گروه شبهنظامی داعش شاخه خراسان که بیشتر در افغانستان و آسیای مرکزی فعال است و مسوولیت حمله به کنسرتی در حومه مسکو را م برعهده گرفته، چه گروهی است؟ این گروه در دیماه گذشته مسوولیت حمله مرگبار به مراسم سالگرد قاسم سلیمانی در کرمان را برعهده گرفت.
پس از آنکه افراد مسلح در روز جمعه گذشته یک سالن کنسرت در حومه مسکو را هدف قرار دادند و بیش از ۱۳۰ نفر را کشتند و مرگبارترین حمله در روسیه طی دو دهه اخیر را رقم زدند، گروه دولت اسلامی (داعش) مسوولیت این حمله را بر عهده گرفت.
ولادیمیر پوتین رییس جمهور روسیه انگشت اتهام خود را به سوی اوکراین نشانه رفت، اما دولت ایالات متحده تایید کرد که داعش مسوول حمله روز جمعه در حومه مسکو بوده است.
به طور خاص، مقامهای آمریکایی به شاخهای از داعش به نام داعش خراسان اشاره کردهاند.
داعش خراسان چیست؟
داعش خراسان، یکی از گروههای منطقهای داعش است که توسط بسیاری از کشورهای جهان به عنوان یک گروه تروریستی طبقهبندی شده است.
گرگ بارتون، استاد سیاست اسلامی جهانی در دانشگاه دیکین در ملبورن، به بلومبرگ گفت: «همه اینها بخشی از منطقهای است که آنها آن را به این نام [خراسان] میخوانند، و حامیانی در آنجا دارند، و از آنجا حملاتی را انجام میدهند.»
داعش خراسان در سال ۲۰۱۵ تشکیل شد و در ابتدا بر تلاش برای کنترل مناطق خود متمرکز بود.
بر اساس ارزیابی دولت استرالیا، پس از متحمل شدن تلفات ارضی قابل توجه در سال ۲۰۱۹، این گروه تمرکز خود را به سمت حملات پرقربانی علیه کشورهایی که دشمنان خود میداند، تغییر داد.
بارتون میگوید از زمان خروج ایالات متحده از افغانستان در سال ۲۰۲۱، داعش خراسان قدرت خود را افزایش داده و به یک نیروی «شورشی مقاوم» تبدیل شده است.
داعش خراسان در افغانستان بارها با حکومت طالبان درگیر شده است.
مرکز ملی مبارزه با تروریسم ایالات متحده اعضای این گروه را تا سال ۲۰۲۲ حدود دو هزار نفر تخمین زده است.
داعش خراسان چه میخواهد؟
هدف گروه گستردهتر داعش ایجاد یک خلافت اسلامی است که قوانین سختگیرانه مذهبی را اجرا کند.
این گروه برای مدت کوتاهی در دهه گذشته در بخشهایی از عراق و سوریه موفق شد خلافت اسلامی مورد نظر خود را تاسیس کند ولی سپس ائتلافی از قدرتهای جهانی، سرزمینهای تحت تصرف این گروه را پس گرفتند.
کارشناسان میگویند که داعش خراسان نیز همین هدف را دارد.
به گفته مرکز بینالمللی مبارزه با تروریسم آمریکا، بلندپروازیهای این گروه به منطقه خراسان که نام خود را از آن گرفته، محدود نمیشود.
داعش خراسان قبلا چه حملاتی انجام داده؟ مرکز ملی مبارزه با تروریسم آمریکا داعش خراسان را «یکی از کشندهترین شاخههای داعش» توصیف میکند و میگوید که شبهنظامیان آن هزاران نفر را در افغانستان و پاکستان کشته یا زخمی کردهاند.
موسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک تخمین میزند که داعش خراسان طی سال گذشته ۲۱ توطئه یا حمله را در ۹ کشور برنامهریزی کرد که در مقایسه با هشت مورد در ۱۲ ماه گذشتهاش و تنها سه مورد بین سالهای ۲۰۱۸ و مارس ۲۰۲۲، افزایش قابل توجهی را نشان میدهد.
پس از دو دهه جنگ با یکدیگر، طالبان و ایالات متحده اخیرا برای مقابله مؤثرتر با داعش خراسان همسو شدند.
حتی اگر در عمل همکاری کمی میان آمریکا و طالبان وجود داشته باشد، اما هر دو میخواهند از تبدیل شدن افغانستان به میدان اصلی برای برنامهریزی حملات جهانی توسط اعضای داعش جلوگیری کنند.
طالبان و داعش خراسان هر دو طرفدار قوانین سختگیرانه شریعت هستند، اما این دو دشمن هم هستند زیرا هر دو ادعای ارضی در مورد افغانستان دارند.
چرا داعش خراسان روسیه را هدف قرار داد؟
لوکاس وبر محقق بنیاد جیمزتاون مستقر در واشینگتن در ژانویه ۲۰۲۲ نوشت که یکی از معدود موارد مشترک ایالات متحده و روسیه در حال حاضر این است که داعش هر دو آنها را به عنوان اهداف مهم شناسایی کرده است.
داعش و دیگر گروههای جهادی مسلمان سنیمذهب به دلایلی با روسیه دشمنی میکنند که شامل حمایت مسکو از رژیم بشار اسد در سوریه میشود.
بشار اسد در سوریه با گروههای مخالف سنیمذهب خود میجنگید.
همچنین اتحاد آن با حکومت شیعه ایران، سرکوب جداییطلبان مسلمان در چچن و حتی حمله شوروی سابق به افغانستان در سال ۱۹۷۹ از دیگر دلایل دشمنی داعش با مسکو است.
بارتون با اشاره به پیشینه احساسات ضدروسی مسلمانان در سراسر آسیای مرکزی افزود که بهنظر میرسد در سالهای اخیر داعش خراسان به دنبال فرصتهایی برای حملات بزرگتر، گسترش خود و جذب نیرو بوده است.
پس از انتشار گزارشهایی درباره قصد ژاپن و آمریکا برای تقویت همکاری نظامی خود برای مقابله با چین، یوشیماسا هایاشی سخنگوی دولت ژاپن تایید کرد که توکیو و واشینگتن در حال گفتوگو درباره راههایی برای تقویت همکاری نظامی خود هستند.
هایاشی روز دوشنبه به خبرنگاران گفت که ژاپن و ایالات متحده در حال گفتوگو درباره راههایی برای تقویت همکاریها با هدف بهبود همافزایی و آمادگیها هستند.
او افزود: «درک من این است که در مورد ساختار طرف آمریکایی از جمله تقویت عملکرد نیروهای آمریکایی در ژاپن تصمیمی گرفته نشده است.»
کمی پیش از آن، روزنامه بریتانیایی فایننشال تایمز و رسانههای ژاپنی به نقل از منابع دیپلماتیک گفتند که تجدیدنظر در توافقنامه امنیتی بین این دو متحد در نشست ماه آینده رهبران آمریکا و ژاپن در واشینگتن اعلام خواهد شد.
بر اساس این گزارشها، هدف از این اقدام، مقابله با گسترش نظامی چین و همچنین نفوذ سیاسی پکن در منطقه آسیا و اقیانوسیه است.
در حال حاضر ۵۴ هزار پرسنل نظامی آمریکایی در پایگاههای ژاپن حضور دارند.
ژاپن در حال افزایش بودجههای دفاعی خود برای رسیدن به استاندارد وضع شده از سوی ناتو است.
بر اساس این استاندار، ژاپن باید دو درصد از تولید ناخالص داخلی خود را تا سال ۲۰۲۷ به بودجههای نظامی اختصاص دهد.
توکیو همچنین هشدار داده که چین «بزرگترین چالش استراتژیک» برای امنیت ژاپن را ایجاد میکند.
روزنامه ژاپنی یومیوری روز دوشنبه گزارش داد که ممکن است یک تیم مشترک دائمی میان ایالات متحده و ژاپن برای اطمینان از هماهنگی نظامی نزدیکتر در ژاپن تشکیل شود.
این در حالی است که در حال حاضر ژاپن باید برای تصمیمگیریهای مختلف با فرماندهی ارتش آمریکا مستقر در هاوایی در اقیانوس آرام تماس داشته باشد.
از سوی دیگر، فایننشال تایمز با ارائه جزئیاتی نوشت که «پنتاگون هنوز تا تصمیمگیری در این زمینه فاصله دارد»، اما به نوشته این روزنامه، ژاپن و ایالات متحده مایلند روابط خود را «برای پاسخ به آنچه از نظر آنها یک تهدید فزاینده از جانب چین است»، تقویت کنند.
این روزنامه همچنین این طرحها را به عنوان «بزرگترین پیشرفت در اتحاد امنیتی بین ایالات متحده و ژاپن از زمان امضای معاهده دفاعی دوجانبه در سال ۱۹۶۰» توصیف کرد.
به نوشته فایننشال تایمز هماهنگی نظامی بین این دو متحد اکنون با مشکل مواجه شده زیرا نیروهای ایالات متحده مستقر در ژاپن نسبت به روزهایی که ارتش ایالات متحده و ژاپن با هم همکاری چندانی نداشتهاند، تغییر چندانی نکرده است.
ضمن آن که، فرماندهی ارتش آمریکا در هاوایی ۱۹ ساعت از توکیو عقبتر و شش هزار و دویست کیلومتر دورتر است.
فومیو کیشیدا نخستوزیر ژاپن در روز دهم آوریل در جریان سفری رسمی به واشینگتن با جو بایدن رییس جمهور آمریکا دیدار خواهد کرد.
یک روز پس از آن، نشستی سهجانبه در سطح سران کشورها با حضور فیلیپین، ژاپن و آمریکا در واشینگتن برگزار میشود.
فایننشال تایمز نوشت که کیشیدا در جریان این سفر از طرحهای ژاپن در این زمینه رونمایی خواهد کرد.
این نشست چند هفته پس از آن برگزار میشود که بایدن با فروش شرکت فولاد آمریکایی یو.اس.استیل به شرکت ژاپنی نیپون مخالفت کرد.
بر اساس گزارش فایننشال تایمز، این تصمیم بایدن برای جلب آرای اتحادیههای کارگری پیش از انتخابات ریاست جمهوری آمریکا اتخاذ شد، اما موجب شد تا حدی اتحاد قوی میان ژاپن و آمریکا تضعیف شود.
در پی حمله مرگبار به یک سالن کنسرت در حومه مسکو که گروه دولت اسلامی (داعش) مسوولیت آن را بر عهده گرفت، گابریل اتل نخستوزیر فرانسه اعلام کرد که سطح اقدامات امنیتی این کشور به بالاترین میزان خود افزایش مییابد.
چهار ماه مانده به بازیهای المپیک پاریس در تابستان امسال، امانوئل مکرون رییسجمهور فرانسه عصر یکشنبه ریاست شورای دفاعی را در مورد حمله مسکو و پیامدهای آن بر عهده داشت.
اتل پس از پایان نشست این شورای در کاخ الیزه گفت: «با توجه به این که داعش مسوولیت حمله را برعهده گرفته و تهدیداتی که متوجه کشور ما شده، تصمیم گرفتیم وضعیت امنیتی را به بالاترین سطح خود یعنی وضیعت اضطراری حمله برسانیم.»
بر اساس اعلام دفتر نخستوزیر فرانسه، او افزود که مسوولیت حمله مسکو از سوی داعش خراسان برعهده گرفته شده است، اما این گروه پیشتر فرانسه را نیز تهدید کرده و در توطئههای اخیر در چندین کشور اروپایی از جمله آلمان و فرانسه نقش داشته است.
سطوح امنیتی در فرانسه دارای سه درجه است و وضعیت امنیتی در فرانسه در ماه ژانویه به سطح دو کاهش یافته بود که «وضعیت هشدار حمله» است.
اکنون بالاترین سطح امنیتی که در پی حمله در فرانسه یا خارج از کشور فعال میشود به این معنی است که یک تهدید قریبالوقوع امنیتی علیه فرانسه وجود دارد.
این سطح اجازه میدهد تا اقدامات امنیتی ویژه مانند گشتزنیهای شدید توسط نیروهای مسلح در مکانهای عمومی مانند ایستگاههای قطار، فرودگاهها و اماکن مذهبی انجام شود.
بر اساس آخرین گزارشها، حمله روز جمعه در تالار شهر کروکوس در نزدیکی مسکو دستکم ۱۳۷ کشته و ۱۸۲ زخمی برجای گذاشت.
بازرسان روز یکشنبه به جستوجوی اجساد احتمالی در آوارهای ساختمان محل کنسرت ادامه دادند. این ساختمان پس از حمله دچار آتشسوزی عظیمی شد و ویران شد.
آدرین واتسون سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا در کاخ سفید، تایید کرد که داعش «تنها مسوولیت» این قتلعام را بر عهده دارد و «هیچ دخالتی» از سوی اوکراین در این حمله وجود نداشته است.
این حمله مرگبارترین حمله در بیست سال اخیر در روسیه و خونبارترین حمله داعش در این کشور است.
فرانسه نیز در سالهای اخیر بارها هدف حملات داعش بوده است.
در یکی از آخرین نمونهها، در آذرماه، یک فرد مهاجم در نزدیکی برج ایفل پاریس با چاقو و با فریاد «الله اکبر» به رهگذران حمله کرد و در این حمله یک نفر کشته و دو نفر دیگر زخمی شدند.
فرد مهاجم پس از بازداشت به پلیس گفت که از وضعیت مردم غزه برآشفته است.
دادگاهی در مسکو روز یکشنبه چهار مظنون را به اقدامات تروریستی در ارتباط با حمله به یک سالن کنسرت در حومه مسکو، که گفته میشود منجر به مرگ دستکم ۱۳۷ نفر شده، متهم کرد.
دادگاهی در مسکو روز یکشنبه چهار مظنون را به اقدامات تروریستی در ارتباط با حمله به یک سالن کنسرت در حومه مسکو که گفته میشود منجر به مرگ دستکم ۱۳۷ نفر شده، متهم کرد.
به گزارش رویترز، کانال رسمی دادگاههای مسکو در تلگرام با اعلام این خبر نام این چهار تن را نیز منتشر کرد و گفت سه نفر از آنان به جرم خود اعتراف کردهاند.
به گفته دادگاه مسکو، این چهار نفر قرار است تا روز ۲۲ ماه مه (دوم خرداد) در بازداشت پیش از محاکمه بمانند.
در ویدیویی که منتشر شده سه نفر از آنان با چشمان بسته و یکی با ویلچر وارد دادگاه میشوند و همه زخمی هستند. یکی از آنان به نظر میرسد چشم خود را هم از دست داده باشد.
مقام های روسیه هیچ اشارهای به داعش در این حمله، که ۱۰۰ زخمی هم بر جای گذاشته، نکرده و گفتهاند مهاجمان این حمله سعی کردند به اوکراین فرار کنند.
کییف اتهام دخالت در این حمله را رد و روسیه را به دروغگویی در این زمینه برای ایجاد شور و شوق در تهاجم به اوکراین متهم کرده.
رسانهها گزارش دادند حملات متقابل روسیه و اوکراین در روز یکشنبه پنجم فروردین شدت یافته است. این حملات یک روز پس از آن انجام گرفتند که روسیه روستای ایوانیوسک را در غرب شهر باخموت اوکراین به تصرف خود درآورد.
ویتالی کلیچکو، شهردار کییف، پایتخت اوکراین روز یکشنبه در پیامرسان تلگرام، از وقوع چندین انفجار در این شهر خبر داد و از ساکنان کییف خواست از پناهگاهها خارج نشوند.
کلیچکو افزود سامانههای دفاع هوایی اوکراین برای مقابله با حملات هوایی روسیه در حال فعالیت هستند.
پیشتر آژیر هشدار حملات موشکی در سراسر اوکراین به گوش رسیده بود. یک مقام محلی کییف تایید کرد موشکها «به صورت گروهی» این شهر را هدف قرار دادند.
بر اساس گزارشهای اولیه، کسی در این حمله آسیب ندید و ارتش اوکراین دهها موشک کروز روسیه را رهگیری و ساقط کرد.
بریجت برینک، سفیر ایالات متحده در کییف با اشاره به افزایش حملات هوایی مسکو علیه اوکراین در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «روسیه بدون در نظر گرفتن میلیونها غیرنظامی، به پرتاب بیرویه پهپادها و موشکها ادامه میدهد و قوانین بینالمللی را نقض میکند.»
مکسیم کوزیتسکی، فرماندار لویو هم گفت شهر استری در غرب اوکراین هدف حمله روسیه قرار گرفت. این شهر در نزدیکی مرز لهستان واقع است.
وزارت خارجه لهستان روز یکشنبه اعلام کرد یکی از موشکهای روسیه حریم هوایی لهستان را نقض کرده است. ورشو خواستار توضیح مسکو در خصوص این رویداد شده است.
پاول ورونسکی، وزارت خارجه لهستان در بیانیهای از روسیه خواست «حملات هوایی تروریستی» خود را علیه مردم و کشور اوکراین متوقف و بر مشکلات داخلی خود تمرکز کند.
آندری سادووی، شهر لویو هم از شلیک حدود ۲۰ موشک و هفت پهپاد شاهد ساخت ایران به سوی این شهر خبر داد. به گفته این مقام اوکراینی، زیرساختهای حیاتی لویو در این حملات آسیب دیدند.
جمهوری اسلامی، از متحدان اصلی مسکو، متهم است که پهپادهای انتحاری شاهد ۱۳۱ و شاهد ۱۳۶ را به روسیه ارسال کرده تا در جریان عملیات نظامی در اوکراین مورد استفاده قرار گیرند.
گرانت شاپس، وزیر دفاع بریتانیا روز ۱۵ اسفند اعلام کرد بر اساس اطلاعات رسیده به لندن، جمهوری اسلامی موشکهای بالیستیک زمین به زمین در اختیار روسیه قرار داده است.
خبرگزاری رویترز نوشت حملات روز یکشنبه روسیه علیه اوکراین در مجموع با ۵۷ موشک و پهپاد صورت گرفتند.
در سوی دیگر، اوکراین دو کشتی، یک مرکز ارتباطات و دیگر زیرساختهای متعلق به ناوگان روسیه را در دریای سیاه هدف گرفت.
این حمله در سواحل منطقه کریمه رخ داد. کریمه از سال ۲۰۱۴ به دست روسیه اشغال شده است.
ارتش اوکراین پیش از این روز ۱۵ اسفند به یک کشتی گشتزنی روسیه به نام «سرگئی کوتوف» در نزدیکی تنگه کرچ، محل اتصال دریای آزوف و دریای سیاه، حمله و آن را غرق کرد.
پس از آن که پوتین در سخنرانی خود درباره حمله مسکو هیچ اشارهای به داعش نکرد و گفت مهاجمان این حمله سعی کردند به اوکراین فرار کنند، کییف اتهام دخالت در این حمله را رد و روسیه را به دروغگویی در این زمینه برای ایجاد شور و شوق در تهاجم به اوکراین متهم کرد.
بر اساس آخرین گزارشها، تعداد کشتهشدگان حمله مسلحانه روز جمعه به یک سالن کنسرت در حومه مسکو به بیش از ۱۳۰ نفر رسیده است.
مقامهای روسیه از بازداشت چهار مظنون این حمله خبر دادند و ولادیمیر پوتین رییسجمهور روسیه گفت که آنها هنگام فرار به اوکراین دستگیر شدند.
کییف به شدت هرگونه دست داشتن در این حمله را تکذیب کرد.
گروه دولت اسلامی (داعش) در افغانستان مسوولیت این حمله را بر عهده گرفت، اما پوتین روز شنبه در سخنرانی خود خطاب به مردم به داعش اشارهای نکرد.
این در حالی است که مقامهای اطلاعاتی آمریکا ادعای گروه داعش را تایید کردند.
آدرین واتسون، سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا در بیانیهای گفت: «داعش به تنهایی مسوولیت این حمله را بر عهده دارد. هیچ دخالت اوکراینی در این حمله وجود نداشته است.»
واتسون گفت که ایالات متحده در اوایل ماه مارس اطلاعاتی را در مورد یک حمله «تروریستی برنامهریزی» شده در مسکو با روسیه به اشتراک گذاشت و هشداری عمومی به آمریکاییها در روسیه صادر کرد.
پوتین گفت که مقامهای روسیه در مجموع ۱۱ نفر را در این حمله بازداشت کردند. در این حمله همچنین بیش از ۱۰۰ نفر زخمی شدند.
رسانههای روسی ویدیوهایی را پخش کردند که ظاهرا بازداشت و بازجویی مظنونان را نشان میداد.
روسیه افراد مسلح را شهروندان تاجیکستان، یکی از جمهوریهای شوروی سابق در آسیای مرکزی که عمدتا مسلمان هستند و با افغانستان هممرز است، شناسایی کرده است.
بیش از یک میلیون و پانصد هزار تاجیک در روسیه اقامت و بسیاری از آنها تابعیت روسیه دارند.
به گزارش آسوشیتدپرس، بسیاری از تندروهای روسیه خواستار سرکوب مهاجران تاجیک شدند، اما پوتین ظاهرا این ایده را رد کرد و گفت: «هیچ نیرویی قادر نخواهد بود بذرهای سمی اختلاف، وحشت یا تفرقه را در جامعه چندقومیتی ما بکارد.»
با کشته شدن ۱۳۳ نفر در حمله روز جمعه، این حمله به مرگبارترین حمله در روسیه در سالهای اخیر تبدیل شده است.
مقامات روسیه گفتند که تلفات انسانی این حمله همچنان ممکن است افزایش یابد.
پوتین یکشنبه را روز عزای عمومی اعلام کرد و گفت تدابیر امنیتی بیشتری در سراسر روسیه اعمال شده است.
این حمله تنها چند روز پس از آن اتفاق افتاد که پوتین در رایگیری انتخابات ریاست جمهوری روسیه بار دیگر اعلام پیروزی کرد.
این انتخابات پس از سرکوبهای شدید مخالفان پوتین برگزار شد.
برخی از مفسران در رسانههای اجتماعی روسیه این سوال را مطرح کردند که چگونه مقامات روسیه که بیوقفه هرگونه فعالیت مخالفان و رسانههای مستقل را سرکوب کردهاند، با وجود هشدارهای ایالات متحده نتوانستند از این حمله جلوگیری کنند.