گزارش رویترز از جزییات توافق ایران و آمریکا برای آزادسازی ۶ میلیارد دلار و مبادله زندانیان
خبرگزاری رویترز گزارشی را درباره نحوه دستیابی ایران و آمریکا به توافق محدود منتشر کرده و خبر داده که احتمالا از اوایل هفته آینده میلادی پولهای بلوکه شده ایران در کره جنوبی به قطر منتقل شده و سپس پنج زندانی آمریکایی و ایرانی با یکدیگر مبادله میشوند.
دستیابی به این توافق حاصل هشت دور مذاکرات هیاتهای ایران و آمریکا در دوحه بوده که در هتلهای جداگانه و از طریق میانجی موسوم به «دیپلماسی شاتل» مذاکره میکردند.
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا از بیان جزییات زمان آزادی زندانیان خودداری کرده است.
بر اساس این گزارش، شش میلیارد دلار پول ایران در کره جنوبی در ابتدای هفته آینده میلادی به بانکهای قطری منتقل میشود و سپس در یک روند طراحی شده، پنج زندانی آمریکایی از ایران آزاد میشوند و تعداد مشابهی زندانی ایرانی هم از آمریکا به ایران بازمیگردند.
پیش از این اعلام شده بود که این پولها ظرف چند هفته ابتدا به بانک های اروپایی و سپس به قطر منتقل میشوند.
در این مبادله قرار است سیامک نمازی، عماد شرقی، مراد طاهباز و دو زندانی دیگر که هویت آنان مشخص نیست، آزاد شوند. هر سه زندانی دو تابعیتی هستند و مراد طاهباز تابعیت بریتانیایی هم دارد. در همین حال اعلام شده که یکی از پنج زندانی آمریکایی که قرار است مبادله شوند، زن است.
روزنامه خراسان روز ۱۶ مرداد از بازداشت یک زن ایرانی-آمریکایی در ایران طی هفتههای اخیر خبر داده و نوشته بود که دلیل به بنبست رسیدن مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا دربارهٔ تبادل زندانیان، موضوع آزادی او است
این شهروند ایرانی-آمریکایی سابقه حضور در سازمانهای غیردولتی افغانستان را داشته است
رویترز در گزارش خود نوشته که حداقل هشت دور مذاکرات در دوحه بین نمایندگان ایران و آمریکا که در هتلهای جداگانه حضور داشته و از طریق رفتوآمد میانجیها موسوم به «دیپلماسی شاتل» مذاکره می کردند، انجام شده است.
بر اساس این گزارش، این مذاکرات توسط رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران و سپس جانشین او آبرام پیلی و علی باقری کنی، مذاکره کننده ارشد هسته ای ایران، هدایت میشد.
مهدی صفری، معاون اقتصادی وزیر خارجه ایران، نیز در این مذاکرات حضور داشته و روسای بانکهای مرکزی ایران و قطر هم برای تعیین نحوه انتقال پولها با یکدیگر دیدار کردند.
محمد بن عبدالعزیز بن صالح الخلیفی، وزیر مشاور دولت قطر در امور خارجه، نیز در این مذاکرات نقش میانجی را داشته است.
رویترز به نقل از یک دیپلمات ارشد جمهوری اسلامی نوشت که ایران ابتدا خواستار دسترسی مستقیم به پولهای خود بود، اما در نهایت با دسترسی از طریق قطر موافقت کرد.
محمدرضا فرزین، رییس بانک مرکزی ایران، تایید کرده که این پولها در بانکهای قطر ذخیره شده و ایران تنها اجازه کالاهای غیرتحریمی را خواهد داشت.
رویترز به نقل از سه منبع نوشت که قطر یک ترتیبات مالی را اجرا خواهد کرد و براساس آن هزینههای بانکی مربوط به وجوه آزاد شده را پرداخت میکند و بر روند برداشت ایران از داراییهای آزاد شده نظارت خواهد داشت. هدف این است که پولی برای اقلام تحت تحریمهای ایالات متحده خرج نشود.
۲۶ سناتورهای جمهوریخواه از دولت بایدن به دلیل انجام این معامله با جمهوری اسلامی انتقاد کرده بودند.
ودانت پاتل، معاون سخنگوی وزارت خارجه آمریکا روز ۲۵ مرداد با تاکید بر اینکه خواست آمریکا از ایران برای تنشزدایی و ایجاد فضا برای دیپلماسی، به توافق تبادل زندانیان با ایران ارتباطی ندارد، گفته بود ایالاتمتحده به هیچگونه توافقی با جمهوری اسلامی نزدیک نشده است.
در عین حال، شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست وزیر قطر، روز سوم شهریور ابراز امیدواری کرده بود که توافق بین ایران و آمریکا برای مبادله زندانیان، به گفتوگوی گستردهتر برای احیای برجام منجر شود.
نشریه فایننشالتایمز در گزارشی از کاهش محدودیتهای تجاری برای ایرانیان در امارات متحده عربی خبر داد و به نقل از تجار و مقامات نوشت که امارات در ماههای اخیر محدودیتهای ثبت شرکت و صدور روادید را برای شرکتهای ایرانی مشمول تحریمهای ایالات متحده کاهش داده است.
این گزارش تاکید میکند که ایرانیها در حال بررسی چگونگی تقویت تجارت دوجانبه با ایجاد مکانیسمهای مالی برای معاملات خود در امارات هستند.
فایننشال تایمز نوشت که مقامات ایرانی در دیدار با همتایان اماراتی خود، از آنها خواستهاند تا مکانیسمهای جدیدی برای مبادلات مالی و تجاری تعریف کنند.
افشین مولوی، کارشناس ارشد دانشکده دانشگاه جان هاپکینز به فایننشالتایمز گفت: «به نظر میرسد سیاست خارجی امارات تغییراتی پیدا کرده و رویکرد توسعه اقتصادی در پیش گرفته است.»
مولوی به تغییر سیاست کشورهای حوزه خلیج فارس برای کاهش تنش در منطقه نیز اشاره کرد و گفت که گزارشها نشان میدهد تقویت روابط ایران با کشورهای منطقه متاثر از میانجیگری چین بوده است.
ارتباط دیپلماتیک امارات متحده عربی با ایران از سال ۲۰۱۹ و در پی افزایش تنشها در خلیجفارس و حمله به کشتیرانی بینالمللی، به سردی گرایید.
اما بر اساس گزارش فایننشالتایمز، نزدیکی عربستان و ایران با میانجیگری چین، این امیدواری را ایجاد کرده است که کاهش تنش بین قدرتهای رقیب در خلیجفارس و تداوم مذاکرات جاری، به یک راهحل سیاسی پایدار منجر شود.
این گزارش به آزادی زندانیان آمریکایی محبوس در ایران نیز اشاره کرد و نوشت این اقدام میتواند زمینهساز یک توافق جدید رسمی یا غیر رسمی با ایران باشد و جمهوری اسلامی بتواند کاهش تحریمها را در برابر ایجاد محدودیت در فعالیتهای هستهای خود درخواست کند.
چین نخستین شریک تجاری ایران محسوب میشود و پس از آن، امارات متحده عربی توانسته نام خود را به عنوان دومین شریک تجاری بزرگ ایران مطرح کند.
بر اساس دادههای آماری ایران، تجارت بین تهران و ابوظبی از رکود ۱۱ میلیارد دلاری در سال ۲۰۲۱ به ۲۴ میلیارد دلار در ۱۲ ماه منتهی به ماه مارس بهبود پیدا کرده است.
مقامات ایرانی انتظار دارند تجارت دوجانبه با امارات، به ۳۰ میلیارد دلار در دو سال آینده برسد.
گزارش گمرک از کارنامه تجارت خارجی ایران در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۲ نشان میدهد در این دوره زمانی مجموع ارزش تجاری بین ایران و امارات به ۹.۵ میلیارد دلار رسیده و ایران دو میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار کالا به امارات صادر کرده است.
همچنین میزان واردات کالا از امارات در این دوره زمانی به هفت میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار رسید تا ابوظبی به مبدا نخست واردات کالا به ایران تبدیل شود.
فایننشالتایمز به نقل از مسعود دانشمند، رییس سابق اتاق بازرگانی ایران و امارات نوشت: «فشارهای بانک مرکزی امارات کاهش یافته و برخی از بانکهای اماراتی شروع به افتتاح حساب بانکی کردهاند.»
به گفته دانشمند، در حال حاضر برخی از شرکتهای غیرفعال ایرانی در امارات دوباره فعال شده و شرکتهای جدید نیز شروع به کار کردهاند.
فایننشالتایمز تاکید کرده که اگرچه امارات تمایل دارد تجارت با ایران را گسترش دهد اما همچنان نگرانیهایی جدی در مورد واکنش آمریکا دارد.
افشین مولوی نیز با اشاره به انتخابات آتی در آمریکا گفت: «نتیجه انتخابات میتواند منجر به تغییر در سیاستهای ایالات متحده شده و بار دیگر توسعه روابط اقتصادی امارات با ایران را متوقف کند.»
همزمان، وزارت اقتصاد امارات با تاکید بر فعالیت در چارچوب قوانین و استانداردهای جهانی به این موضوع مهر تایید زد و اعلام کرد که روابط اقتصادی دو کشور با رعایت کامل این موارد انجام میشود.
بنا بر اعلام وزارت اقتصاد امارات، ایرانیها از شرکایی در امارات متحده عربی استفاده کردهاند که میتوانند از محدودیتهای فعلی عبور کنند.
خانواده یوهان فلودروس، کارمند سوئدی اتحادیه اروپا که از ۵۰۰ روز پیش در ایران زندانی است، با انتشار بیانیهای از جامعه بینالمللی خواستند در اقدامی فوری به آزادی و بازگشت امن او به خانهاش، کمک کنند.
او در آوریل ۲۰۲۲ (۲۸ فروردین ۱۴۰۱) هنگام ترک ایران و در فرودگاه، دستگیر شد و از آن زمان تاکنون در اوین نگهداری میشود.
خانواده یوهان فلودروس، روز یکشنبه ۱۹ شهریور در بیانیهای نوشتند: «امروز تولد ۳۳ سالگی یوهان است. او باید با ما باشد و این روز را جشن بگیرد.»
آنها همچنین عکسی از یوهان فلودروس را منتشر کردند که در تنها تماس تصویری او در زندان گرفته شده است.
بر اساس گزارش رویترز، خانواده، دوستان و حامیان یوهان فلودروس در این بیانیه خواستار توجه بینالمللی برای آزادی فوری و بازگشت امن او به خانهاش در اروپا شدند.
آنها گفتند که او بدون اتهام رسمی در زندان اوین تهران است؛ جایی که زندانیان سیاسی، بسیاری از بازداشتشدگان با اتهامات امنیتی و ایرانیان دارای تابعیت دوگانه، نگهداری میشوند.
خانواده این شهروند سوئدی تاکید کردند که فلودروس برای مطالعه زبان، کاوش در اماکن تاریخی و حمایت از پروژههای همکاری بشردوستانه در ایران، از طرف اتحادیه اروپا به سراسر خاورمیانه از جمله ایران سفر کرده بود.
آنها یادآور شدند: «نیاز او به جیره غذایی کافی، پیادهروی در خارج از سلول، انجام معاینات پزشکی و بسیاری از موارد دیگر در زندان اوین رعایت نمیشود.»
در این بیانیه همچنین تاکید شده که در یک سال و نیم گذشته، از «ارتباط» فلودروس با سفارت سوئد در تهران، به جز چند بازدید کنسولی، خودداری شده است.
همچنین از فوریه ۲۰۲۳ (برابر با بهمن ۱۴۰۱) تماسهای تلفنی کوتاه او به یکبار در ماه محدود شده است.
به گفته خانواده فلودروس، او باید دست به اعتصاب غذا میزد تا اجازه برقراری چند مورد از این تماسها را داشته آنهم «به زبان انگلیسی و تحت نظارت» داشته باشد.
جوزپ بورل، مسوول دستگاه دیپلماسی اتحادیه اروپاروز سهشنبه هویت فلودروس را بهعنوان یک «دیپلمات» زندانی در ایران تایید کرد و گفت که درباره حکم زندان او بارها با مقامات جمهوری اسلامی گفتوگو شده است.
خبر زندانی بودن یوهان فلودروس، یک مقام سوئدی اتحادیه اروپا در ایران از یک سال و نیم گذشته تاکنون را برای نخستینبار نیویورک تایمز فاش کرد و مدتی بعد وزارت امور خارجه سوئد در ۱۳ شهریور، این خبر را تایید کرد و گفت این شهروند «خودسرانه» بازداشت شده و باید فورا آزاد شود.
تابستان سال گذشته، جمهوری اسلامی با انتشار بیانیهای اعلام کرد که یک تبعه سوئدی را به اتهام «جاسوسی» بازداشت کرده است.
وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی در این بیانیه که هشتم مرداد صادر شد، بدون ذکر هویت فرد بازداشتشده اعلام کرد که او سفرهای متعددی به ایران داشته و سفرهایش به شهرهای مختلف، خارج از مقاصد و رویههای گردشگری انجام شدهاند.
اما پدر فلودروس به کانال چهار تلویزیون سوئد گفته بود که او بارها بدون هیچ مشکلی در چهارچوب شغلی در اتحادیه اروپا به ایران سفر کرده بوده و آخرین سفر او به ایران که منجر به بازداشت و زندانی شدنش شده است، یک سفر خصوصی و غیرشغلی، همراه دوستانش بود.
بازداشت این تبعه سوئد در جریان دادگاه بدوی رسیدگی به پرونده حمید نوری، متهم به دست داشتن در اعدامهای سال ۶۷ در زندانهای ایران از جمله زندان گوهردشت (رجاییشهر) در سوئد انجام شد.
سالهاست که سپاه پاسداران، شهروند دوتابعیتی و خارجی را عمدتا به اتهامهای جاسوسی و امنیتی دستگیر میکند.
گروههای حقوق بشری و دولتهای غربی، جمهوری اسلامی را به تلاش برای گرفتن امتیازات سیاسی از دیگر کشورها از طریق دستگیری شهروندان خارجی و دوتابعیتی متهم کردهاند.
شرکت مطالعاتی و رسانهای «یو اس نیوز» با انتشار گزارشی با استفاده از شاخصهای متنوع سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، ۸۷ کشور جهان را از نظر کیفیت زندگی بررسی کرده و ایران در این بررسی در جایگاه ۸۷ام قرار گرفته است.
بهترین کشور جهان از نظر شاخص کیفیت زندگی در رتبهبندی موسسه یواسنیوز، سوئیس بوده است. کشورهای کانادا، سوئد، استرالیا و ایالات متحده در رتبههای بعدی قرار گرفتند.
در میان کشورهای آسیایی، بالاترین رتبه را ژاپن کسب کرده که در رده ششم این فهرست قرار گرفته است.
در این فهرست کشورهای بلاروس، لبنان، قزاقستان، ازبکستان، صربستان، هندوراس و میانمار در رتبههایی بالاتر از ایران جای دارند.
در میان کشورهای منطقه خلیجفارس، امارات متحده عربی بهترین رتبه را کسب کرد و در جایگاه ۱۹ این ردهبندی قرار دارد.
بر اساس این گزارش، امتیاز ایران در معدودی از مولفهها همچون نظامیگری، پایین بودن هزینه تولید، عدم پیچیدگی بروکراتیک، غنای تاریخی و تاثیرگذاری فرهنگی، به مراتب بیشتر از بقیه مولفههایی است که مورد مطالعه قرار گرفتهاند.
ایران در برخی مولفههای بررسیشده همچون جذابیت فرهنگی، فضای عمومی صمیمی، سرزندگی، هدفمندی اجتماعی، سازگاریپذیری، صنعت مد، ارتباط با جهان، دسترسی فرهنگی، و نظام مالیاتی هیچ امتیازی کسب نکرده است.
امتیاز ایران در مولفههای دیگری نظیر تابآوری، کیفیت زندگی، توریسم، زیست جنسی، صنعت سرگرمی، استانداردهای زیستمحیطی، حاکمیت حقوق بشر، توجه به نیازهای خانواده و برابری قومیتی نیز نزدیک به صفر بوده است.
بخشی از مولفههای بررسیشده در گزارش یواسنیوز مربوط به مباحث اقتصادی است. امتیاز ایران به لحاظ محیط کسب و کار ۱۱.۶ بوده که رتبهای بهتر از یکی مانده به آخر برای ایران رقم نزد.
امتیاز ایران از نظر مولفه سرمایهگذاری نیز ۲.۴ است، با این امتیاز کسبشده، ایران در میان ۸۷ کشور در رتبه ۷۰ این فهرست قرار گرفت.
بر این اساس، محیط کسب و کار ایران از نوآوری پایین، عدم سرمایهپذیری، سیستم قانونی ضعیف، ضعف صنعت دیجیتال، و همچنین فساد و عدم شفافیت در بخش دولتی رنج می برد.
بررسی جزییات رتبهبندی بر اساس مولفههای مختلف، نشان میدهد رتبه ایران به لحاظ جذابیت فرهنگی در رتبه ۸۷، از نظر تابآوری در رده ۸۵ و از نظر تاثیر گذاری فرهنگی در جایگاه ۷۶ قرار گرفته است.
در این رتبهبندی ایران از نظر مولفه کارآفرینی در رده ۷۰ و به لحاظ شاخصه میراث فرهنگی در رتبه ۷۴ قرار گرفته است. رتبه ایران از نظر مولفه پیشرانههای هویتی ۵۴، به لحاظ متغیر محیط کسب و کار ۸۶، از نظر مولفه اقتدار ۱۸، بر اساس شاخصه کیفیت زندگی ۸۶ و بالاخره از نظر هدفمندی اجتماعی ۸۷ شده است.
مقامهای اوکراینی از حمله پهپادی روسیه به کییف در بامداد یکشنبه ۱۹ شهریور خبر داده و گفتند نیروی هوایی اوکراین توانسته ۲۶ پهپاد تهاجمی شاهد ساخت ایران را منهدم و سرنگون کند.
نیروی هوایی اوکراین اعلام کرد که ۲۶ پهپاد از ۳۳ پهپاد پرتاب شده از سوی روسیه را منهدم کرده است که همگی پایتخت اوکراین و منطقه اطراف آن را هدف قرار داده بودند.
رویترز در گزارشی، نوشت که انفجارهای بامداد یکشنبه در پایتخت اوکراین و مناطق اطراف آن به مدت حدود دو ساعت طنینانداز شد و در چندین منطقه شهر برخی ساختمانها فرو ریخت، اما کسی در این حملات کشته نشد.
شاهدان رویترز دستکم از وقوع پنج انفجار در سراسر کییف خبر داده و گفتند آسمان شب با انفجارهای پدافند هوایی درگیر با پهپادها، روشن و یک ستون دود از بین ساختمانها بلند شده بود.
ویتالی کلیچکو، شهردار کییف نیز گفت که قطعات پهپادهای سرنگونشده در پنج منطقه مختلف سقوط کرده، اما در این حملات تنها یک نفر مجروح شده است.
بر اساس گزارشها، یک تاسیسات زیربنایی نامشخص و هشت ساختمان مسکونی در نتیجه این حملات شبانه آسیب دیدهاند.
روسیه در مورد این حملات تاکنون واکنشی نشان نداده، اما این کشور پیشتر و در جریان تهاجم ۱۸ ماهه خود به اوکراین، حملات هوایی منظمی را به مراکز جمعیتی این کشور و در نقاطی دور از خط مقدم جنگ انجام داده است.
مقامهای اوکراینی اعلام کردند که حمله روسیه به شهر کوستیانتینیوکا در شرق این کشور در روز چهارشنبه، ۱۷ نفر را کشته است.
حملات جدید روسیه با استفاده از پهپادهای شاهد در حالیست که ارتش اوکراین و شماری از مقامهای آمریکایی پیشتر بارها درباره حمایت نظامی جمهوری اسلامی از روسیه و تحویل پهپاد برای حمله به خاک اوکراین هشدار داده بودند.
بامداد روز ۱۲ شهریور نیز نیروی هوایی اوکراین خبر داد که سامانههای پدافند هوایی این کشور، ۲۲ فروند از ۲۵ پهپاد شاهد ایرانی را که در حمله روسیه به بخشهای جنوبی منطقه اودسا به کار گرفته شده بود، سرنگون کرده است.
به گفته طرف اوکراینی، بسیاری از این حملات از پایگاههای نظامی شبهجزیره کریمه و با استفاده از پهپادهای ایرانی «شاهد ۱۳۱ و شاهد ۱۳۶» انجام میشود.
اواخر خرداد امسال جان کربی، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید گفت جمهوری اسلامی به مسکو تجهیزات لازم را برای ساخت کارخانه پهپاد ارائه کرده و روسیه میتواند اوایل سال آینده میلادی پهپاد ایرانی تولید کند.
او همچنین با اشاره به اینکه حمایت نظامی ایران و روسیه از یکدیگر از هر دو طرف جریان دارد، یادآور شد ایران به دنبال دریافت میلیاردها دلار تجهیزات نظامی از روسیه از جمله بالگرد و رادار است.
آمریکا، بریتانیا، اتحادیه اروپا، استرالیا و نیوزیلند تاکنون جمهوریاسلامی را به دلیل ارائه پهپاد به روسیه در جنگ اوکراین، هدف چندیدن دور تحریم قرار دادهاند.
با این حال مقامهای جمهوری اسلامی کمک تسلیحاتی خود را به روسیه در جنگ اوکراین انکار میکنند.
از سوی دیگر، گزارشهای مختلفی نیز درباره حضور مستشارهای نظامی ایران در کریمه برای آموزش کار با پهپاد به نیروهای روسیه در حمله به اوکراین و نیز تصمیم احتمالی جمهوری اسلامی برای ساخت خط تولید پهپاد در روسیه و نیز ارائه موشک بالستیک به مسکو حکایت دارد.
روزنامه اعتماد در گزارشی به بررسی محتوای تولید شده درباره «خودکشی» در شبکههای اجتماعی و ارتباط آن با رویدادهای سیاسی و اجتماعی پرداخته و با استناد به کلاندادهها نوشته جستوجوی این کلمه در فروردین ۱۴۰۲ نسبت به نیمه دوم سال ۱۴۰۱ بیش از دو برابر افزایش داشته است.
آمار رسمی خودکشی در ایران از سال ۱۳۹۹ از سوی حکومت منتشر نشده است، با این حال اعتماد روز ۱۹ شهریور به مناسبت روز جهانی پیشگیری از خودکشی گزارشی با استناد به بررسی دادههای خودکشی از سوی پژوهشگران منتشر کرد.
این دادهها تاکید دارند که سرچ و کاربرد این کلمه در فضای مجازی و البته وقوع خودکشی در جامعه، ارتباط مستقیمی با شرایط اقتصادی و اجتماعی داشته است.
این آمار همچنین نشان میدهد که پس از اعتراضات سال ۹۶، اعتراضات آبان ۹۸، رکود اقتصادی و گسترش فقر پس از کووید-۱۹ در سال ۹۹ و فروکش کردن اعتراضات خیابانی خیزش انقلابی در فروردین ۱۴۰۲ خودکشی و صحبت از آن در ایران افزایشی چشمگیر داشته است.
اعتماد به نقل از محمدعلی سلطانی، پژوهشگر در حوزه روانشناسی شبکههای اجتماعی نوشت که دادههای استخراج شده از فضای مجازی نشان میدهند از ابتدای سال ۱۳۹۸ تا شهریور ۱۴۰۲ در متون خبری و خبرگزاریها و رسانههای آنلاین ۶۱ هزار پست خبری از ۷۱۹ خبرگزاری در رابطه با خودکشی تولید شده است.
به توصیه کارشناسان اگر با کسی یا کسانی روبهرو میشوید که از جملهها و عبارتهایی نشاندهنده افسردگی یا تمایل به پایان زندگی استفاده میکنند، از آنان بخواهید با پزشک معتمد، نهادهایی که در این زمینه فعالیت میکنند یا فردی مورد اعتماد، درباره نگرانیهایشان صحبت کنند. اگر به خودکشی فکر میکنید در ایران با اورژانس اجتماعی با شماره تلفن ۱۲۳ تماس بگیرید.
دادههای مرتبط با خودکشی در خیزش انقلابی
دادههای منتشر شده در اعتماد نشان میدهد که میزان جستوجوی گوگل برای کلمه خودکشی دقیقا در زمانی که اعتراضات کشور «نمود بیرونی کمتری داشت»، یعنی در فروردین ۱۴۰۲ با افزایش روبهرو بوده است.
در همین زمان، کیومرث پوراحمد، کارگردان سرشناس سینمای ایران دست به خودکشی زد، اما با اینکه کاربران شبکههای اجتماعی درگیر مرگ خودخواسته او بودند، بیشترین سرچهای گوگل در مناطق محروم کشور اتفاق افتاد.
آماری که به گفته محمدعلی دادگسترنیا، مدیر آموزش و پژوهش شرکت لایفوب باید به آن حساس بود چراکه بررسیهای او نشان میدهند میزان سرچ خودکشی در گوگل در فروردین ۱۴۰۲ نسبت به نیمه دوم سال ۱۴۰۱ افزایش بیش از دو برابری داشته است.
اتفاقی که به نظر میرسد با سرکوب اعتراضات مردمی در جریان خیزش انقلابی و فروکش کردن تجمعهای خیابانی مرتبط باشد.
دادگسترنیا با توجه به دادههای تحلیل عواطف که سامانه وبلایف میتواند از شبکههای اجتماعی استخراج کند، به اعتماد گفت که یکی از پررنگترین عاطفههایی که در توییتهای بعد از مرگ مهسا ژینا امینی دیده میشد، «انتظار» به امید زود محققشونده بود.
به گفته او، محقق نشدن این انتظار باعث «سرخوردگی بخشی از مردمی شد که در این زمینه تولید محتوا میکردند».
حمیدرضا کشاورز، پژوهشگر رسانههای اجتماعی و مدیرعامل شرکت لایفوب هم به اعتماد گفت که از روز قتل حکومتی مهسا امینی تا سه ماه پس از آن، ۶۸ درصد از کل محتوای توییتر فارسی، به این موضوع، حواشی و تبعات آن مرتبط بوده و ۷۷ درصد از کل حسابهای کاربری، حداقل یک مطلب درباره آن منتشر کردهاند.
همچنین، آمار پیوستن کاربران به توییتر بعد از آن بهطور چشمگیری صعودی شده و با افزایش ۲۶ برابری، از متوسط ۶۰۰ کاربر در روز به ۱۶ هزار کاربر در روز، در آن مقطع رسید.
توییتهای کاربران درباره افسردگی، اضطراب و خودکشی طی چهار سال اخیر
اعتماد در بخشی دیگر از گزارش خود به روانشناسی شبکههای اجتماعی پرداخت و نوشت که محمدعلی سلطانی با بررسی مدل حافظه آنلاین کاربران ایرانی در بازه زمانی سال ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲، توانسته است بر اساس دادهها میزان شادی و غم کاربران را اندازهگیری کند.
سلطانی در این بررسی آماری، روی خوداظهاری کاربران در رابطه با افسردگی، اضطراب و خودکشی در شبکههای اجتماعی و رسانههای آنلاین ایران تمرکز کرده است.
به گفته او طی این چهار سال، در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر) یک میلیون پست در مورد اضطراب، ۵۷۵ هزار توییت در ارتباط افسردگی و ۴۱۹ هزار مطلب هم در مورد خودکشی منتشر شده است.
محتواهای تولید شده درباره این سه کلیدواژه، در مجموع از سوی یک میلیون و ۵۱۰ هزار کاربر توییت شده است.
سلطانی همچنین تاکید کرده است که در بازه زمانی کنکور و اعلام نتایج آن و رویدادهای اجتماعی، سیاسی و اقتصادی، تولید محتوا درباره خودکشی، افسردگی و اضطراب افزایش مییابد.
ترندهای خودکشی چهار سال گذشته کدامها بودند؟
این روزنامه همچنین به بررسی ترندهای خودکشی طی چهار سال اخیر و از شهریور ۱۳۹۸پرداخته است.
روز ۱۸ شهریور آن سال سحر خدایاری معروف به «دختر آبی» با خودسوزی به دلیل به زندگی خود پایان داد و ۱۲ هزار و ۷۹۰ توییت درباره آن منتشر شد.
او او که تنها ۲۹ سال داشت، به دلیل تلاش برای ورود به ورزشگاه و تماشای مسابقات فوتبال تیم استقلال در لیگ قهرمانان آسیا بازداشت و به زندان محکوم شد و در اعتراض به این اتفاق دست به خودکشی زد.
یکی دیگر از قلههای تولید محتوا در رابطه با خودکشی در ۳۰ خرداد ۱۳۹۹ با خودکشی است که شش هزار توییت را به خود اختصاص داد.
اما یکی از پرتکرارترین توییتها با محتوای خودکشی مربوط به مرگ خودخواسته ناصر مرادی، پدر امیرحسین مرادی، دانشجوی نخبه زندانی در مهر ۱۳۹۹ است که ۲۵ هزار و ۵۰۶ توییت درباره آن تولید و منتشر شد.
خودکشی غلامرضا منصوری، از قضات معروف جمهوری اسلامی در پروندههای فعالان رسانهای و سیاسی، تعلیق کنکور سراسری سال ۱۳۹۹، خودکشی شیده لالمی روزنامهنگار، خودکشی آزاده نامداری مجری تلویزیون در ۱۴۰۰ و خودکشی زهره فکور صبور در اسفند همان سال نیز از دیگر ترندهای خودکشی در این چهار سال هستند.
تا پیش از قتل حکومتی مهسا امینی، بزرگترین پیک با بیش از ۲۵ هزار توییت متعلق به موضوع خودکشی پدر امیرحسین مرادی بود، اما در سال ۱۴۰۱ بزرگترین قلهها ساخته شدند؛ از جمله در دو مهر ۱۴۰۱که ۷۵ هزار و ۵۸۹ توییت در رابطه با محتوای خودکشی منتشر شد.
پیک بعدی ۱۵ مهرماه بود که روایتهای حکومتی مبنی بر خودکشی سارینا اسماعیلزاده و نیکا شاکرمی، از نوجوانان معترض کشتهشده در خیزش انقلابی باعث به وجود آمدن بالاترین ارتفاع نمودار با ۱۴۰هزار و ۹۹۴ توییت شد.
بر اساس گزارش اعتماد، از دی ۱۴۰۱ موجها به پایین گرایش دارند تا زمان مرگ خودخواسته کیومرث پوراحمد در ۱۴۰۲ که یکبار ۱۰ هزار توییت و بار دیگر ۱۲ هزار توییت را به خود اختصاص داد.
تفاوت ترند خودکشی در توییتر و اینستاگرام
نمودارهای مربوط به دادههای شبکههای اجتماعی درباره خودکشی، نشان میدهند که در اینستاگرام مباحث مربوط به خودکشی مربوط به سبک زندگی جوانان و نوجوانان است و آنان چنین محتوایی را با کلیدواژههایی مانند «مرگ، غمگین، رمانتیک، عشق، دیس لاو یا دپ» تولید میکنند.
در مقابل، این رویدادها هستند که خودکشی را در شبکه اجتماعی ایکس ترند میکنند.
به گفته سلطانی، در شبکه اجتماعی اکس که بیش از یک میلیون کاربر فعال فارسی زبان در آن هستند، به صورت میانگین روزانه ۲۵۵ توییت مربوط به خودکشی تولید میشود.
در گروههای تلگرامی هم ترکیبی از توییتر و اینستاگرام و با ریشه رویدادها و اعتراضات و همچنین مسائل عاشقانه و رمانتیک و سبک زندگی دیده میشود.
بر اساس پژوهشهای انجام گرفته، در اخبار کشور چیزی که باعث تولید محتوای خودکشی میشود حوادث و آسیبهای اجتماعی است که منجر به تولید محتوای خبری و گزارشی میشود.
بر مبنای این گزارش، در فاصله سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۹، هر سال بهطور متوسط چهار هزار و ۱۸۳ نفر در ایران به دلیل خودکشی جانشان را از دست دادهاند.
همچنین بر اساس گزارش شاخصهای عدالت اجتماعی، طی ۱۰ سال بیش از ۴۰ هزار مرگ ناشی خودکشی از سوی نیروی انتظامی ثبت و ضبط شده که بیش از دو برابر کل آمار قتل در دهه ۱۳۹۰ با فراوانی کمتر از ۲۰ هزار نفر است.
