شش ماه بازداشت و بلاتکلیفی وریشه مرادی، زندانی سیاسی در زندان اوین

بایدن روز یکشنبه هشتم بهمن در بیانیه‌ای گفت: «در حالی که ما هنوز در حال جمع‌آوری اطلاعات درباره این حمله هستیم، می‌دانیم که این حمله از سوی گروه‌های شبه‌نظامی رادیکال تحت حمایت ایران که در سوریه و عراق فعالیت می‌کنند، انجام شده است».

این نخستین تلفات نظامیان آمریکایی در منطقه از زمان آغاز جنگ در غزه است و به گفته بایدن این حمله شنبه شب رخ داده است.

او در بیانیه خود که از سوی کاخ سفید منتشر شده، افزود: «ما به تعهد خود برای مبارزه با تروریسم ادامه خواهیم داد و شک نکنید همه کسانی را که مسئول‌اند در زمان و به روشی که انتخاب کنیم، مورد بازخواست قرار خواهیم داد.»

در بیانیه بایدن به تعداد سربازان مجروح شده اشاره ای نشده است اما سی‌ان‌ان گفته که در این حمله حداقل ۲۲ نفر از نیروهای نظامی زخمی شده‌اند.

شبکه سی‌ان‌ان نوشت تا روز جمعه، بیش از ۱۵۸ حمله به نیروهای آمریکا و ائتلاف در عراق و سوریه صورت گرفته است با این حال مقام‌های این کشور حملات مداوم پهپادها، راکت‌ها و موشک‌ها را ناموفق توصیف کرده‌اند.

شبکه سی‌ان‌ان در گزارشی نوشت مشخص نیست که چرا پدافند هوایی در رهگیری پهپاد شکست خورده است.

رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا در مصاحبه‌ای با شبکه ای‌بی‌سی گفته بود که بخشی از کار آمریکا این است که اطمینان حاصل کند اتفاق‌هایی که در خاورمیانه رخ می‌دهد تنش‌ها را گسترده‌تر نکند.

همزمان، گزارش‌های رسیده به ایران اینترنشنال حاکی است که روز یکشنبه ماموران امنیتی در زندان قزلحصار کرج به زندانیان سیاسی محبوس در واحد ۴ این زندان یورش برده و علاوه بر ضرب و شتم زندانیان سیاسی اقدام به تخریب اموال آنها کردند.

بر اساس گزارش‌ها دستکم پنج تن از زندانیان سیاسی در قزلحصار در اثر حمله ماموران مجروح شده‌اند.

به گفته منابع نزدیک به خانواده این زندانیان، ماموران دلیل این اقدام خود را سر دادن شعار از سوی زندانیان سیاسی علیه احکام اعدام و اعتراضشان به خطر اجرای حکم اعدام چهار زندانی سیاسی کُرد عنوان کردند.

بر اساس اطلاعیه کمپین دفاع از چهار زندانی سیاسی کُرد که روز یکشنبه هشتم بهمن‌ماه منتشر شد، آنها پس از نوزده ماه بی‌خبری با فرزندانشان در زندان اوین ملاقات کردند و به آنها گفته شد: «این آخرین دیدار است.»

در این اطلاعیه آمده «در این دیدار کوتاه چهار جوان و چهار زندانی سیاسی کرد، وصیت‌نامه خود را به خانواده اعلام کرده و تاکید کردند که این آخرین دیدار است.»

همچنین همسر محسن مظلوم خبر داده که پژمان فاتحی در ملاقات با مادرش گفته «این مرگ برای من یک مرگ با افتخار است؛ در مراسمم سیاه نپوشید و گریه نکنید.»

خانواده‌های این چهار زندانی سیاسی پیشتر در روز شنبه هفتم بهمن در اطلاعیه‌ای اعلام کردند که برای ملاقات با فرزندانشان در روز یکشنبه به زندان اوین فراخوانده شدند.

پس از آن و به دنبال صدور این اطلاعیه، از ساعات اولیه بامداد یکشنبه تجمعی در برابر زندان اوین با حضور خانواده‌های این چهار زندانی و شماری از شهروندان ازجمله مخالفان اعدام شکل گرفت.

همزمان بسیاری از کاربران در فضای مجازی نسبت به اعدام قریب‌الوقوع این افراد هشدار داده و خواهان توقف اجرای حکم آنها شدند.

روز شنبه دور دوم کارزار جهانی «نه به اعدام» در شهرهای مختلف جهان برگزار شد و ایرانیان برای اعتراض به اعدام‌های اخیر و در خطر بودن دیگر زندانیان محکوم به اعدام در ایران تجمع کردند.

پژمان فاتحی، محسن مظلوم، محمد فرامرزی و وفا آذربار در مردادماه ۱۴۰۱ از سوی نیروهای امنیتی در منطقه صومای برادوست شهرستان ارومیه بازداشت شدند.

پس از بازداشت این افراد، خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران با اعلام خبر بازداشت این چهار زندانی سیاسی کرد، آنها را «افراد وابسته به اسرائیل که قصد انجام عملیات خرابکارانه در ایران را داشتند» معرفی کرد.

مهرماه ۱۴۰۱ پس از گذشت حدود ۸۰ روز از زمان دستگیری این افراد، ویدیویی از اعترافات اجباری آنها در صدا و سیمای جمهوری اسلامی پخش شد.

محسن مظلوم، پژمان فاتحی، وفا آذربار و هژیر فرامرزی، مدتی بعد به وسیله قاضی ایمان افشاری، رییس شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران به اعدام محکوم شده‌اند.

حکم اعدام آن‌ها در شعبه ۹ دیوان عالی کشور به ریاست قاضی قاسم مزینانی تایید شده و درخواست اعاده دادرسی وکیل مدافع آن‌ها از سوی دیوان عالی کشور رد شده است.

مسعود شمس‌نژاد، وکیل دادگستری، روز شنبه ۱۶ دی‌ ماه در رسانه اجتماعی ایکس نوشت فرایند دادرسی و حکم نهایی اعدام موکلانش را عادلانه و منصفانه نمی‌داند.

او تاکید کرد موکلانش از حقوق خود برخوردار نبوده‌اند و در این مدت تلاش‌هایش به عنوان وکیل بی‌سرانجام بوده است.

این چهار زندانی سیاسی کُرد با گذشت بیش از ۱۸ ماه از زمان بازدشت، در بازداشتگاه وزارت اطلاعات موسوم به بند ۲۰۹ زندان اوین به سر می‌برند.

خانواده‌های این چهار زندانی، طی این مدت بارها اتهامات مطرح شده علیه این افراد را رد کردند و آنها را قربانی یک سناریوسازی امنیتی خوانده و بر برخوردار نبودن آنها از حق دادرسی عادلانه و محروم بودن‌شان از حق دسترسی به وکیل انتخابی و ملاقات با خانواده تاکید کردند.

او در این مصاحبه با اشاره به سانسور در سینمای ایران و راه‌های دور زدن آن گفت: «سانسور مضر است. ما می‌توانیم برای دور زدن آن چاشنی‌ها یا شیوه‌های بیانی پیدا کنیم، اما در درازمدت، خلاقیت شما را خشک می‌کند و همه مجاری هنر را می‌بندد.»

فرهادی با بیان این که «چهل سال است هنرمندان ایرانی با وجود سرکوب و سانسور، سال به سال به تولید خود ادامه داده‌اند» گفت: «طی یک سال گذشته، روند تولید، به ویژه تولیدات سینمایی، خشک شده است. به سهم خودم دیگر نمی‌توانم با همان شرایط به کار ادامه دهم.»

اصغر فرهادی اخیرا فیلمنامه فیلم بلند بعدی خود را که در نیویورک و به زبان انگلیسی فیلمبرداری و از سوی یک شرکت آمریکایی تولید می‌شود را به پایان رسانده است

پس از انقلاب ایران، حکومت جمهوری اسلامی سینماگران را مجبور کرد که حجاب اسلامی را در فیلم‌های خود رعایت کنند و شخصیت‌های زن را حتی در خصوصی‌ترین مکان‌ها با حجاب اسلامی نظیر چادر یا روسری نشان دهند.

این اظهارات کارگردان فیلم «جدایی نادر از سیمین» در شرایطی است که جمهوری اسلامی در بیش از یک سال اخیر محدودیت‌ها را علیه هنرمندان به ویژه بازیگران زن به دلیل حمایت از اعتراص‌های پس از قتل حکومتی مهسا امینی بیشتر کرده است.

تعدادی از ستاره‌های سینمای ایران در بیش از یک سال اخیر با انتشار عکس‌های بدون حجاب اجباری یا حضور بدون حجاب اجباری در مراسم عمومی از این خیزش حمایت کردند.

حکومت در مقابل به احضار و بازداشت گسترده آنان روی آورد و مواردی مثل بازداشت ترانه علیدوستی موجی از محکومیت‌های بین‌المللی را برانگیخت.

فرهادی همچنین در گفت‌وگوی خود از زنان ایرانی ستایش کرده و آنان را «قدرتمند» توصیف کرده است. او در این باره تاکید کرد: ‌«من همچنان خوش‌بین هستم، شاید حتی خوشبین‌تر از همیشه، زیرا این نسل را می‌بینم، این دختران جوان، این نوجوانان را که دارای شجاعت بی حد و حصر، روشن‌بینی، درجه‌ای از آگاهی و اطلاعات هستند که در تاریخ ایران بی سابقه است.»

این کارگردان مطرح سینمای ایران پیشتر کمتر به اظهارنظر مستقیم درباره مسائل سیاسی ایران می‌پرداخت و این امر باعث انتقادهایی شده بود.

داوود مرادیان، مدیر گروه مستند بنیاد روایت فتح دو سال پیش با ستایش از «تیزهوشی» فرهادی گفته بود: «آقای اصغر فرهادی فیلمساز تیزهوشی است که هم حکومت را دارد و هم بیرون حکومت را.»

در واکنش به این اظهارات، فرهادی نوشته بود: «چگونه من را فریبکارانه منتسب به حکومتی می‌کنید که رسانه‌های تندرویش از هیچ تلاشی برای تخریب و حاشیه‌‌سازی و انگ زدن به من در سال‌‌های قبل فروگذار نکرده‌‌اند.»

او با اشاره به اعتراضات دی‌ماه ۹۶ و آبان ۹۸، فاجعه‌ تلخ و نابخشودنی مسافران کشته شده‌ هواپیمای اوکراینی، تبعیض‌‌های ظالمانه بر زنان و دختران و بردن کشور به مسلخ کرونا» اضافه کرده بود پیشتر نظرش را درباره «مصائبی» که جمهوری اسلامی موجبش شده، گفته‌ و نوشته‌‌ها و گفته‌هایش در این باره‌ موجود است.

فرهادی همچنین به جلب پاسپورتش و جلسات بازجویی در فرودگاه اشاره کرد و ادامه داد: «چگونه من را منتسب به حکومتی می‌کنید که بارها پیغام فرستاده: بهتر است فرهادی به ایران بازنگردد؟»

پس از آغاز خیزش سراسری «زن، زندگی، آزادی» فرهادی علنا از این خیزش حمایت کرد که این امر خشم حکومت را برانگیخت.

او پیش از انتشار خبر جان باختن مهسا امینی و زمانی که این زن جوان کرد در بیمارستان بود، نوشت: «از دیروز که خبر راخوانده‌ام بیقرارم، بیزارم، این بار از خودم. تو روی تختی در بیمارستان خوابیده‌ای اما از همه بیدارتری و ما همه در اغما. ما خودمان را به خواب زده‌ایم در برابر این ظلم بی‌پایان. ما شریک این جنایتیم.»

پس از انتشار خبر جان باختن امینی، در مهرماه سال گذشته با انتشار ویدیویی در حساب اینستاگرامش از هنرمندان جهان خواست صدای اعتراضات ایران باشند.

فرهادی گفت: «از طریق این ویدیو از شما هنرمندان، سینماگران، روشنفکران، فعالین حقوق مدنی در سراسر دنیا و هر کس که به کرامت انسان و آزادی باور دارد دعوت به همبستگی با زنان و مردان قوی و شجاع ایران می‌کنم؛ با ساختن ویدیو، با نوشتن مطلب و یا هر شیوه دیگری.»

جمهوری اسلامی در یک سال اخیر بسیاری از هنرمندان را از کار ممنوع کرده یا ممنوع الخروج کرده است.

در اردیبهشت امسال، فرهادی در مصاحبه‌ای با مجله ورایتی گفت به‌طور رسمی از ممنوعیت فیلمسازی‌اش در ایران اطلاعی ندارد اما به‌طور غیررسمی شنیده که از فعالیت هنری منع شده است.

او افزود:«می‌دانم که رسما ممنوع‌المعامله هستم، اما باز هم به‌طور غیر رسمی شنیده‌ام که ممنوع‌الخروج نیز هستم.»

ارزیابی اطلاعاتی این نهاد دولتی که بر اساس داده‌های محرمانه طبقه‌بندی شده، داده‌های عمومی و بررسی‌های آکادمیک صورت گرفته نشان می‌دهد دستگاه‌های اطلاعاتی بریتانیا از این نتیجه‌گیری «تقریبا مطمئن» هستند.

مرکز ملی امنیت سایبری که زیرمجموعه سازمان امنیتی «ستاد ارتباطات دولت» (GCHQ) در بریتانیا است همچنین هشدار داد ابزارهای هوش مصنوعی به شکلی نابرابر نیازمندی‌های مجرمان و گروه‌های سایبری را تسهیل کرده‌اند.

به گفته این آژانس اطلاعاتی، هوش مصنوعی مولد که بن‌مایه اصلی ابزارهایی مانند چت جی‌پی‌تی است همین حالا نیز با هدف افزایش توانایی شناسایی و مهندسی اجتماعی در کارزارهای هکری مورد استفاده قرار می‌گیرد. این موضوع باعث شده تا این‌گونه حملات موثرتر و كارآمدتر از گذشته اجرا شوند و تشخیص آن‌ها از قبل دشوارتر شود.

هوش مصنوعی همچنین در زمینه توسعه بدافزار، کشف آسیب‌پذیری‌ها و کارآمدتر کردن تکنیک‌های فنی فعلی به کمک مجرمان سایبری آمده است.

با این حال مرکز ملی امنیت سایبری خاطرنشان کرده است چنین استفاده‌های پیچیده‌ای از هوش مصنوعی برای افزایش کارایی عملیات سایبری تنها در اختیار گروه‌های خاصی از مجرمان آنلاین که منابع زیادی در اختیار دارند قرار خواهد گرفت. این مجموعه همچنین پیش‌بینی کرده است مشاهده اولین خروجی‌های چنین جهشی تا پیش از سال ۲۰۲۵ نامحتمل است.

یکی از محدودیت‌های استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در کارزارهای سایبری پیچیده، دسترسی هکرها به داده‌هایی فنی هک با کیفیت بالا است. این داده‌ها برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

تحلیلگران بریتانیایی معتقدند تا پیش از سال ۲۰۲۵، دسترسی به چنین داده‌هایی به امری حیاتی برای گروه‌های مجرمانه سایبری بدل می‌شود. طی این مدت هرچه هکرها بیشتر موفق به انجام عملیات سایبری شوند، به داده‌های غنی‌تری برای مدل‌های هوش مصنوعی خود دسترسی پیدا خواهند کرد که می‌تواند به توسعه ابزارهای پیچیده‌تری برای نفوذ به سیستم‌های کامپیوتری منجر شود.

ارزیابی بریتانیا نشان می‌دهد تا سال ۲۰۲۵ و پس از آن به دلیل گسترش استفاده از ابزارهای اختصاصی هوش مصنوعی توسط هکرها، عملیات سایبری مجرمانه با سرعت و دقت بیشتری اجرا خواهند شد.

آمار دفتر کمیساریای اطلاعات بریتانیا حاکی از آن است که در نه ماه اول سال ۲۰۲۳ بیش از ۸۷۰ حمله باج‌افزاری علیه سازمان‌های این کشور صورت گرفته است که در مقایسه با ۷۳۰ حمله ثبت شده در کل سال ۲۰۲۲، حکایت از روندی افزایشی دارد.

همزمان با این گزارش، مرکز مطالعات منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای نیز با انتشار مطالعه‌ای از تلاش کره شمالی برای توسعه زیرساخت هوش مصنوعی اختصاصی خود با هدف استفاده در زمینه‌هایی مانند حفاظت از راکتورهای هسته‌ای، شبیه‌سازی‌های نظامی و نظارت حکومتی بر شهروندان خبر داده است.

این منبع آگاه گفت: تحریم‌های جدید مورد نظر آمریکا و برخی کشورهای غربی علیه جمهوری اسلامی، ممکن است مشابه تحریم‌هایی باشد که پیش از امضای برجام در سال ۲۰۱۵، علیه حکومت ایران اعمال می‌شد.

وزارت خارجه آمریکا از پاسخ به پرسش ایران‌اینترنشنال درباره احتمال تحریم‌های جدید غرب علیه جمهوری اسلامی خودداری کرد، اما خبر مرتبط با این تحریم‌های احتمالی را انکار نکرد.

صحبت‌های این مقام دیپلماتیک به این معناست که دولت بایدن تصمیم گرفته سیاست خود را در ارتباط با ایران تغییر دهد و به جای فشار دیپلماتیک به جمهوری اسلامی برای کاهش غنی‌سازی اورانیوم و خودداری از رفتارهای تهاجمی در منطقه، با افزایش تحریم‌ها به حکومت ایران فشار بیاورد.

در صورت اعمال تحریم‌های جدید، ممکن است «مکانیسم ماشه» شورای امنیت فعال شود. با فعال شدن این مکانیسم، هر کدام از طرف‌های حاضر در برجام می‌توانند خواستار بازگشت آن دسته از تحریم‌های سازمان ملل شوند که با اجرای برجام به حالت تعلیق درآمده بودند.

محدویت‌هایی که می‌توانند با فعال شدن مکانیسم ماشه بازگردند شامل تحریم‌های تسلیحاتی، نظارت سختگیرانه بر تعامل‌های مالی و فناوری جمهوری اسلامی در ارتباط با برنامه‌های نظامی و هسته‌ای آن، و اعمال محدودیت‌های بانکی است.

در حالی که جمهوری اسلامی به نقض محدودیت‌های هسته‌ای برجام ادامه می‌دهد، بریتانیا، فرانسه و آلمان طی سه سال گذشته از فعال کردن مکانیسم ماشه خودداری کرده‌اند. دولت بایدن نیز در این مدت در تلاش بوده تا آمریکا را که در سال ۲۰۱۸ با اقدام دولت ترامپ از برجام خارج شده بود، به این توافق بازگرداند.

این برداشت به وجود آمده است که دولت بایدن در مذاکرات احیای برجام در سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ تصمیم گرفته بود تحریم‌های زمان ترامپ علیه جمهوری اسلامی را به طور کامل اعمال نکند. همین رویکرد این امکان را به جمهوری اسلامی داد تا با روش‌های غیرقانونی صادرات نفت خود را به چین افزایش دهد، به طوری که صادرات نفت ایران در اواسط سال ۲۰۲۰ تا اواخر سال ۲۰۲۳ چهار برابر شد و در مقطعی به یک و نیم میلیون بشکه در روز رسید.

واشینگتن و متحدانش در این مدت می‌توانستند بدون توسل به مکانیسم ماشه نیز تحریم‌ها را علیه جمهوری اسلامی تشدید کنند. قدرت‌های اروپایی می‌توانستند به نظام کنونی تحریم‌های آمریکا بپیوندند که اشخاص سوم را از خرید نفت ایران منع می‌کند و روابط بانکی بین‌المللی جمهوری اسلامی را محدودتر می‌کند. درنتیجه خودداری کشورهای اروپا از چنین اقدام‌هایی، استفاده از یورو به جای دلار، برای جمهوری اسلامی راحت‌تر شده است.

کشورهای اروپایی همچنین می‌توانستند برای محدود کردن توان جمهوری اسلامی در استفاده از یورو، تحریم‌هایی را علیه بانک‌های طرف ثالث اعمال کنند.

احتمال تغییر سیاست دولت بایدن در ارتباط با ایران پس از انتشار گزارش‌هایی مطرح شده که بر اساس آنها آمریکا یک هفته پیش از انفجارهای ۱۳ دی در کرمان که به کشته شدن حدود ۱۰۰ نفر منجر شد، به جمهوری اسلامی درباره حمله احتمالی داعش هشدار داده بود.

با وجود این هشدار آمریکا، جمهوری اسلامی در این مورد اقدامی نکرد و اجازه داد هزاران نفر برای سالگرد قاسم سلیمانی در محل حمله جمع شوند. مقام‌های جمهوری اسلامی در عین حال آمریکا و اسرائیل را مسئول این حمله خواندند و تاکید کردند آمریکا داعش را ایجاد کرده است.

ساعاتی پس از حمله ۱۵ مهر حماس به اسرائیل که به کشته شدن بیش از هزار و ۱۰۰ نفر و گروگان گرفتن ۲۵۰ نفر منجر شد، جمهوری اسلامی در ایران جشن‌های خیابانی به راه انداخت. حکومت ایران که حماس را مسلح کرده و آموزش داده، به حمایت علنی از این گروه ادامه می‌دهد.

علاوه بر این، گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه، از جمله گروه‌های مسلح شیعه در عراق و سوریه، حزب‌الله لبنان و حوثی‌های یمن نیز منافع آمریکا و اسرائیل در منطقه را هدف قرار داده‌اند. تنها در عراق و سوریه، شبه‌نظامیان وابسته به جمهوری اسلامی بیش از ۱۵۰ حمله راکتی و پهپادی علیه نیروهای آمریکایی انجام داده‌اند.

در این میان، تحول جدی‌تری که رخ داده، استفاده حوثی‌ها از کنترل خود بر سواحل گسترده یمن برای هدف قرار دادن خطوط کشتیرانی تجاری بین‌المللی در دریای سرخ است. پس از آنکه علی خامنه‌ای از کشورهای اسلامی خواست اسرائیل را محاصره اقتصادی کنند، حمله‌های حوثی‌ها در اواسط ماه نوامبر آغاز شد.

آمریکا و بریتانیا اخیرا علیه مواضع حوثی‌ها حمله‌های تلافی‌جویانه‌ای را آغاز کرده‌اند، اما حمله‌های این گروه به خطوط کشتیرانی همچنان به صورت روزانه ادامه دارد.