پیگرد قضایی ۲۵ روزنامهنگار ایرانی از سوی جمهوری اسلامی در یک ماه
سازمان دفاع از جریان آزاد اطلاعات با انتشار تازهترین گزارش خود در روز جمعه ۱۳ بهمن اعلام کرد در ژانویه سال جاری میلادی (۱۱ دی ۱۴۰۲ تا ۱۱ بهمن ۱۴۰۲) مجموعا ۲۵ روزنامهنگار یا مدیر مسوول رسانه در ایران، شامل شش زن و ۱۹ مرد، تحت تعقیب قضایی قرار گرفتند.
بر اساس گزارش این سازمان، در همین مدت سه روزنامهنگار در ایران بازداشت شدند، یک روزنامهنگار برای اجرای حکم دستگیر شد و چهار روزنامهنگار در پروندههای جداگانه مجموعا به سه سال زندان، ۲۰ میلیون تومان جزای نقدی، دو سال تبعید، دو سال ممنوعیت خروج از کشور و دو سال ممنوعیت فعالیت در فضای مجازی محکوم شدند.
در ماه ژانویه، نشر اکاذیب به قصد تشویش اذهان عمومی با ۱۰ بار تکرار، تبلیغ علیه نظام با چهار بار تکرار، کشف حجاب با دو بار تکرار، توهین به رهبری با یک بار ذکر و افشای اسناد طبقهبندی شده با یک بار ذکر در پروندهها و احکام قضایی، اتهامات علیه روزنامهنگاران بودند.
طی ماه ژانویه ۲۰۲۴ دادگاههای مطبوعات برای هشت روزنامهنگار قرار مجرمیت صادر کردند، علیه پنج روزنامهنگار یا مدیرمسوول رسانه اعلام جرم شد، اموال یک روزنامهنگار مصادره شد و نهادهای امنیتی اقدام به ضبط لوازم شخصی یک روزنامهنگار کردند.
بر پایه این گزارش، در اولین ماه سال جاری میلادی، دستکم ۱۸ تخلف و نقض حقوق روزنامهنگاران زندانی ثبت شد که شش مورد آن محرومیت از ملاقات، دو مورد حبس در شرایط غیرانسانی، دو مورد محرومیت از داشتن وکیل، دو مورد عدم ارائه حکم قضایی هنگام بازداشت، دو مورد اعمال شکنجه روحی و دو مورد حبس در سلول انفرادی به مدت طولانی بود.
در این ماه دستکم ۱۳ روزنامه و وبسایت خبری تحت تعقیب قضایی قرار گرفتند.
در همین فاصله زمانی، علیه چهار رسانه ثبت شکایت شد، دادگاههای سیاسی و مطبوعاتی هشت رسانه را مجرم شناختند، یک رسانه فیلتر شد و دو رسانه در دادگاههای تشکیلشده تبرئه شدند.
آمارها و رویدادهای ثبتشده در گزارش سازمان دفاع از جریان آزاد اطلاعات تنها شامل دادههایی است که این سازمان امکان جمعآوری، راستیآزمایی و مستند کردنشان را داشته است.
این سازمان نوشت به دلیل ساز و کار چندلایه سرکوب در ایران، احتمال موارد نقض حق دسترسی آزاد شهروندان ایرانی به اطلاعات و شمار رسانهها، روزنامهنگاران و شهروند-خبرنگارانی که در معرض سرکوب به دست جمهوری اسلامی ایران قرار گرفتهاند، بیشتر از آمارها و رویدادهای ثبت شده در این گزارش است.
ایران در کنار چین، روسیه و بلاروس، یکی از سرکوبگرترین حکومتها در جهان را در زمینه آزادی بیان و مطبوعات دارد.
سرکوب آزادی بیان در ایران به حدی گسترده است که دامنه رسانههای حکومتی را نیز میگیرد.
دی ماه امسال، مسیح مهاجری، مدیر مسوول روزنامه «جمهوری اسلامی» اعلام کرد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی آگهیهای دولتی این روزنامه را به دلیل طرح مواضع انتقادی علیه دولت رئیسی قطع کرده است.
به گفته او، این برای دومین بار است که وزارت ارشاد در مورد این نشریه دست به چنین اقدامی میزند.
پیش از این مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران در گزارش سالانه وضعیت حقوق بشر در کشور نوشت جمهوری اسلامی با نقض «حق آزادی اندیشه و بیان»، سه هزار و ۱۳۰ نفر را در سال ۲۰۲۳ دستگیر کرده است.
بر اساس این گزارش، در این دوره ۱۱۶ مورد بازجویی در نهادهای امنیتی، ۷۹ مورد ممنوعالخروجی، ۸۷ مورد اجرای حکم حبس، ۸۵ مورد تفتیش منزل، ۱۸ مورد اختلال در ارتباطات، ۹۵ مورد ضرب و شتم شهروندان، ۲۲ مورد بازنشستگی اجباری، ۵۸ مورد اخراج و تعدیل، ۳۰۰ مورد پلمب تشکل و دفتر، چهار مورد ممانعت از سخنرانی و مراسم، یک مورد اجرای حکم شلاق، ۲۴۶ مورد تجمع و ۲۹ مورد ممانعت از تجمع در حوزه اندیشه و بیان ثبت شده است.
قوه قضاییه جمهوری اسلامی در سال ۲۰۲۳ برای ۵۵۶ نفر به اتهام جرایم»مرتبط با آزادی اندیشه و بیان، ۲۵ هزار و ۱۲۴ ماه حکم حبس صادر کرد.
فدراسیون بینالمللی روزنامهنگاران در شهریور ماه سال جاری اعلام کرد به دنبال خیزش انقلابی علیه جمهوری اسلامی در سال ۱۴۰۱، دستکم ۱۰۰ روزنامهنگار در ایران بازداشت و بیش از ۲۱ نفر از آنان در مجموع به ۷۷ سال زندان محکوم شدند.
وزارت خزانهداری آمریکا عصر روز جمعه ۱۳ بهمن در اطلاعیهای از تحریم شش فرمانده و عضو ارشد سپاه پاسداران و یک شبکه تامین مواد و فنآوری برنامههای موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی خبر داد.
بر اساس این اطلاعیه، چهار شرکت مستقر در هنگکنگ و شرکت مرتبط با آنها در تهران به نام نارین سپهر مبین ایستاتیس تحریم شدهاند.
حمید همایونفال، حمیدرضا لشگریان، مهدی لشگریان، میلاد منصوری، محمدامین صابریان و محمدباقر شیرینکار (با نام مستعار مجتبی تهرانی) از جمله اعضای ارشد سپاه پاسداران هستند که به دلیل فعالیت سایبری، نامشان در لیست جدید تحریمهای آمریکا آمده است.
شهریور سال گذشته ایراناینترنشنال گزارشی اختصاصی درباره هویت فرماندهان ارشد سایبری سپاه پاسداران و گروههای هکری مورد حمایت جمهوری اسلامی در داخل و خارج از ایران منتشر کرد.
در این گزارش نام حمیدرضا لشگریان و محمدباقر شیرینکار، دو تن از افرادی که اکنون در فهرست تحریمهای آمریکا قرار گرفتهاند، آمده بود.
سازمان جنگ الکترونیک و پدافند سایبری سپاه پاسداران (معروف به جنگال) نیز در این فهرست قرار دارد.
سال ۱۴۰۰ یک گروه سایبری در پروژهای به نام صیاد، فرودگاه تیرانا در آلبانی را هک کرد که گروه لبدوختگان فاش کرد مسوول این حمله، شرکت ایلیانت گستر ایرانیان به فرماندهی محمدباقر شیرینکار بوده است.
وزارت خزانهداری آمریکا پیشتر نیز شیرینکار را به اتهام ارتباط با سپاه پاسداران تحریم کرده بود.
حمیدرضا لشگریان، استادیار دانشگاه امام حسین و مسوول تیم اطلاعاتی ۱۳ بوده است که برای حمله به کشتیهای غربی و حمله سایبری به تاسیسات زیربنایی مثل پمپبنزینها در سراسر جهان فعالیت میکرد.
دادههای پیشین ایراناینترنشنال نشان میدهند لشگریان کارهایش را در قالب شرکت دادهسنجی پیشرفته، گروه تحقیقاتی کوثر کام و ژرفکام آسیا انجام میدهد که او در قامت بازرس اصلی، مدیرعامل و رییس هیات مدیره، هدایتشان میکند.
تمام گروههای سایبری سپاه پاسداران زیر نظر حمیدرضا لشگریان فعالیت میکنند.
اداره اطلاعرسانی فرماندهی انتظامی شرق استان تهران اعلام کرد روز پنجشنبه ۱۲ بهمن یک سرباز و یکی از کارکنان کلانتری بر اثر اشتباه سهوی و تیراندازی بیهدف کشته شدند.
بر اساس این گزارش، یک سرباز وظیفه کلانتری ۱۴ پاکدشت با تیراندازی بیهدف، به شکل سهوی یکی از کارکنان فرماندهی انتظامی را کشت و یکی دیگر را مجروح کرد.
فرماندهی انتظامی شرق استان تهران افزود: «فرد مهاجم پس از این اقدام بلافاصله در یک اقدام احساسی به سمت خود شلیک کرد.»
این سرباز پس از اقدام به خودکشی به بیمارستان منتقل شد اما بر اثر شدت جراحت وارده، جان خود را از دست داد.
روز یکم بهمن نیز یک سرباز در پادگان باغین کرمان، همرزمان خود را به گلوله بست که پنج سرباز وظیفه در آن حادثه کشته شدند.
این سرباز که پس از تیراندازی فرار کرده بود، یک روز بعد دستگیر شد اما هنوز درباره دلایل این اقدام او اطلاعاتی منتشر نشده است.
موردی مشابه این رویداد، اول فروردین سال ۱۴۰۱ در پادگان دیلم استان بوشهر رخ داد و یک سرباز در حین تعویض پست، چهار سرباز همخدمتی خود را کشت.
خودکشی و دیگرکشی سربازان در ایران سابقهای طولانیتر دارد و تا کنون موارد متعددی در این زمینه خبرساز شدهاند.
(به توصیه کارشناسان اگر با کسی یا کسانی روبهرو میشوید که از جملهها و عبارتهایی نشاندهنده افسردگی یا تمایل به پایان زندگی استفاده میکنند، از آنان بخواهید با پزشک مورد اعتماد یا نهادهایی که در این زمینه فعالیت میکنند یا فردی مورد اعتماد، درباره نگرانیهایشان صحبت کنند.)
از اواخر اردیبهشت تا اوایل تیر سال جاری دستکم سه سرباز دست به خودکشی زده و جان خود را از دست دادهاند.
سربازی به نام یونس دارابی یکی از این افراد بود که پس از مواجه شدن با مجازات اضافه خدمت و بازداشت از سوی مافوقش در یکی از پادگانهای فرماندهی انتظامی تهران با خوردن قرص خودکشی کرد.
خالق احمدنژاد، سرباز وظیفه دیگری اهل روستای گاومیش گلی از توابع بوکان بود که روز ۳۰ خرداد در یکی از پادگانهای شهرستان عجبشیر با شلیک اسلحه سازمانی به زندگی خود پایان داد.
روز ۳۱ اردیبهشت نیز جوانی به نام محمود آرش که مشغول گذراندن دوره اجباری خدمت در پادگان سپاه ارومیه بود، با شلیک گلوله خودکشی کرد.
پیش از آنها و در خرداد سال ۱۴۰۱، خودکشی سربازی ۱۹ ساله به نام آرین طاهری حین نگهبانی در برجک زندان قصرشیرین، خبرساز شده بود.
سامان دشتی، سرباز نظام وظیفه دیگری بود که آبان سال ۱۴۰۰ و در سن ۲۰ سالگی دست به خودکشی زد.
همان زمان پدر او به روزنامه شرق گفت که خدمت سامان باید روز ۳۰ آبان به پایان میرسید اما وقتی برای تسویه رفت، به او گفتند باید چند روز بیشتر بماند و هنوز کسری خدمت دارد و به همین دلیل او جان خودش را گرفت.
آمار دقیقی از شمار موارد اقدام به خودکشی سربازان در کشور وجود ندارد اما رسانهها و فعالان اجتماعی در ایران بارها هشدار دادهاند که این نوع خودکشیها روندی افزایشی داشته است.
روزنامه شرق دو سال پیش در گزارشی نوشت علاوه بر خودکشیهای موفق، ۱۵ درصد از سربازان یعنی یک نفر از هر شش سرباز افکار خودکشی در سر دارند.
مقالهای پژوهشی در مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان در همین زمینه آماری منتشر کرد و هشدار داد شیوع افکار خودکشی در سربازان از ۵/۸ درصد تا ۲۸/۴ درصد برآورد شده است.
خدمت سربازی در ایران از دههها پیش اجباری شده است.
بر اساس آخرین برآوردها اکنون دستکم سه میلیون سرباز غایب وجود دارد.
در سال گذشته بیش از ۳۱۷ هزار نفر از مشمولان به خدمت سربازی اعزام شدند.
جشنواره بینالمللی فیلم برلین (برلیناله) در بیانیهای ضمن ابراز خشم و نگرانی از ممنوعالخروجی مریم مقدم و بهتاش صناعیها، سازندگان فیلم کیک محبوب من، از جمهوری اسلامی خواست به این دو سینماگر اجازه سفر به آلمان را برای شرکت در این جشنواره بدهد.
جشنواره فیلم برلین در بیانیه خود نوشت برای بهتاش صناعیها و مریم مقدم به خاطر فعالیتهای هنری و سینماییشان پرونده قضایی باز شده است، گذرنامههایشان ضبط شده و از سفر به خارج از ایران محروم شدهاند.
در این بیانیه با اشاره به اینکه برلینانه به طور اساسی به آزادی بیان، آزادی اندیشه و آزادی هنر برای تمام افراد در سراسر جهان متعهد است، آمده است: «این جشنواره به شدت شوکه شده و ناامید است که صناعیها و مقدم ممکن است از حضور در آن و ارائه فیلمشان و دیدار با مخاطبانشان در برلین منع شوند.»
فیلم کیک محبوب من، تازهترین اثر بهتاش صناعیها و مریم مقدم است که به عنوان یکی از فیلمهای بخش مسابقه جشنواره برلین ۲۰۲۴ انتخاب شده است.
در این فیلم که یکی از ۲۰ اثری خواهد بود که برای جوایز اصلی در در هفتاد و چهارمین دوره برلیناله رقابت خواهند کرد، زنان بدون حجاب اجباری حضور دارند.
کارلو چاتریان و ماریت ریسنبیک، مدیران برلینانه گفتهاند: «ما از مقامهای ایرانی خواستار بازگرداندن گذرنامهها و پایان دادن به همه محدودیتهایی هستیم که مانع از سفر آزاد بهتاش صناعیها و مریم مقدم به برلین میشوند.»
آنها تاکید کردهاند: «این دو هنرمند باید بتوانند همراه با سایر کارگردانان بینالمللی و استعدادهای سینمایی از سراسر جهان، فیلم جدید خود با عنوان "کیک محبوب من" را به عنوان بخشی از رقابتهای برلینانه سال ۲۰۲۴ ارائه کنند.»
جشنواره فیلم برلین در پایان بیانیه خود نوشته است: «مریم مقدم و بهتاش صناعیها سابقه طولانی و غنی با برلیناله دارند و باید اجازه داشته باشند در فوریه امسال به برلین بازگردند.»
ایراناینترنشنال مهر ماه امسال در گزارشیخبر داده بود صناعیها و مقدم به دلیل ساخت فیلمی به نام کیک محبوب من، با پروندهسازی از سوی دستگاه قضایی جمهوری اسلامی مواجه شدهاند.
در این گزارش آمده است: «نیروهای امنیتی برای دستیابی به فایلهای این فیلم که گفته میشود موضوع و نحوه پرداخت حساسیتبرانگیزی داشته، به خانه تدوینگر آن هجوم برده و تمام بایگانیهای کامپیوتری و الکترونیکی اثر را ضبط کردهاند.»
این زوج سینماگر پیش از این در روز هشتم مهر ماه برای ادامه کار روی این فیلم قصد سفر به فرانسه داشتند که گذرنامههایشان از سوی نیروهای انتظامی ضبط شد.
کیک محبوب من، محصول مشترک ایران و فرانسه است که سال گذشته جایزه گسترش فیلمنامه یوریماژ را در بخش بازار تولید مشترک جشنواره فیلم برلین به دست آورد.
بهتاش صناعیها ابتدای دهه ۹۰ خورشیدی با نویسندگی و کارگردانی اولین فیلم بلندش به نام احتمال باران اسیدی، توجه منتقدان هنری را جلب کرد.
اولین تجربه بلند سینمایی مریم مقدم، بازیگر، نویسنده و کارگردان سینما و تلویزیون نیز مربوط به ابتدای دهه ۷۰ خورشیدی است؛ وقتی در فیلم بلندیهای صفر، ساخته حسینعلی لیالستانی بازی کرد.
فیلم پیشین این دو با عنوان قصیده گاو سفید، از چهار سال پیش تا کنون از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دادستانی کل کشور توقیف شده است.
شکایت قرارگاه ثارالله سپاه پاسداران از تهیهکننده و کارگردان این فیلم به اتهام تبلیغ علیه نظام، علت این توقیف عنوان شده است.
بهار امسال و پس از نزدیک دو سال در جریان بودن این پرونده، صناعیها از تبرئه شدن خود و تهیهکننده خبر داد اما فیلم رفع توقیف نشد.
قصیده گاو سفید روایت زنی به اسم مینا است که اعدام شوهرش او را از پا درآورده. او بعدا درمییابد شوهرش بیگناه بوده است.
پس از آغاز خیزش انقلابی علیه جمهوری اسلامی، شماری از زنان مطرح سینمای ایران با برداشتن حجاب از سر و انتشار عکسهایشان در شبکههای اجتماعی، از جنبش اعتراضی زنان با شعار «زن، زندگی، آزادی» حمایت کردند.
به دنبال این همراهی، شماری از هنرمندان حامی خیزش احضار و بازداشت شدند و برخی با ممنوعیت خروج از کشور و ممنوعیت از کار مواجه شدند.
محمدمهدی اسماعیلی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، روز سوم آبان اعلام کرد امکان فعالیت برای بازیگران زنی که در انظار عمومی حجاب اجباری را کنار گذاشتند و به قول او «کشف حجاب» کردند، فراهم نیست.
برخی رسانههای داخلی فهرستی احتمالی از بازیگران زنی منتشر کردند که از کار منع شدهاند.
در این فهرست نام بازیگرانی مانند کتایون ریاحی، هنگامه قاضیانی، ترانه علیدوستی، باران کوثری، سهیلا گلستانی، گلاب آدینه، شقایق دهقان، ویشکا آسایش، پانتهآ بهرام، پگاه آهنگرانی، مریم بوبانی، فاطمه معتمدآریا و افسانه بایگان به چشم میخورد.
برخی از این بازیگران تاکید کردهاند خودشان دیگر حاضر نیستند در فیلمهایی که تحت قوانین جمهوری اسلامی تولید میشوند، حضور پیدا کنند.
عبدالحمید اسماعیلزهی، امام جمعه اهل سنت زاهدان در خطبههای نماز جمعه روز ۱۳ بهمن خود گفت ایران کشور دینداران نیست و کشور همه مردم ایران است. مولوی عبدالحمید با مشکوک خواندن قتل سپهر شیرانی، دانشجوی بازداشتشده بلوچ گفت مردم نگران شدهاند و مسوولان باید واقعیت را گزارش کنند.
امام جمعه اهل سنت زاهدان با اشاره به جانباختن سپهر شیرانی، دانشجوی ۱۹ ساله بلوچ گفت: «این جوان به صورت مشکوکی به قتل رسیده و خبر کشته شدنش در داخل و خارج از کشور بازتاب داشته و این موضوع مردم را نگران کرده است.»
او با تاکید بر اینکه مسوولان باید موضوع را ریشهیابی و واقعیت را گزارش کنند، گفت: «سپهر شیرانی به صورت مشکوکی به قتل رسیده و هر کسی در قتل او دستی داشته باید مجازات شود.»
سایت حالوش که خبرهای استان سیستان و بلوچستان را پوشش میدهد روز پنجشنبه در گزارشی نوشت سپهر شیرانی روز سهشنبه ۱۰ بهمن به دلیل فعالیت در فضای مجازی از سوی ماموران امنیتی در زاهدان بازداشت و سه روز پس از دستگیری در بازداشتگاه اطلاعات سپاه زاهدان جان باخت.
ساعتی پس از آن کمپین فعالین بلوچ علت مرگ او را شکنجه عنوان کرد.
پس از آن مهدی شمسآبادی، دادستان عمومی و انقلاب سیستان و بلوچستان به پایگاه خبری عصر هامون گفت شیرانی از سوی هیچ نهاد امنیتیای بازداشت نشده و علت جان باختن او خودکشی اعلام شده است.
عبدالحمید اسماعیلزهی در خطبههای نماز جمعه امروز خود که با چهلوپنجمین سالگرد انقلاب ۵۷ همزمان شد، با اشاره به اینکه ایران کشور دینداران نیست و کشور همه مردم ایران است، گفت: «متاسفانه کاروان انقلاب به مرور طیفهای مختلف را از خود جدا کرد.»
مولوی عبدالحمید که خود در دورههای مختلف انتخابات ریاست جمهوری و مجلس حامی اصلاحطلبان بود اما در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۴۰۰ از ابراهیم رئیسی حمایت کرد، گفت: «همه ما به اصلاحطلبان پیوستیم اما موفق نشدند.»
امام جمعه اهل سنت زاهدان در بخش دیگری از صحبتهای خود بار دیگر به رد صلاحیتها در انتخابات پیش رو پرداخت و گفت: «اصلاحطلبان قدرت را گرفتند اما نتوانستند اصلاحات ایجاد کنند و کار به جایی رسید که صلاحیت طیفهای خاص هم تایید نشد و فقط یک طیف باقی مانده است.»
عبدالحمید اسماعیلزهی در خطبههای نماز جمعه هفته گذشته با اشاره به رد صلاحیت حسن روحانی و برخی وزیران و نمایندگان سابق مجلس از مسوولان جمهوری اسلامی پرسید: «دنیا با این رد صلاحیتها درباره ما چه فکر میکند؟»
به باور مولوی عبدالحمید، در ایران سیستم به سوی نظامیها چرخش پیدا کرده و به مشکلات افزوده شده است.
او با تاکید بر اینکه نظامیها برای کار دیگری تربیت شدهاند، اداره کردن سیاست داخلی، خارجی و اقتصاد از سوی آنان را غیرممکن دانست.
اسماعیلزهی ادامه داد: «مساله نظامی یک بعد کشور است و برای ابعاد دیگر کشور با متخصصان و صاحبان فکر مشورت کنید.»
عبدالحمید در بخش دیگری از خطبههای خود با انتقاد از فشارهای موجود در جامعه گفت: «فشار بر ملت سنگین است و مردم با اعدام و فشار عقب نمیکشند چرا که وقتی شکم گرسنه باشد، مردم پریشان میشوند.»
به دنبال شدت گرفتن اعدامها در ایران و اعدام محمد قبادلو، فرهاد سلیمی، پژمان فاتحی، وفا آذربار، محسن مظلوم و محمد فرامرزی در روزهای سوم و نهم بهمن، حساب مولوی عبدالحمید در شبکه اجتماعی ایکس روز سهشنبه ۱۰ بهمن نوشت: «اجرای احکام اعدام در کشور شدت گرفته و بیشترین قربانیان آن مردم عزیز کُرد و بلوچ هستند.»عبدالحمید در ادامه این پیام نوشته بود: «استفاده حداکثری از حکم اعدام نه با تعالیم آسمانی سازگاری دارد و نه با قوانین بشری، و نه در سیرۀ حضرت رسول و صحابه و اهل بیت میتوان سراغی از آن یافت. فَهَلْ أنْتُمْ مُنْتَهُونَ.»
عبدالحمید در ادامه این پیام تاکید کرد: «استفاده حداکثری از حکم اعدام نه با تعالیم آسمانی سازگاری دارد و نه با قوانین بشری.»
جو امنیتی در زاهدان
ویدیوها و گزارشهای منتشر شده از زاهدان در روز جمعه ۱۳ بهمن حاکی از حضور گسترده نیروهای نظامی و سرکوبگر در خیابان خیام و ایجاد جو امنیتی در این شهر همچون هفتههای گذشته بود.
حالوش گزارش کرد: «همزمان با حضور گسترده مردم زاهدان در نماز جمعه، مبادی ورودی و خروجی مسجد مکی و مصلی از سمت خیابانهای خیام، رازی، مدرس، مدنی، بهداشت و خرمشهر از سوی نیروهای امنیتی مسدود و رفتوآمد شهروندان کنترل شده است.»
در هفتههای گذشته، شهروندان زاهدانی پس از یک سال اعتراض و تجمع خیابانی پیوسته به توصیه مولوی عبدالحمید، راهپیمایی سکوت برگزار کردهاند.
جمعههای اعتراضی زاهدانیها از هشتم مهر سال گذشته و پس از جمعه خونین این شهر آغاز شد.
در جریان جمعه خونین زاهدان ماموران نظامی و امنیتی با گلولههای جنگی به سمت شهروندان و نمازگزاران شلیک کردند و بیش از ۱۰۰ نفر را کشته و دهها تن دیگر را نابینا، قطع نخاع و مجروح کردند.
چهلودومین جشنواره فیلم فجر در شرایطی در حال برگزاری است که سینماگران شاخص و برجسته ایران از حضور در آن خودداری کردهاند. این رویداد در روزهای ابتداییاش با حاشیههایی همچون حضور فیلمهایی بسیار بیکیفیت و انتقادها و فریادهای الناز شاکردوست همراه شد.
شاکردوست: این جشنواره نیست، جنگ فرهنگی است
الناز شاکردوست، بازیگر فیلم بیبدن، شامگاه پنجشنبه ۱۲ بهمن با حضور در پردیس کوروش به نحوه برگزاری این دوره از جشنواره فیلم فجر و حضور نداشتن فیلمش در بخش سودای سیمرغ اعتراض کرد.
او پس از پایان اکران فیلم بیبدن روی صحنه رفت و خطاب به حاضران گفت: «من هم مثل شما بلیت خریدم که اینجا باشم چون حضور من برای داشتن هر تریبونی در جشنواره فجر خط خورده است .... عادت کردم که صدایم به هیچ جا نرسد.»
شاکردوست در ادامه با اشاره به راهاندازی بخش نگاه نو از سوی دستاندرکاران جشنواره فیلم فجر گفت: «فیلمهایی را که هیچ دلیلی برای حذفشان ندارند در این بخش میگذارند تا زنده به گورشان کنند»
ویدیوهایی که از صحبتهای این بازیگر سینما منتشر شده نشان میدهد ظاهرا عدهای در تلاش برای دور کردن او در صحنه هستند و شاکردوست در ادامه فریاد میزند: «نمیتوانید من را به زور ببرید، من بلیت خریدهام.»
در اواخر ویدیو نیز او فیلم فجر را نه جشنواره بلکه جنگ فرهنگی توصیف کرد.
پیش از آن اخباری از حاشیههای چهلودومین جشنواره فیلم فجر منتشر شد که حضور فیلمهای بسیار بیکیفیت در روز نخست اکران، بخشی از آن بود.
کیفیت پایین فیلمهای بخش مسابقه و غیبت چهرههای سرشناس
شکار حلزون، به نویسندگی و کارگردانی محسن جسور، فیلمی بود که شماری از کاربران شبکههای اجتماعی و منتقدان و روزنامهنگاران دربارهاش نوشتند و تاکید کردند به خاطر کیفیت پایین بازیها و کلیشهای بودن داستان، از همان ابتدای اکران در کاخ جشنواره، با قهقهههای مخاطبان روبهرو شده است.
بر اساس این گزارشها، شمار زیادی از خبرنگاران از اواسط فیلم سالن را ترک کردند.
فیلم دو روز دیرتر، به کارگردانی اصغر نعیمی نیز با انتقادهایی مشابه درباره کیفیت پایین مواجه شد.
در نشست خبری این فیلم هیچیک از بازیگران و عوامل اصلی آن حضور نداشتند.
نعیمی در واکنش به این اتفاق گفت عوامل فیلم با جشنواره فیلم فجر قهر نکردهاند: «دو بازیگر اصلی کار پردیس احمدیه و سینا مهراد و مدیر فیلمبرداری، خارج از کشورند. فرهاد آییش هم اجرای تئاتر داشت و ناگزیر خانه جشنواره را ترک کرد.»
این فیلم محصول دولتی سه ارگان از جمله بنیاد روایت فتح است با هدف تبلیغ فرزندآوری.
نشست خبری این فیلم تنها رویدادی نبود که بازیگران سرشناس از حضو در آن خودداری کردند. شامگاه چهارشنبه ۱۱ بهمن مراسم افتتاحیه جشنواره بدون حضور چهرههای سینمایی شناخته شده برگزار شد.
دوره پیشین جشنواره فیلم فجر نیز که با اوج سرکوب خشونتبار خیزش انقلابی ایرانیان همراه بود، از سوی بسیاری از سینماگران برجسته در رشتههای مختلف تحریم شد.
این تحریمها باعث شد جدول آثار بخش مسابقه عمدتا خالی از نامهای آشنا و چهرههای مطرح باشد.
پیشتر گزارشهایی درباره غیبت فیلمهایی از هنرمندان سرشناس در بخش مسابقه جشنواره چهل و دوم فجر منتشر شده بود.
فیلمهایی به کارگردانی مهران مدیری، رامبد جوان، بهرام افشاری، پرویز شهبازی، مجید توکلی و سعید سهیلی به دلیل خودداری فیلمسازان از شرکت در جشنواره یا رد شدن از سوی هیات انتخاب و ممیزی، در این رویداد حضور ندارند.
انتقاد از برخورد جمهوری اسلامی با کراوات و روسری
برخلاف دورههای پیشین که تصاویر بازیگران با پوششهای متنوع در فرش قرمز و برنامههای دیگر کاخ جشنواره خبرساز میشد، از دو روز نخست این رویداد تصاویر نسبتا اندکی مخابره شده است که برخی آن را به اعمال قوانین سختگیرانهتر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حوزه پوشش نسبت دادهاند.
این موضوع انتقاد پرویز شیخطادی، کارگردان سینما و تلویزیون را در مراسم بزرگداشتش به دنبال داشت.
او در مراسم افتتاحیه جشنواره فیلم فجر به انتقاد از سیاستهای جمهوری اسلامی در برخورد با کراوات، دستگاه پخش ویدیو و دیشهای ماهواره پرداخت و با نشان دادن یک کراوات، گفت آن را برای محمدمهدی اسماعیلی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی هدیه آورده است.
شیخطادی در ادامه یک روسری از جیبش درآورد و گفت: «من از دوستان فقط این خواهش را دارم که بیش از این خسارت نزنید. بیش از این خسارت نزنیم به روسری. این چهره حزبالهی نیست. اخلاق پیامبری این نیست. به خدا نیست که بگیریم و ببندیم، ماشینها را توقیف کنیم ....»
نبود بزرگداشت یا نشانهای از داریوش مهرجویی، سینماگری که همراه همسرش در شامگاه ۲۲ مهر با ضربات متعدد چاقو به قتل رسیدند در جشنواره، از دیگر مواردی است که برخی به آن انتقاد کردند.