی که بسیاری از شهروندان کانادایی سفر به آمریکا یا خرید کالاهای آمریکایی را تحریم کردند.
ادامه مذاکرات در واشینگتن؛ امیدها و انتقادها
با این حال، هنوز برای کاناداییها مشخص نیست چرا باید از دیداری که هیچ دستاورد اقتصادی ملموسی نداشت، خوشحال باشند.
دومینیک لبلنک، وزیر مسئول روابط کانادا و آمریکا که در هیئت همراه مارک کارنی حضور داشت، هنوز در واشینگتن مانده تا مذاکرات در سطح کارشناسی ادامه پیدا کند.
در مقابل، اتاوا تنها به واشینگتن چشم ندوخته است. مارک کارنی در همان گفتوگوی خود با اکونومیست گفت:«ما هم کارتهایی برای بازی با آمریکا داریم و هم بازیهای دیگری در دنیا که میتوانیم روی آنها تمرکز کنیم.»
کیاستون؛ اهرم جدید در مذاکرات با آمریکا
یکی از این کارتها، طرح خط لوله کیاستون است؛ پروژهای که نفت آلبرتا را به پالایشگاههای آمریکا میرساند و مدتهاست به موضوعی جنجالی در روابط دو کشور تبدیل شده است.
کارنی در این سفر تلاش کرد از این پروژه بهعنوان اهرم فشار برای مذاکره تجاری استفاده کند؛ بهویژه در آستانه تمدید توافق تجارت آزاد آمریکا، کانادا و مکزیک (USMCA) در سال ۲۰۲۶.
فشار داخلی بر کارنی؛ وعدهای که زیر ذرهبین است
اما فضای داخلی کانادا نیز برای کارنی خالی از فشار نیست. بسیاری از شهروندان این کشور در زمان انتخابات فدرال، به او رأی دادند با این امید که توانایی مذاکره با ترامپ و «مهارت اقتصادیاش» بتواند فشار تعرفهها را کاهش دهد.
اکنون رقیب سیاسی او — که با زحمت دوباره به مجلس راه یافته — منتظر است در نشستهای آینده پارلمان، این توانایی وعدهدادهشده را به چالش بکشد و از او درباره نتایج واقعی این دیدارها بپرسد.
کارشناسان میگویند اگرچه کارنی در ظاهر دست خالی به اتاوا بازگشته، اما تغییر محسوس در لحن ترامپ — از تهدید به تمجید — میتواند نشانگر فرصتی تازه برای بازسازی روابط اقتصادی دو کشور باشد؛ فرصتی که البته بدون اقدام عملی، ممکن است بار دیگر بهسرعت از بین برود.
ترامپ چهارشنبه ۱۶ مهر در تروث سوشیال، شبکه اجتماعی خود، نوشت: «شهردار شیکاگو باید بهدلیل ناتوانی در حمایت از ماموران اداره مهاجرت به زندان برود! فرماندار پریتزکر هم همینطور!»
این اظهارات در حالی مطرح شد که دولت ترامپ در حال آمادهسازی برای استقرار نیروهای گارد ملی در اطراف شیکاگو است.
به گزارش رویترز با وجود مخالفت جیبی پریتزکر فرماندار، برندون جانسون، شهردار و دیگر مقامهای دموکرات ایالتی، صدها سرباز گارد ملی تگزاس در یکی از پایگاههای ارتش در حومه این شهر مستقر شدهاند.
ترامپ در روزهای گذشته تهدید کرده بود که نیروهای نظامی را به شهرهای بیشتری اعزام خواهد کرد. او این مناطق را «محل تمرین نیروهای مسلح» خوانده بود.
او نوشت: «هدف من ساده است؛ متوقف کردن جرم و جنایت در آمریکا!»
در عین حال، نظرسنجی تازه رویترز/ایپسوس نشان میدهد بیشتر آمریکاییها با استقرار نیروهای نظامی بدون وجود تهدید خارجی مخالفاند.
تاد بلانش، معاون دوم وزارت دادگستری، در شبکه فاکسنیوز گفت: «آنچه اکنون در شیکاگو میگذرد، عملا تروریسم داخلی است.»
در مقابل، پریتزکر، ترامپ را متهم کرد که با تحریک خشونت قصد دارد اعزام نظامیان را توجیه کند. دولت ایالتی ایلینوی نیز علیه استقرار نیروها شکایت کرده است، اما یک قاضی فدرال موقتا اجازه اجرای این طرح را داده است.
با وجود ادعای دولت فدرال درباره افزایش ناامنی، مقامهای محلی میگویند اعتراضها علیه سیاست مهاجرتی ترامپ در شیکاگو و پورتلند عمدتا آرام و محدود بوده و با تصویری که کاخ سفید ارائه میدهد تفاوت دارد.
ترامپ دوشنبه به خبرنگاران گفت که اگر موانعی از سوی فرمانداران یا شهرداران ایجاد شود یا اگر تصمیمات دادگاهها مانع اجرای دستوراتش شوند، به قانون «مقابله با شورش» متوسل خواهد شد.
این قانون، که قدمتی بیش از ۲۰۰ سال دارد، به رییسجمهوری اختیار میدهد در شرایط اضطراری، برای مقابله با ناآرامی داخلی، ارتش را بهکار گیرد.
ترامپ گفت: «ما این قانون را بهدلیل مشخصی داریم. اگر کسی کشته شود و دادگاه یا فرماندار جلو ما را بگیرند، بله، از آن استفاده میکنم.»
بهنوشته نشریه آمریکایی «ورد اند وی»، پرواز بازگشت گروهی از مهاجران ایرانی از خاک آمریکا به تهران شامل تعدادی از نوکیشان مسیحی و سایر اقلیتهای مذهبی بود که در صورت بازداشت در جمهوری اسلامی، احتمالاً با شکنجه، زندانهای طولانیمدت و حتی اعدام روبهرو خواهند شد.
براساس گزارشی که آرا توروسیان، کشیش مسیحی ایرانیتبار، در فیسبوک منتشر کرده، در میان اخراجشدگان چهار زن و مردی ۷۲ ساله حضور داشتند که نزدیک به ۵ دهه در آمریکا زندگی کرده بود.
توروسیان که ماههاست علیه بازداشت اعضای کلیسای خود در آمریکا اعتراض میکند، نوشت: «در این پرواز حدود ۱۵ نوکیش مسیحی ایرانی و تعدادی پناهجوی سیاسی و قومی حضور داشتند.»
این روایت از سوی علی هریسچی، وکیل مهاجرت ساکن مریلند نیز تایید شد. او به ایراناینترنشنال گفت دو تن از موکلانش در این پرواز بودند، از جمله زنی که به مسیحیت گرویده و نامش بهدلیل حفظ امنیت فاش نشد. هریسچی افزود که همسر این زن آزاد شده، اما حالا خانواده از هم جدا افتادهاند.
هرچند مسیحیان کمتر از یک درصد جمعیت ایران را تشکیل میدهند، اما بزرگترین اقلیت مذهبی کشور محسوب میشوند. طبق گزارش ژانویه ۲۰۲۵ سازمان «درهای باز»، ایران یکی از ده کشور نخست در فهرست جهانی آزار مسیحیان است؛ جایگاهی بالاتر از افغانستان و نزدیک به کره شمالی و یمن.
در حالیکه کلیساهای قدیمی نظیر ارامنه، آشوریها و کلدانیها از حمایت محدودی برخوردارند، گروههای انجیلی و پروتستان از هیچگونه حمایت رسمی بهرهمند نیستند. بر اساس قوانین ایران، تبلیغ مسیحیت و گرویدن به آن، بهویژه اگر به زبان فارسی باشد، ممنوع بوده و میتواند به جریمه، شلاق، زندان یا حتی حکم اعدام منجر شود.
سازمان «درهای باز» هشدار داده است که حکومت ایران نوکیشان مسیحی را تهدیدی برای امنیت دینی و سیاسی کشور میداند. در این گزارش آمده: «این افراد غالباً به اتهام اقدام علیه امنیت ملی بازداشت، محاکمه و به احکام سنگین محکوم میشوند.»
در سالهای اخیر، ورود ایرانیان به آمریکا از طریق مرز جنوبی افزایش یافته است. در دوره بایدن، اپلیکیشن «سیبیپیوان» برای ثبت درخواست پناهندگی طراحی شد، اما در دوره ترامپ بسیاری از این درخواستها نادیده گرفته شدند.
توروسیان نوشت که برخی از افراد اخراجشده در مراحل پایانی دادرسی مهاجرتی بودند و حتی تایید اولیه نیز دریافت کرده بودند، اما ناگهان بدون اطلاع سوار پروازی شدند که پس از توقف در پورتوریکو و قطر، در نهایت به تهران رسید. هریسچی گفت که پس از این اخراج دیگر موفق به برقراری تماس با موکلش نشده است.
به گزارش آسوشیتدپرس، این پرواز نتیجه توافقی نادر میان دولت ترامپ و جمهوری اسلامی بوده، هرچند دو کشور هنوز به اعمال تحریم و تنشهای هستهای ادامه میدهند. هریسچی گفت: «نه آمریکا و نه ایران پیش از این توافق، افکار عمومی را در جریان نگذاشتند. این موضوع بسیار نگرانکننده است.»
او هشدار داد: «این اتفاق در را به روی اخراجهای گستردهتر علیه ایرانیانی که سالهاست در آمریکا زندگی میکنند باز خواهد کرد. ما نگرانیم، چون این روند تازه آغاز شده است.»
براساس گزارش منتشرشده در فیسبوک، رسانههای حکومتی ایران هنگام فرود هواپیما در تهران حاضر بودند. پناهجویان صف کشیده، بازرسی شده و وسایلشان ضبط شد. توروسیان نوشت: «۱۰ تا ۱۵ نوکیش مسیحی مجبور شدند مقابل دوربین، انجیلها و صلیبهای خود را نشان دهند و در شرایط بازجویی به سؤالات پاسخ دهند.»
این افراد سپس به اتاقهای مجزا منتقل و مجبور شدند در اعترافاتی ویدئویی، ایمان خود را انکار کرده، کشیشها را به فریبکاری متهم کرده و بگویند تنها بهقصد دریافت پناهندگی به مسیحیت گرویدهاند. بهنوشته این منبع، این اعترافات بهزودی در تلویزیون ایران پخش خواهد شد.
هریسچی هشدار داد که روش اخراج آمریکا باعث خطر مضاعف شده، زیرا معمولاً مدارک شخصی افراد، از جمله پروندههای قضایی آنها، پیش از ورود به مقصد ارسال میشود. او گفت: «اگر در این اسناد کپی پروندهها، مدارک حمایت از پناهندگی و حتی انجیل وجود داشته باشد، حکومت ایران میتواند آنها را به همکاری با دولت خارجی، اقدام علیه امنیت ملی و ارتداد متهم کند — اتهاماتی که مجازاتشان میتواند اعدام باشد.»
این اخراجها تنها چند ماه پس از آن انجام شد که کنگره آمریکا با اکثریت جمهوریخواه، قطعنامهای در محکومیت آزار مسیحیان در کشورهای اسلامی نظیر ایران تصویب کرد.
هریسچی گفت: «این اقدام، شرایط وخیم حقوق بشر در ایران را نادیده میگیرد و خطرات واقعی را برای پناهجویان سیاسی و دینی بیاهمیت جلوه میدهد.»
توروسیان در پایان دولت آمریکا را متهم کرد که «سالخوردگان، زنان و پناهجویان تاییدشده را بهدست حکومتی سپرد که به شکنجه مذهبی و زندانیکردن مخالفان شهرت دارد». بهگفته او، این اقدام «نهفقط غیرانسانی، بلکه خیانتی بزرگ به سنت دیرینه آمریکا در حمایت از ستمدیدگان» است.
منبع ناشناس توروسیان هشدار داد: «این پناهجویان فقط عدد و رقم نیستند. آنها پدر، مادر، مؤمن و بازماندهاند. بازگشت اجباریشان به ایران آنها را در معرض زندان، شکنجه یا مرگ قرار میدهد. سکوت در برابر این بیعدالتی، مشارکت در آن است.»
