سازمان ملل درباره تلفات بالای حمله اسرائیل به رفح هشدار داد
یک روز پس از تاکید بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل بر حمله احتمالی به رفح، کمیساریای حقوق بشر سازمان ملل درباره تلفات بالای این حمله هشدار داد. همزمان آمریکا، اتحادیه اروپا و بریتانیا از تلاش برای ایجاد کریدور دریایی به منظور ارسال کمکهای بشردوستانه به غزه خبر دادند.
اورزولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا نیز وعده داد کریدور بشردوستانه برای انتقال کمک به غزه از طریق قبرس به زودی ایجاد خواهد شد.
بایدن در سخنرانی خود تاکید کرد: «تنها راهحل موجود تشکیل دو کشور اسرائیل و فلسطین است.»
او گفت: «جز این هیچ تضمین دیگری برای امنیت و دموکراسی اسرائیل، صلح و کرامت برای فلسطینیان و صلح اسرائیل با کشورهای عربی، از جمله با عربستان سعودی وجود ندارد.»
در روزهای گذشته وزارت امور خارجه اسرائیل خواستار برگزاری جلسه شورای امنیت درباره جنایات جنسی در هفتم اکتبر شد.
این وزارتخانه خبر داد به درخواست این کشور، آمریکا، بریتانیا و فرانسه درخواستی رسمی برای تشکیل جلسه اضطراری شورای امنیت سازمان ملل درباره جنایات جنسی در حمله هفتم اکتبر ارائه کردهاند.
گروهی از کارشناسان سازمان ملل متحد روز دوشنبه از تجاوز و تجاوز گروهی در جریان حمله هفتم اکتبر حماس به اسرائیل خبر دادند.
این گروه که ریاستش بر عهده پرامیلا پتن، نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد در امور خشونتهای جنسی در جنگ است، اعلام کرد: «اطلاعات ضمنی موثقی که میتواند نشاندهنده برخی اشکال خشونت جنسی نظیر بریدن آلت جنسی زنان، شکنجه جنسی یا رفتار ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرکننده باشد، به دست آمده است.»
همزمان با ادامه درگیری در غزه، گزارشها حاکی از ادامه مذاکرات برای آتشبس و آزادی گروگانها است.
در همین حال وال استریت ژورنال به نقل از مقامهای آگاه نوشت یحیی سنوار و اسماعیل هنیه، رهبران حماس، درباره شرایط توافق آتشبس با هم اختلاف دارند.
در حالی که هنیه با پیشنهاد آتشبس شش هفتهای موافق است، سنوار تعهد اسرائیل به پایان دائمی درگیریها را میخواهد.
کانال ۱۲ تلویزیون اسرائیل گزارش داد انتظار میرود ویلیام برنز، رییس سیا، همزمان با مذاکرات درباره توافق احتمالی آتشبس به منطقه سفر کند.
فولکر ترک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، گفت که ساخت و ساز در شهرکهای اسرائیلی در کرانه باختری تا پایان اکتبر ۲۰۲۳ میلادی با افزایش بیسابقه ۲۴ هزار و ۳۰۰ واحد، رشد بیسابقهای داشته است.
او هشدار داد گسترش شهرکهای اسرائیلی در کرانه باختری یک «جنایت جنگی» محسوب میشود و خطر از بین بردن «هر گونه امکان عملی» برای تشکیل یک کشور پایدار فلسطینی را به همراه دارد.
وال استریت ژورنال به نقل از مقامهای آگاه گزارش داد یحیی سنوار و اسماعیل هنیه، رهبران حماس، درباره شرایط توافق آتشبس با هم اختلاف دارند. در حالی که هنیه با پیشنهاد آتشبس شش هفتهای موافق است، سنوار خواستار تعهد اسرائیل به پایان دائمی درگیریها است.
روزنامه وال استریت ژورنال، با اشاره به کنارهگیری حماس از مذاکرات مربوط به آتشبس و آزادی گروگانها خبر داده است که دلیل خروج این گروه از مذاکرات، اصرار یحیی سنوار بر توقف دائمی درگیریها بوده است که با مواضع دیگر رهبران حماس تفاوت دارد.
رهبران حماس، روز پنجشنبه قاهره را ترک کردند، با این حال مقامهای مصری گفتند که این احتمال وجود دارد که آنها روز یکشنبه برای ادامه مذاکرات به مصر بازگردند.
وال استریت ژورنال به نقل از مقامهای مصری که نام آنها را اعلام نکرده، نوشت:« سنوار معتقد است اکنون که نشانههای اختلاف و تنش بین اسرائیل و آمریکا آشکار شده، حماس دست بالا را در مذاکرات دارد.»
این تنشها در روزهای اخیر، از جمله در سخنرانی کامالا هریس، معاون رییسجمهوری آمریکا در روز یکشنبه نمایان شد. او گفت: «با توجه به مقیاس عظیم رنج در غزه، باید آتش بس فوری برقرار شود.»
وال استریت ژورنال، به نقل از مقامهای مصری نوشت که یحیی سنوار امیدوار است که اصطکاک بین آمریکا و اسرائیل بتواند به او اجازه دهد تا توافق را به نفع حماس پیش ببرد. او برای آتشبس دائمی و خروج کامل نیروهای اسرائیلی از غزه تلاش میکند.»
یحیی سنوار رهبر شاخه سیاسی حماس در غزه و از جمله رهبران حماس است که نامش در صدر فهرست افراد تحت تعقیب اسرائیل قرار دارد.
اسرائیل سنوار را از جمله مسئولان حمله هفت اکتبر حماس به جنوب اسرائیل میداند و دانیل هاگاری، سخنگوی ارتش اسرائیل گفته است: «یحیی سنوار فرمانده عملیات است. او یک مرد مرده است.»
مقامهای آمریکایی و عربی هفتهها است که اسرائیل و حماس را تحت فشار قرار دادهاند تاپیش از آغاز ماه رمضان که از روز یکشنبه آغاز میشود، بر سر یک آتشبس شش هفتهای توافق کنند.
به گفته افراد مطلع، ویلیام برنز، رئیس سیا، که یکی از شرکتکنندگان اصلی در مذاکرات غزه بوده است، برای ادامه مذاکراتی که اکنون متوقف شده، به خاورمیانه بازگشته است. به نوشته وال استریت ژورنال، برنز روز چهارشنبه به مصر و روز پنجشنبه به قطر سفر کرد. وال استریت ژورنال افزود که سازمان سیا از اظهارنظر درباره سفر رئیس این سازمان خودداری کرده است.
این روزنامه همچنین به نقل از مقامهای عربی و اسرائیلی نوشت که آنها میترسند سینوار عمداً مذاکرات را به این امید تضعیف کند که فرا رسیدن ماه رمضان حمایت مردمی اعراب از حماس را تقویت کند و منجر به تشدید تنشها در کرانه باختری و اورشلیم شود.
وال استریت ژورنال همچنین به نقل از یک مقام حماس و چند مقام مصری نوشت که قطر تهدید کرده است که اگر رهبران حماس نتوانند به توافقی دستیابند، آنها را از پایگاه خود در دوحه اخراج خواهد کرد.
اسماعیل هنیه، رئیس دفتر سیاسی حماس و خالد مشعل از رهبران پیشین این گروه در دوحه، پایتخت قطر، اقامت دارند.
اسرائیل گفته است که شکست مذاکرات باعث میشود که عملیات نظامی در شهر رفح ادامه یابد. اسرائیل، رفح را آخرین پایگاه اصلی حماس در غزه میداند و بیش از یک میلیون فلسطینی در آن پناه گرفتهاند.
مقامهای ارشد دولت آمریکا گفتند جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا در سخنرانی خود در روز پنجشنبه اعلام خواهد کرد که ارتش آمریکا یک بندر موقت در سواحل مدیترانه برای دریافت و ارسال کمکهای بشردوستانه از طریق دریا خواهد ساخت.
آنها روز پنجشنبه، ۱۷ اسفند، در یک نشست خبری گفتند که این عملیات شامل استقرار پرسنل نظامی آمریکایی در غزه نمیشود.
به گفته این مقامها، حماس توافق جدید با اسرائیل در مورد آتشبس شش هفتهای و آزادی گروگانها را به تعویق میاندازد زیرا اسلامگرایان حاکم بر غزه با آزادی اسیران بیمار و مسن موافقت نکردهاند.
دستور ساخت بندری موقت، پس از پنج ماه جنگ بین اسرائیل و حماس ودر بحبوحه هشدارهای سازمان ملل متحد درباره قحطی گسترده در میان ۲.۳ میلیون فلسطینی محصور در جنوب غزه صادر میشود.
به گزارش رویترز، بایدن که از حامیان سرسخت اسرائیل است، با فشارهای سیاسی فزایندهای برای پایان دادن به تهاجم اسرائیل، از جمله یک جنبش اعتراضی از سوی رایدهندگان دموکرات برای خودداری از حمایت خود از رییسجمهوری در انتخابات مقدماتی حزبی برای انتخابات عمومی نوامبر، مواجه است.
بخشهای زیادی از غزه به دلیل بمبارانهای شدید اسرائیل و درگیریهایی که پس از حمله حماس به اسرائیل در هفت اکتبر شعلهور شد، ویران و اکثر مردم آواره شدهاند.
اسرائیل میگوید تهاجم حماس جان ۱۲۰۰ نفر را گرفت و اسلامگرایان ۲۵۳ نفر را به گروگان گرفتند. وزارت بهداشت غزه، که تحت کنترل حماس است، می گوید در جریان حمله اسرائیل به غزه، تا کنون دست کم ۳۰ هزار و ۸۰۰ نفر کشته شدهاند و شمار زیادی از کشتهشدگان را زنان و کودکان تشکیل میدهند.
بندری در غزه
به گفته یکی از مقامهای کاخ سفید، جو بایدن روز پنجشنبه به کنگره خواهد گفت که به ارتش آمریکا دستور میدهد «با همکاری کشورهای همفکر، یک ماموریت اضطراری برای ایجاد بندری در غزه انجام دهد.»
این بندر موقت پذیرای کشتیهای بزرگ حامل غذا، آب، تجهیزات پزشکی و پناهگاههای موقت خواهد بود.
مقامهای کاخ سفید گفتند که واشینگتن با شرکای اروپایی و منطقهای و متحدان خود برای ایجاد یک ائتلاف بینالمللی از کشورهایی که تواناییها و منابع مالی را در اختیار دارند، همکاری خواهد کرد.
او گفت:«ما منتظر اسرائیلیها نیستیم تا اجازه کمک بیشتر را بدهند. این لحظه، لحظهای برای رهبری آمریکا است.»
یک مقام اسرائیلی در واکنش به این اظهارات گفت که اسرائیل «بهطور کامل از ایجاد اسکلهای موقت در سواحل غزه حمایت میکند و این عملیات با هماهنگی کامل بین دو طرف انجام خواهد شد.»
مقامهای کاخ سفید گفتند که برنامهریزی و اجرای این عملیات چند هفته طول میکشد.
عملیاتی که جو بایدن دستور آن را صادر خواهد کرد، مبتنی بر یک طرح ابتکاری از سوی دولت قبرس است که پیشنهاد کرده بود کمکهای بشردوستانه، در شهر بندی جزیره لارناکا، در ۴۰۰ کیلومتری غزه جمعآوری شود.
چنین اقدامی، به اسرائیل اجازه میدهد که محمولههای کمکی را پیش از انتقال به غزه بررسی کند.
جنگ در غزه باعث یک بحران انسانی در این منطقه شده و بر اساس گزارش سازمان ملل، ۲/۲ میلیون نفر از ۲/۴ میلیون نفر ساکن این منطقه در معرض قحطی هستند.
وزارت بهداشت حماس روز پنجشنبه اعلام کرد حملات جدید اسرائیل موجب کشته شدن ۸۱ نفر در شبانهروز گذشته در غزه شده است.
قبل از هر توافقی، حماس خواستار آتشبس قطعی و خروج نیروهای اسرائیلی از نوار غزه است.
اسرائیل این شروط را رد کرده و میگوید حملههایش تا نابودی حماس که آن را مانند ایالات متحده و اتحادیه اروپا «یک سازمان تروریستی» میداند، ادامه خواهد داشت.
کارشناسان سیاسی حمله هفتم اکتبر حماس را نقطه عطف درگیریها در خاورمیانه و بهطور ویژه میان اسرائیل و فلسطین مینامند. با این حال این پرسش پا بر جاست که چرا با گذشت شش ماه از این حمله، همچنان شرایط سیاسی خاورمیانه بسیار شبیه به وضعیت آن قبل از شروع این بحران به نظر میرسد؟
فارین پالیسی در گزارشی به تغییراتی پرداخت که پس از حمله هفتم اکتبر در اسرائیل، سرزمینهای فلسطینی و بهطور کلی خاورمیانه ایجاد شد.
این حمله منجر به کشته شدن هزار و ۲۰۰ غیرنظامی و سرباز در اسرائیل شد.
در این مدت گزارشهایی نیز درباره شکنجه و تجاوز به زنان و دختران و گروگان گرفته شدن حدود ۲۵۰ نفر از سوی نظامیان حماس منتشر شد.
با تداوم هفتهها حمله هوایی و ماهها نبرد زمینی، دستکم ۳۰ هزار فلسطینی کشته شدند که حدود دو سوم آنها زنان و کودکان بودند.
اسرائیل تخمین میزند در این حملات حدود ۱۰ هزار جنگجوی حماس را کشته است.
ماهیت دگرگونکننده هفتم اکتبر
جنگ کنونی غزه پس از نبرد سال ۱۹۴۸ میان کشورهای عربی و اسرائیل، طولانیترین درگیریها در این منطقه به شمار میرود.
بر همین اساس ماهیت دگرگون کننده هفتم اکتبر برای بسیاری روشن است.
جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا در ۲۵ اکتبر در این مورد گفت: «هیچ بازگشتی به وضعیت شش اکتبر وجود ندارد.»
ملک عبدالله، پادشاه اردن نیز هشدار داد: «تمام منطقه در آستانه سقوط قرار دارد.»
ویلیام برنز، رییس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا این شرایط را خطرناکترین و درهمتنیدهترین درگیری توصیف کرد که در دهههای اخیر شاهد آن بوده است.
با این حال خاورمیانه اغلب قابل پیشبینی بوده است.
تقریبا همه پیشرفتها در عرصه روابط کشورهای عربی و اسرائیل در پی یک بحران بهدست آمده است. بهطور مثال جنگ ۱۹۷۳ به صلح میان مصر و اسرائیل انجامید یا تهاجم صدام حسین به کویت، باعث برگزاری کنفرانس صلح مادرید شد و انتفاضه اول، توافق اسلو را در پی داشت.
در مورد بحران کنونی میان اسرائیل و فلسطینیان نمیتوان چنین انتظاری داشت زیرا حتی پس از پایان بحران غزه، با دو جامعه به شدت آسیبدیده روبهرو خواهیم بود. جوامعی که فاقد رهبرانی هستند که یک تغییر تحولآفرین سیاسی را پیش ببرند.
مجموع این عوامل نشان میدهند خاورمیانه پس از عبور از این بحران نیز ممکن است به طرز غیرقابل باوری شبیه خاورمیانه قبل از هفتم اکتبر باشد.
تاثیر روابط دیپلماتیک
از زمان انقلاب ایران در سال ۱۹۷۹ (۱۳۵۷) تلاشهای رونالد ریگان و باراک اوباما، روسایجمهور اسبق آمریکا برای سنتشکنی و ایجاد روابط با این کشور به نتیجه نرسیده است.
در شرایط کنونی نیز گزینههای موجود خیلی متفاوت به نظر نمیرسند زیرا جمهوری اسلامی کنترل بحران غزه را از طریق نیروهای نیابتی خود در منطقه در دست گرفته است.
از زمان شروع این مناقشه، تلاشهای دیپلماتیک ایالات متحده و فرانسه، زمینه را برای یک قرارداد بادوامتر و رسمیتر در مورد خط آبی (خط مرزی موقت) میان اسرائیل و لبنان ایجاد کرده است.
این توافق میتواند خروج نیروهای تکاور رضوان حزبالله از مرزهای جنوبی لبنان را در ازای اصلاحات سرزمینی به نفع لبنان به انجام برساند.
مذاکرات درباره این توافق در حال حاضر متوقف شده است اما به احتمال قوی دوباره از سر گرفته خواهد شد.
بر اساس گزارش فارین پالیسی، حتی در غزه، جایی که اسرائیل به کارزار نظامی خود ادامه میدهد نیز به سختی میتوان وقوع یک تغییر سیاسی را تضمین کرد.
این رسانه نوشت: «شکی نیست که حماس بهعنوان یک سازمان نظامی به شدت تضعیف شده. با وجود این نظرسنجیها نشان میدهند محبوبیت آنها در کرانه باختری افزایش یافته است.»
حماس از این شرایط که تنها جایگزین سازمان یافته برای تشکیلات خودگردان فلسطین است سود میبرد. بنابراین تنها در صورت حذف رهبران ارشد این گروه در غزه، بقای آن به خطر خواهد افتاد.
حماس تجسم سازمانی ایدئولوژی پایان اسرائیل و جایگزینی آن با یک دولت اسلامی است. هر چند اکثر فلسطینیها در کرانه باختری و غزه چنین هدفی را قبول ندارند اما تزلزل تشکیلات خودگردان همراه با سیاستهای الحاقی اسرائیل، مسیر را برای حماس و تسلط بر جنبش ملی فلسطین فراهم میکند.
واقعیت ناخوشایند این است که در شرایط کنونی، احتمال کمی وجود دارد که تشکیلات خودگردان احیا شده یا بدون رضایت حماس به حکومت در غزه بازگردد.
برکناری نتانیاهو
بسیاری تصور میکنند که نفسهای رهبری بنیامین نتانیاهو که نخستوزیری اسرائیل را در خونینترین روز برای یهودیان از زمان هولوکاست تا کنون بر عهده داشته، به شماره افتاده است اما هیچ مکانیسم قابل قبولی برای برکناری او از قدرت وجود ندارد.
اگر وقایع گذشته را پیشدرآمد سیاست اسرائیل بدانیم، پس از بروز هر بحران بزرگ، فضای حاکم تمایل شدیدی به راست داشته است. بنابراین حتی در صورت برکناری نتانیاهو، شرایط تغییر چندانی نخواهد کرد.
سیاست داخلی آمریکا
در نهایت، مساله سیاست داخلی ایالات متحده نیز در این جریان اثرگذار است؛ بهطوری که بحران غزه، دموکراتها و جمهوریخواهان را در آستانه انتخابات در مواضع مختلف قرار داده است.
در منطقه، اسرائیل و کشورهای حاشیه خلیج فارس از ریاستجمهوری دونالد ترامپ استقبال خواهند کرد.
بنابراین بدون شک فصل مبارزات انتخاباتی بر اقدامات ایالات متحده و سیاستهای منطقهای تاثیر خواهد گذاشت.
ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، اعلام کرد حوثیهای مورد حمایت ایران با یک موشک بالستیک ضد کشتی به کشتی باری «ترو کانفیدنس»، با پرچم باربادوس و متعلق به لیبریا، در خلیج عدن حمله کردند که در این حمله سه نفر کشته و دستکم چهار نفر زخمی شدند.
طبق اعلام سنتکام، حال سه نفر از زخمیها وخیم گزارش شده و کشتی «ترو کانفیدنس» نیز خسارتهای چشمگیری دیده است. سرنشینان کشتی تخلیه شدهاند و نیروهای ائتلاف نظامی بینالمللی در دریای سرخ در حال بررسی وضعیت هستند.
به گفته ارتش آمریکا، حوثیها طی دو روز گذشته پنج موشک بالستیک ضدکشتی شلیک کردهاند. دو فروند از این موشکها دو کشتی اماسسی اسکای-۲ و ترو کانفیدنس را هدف قرار دادند و یک فروند نیز با شلیک ناوشکن یواساس کارنی سرنگون شد.
این نخستین بار است که حملات شبهنظامیان حوثی به کشتیهادر یکی از شلوغترین آبراههای جهان، منجر به تلفات جانی میشود.
یحیی سریع، سخنگوی شبهنظامیان حوثی، با صدور بیانیهای مسئولیت آن را بر عهده گرفت اما گفت که «ترو کانفیدنس» کشتی آمریکایی بوده است که با «تعدادی موشک» هدف قرار گرفت.
مالک یونانی «ترو کانفیدنس» گفت که این کشتی در حدود ۵۰ مایل دریایی جنوب غرب بندر عدن مورد اصابت یک موشک قرار گرفت که منجر به آتشسوزی در آن شد.
این شرکت ضمن تاکید بر اینکه کشتی هیچ ارتباطی به کشور آمریکا ندارد، افزود که از وضعیت ۲۰ خدمه و سه محافظ مسلح این کشتی اطلاعی در دست نیست.
میتو میلر، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، در واکنش به کشته شدن این دو ملوان گفت که ایالات متحده به پاسخگو کردن شبهنظامیان حوثی مورد حمایت جمهوری اسلامی ادامه خواهد داد.
یک مقام آمریکایی در مصاحبه با خبرنگار پولیتیکو گفت که هیچ آمریکایی در این کشتی حضور نداشته است اما این حمله «گویای این است که چگونه حوثیها کشتیهای تجاری بینالمللی را تهدید میکنند.»