ایراناینترنشنال
یک شاهد عینی که در اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دی مشهد شرکت کرده بود، از تیراندازی مستقیم نیروهای سرکوب و کشتار گسترده معترضان با استفاده از شمار زیادی تکتیرانداز خبر داد.
این شهروند معترض که در گزارش با نام مستعار «لادن» معرفی میشود، پنجشنبه دوم بهمن گفت: «اعتراضها در هر دو شب از خیابانهای فرعی مشهد شروع میشد. جمعیت کمکم بیشتر میشد و بعد به سمت خیابانهای اصلی حرکت میکرد.»
او افزود: «مثلا مردم از ورودیهایی که به وکیلآباد و احمدآباد منتهی میشد، حرکت میکردند و همینطور جلو میرفتند تا به خود وکیلآباد یا احمدآباد میرسیدند.»
لادن ادامه داد: «در این مکانها دریای خون به راه افتاده بود. نیروها از روی پشتبامها شلیک میکردند و تیرها مستقیم قلب یا سر را هدف میگرفت.»
بلوار وکیلآباد یکی از مهمترین و طولانیترین محورهای شهری مشهد است. وکیلآباد از تقاطع آزادی و بلوار کوثر آغاز میشود و تا مناطق حاشیهای شهر، از جمله محدوده طرقبه و شاندیز، امتداد پیدا میکند.
خیابان احمدآباد هم یکی از شناختهشدهترین و قدیمیترین محورهای مشهد به شمار میرود و نقش مهمی در حیات اداری، اقتصادی و اجتماعی شهر ایفا میکند.
خبرگزاری فرانسه دوم بهمن نوشت از آنجا که ایران پس از هفتهها اعتراضات همچنان تا حد زیادی با قطع اینترنت مواجه است، روایت شاهدان عینی برای فهم چگونگی وقوع این رویدادها و سرکوب گسترده حکومت اهمیت اساسی دارد.
«تکتیراندازها میزدند، فقط سر و قلب»
لادن در ادامه با اشاره به سرکوب شدید معترضان در منطقه هفت تیر مشهد گفت شامگاه ۱۸ دی، شماری از تکتیراندازها در «تراس» یکی از برجهای منطقه مستقر شده بودند و به مردم در نزدیکی کلانتری هفت تیر شلیک میکردند.
او ادامه داد: «حداقل ۱۰۰ نفر را آن شب از بالای برج با اسنایپر زدند. فقط سر و قلب.»
لادن از شمار زیاد جانباختگان انقلاب ملی در مشهد خبر داد و گفت آن دسته از نیروهای سرکوب که مجهز به تفنگ ساچمهای بودند، تعمدا صورت معترضان را هدف قرار میدادند.
او لحظات هولناک حمله ماموران جمهوری اسلامی را چنین روایت کرد: «با ساچمه به صورتت شلیک میکردند. باید واقعا شانس میآوردی که به چشمت نمیخورد.»
این شهروند گزارشهای متعدد در خصوص اقدام نیروهای سرکوب در زدن «تیر خلاص» به مجروحان را تایید کرد و افزود: «یک سری را از خیابانها به داخل کوچهها منتقل کردند و تیر خلاص زدند.»
به گفته لادن، در برخی محلههای مشهد، از جمله سیدی، حجم خون ریختهشده معترضان روی زمین آنقدر زیاد بود که مردم ناچار شدند خودشان برای شستن خیابانها اقدام کنند.
مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، دوم بهمن هشدار داد شمار کشتهشدگان در انقلاب ملی ایرانیان ممکن است بیش از ۲۰ هزار نفر باشد.
روایتهای رسیده از ایران حاکی از آن است که همزمان با قطع اینترنت و راههای ارتباطی، جمهوری اسلامی به سرکوب معترضان ادامه میدهد و نیروهای امنیتی فضایی مشابه حکومت نظامی در شهرها برقرار کردهاند.
«این دفعه حکومت خیلی جنایت کرد، از نازیها بدتر»
لادن در ادامه از وجود فضای «حکومت نظامی» در مشهد خبر داد و گفت: «سر چهارراهها، ماشینهای مسلح و ناپویی با اسلحه هستند. مردم را نگه میدارند. گوشی و ماشین را میگردند. گوشی بعضیها را هم با خودشان میبرند.»
او ادامه داد: «هر کسی بیرون میرود، اول گوشی خود را پاکسازی میکند.»
او همچنین به محدودیتهای شدید اینترنتی در ایران پرداخت و خطاب به ایرانیان خارج از کشور افزود: «بعضی لحظات اینترنت وصل میشود، اما ممکن است هر لحظه قطع شود. شما که خارج از ایران هستید، نگذارید به فراموشی سپرده شود. این دفعه حکومت خیلی جنایت کرد، از نازیها بدتر.»
پیشتر گروهی از متخصصان پزشکی، پیراپزشکی و پزشکی قانونی در بیانیهای تحلیلی اعلام کردند بررسی نظاممند تصاویر و ویدیوهای رسیده از ایران، نشاندهنده الگوهای جدی و نگرانکننده از نقض اصول بنیادین پزشکی، پزشکی قانونی و حقوق بشر در جریان سرکوب اخیر است.
مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، اوایل هفته جاری گفت برآوردها نشان میدهد شمار غیرنظامیانی که در جریان سرکوب اعتراضات جان خود را از دست دادهاند، دستکم پنج هزار نفر است. او با استناد به گزارشهای دریافتی از پزشکان داخل ایران افزود این رقم میتواند «حداقل ۲۰ هزار نفر» باشد.
بر اساس گزارش پنجشنبه دوم بهمن خبرگزاری بلومبرگ، سازمان حقوق بشری هرانا، مستقر در آمریکا، اعلام کرد تا کنون مرگ چهار هزار و ۹۰۲ نفر در جریان اعتراضاتی را راستیآزمایی کرده است که از اواخر آذر آغاز شد.
هرانا افزود بررسی دستکم ۹ هزار و ۳۸۷ مورد دیگر همچنان ادامه دارد و تاکنون بیش از ۲۶ هزار نفر نیز در ارتباط با این اعتراضات بازداشت شدهاند.
موانع راستیآزمایی در ارائه آمار دقیق جانباختگان
بلومبرگ در ادامه گزارش خود نوشت تلاش نهادهای حقوق بشری برای برآورد دقیق تلفات انقلاب ملی ایرانیان، که بزرگترین تظاهرات از زمان انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ به شمار میرود، به دلیل محدودیتهای شدید دسترسی به اینترنت و اختلال گسترده در ارتباطات مخابراتی در ایران با موانع جدی روبهرو شده است.
به نوشته این خبرگزاری، اعتراضات ابتدا در تهران و در پی سقوط ارزش پول ملی آغاز شد و سپس به سرعت به شهرهای مختلف کشور گسترش یافت و با شعارهایی علیه حکومت و شخص علی خامنهای، دیکتاتور تهران، همراه شد.
مقامهای جمهوری اسلامی دو هفته پس از بزرگترین کشتار مردم ایران در تاریخ معاصر، در شرایطی که با قطع اینترنت و تلفن تلاش کردند مانع از انعکاس حقیقت شوند، چهارشنبه اول بهمن برای نخستین بار آماری رسمی از تلفات ارائه کردند.
بر این اساس شورای عالی امنیت کشور اعلام کرد سه هزار و ۱۱۷ نفر در جریان ناآرامیها جان باختهاند و مدعی شد تنها ۶۹۰ نفر از آنها معترضان بودهاند و دو هزار و ۴۲۷ نفر دیگر، از جمله نیروهای امنیتی، به دست معترضان «شهید» شدهاند. این آمار بدون ارائه جزییات مستقل منتشر شد.
این در حالی است که شورای سردبیری ایراناینترنشنال در بیانیهای به تاریخ ۲۳ دی اعلام کرد در جریان سرکوب انقلاب ملی ایرانیان، دستکم ۱۲ هزار نفر عمدتا در دو شب پیاپی پنجشنبه و جمعه ۱۸ و ۱۹ دیماه به دست نیروی سرکوب جمهوری اسلامی کشته شدند. کشتاری که به نوشته این شورا، از نظر گستره جغرافیایی، شدت خشونت و شمار جانباختگان، در تاریخ معاصر ایران بیسابقه است.
همچنین در روزهای اخیر، ایراناینترنشنال با انتشار گزارشهای متعدد به نقل از روایتهای شهروندان خبر داد خانوادههای جانباختگان با فشار نهادهای امنیتی روبهرو شدهاند تا عزیزان خود را بهعنوان عضو بسیج یا کشتهشده به دست «تروریستها» معرفی کنند.
ساتو همچنین تاکید کرد هیات بینالمللی حقیقتیاب که پس از اعتراضات ضدحکومتی سال ۱۴۰۱ تشکیل شد، باید بررسی جرایم احتمالی دولت ایران در اعتراضات اخیر را نیز در دستور کار قرار دهد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، که پیشتر از احتمال مداخله در حمایت از معترضان سخن گفته بود، بعدا از این موضع عقبنشینی کرد. او پنجشنبه در حاشیه نشست مجمع جهانی اقتصاد در داووس گفت تهران مایل به گفتوگو است و افزود: «ایران میخواهد مذاکره کند و مذاکره خواهیم کرد.»
در همین حال گروهی از ایرانیان چهارشنبه با تجمع مقابل محل برگزاری مجمع جهانی اقتصاد در داووس سوییس، خوستار حمایت جهانی از انقلاب ملی مردم ایران شدند.
انقلاب ملی ایرانیان پنجشنبه دوم بهمن در حالی وارد بیستوششمین روز خود شد که گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال بر اساس دادههای پزشکی و بیمارستانی، نشان داد تنها در روزهای ۱۸ و ۱۹ دیماه، دستکم ۸۰۰ شهروند در اصفهان جان خود را از دست دادند.
منابع محلی گفتند نیروهای امنیتی با دسترسی به سامانههای درمانی، اطلاعات جانباختگان و مجروحان را حذف کرده و پروندههای پزشکی را ضبط کردهاند.
اخباری از جانباختگان
بر اساس تصاویر و اطلاعات دریافتی، چهار تریلی پنجشنبه پیکر کشتهشدگان اعتراضات اخیر را به مرکز پزشکی قانونی کهریزک منتقل کردند. این تصاویر در حالی منتشر شد که طی روزهای گذشته نیز گزارشهای مشابهی از انتقال گسترده اجساد به این مرکز دریافت شده بود.
همزمان با این گزارشها، خبر کشته شدن شماری از دانشجویان نیز منتشر شد. کانال تلگرامی «دانشجویان متحد» گزارش داد سینا کاظمی، دانشجوی رشته نرمافزار، روز ۱۹ دی در تهران به دست ماموران حکومتی کشته شده است.
همین منبع اعلام کرد حبیب خوبیپور، دانشجوی دکتری ریاضی و نخبه علمی، پس از چند روز بستری شدن، در اثر جراحات ناشی از شلیک گلوله، روز ۲۴ دیماه جان باخته و در شهر لیکک در استان کهگیلویه و بویراحمد به خاک سپرده شده است.
ایراناینترنشنال در این روز و بر اساس اطلاعات تاییدشده، اعلام کرد پیوند نعیمی، شهروند بهائی ساکن کرمان، ۱۸ دیماه در محل کار خود بازداشت و به مکانی نامعلوم منتقل شده است.
سازمان حقوق بشری هانا نیز از بازداشت صدیق یوسفپور، زندانی سیاسی سابق در سقز خبر داد.
در این روز، ویدیوهای متعددی از تهران، مشهد، گچساران و ایرانشهر منتشر شد که نشاندهنده حجم گسترده اعتراضات شبانه، راهپیماییها و درگیری مستقیم معترضان با نیروهای سپاه پاسداران و لباسشخصیها در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی بود.
بر اساس این ویدیوها در تهران، معترضان در خیابان شریعتی شعار «بهش نگید اعتراض، اسمش شده انقلاب» و «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده» سر داده بودند. در مشهد نیز گزارشها از حضور گسترده یگان ویژه، شلیک گاز اشکآور و هدف گرفتن مستقیم معترضان همزمان با فراخوان شاهزاده رضا پهلوی حکایت داشت.
واکنشهای جهانی
پارلمان اروپا در این روز با رای اکثریت قطعنامهای را علیه جمهوری اسلامی تصویب کرد و خواستار پایان سرکوب معترضان و قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست گروههای تروریستی شد.
در این قطعنامه، پارلمان اروپا همچنین خواستار اخراج دیپلماتهای جمهوری اسلامی از این اتحادیه و کمک به دور زدن محدودسازی اینترنت در ایران شد.
همزمان، روبرتا متسولا، رییس پارلمان اروپا، در شبکه ایکس نوشت: «از خیابانهای تهران تا قلب پارلمان اروپا، پیام روشن است: ایران باید آزاد شود و ایران آزاد میشود.» او تاکید کرد حتی در شرایط قطع ارتباطات، صدای مردم ایران شنیده میشود و آنها تنها نیستند.
مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، نیز اعلام کرد «همه گزینهها روی میز است» و تاکید کرد که دونالد ترامپ به وعدههای خود برای کمک به معترضان ایرانی پایبند خواهد بود. ترامپ نیز در نشست داووس گفت: «ایران دوست دارد گفتوگو کند و ما هم گفتوگو خواهیم کرد.»
اداره فدرال حفاظت از قانون اساسی آلمان در این روز هشدار داد تضعیف جایگاه منطقهای جمهوری اسلامی ممکن است به افزایش فعالیتهای اطلاعاتی و سرکوبگرانه تهران علیه مخالفان در اروپا منجر شود. این نهاد تاکید کرد جاسوسی، تهدید، تخریب وجهه و حتی استفاده از خشونت علیه ایرانیان تبعیدی از سناریوهای محتمل است.
همزمان، کانال ۱۲ اسرائیل گزارش داد نهادهای اطلاعاتی غربی برای نخستین بار نشانههایی از شکاف در صفوف نیروهای امنیتی ایران شناسایی کردهاند و صدها افسر از سپاه پاسداران و بسیج از صفوف خود جدا شدهاند؛ گزارشی که هنوز بهطور مستقل تایید نشده است.
نگرانیها از ادامه سرکوب و اعدامهای احتمالی
بیش از ۸۰۰ سینماگر، نویسنده و هنرمند از کشورهای مختلف در بیانیهای مشترک، کشتار و شکنجه معترضان ایرانی را محکوم کردند. در میان امضاکنندگان این بیانیه نام چهرههایی چون ژولیت بینوش، ماریون کوتیار، یورگوس لانتیموس، گلشیفته فراهانی و زر امیرابراهیمی دیده میشود. امضاکنندگان خواستار بازنگری جدی در روابط فرهنگی و سیاسی با جمهوری اسلامی شدند.
نگرانیها درباره سرنوشت بازداشتشدگان با صدور چند بیانیه داخلی و بینالمللی تشدید شد. بیش از ۹۰ هنرمند، نویسنده و کنشگر فرهنگی ایرانی در بیانیهای فوری هشدار دادند هزاران بازداشتشده، عمدتا جوانان، در معرض اتهاماتی مانند محاربه، تروریسم و جاسوسی قرار دارند؛ اتهاماتی که میتواند به صدور حکم اعدام منجر شود. این بیانیه تاکید دارد نبود دادرسی عادلانه و تهدیدهای اخیر مقامهای قضایی، خطر اجرای فوری احکام سنگین را افزایش داده است.
شورای مدیریت گذار نیز با صدور بیانیهای از جامعه جهانی خواست برای جلوگیری از تکرار الگوی سرکوب سوریه در ایران، فورا اقدام کند. این شورا خواهان اخراج سفرای جمهوری اسلامی از کشورهای عضو اتحادیه اروپا، فراخواندن سفرای اروپایی از تهران و قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست سازمانهای تروریستی شد.
تهدیدها در جمهوری اسلامی
در واکنش، مقامهای ارشد نظامی جمهوری اسلامی لحن تهدیدآمیزتری اتخاذ کردند. علی عبداللهی، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا، هشدار داد هرگونه تعرض به ایران، تمامی پایگاههای آمریکا را به «اهداف مشروع» تبدیل خواهد کرد. محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه پاسداران، نیز اعلام کرد «دست پاسداران بر ماشه است».
در این رایگیری که پنجشنبه دوم بهمن در پارلمان اروپا در استراسبورگ فرانسه انجام شد، از مجموع ۶۲۸ نماینده حاضر، ۵۶۲ نفر رای موافق، ۹ نفر رای مخالف و ۵۷ نفر رای ممتنع دادند.
این قطعنامه افزون بر موضوع سپاه پاسداران، بر لزوم اخراج دیپلماتهای جمهوری اسلامی از اتحادیه اروپا و تقویت حمایتها برای مقابله با محدودیتهای اینترنت در ایران تاکید کرد.
روبرتا متسولا، رییس پارلمان اروپا، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «از خیابانهای تهران تا قلب پارلمان اروپا، پیام روشن است: ایران باید آزاد شود. ایران آزاد خواهد شد.»
به گفته متسولا، پارلمان اروپا بر لزوم هدف قرار دادن سرکوبگران، تروریستی اعلام شدن سپاه پاسداران و پاسخگو کردن عاملان جنایتها تاکید دارد.
پارلمان اروپا پیشتر در ژانویه ۲۰۲۳ و در واکنش به سرکوب مردم ایران در جریان خیزش «زن، زندگی، آزادی» نیز خواستار قرار گرفتن نام سپاه پاسداران در فهرست گروههای تروریستی اتحادیه اروپا شد.
جوزپ بورل، مسئول وقت سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در آن زمان اجرایی شدن این تصمیم را منوط به حکم قضایی دانست و گفت: «نمیشود چون کسی سازمانی را دوست ندارد، آن را تروریست بنامیم. اول به تصمیم یک دادگاه در یکی از کشورهای عضو اتحادیه اروپا نیاز داریم. پس از آن میشود موضوع را در سطح اتحادیه اروپا مطرح کرد.»
قرار است ایرانیان یکشنبه پنجم بهمن با برگزاری تجمعی اعتراضی در بروکسل، یکی از مطالبات خود یعنی قرار گرفتن سپاه در فهرست سازمانهای تروریستی را مطرح کنند. مقر شورای اتحادیه اروپا در بروکسل واقع است.
رییس پارلمان اروپا: با قاطعیت در کنار مردم ایران ایستادهایم
متسولا در ادامه اظهارات خود گفت پارلمان اروپا با اکثریتی قاطع رای به حمایت از آرمانهای مردم ایران داده و خواستار پایان دادن به «سرکوب وحشیانه و قتل عام تظاهرکنندگان مسالمتجو، توقف فوری اعدامها و قتلهای حکومتی، و آزادی همه معترضان بازداشتشده و زندانیان سیاسی» شده است.
او خطاب به «مردم شجاع ایران» نوشت: «حتی وقتی ارتباطات قطع میشود، صدای شما شنیده میشود. حتی وقتی تاریکی تحمیل میشود، شما دیده میشوید. شما تنها نیستید. پارلمان اروپا با قاطعیت در کنار شما ایستاده است.»
ژردن باردلا، عضو فرانسوی پارلمان اروپا، نیز در سخنرانی خود در این نهاد، جمهوری اسلامی را یک «رژیم دینی و آزادیستیز» خواند و گفت حکومت ایران تنها «با سرکوب و ایجاد ترس» به حیات خود ادامه میدهد.
او اضافه کرد: «با وجود آزار و سرکوبها، مردم ایران همچنان به مقاومت ادامه میدهند. ما باید در کنار آنان بایستیم.»
اول بهمن، هانا نویمن، نماینده آلمان در پارلمان اروپا، اعلام کرد فرانسه، ایتالیا و اسپانیا، کشورهایی هستند که در مسیر تروریستی اعلام شدن سپاه پاسداران در اروپا مانعتراشی میکنند.
او افزود: «در حال تلاش برای اعمال فشار بر این سه کشور هستیم تا مقاومتشان شکسته شود.»
در سالهای اخیر و بهویژه پس از انقلاب ملی ایرانیان، کنشگران و مخالفان جمهوری اسلامی با اشاره به نقش سپاه پاسداران در سرکوب معترضان در داخل کشور و همچنین دست داشتن این نهاد در طراحی و اجرای حملات تروریستی در بسیاری از کشورهای جهان، خواستار قرار گرفتن نام سپاه پاسداران در فهرست گروههای تروریستی شدهاند.
خاویر میلی، رییسجمهوری آرژانتین، ۲۷ دی با امضای فرمانی، نیروی قدس سپاه پاسداران و ۱۳ فرد مرتبط با آن را تروریستی اعلام کرد.
دولت استرالیا ششم آذر سپاه پاسداران را در فهرست «تروریسم دولتی» قرار داد.
اکوادور نیز شهریورماه سپاه پاسداران، حماس و حزبالله لبنان را سازمانهای تروریستی اعلام کرد.
