در حالی که درگیریها در آمریکا میان نیروهای پلیس و دانشجویان هوادار فلسطینیها ادامه دارد، تظاهرات و تجمعات اعتراضی دانشجویان در دانشگاههای چند کشور اروپایی و آسیایی نیز برگزار شد.
در استرالیا، چادرهای اعتراضی طرفدار فلسطین در حداقل هفت مرکز دانشگاهی سراسر کشور از جمله دانشگاه سیدنی بر پا شده است.
بریتانیا، فرانسه و کانادا نیز جزو کشورهای غربی هستند که دانشجویان هوادار فلسطین در آنها تظاهرات کردهاند.
فرانسوا لیگالت، سر وزیر استان کبک کانادا، خواستار برچیده شدن کمپ معترضان حامی فلسطین در دانشگاه مکگیل مونترال شد.
با وجود درخواست دانشگاه مکگیل از پلیس برای برچیدن این کمپ، پلیس هنوز در این زمینه اقدام نکرده است.
حامیان فلسطین در دانشگاههای تورنتو، اتاوا و بریتیش کلمبیا نیز کمپ اعتراضی بر پا کردهاند.
در هند، تظاهراتی در دانشگاه جواهر لعل نهرو در دهلی نو برای همبستگی با دانشجویان معترض در کلمبیا برگزار شد.
در لبنان، صدها دانشجو در محوطه دانشگاههای لبنان تجمع کردند و پرچم فلسطین را به اهتزاز درآوردند.
در آمریکا، پلیس آمریکا روز پنجشنبه ۱۳ اردیبهشت، با بازداشت صدها دانشجو در چند دانشگاه، به تجمع دانشجویان معترض در این دانشگاهها پایان داد.
با این همه بسیاری از دانشجویان معترض تاکید کردهاند که به تجمع و اعتراض خود ادامه خواهند داد.
به گزارش خبرگزاری رویترز، در ساعات قبل از سپیده دم پنجشنبه، پلیس به شهر چادری برپا شده در دانشگاه کالیفرنیا در لس آنجلس رفت و با استفاده از تجهیزات ضد شورش، صف معترضانی را که در تلاشی بیهوده برای جلوگیری از پیشروی پلیس، دستها را به هم زنجیر کرده بودند، در هم شکست.
دانشجویان در روزهای اخیر در اعتراض به جنگ اسرائیل علیه غزه در دهها دانشگاه تجمع کرده و چادر برافراشتهاند. تظاهرکنندگان از جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا که از حق اسرائیل برای دفاع از خود حمایت کرده است، میخواهند تا اقدامات بیشتری برای توقف خونریزی در غزه انجام دهد. آنها همچنین خواستار واگذاری سهام دانشگاهها در شرکتهای حامی دولت اسرائیل هستند.
بسیاری از مسئولان دانشگاهها، از جمله دانشگاه کلمبیا در شهر نیویورک، پلیس را برای سرکوب اعتراضات فراخواندهاند.
جو بایدن نیز سرانجام روز پنجشنبه سکوت خود را در قبال اعتراض دانشجویان و خشونتهای صورت گرفته شکست و گفت آمریکاییها حق اعتراض دارند، اما حق ندارند خشونت بورزند.
او در کاخ سفید گفت: «تخریب اموال یک اعتراض مسالمت آمیز نیست. این کار خلاف قانون است. خرابکاری، تجاوز، شکستن شیشهها، تعطیلی دانشگاهها، اجبار به لغو کلاسها و مراسم فارغ التحصیلی، اعتراض مسالمتآمیز نیست.»
بایدن، که به دنبال پیروزی مجدد بر دونالد ترامپ، رقیب جمهوریخواه خود در ماه نوامبر است، در مواجهه با انتقادها از هر دو جناح چپ و راست، رویکری محتاطانه را در پیش گرفته است.
خشونت در محوطه دانشگاه
در دانشگاه یو سی ال ای، پلیس بارها از تظاهرکنندگان خواست منطقه اعتراضی را که میدانی مرکزی به اندازه یک زمین فوتبال را اشغال کرده بود، تخلیه کنند.
صدای دهها انفجار مهیب ناشی از شلیک نارنجکهای شوکآوردر محوطه دانشگاه شنیده شد. تا صبح، میدان پر از زبالههای کمپ ویرانشده بود: چادر، پتو، ظروف غذا، پرچم فلسطین و کلاههای ایمنی.
در پورتلند، اورگان، پلیس صبح پنجشنبه وارد کتابخانه دانشگاه ایالتی پورتلند شد، جایی که تظاهرکنندگان از روز دوشنبه در آنجا بست نشسته بودند. چند ده نفر از معترضان از ساختمان بیرون دویدند و با عجله به سوی گروهی از افسران ضد شورش هجوم بردند، اما بهسرعت دستگیر شدند.
در نیوهمپشایر، پلیس حدود ۱۰۰ معترض را در طول شب و در جریان حوادث جداگانهای در دانشگاه دارتموث و دانشگاه نیوهمپشایر دستگیر و کمپهای آنها را متلاشی کرد.
تظاهرات در دانشگاه با اعتراضاتی متقابل مواجه شد که دانشجویان هوادار فلسطین را به یهودستیزی متهم میکند.
طرفداران فلسطین، از جمله برخی یهودیان مخالف اقدامات اسرائیل در غزه، میگویند که به دلیل انتقاد از دولت اسرائیل و ابراز حمایت از حقوق بشر، به ناحق یهودیستیز خوانده شدهاند.
اقدام پلیس در یوسی ال ای یک روز پس از درگیریهای خشونتآمیز
دانشگاه یو سی ال ای، کلاسهای روز چهارشنبه را به دنبال درگیری شدید بین ساکنان کمپ اعتراضی و گروهی از تظاهرکنندگان نقابدار که اواخر سه شنبه شب به آنجا حمله کردند، لغو کرده بود.
ژن بلاک، رییس این دانشگاه در بیانیهای کتبی گفت که مقامها اجازه دادند کمپ برای چند روز در محوطه دانشگاه بماند زیرا در ابتدا صلحآمیز بود، اما درگیری با جمعیت طرفدار اسرائیل به وضوح دانشجویان را در معرض آسیب قرار داد.
بلاک درباره کمپ دانشجویان معترض گفت: «این اقدام به شرایط ناامن در محوطه دانشگاه ما منجر شد و به توانایی ما برای انجام مأموریت آسیب زد. چنین کاری باید پایان بیابد.»
مقامهای دانشگاه یو سی ال ای گفتند که پردیس این دانشگاه با نزدیک به ۵۲ هزار دانشجو، جز برای برخی امور ضروری و محدود در روزهای پنجشنبه و جمعه بسته خواهد ماند.
سازمان گزارشگران بدون مرز در ارزیابی سالانه خود، ایران را در کنار چین، کره شمالی، سوریه و اریتره در قعر جدول شاخصهای روزنامهنگاری قرار داد.
به گفته این نهاد، ایران، عربستان سعودی، سوریه و اسرائیل، بزرگترین زندانهای جهان برای روزنامهنگاران در سال ۲۰۲۳ میلادی بودند.
یونسکو نیز جایزه جهانی آزادی مطبوعات را به «همه روزنامهنگاران فلسطینی» اعطا کرد که جنگ در غزه را پوشش میدهند.
جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با اشاره به روز جهانی آزادی مطبوعات با محکوم کردن هر گونه خشونت علیه روزنامهنگاران تاکید کرد: «چنین جنایتهایی نباید با مصونیت همراه شوند.»
بورل گفت روزنامهنگارانی که درگیریهای نظامی را پوشش میدهند باید تحت محافظت قرار گیرند.
تاکید یونسکو بر بحران سهگانه سیاره زمین
از سال ۱۹۹۳ سوم ماه می که امسال برابر با ۱۴ اردیبهشت است، بهعنوان روز جهانی آزادی مطبوعات شناخته میشود.
سازمان ملل هر سال محور یا موضوع خاصی را در این روز مطرح میکند که موضوع سال جاری میلادی «مطبوعاتی برای سیاره: روزنامهنگاری در مواجهه با بحران زیست محیطی» است.
یونسکو در همین زمینه بر بحران سهگانه سیارهای جهان شامل تغییرات آب و هوایی، از دست رفتن تنوع زیستی، آلودگی هوا و نقش روزنامهنگاران در یاری رساندن به «حفظ سلامت سیاره و کمک به شکلدهی آیندهای بهتر» تاکید کرد.
در سه دهه گذشته این نامگذاریها تلاشی در راستای یادآوری به دولتها برای احترام به تعهدشان در مورد آزادی مطبوعات بوه است.
این روز فرصتی برای بزرگداشت اصول بنیادین آزادی مطبوعات، دسترسی و ارزیابی وضعیت آزادی مطبوعات در سراسر جهان، دفاع از رسانهها در برابر حمله به استقلال آنها و روزی برای قدردانی از روزنامهنگارانی است که حین انجام وظیفه جان خود را از دست دادهاند.
ایران و افغانستان در قعر جدول امنیت و آزادی برای روزنامهنگاران
بنا بر گزارش سالانه سازمان گزارشگران بدون مرز از شاخص آزادی مطبوعات، خاورمیانه همچنان یکی از خطرناکترین مناطق برای روزنامهنگاران است.
در بین ۱۸۰ کشوری که گزارشگران بدون مرز آنها را از نظر توانایی روزنامهنگاران در کار و گزارش آزاد و مستقل رتبهبندی کرده است، ایران رتبه ۱۷۶ را دارد.
این نهاد غیردولتی تاکید کرد جایگاه ایران بهعنوان یکی از سرکوبگرترین کشورهای جهان از نظر آزادی مطبوعات، از زمان خیزش انقلابی ایرانیان، بدتر شده و این کشور با حبس دستکم ۲۳ روزنامهنگار، یکی از بزرگترین زندانهای جهان برای روزنامهنگاران است.
این گزارش تاکید کرد روزنامهنگاران و رسانههای مستقل در ایران به شکل مداوم با دستگیریهای خودسرانه و احکام بسیار سنگین روبهرو هستند که پس از محاکمههای بهشدت ناعادلانه در دادگاههای انقلاب علیه آنها صادر میشود.
پس از ایران به ترتیب کشورهای میانمار، اریتره، افغانستان و سوریه در آخرین جایگاههای این فهرست قرار گرفتهاند.
بر اساس این ارزیابی، سه کشور آسیایی در انتهای شاخص سال گذشته شامل ویتنام، چین و کره شمالی، جایگاه خود را در رتبهبندی سال جاری به سه کشور افغانستان، سوریه و اریتره واگذار کردند که امتیازاتشان در شاخصهای جهانی آزادی مطبوعات به شدت کاهش یافته است.
افغانستان در رتبهبندی جدید نسبت به سال گذشته ۴۴ پله سقوط را تجربه کرد.
کاهش شاخصهای آزادی مطبوعات از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سه سال اخیر این کشور چشمگیر بوده و خبرنگاران بیوقفه مورد آزار و اذیت قرار گرفتهاند.
مرکز خبرنگاران افغانستان پیشتر درباره آمارهای سال ۱۴۰۲ اعلام کرده بود ۱۳۹ مورد نقض حقوق رسانهها و خبرنگاران را در این کشور ثبت کرده که شامل ۸۰ تهدید و ۵۹ بازداشت بوده است.
بخش زنان سازمان ملل متحد نیز در ایکس اعلام کرد ۸۰ درصد از زنان خبرنگار در افغانستان به دلیل محدودیتها، آزار و اذیت و ارعاب، مجبور به ترک کار خود شدهاند.
سوریه و اریتره نیز در این رتبهبندی نسبت به سال گذشته به ترتیب هشت و ۹ پله سقوط کردهاند.
این دو کشور اخیرا به «مناطقی بدون قانون برای رسانهها» تبدیل شدهاند و تعداد خبرنگاران بازداشتی، مفقود یا گروگان گرفته شده در آنها بیسابقه بوده است.
کاهش کلی آزادی مطبوعات در سطح جهان
در این رتبهبندی نروژ جایگاه اول خود را از نظر شاخصهای آزادی مطبوعات حفظ کرده است.
به گفته گزارشگران بدون مرز، در سالی که بیش از نیمی از جمعیت جهان در انتخاباتی دموکراتیک پای صندوقهای رای رفته یا میروند، شاخصها حاکی از کاهش کلی آزادی مطبوعات در سطح جهان و افزایش شدید سرکوب سیاسی روزنامهنگاران و رسانههای مستقل است.
آن بوکانده، مدیر تحریریه گزارشگران بدون مرز درباره کاهش نگرانکننده حمایت و احترام دولتها به استقلال رسانهها و افزایش فشار بر مطبوعات از سوی نیروهای سیاسی هشدار داد و گفت این ناتوانی در تامین امنیت رسانهها، گاهی با اقداماتی خصمانهتر و کمپینهای آزار و اذیت همراه است.
گاردین بر اساس این گزارش نوشت خاورمیانه بدترین عملکرد را در این زمینه داشت و دولتها کوشیدند با خشونت، دستگیری و اعمال قوانین سختگیرانه، روزنامهنگاران را کنترل و محدود کنند؛ عملکردی که با مصونیت سیاسی برای اعمال خشونت علیه روزنامهنگاران همراه است.
در خاورمیانه و شمال آفریقا، قطر تنها کشوری است که اکنون روزنامهنگاری در آن با خطراتی سخت یا بسیار جدی مواجه نیست.
اما از آمریکای جنوبی نیز گزارشهایی نگرانکننده از سرکوب سیاسی روزنامهنگاران مخابره میشود.
در آرژانتین، خاویر میلی، رییسجمهوری جدید این کشور از حمله به مطبوعات آزاد افتخار و بزرگترین آژانس خبری آرژانتین را تعطیل کرد.
آرژانتین در این سال شاهد سقوطی ۲۶ پلهای نسبت به جایگاه جهانی پیشین خود بود.
از سوی دیگر، بر اساس نظرسنجی گزارشگران بدون مرز در ۱۳۸ کشور برابر با سهچهارم اعضای این فهرست، نیروهای سیاسی اغلب در ارائه و پخش اطلاعات نادرست دخیل بودند و این امر در ۳۱ کشور به شکلی سیستماتیک انجام گرفت.
گزارشگران بدون مرز تاکید کرد که «تقلید تماشایی از روشهای سرکوبگرانه روسیه» در سراسر اروپای شرقی و آسیای مرکزی وجود دارد و تا صربستان امتداد مییابد.
بر اساس این گزارش، صربستان جایی است که رسانههای طرفدار دولت تبلیغ روسیه را میکنند و مقامها، روزنامهنگاران تبعیدی روسی را تهدید میکنند.
در جریان جنگ روسیه و اوکراین دستکم هزار و ۵۰۰ روزنامهنگار روسی مجبور به ترک یا فرار از کشور خود شدند.
جنگ غزه رکوردی جدید در فقدان اصول جهانی حفاظت از روزنامهنگاران ثبت کرد
در فهرست بدترین شاخصهای سیاسی آزادی مطبوعات، قبل از ایران، نام فلسطین دیده میشود.
بر اساس دادههای گزارشگران بدون مرز، جنگ غزه در زمینه فقدان اراده سیاسی دولتها در اجرای اصول حفاظت از روزنامهنگاران، رکوردی جدید ثبت کرد؛ به طوری که طی هفت ماه از این جنگ، بیش از ۱۰۰ خبرنگار فلسطینی از سوی ارتش اسرائیل کشته شدند که مرگ دستکم ۲۲ نفرشان در حین کار روزنامهنگاری بود.
یونسکو نیز شامگاه ۱۳ اردیبهشت جایزه جهانی آزادی مطبوعات را به روزنامهنگاران فلسطینی که جنگ در غزه را پوشش میدهند اعطا کرد.
رییس هیات داوران این جایزه گفت: «در این تاریکی و ناامیدی، ما میخواهیم یک پیام قوی همبستگی و قدردانی از روزنامهنگاران فلسطینی که بحران را در شرایط دراماتیک پوشش میدهند، به اشتراک بگذاریم.»
تهدید، بازداشت و فشار امنیتی پیشِ روی روزنامهنگاران ایرانی
بر اساس گزارش سازمان دفاع از جریان آزاد اطلاعات، جمهوری اسلامی در سه ماهه نخست سال ۲۰۲۴ برابر با دی ۱۴۰۲ تا فروردین سال جاری، دستکم ۹۱ روزنامهنگار و رسانه را تحت پیگرد قضایی و امنیتی قرار داده است.
این سازمان تاکید کرد جمهوری اسلامی به صورتی هدفمند در تلاش برای «اعتبارزدایی» از روزنامهنگاران و رسانههای غیردولتی بوده است.
حامد اسماعیلیون، عضو هیات مدیره انجمن خانوادههای جانباختگان هواپیمای اوکراینی و از مخالفان سرشناس جمهوری اسلامی، در پیامی به مناسبت روز جهانی آزادی مطبوعات گفت در ایران روزنامهنگاران بسیاری جان و زندگی خود را بر سر انتشار حقیقت گذاشتند، بسیاری از وطن رانده شدند و بسیاری به زندان افتادند.
اسماعیلیون در حسابهای رسانههای اجتماعی خود گفت مبارزه روزنامهنگاران در ایران جنگی هر روزه برای گذر از سانسور و مقررات قرون وسطایی است که جمهوری اسلامی سد راهشان کرده است.
او ابراز امیدواری کرد خبرنگاران و رسانهها بتوانند در «آیندهای بدون سانسور و بدون جمهوری اسلامی»، آزادانه روایتگر حقیقت زندگی ایرانیان باشند.
طبق گزارش سازمان دفاع از جریان آزاد اطلاعات، در سه ماه اخیر ۲۴ روزنامهنگار و مدیر رسانهای در ایران شامل هفت زن و ۱۷ مرد، مجموعا به ۱۴ سال و هفت ماه زندان و مجازاتهای دیگری مانند جریمه نقدی، تبعید، محرومیت از فعالیت روزنامهنگاری و حضور در رسانههای اجتماعی محکوم شدند.
این سازمان تاکید کرد جمهوری اسلامی در این بازه زمانی دستکم در ۹۵ مورد، حقوق قانونی روزنامهنگارانی را که مورد پیگرد قضایی قرار گرفته بودند نقض کرد.
پیگردهای قضایی روزنامهنگاران و مدیران رسانهای طی ۲۰ روز انتهایی بهمن تا اوایل اسفند سال گذشته نسبت به مدت زمان مشابه سال پیش از آن ۴۰ درصد افزایش داشته است.
حملههای هدفمند به روزنامهنگاران ایرانی در خارج کشور نیز در جریان بوده است. در یکی از این موارد، پوریا زراعتی، مجری تلویزیون ایراناینترنشنال، روز جمعه ۱۰ فروردین هنگام خروج از منزلش در لندن هدف حمله چند فرد ناشناس قرار گرفت و از ناحیه پا مجروح شد.
او روز ۱۲ فروردین از بیمارستان مرخص شد و اکنون زیر نظر پلیس است.
آدام بیلی، سخنگوی ایراناینترنشنال در واکنش به حمله به زراعتی به رادیو بیبیسی گفت: «با وجود تهدیدها، خبرنگاران ایراناینترنشنال مصمم به ادامه گزارشگری هستند.»
او افزود: «برای ما، چیزی تغییر نخواهد کرد.»
در گزارشی دیگر به مناسبت روز جهانی آزادی مطبوعات، موسسه میدپوینت از ۱۴۴ مورد برخورد قضایی با روزنامهنگاران در ایران خبر داد که در ۱۰۲ مورد به بازداشت و محاکمه انجامیده است.
این موسسه اعلام کرد در سال ۱۴۰۲، روزنامهنگاران ایرانی دستکم در ۲۲۶ مورد، سرکوب و نقض حقوق حرفهای و شهروندی خود را تجربه کردهاند.
رایدهندگان بریتانیایی روز پنجشنبه در انتخابات بیش از دو هزار کرسی مقامات محلی در سراسر انگلستان رای خود را به صندوق انداختند.
این انتخابات شامل انتخاب شهردار در برخی شهرهای مهم از جمله لندن هم میشد.
همزمان، انتخابات برای کرسی پارلمانی در منطقه بلکپول جنوبی در پی استعفای اسکات بنتون از حزب حاکم محافظهکار برگزار شد.
کریس وب، نامزد حزب کارگر، با بیش از ۱۰ هزار رای برنده انتخابات بلکپول شد و کاندیدای محافظهکار با ۳ هزار ۲۱۸ رای در جایگاه دوم قرار گرفت.
رویترز نوشت که شکست در بلکپول و نشانههای اولیه شکست در سطح انتخابات شوراها، امید حزب کارگر را برای پیروزی گسترده بر محافظهکاران در انتخابات سراسری تقویت میکند.
پیروزی احتمالی در انتخابات پارلمانی آینده بریتانیا میتواند کییر استامر، رهبر حزب کارگر را به قدرت برساند و به ۱۴ سال زمامداری دولت محافظهکار در بریتانیا پایان دهد.
استارمر پس از انتخابات روز پنجشنبه گفت: «این پیروزی قدرتمند در بلکپول جنوبی مهمترین نتیجه امروز است.»
او افزود: «این تنها رقابتی بود که رایدهندگان این شانس را داشتند که مستقیما پیامی به محافظهکاران بفرستند و این پیام یک رای قاطع برای تغییر است.»
در حال حاضر بر اساس اکثر نظرسنجیها درباره انتخابات پارلمانی سراسری که در نیمه دوم سال جاری میلادی برگزار میشود، آرای حزب محافظهکار بریتانیا حدود ۲۰ درصد از حزب کارگر عقبتر است.
رویترز نوشت بر اساس نتایج ۵۰۰ مورد کرسیهای محلی، حزب کارگر در انتخابات روز پنجشنبه به پیروزیهایی دست یافته است.
گرچه انتخابات محلی همیشه منعکسکننده تصویر دقیق رای مردم در یک انتخابات سراسری نیست اما یک شکست سنگین میتواند خشمی تازه در حزب محافظهکار و دورنمایی از زوال قدرت این حزب ایجاد کند.
دوشنبه گذشته و پس از استعفای حمزه یوسف، وزیر اول اسکاتلند نیز رویترز نوشت بحران در حزب ملی اسکاتلند که طرفدار استقلال اسکاتلند بوده، میتواند به حزب کارگر اجازه دهد تا موقعیت پیشین خود را دوباره در اسکاتلند به دست آورد.
در صورت بهبود موقعیت حزب کارگر در اسکاتلند، بخت این حزب برای کنار زدن محافظهکاران از قدرت در لندن طی انتخابات پارلمانی آینده در بریتانیا تقویت خواهد شد.
برخی نظرسنجیها نشان میدهند میزان آرای حزب کارگر برای اولین بار در ۱۰ سال گذشته از حزب ملی اسکاتلند پیشی گرفته است.
این حزب از ۱۷ سال پیش در راس دولت اسکاتلند بوده است.
علاوه بر اختلافات داخلی میان اعضای حزب ملی اسکاتلند در مورد مسایل اجتماعی، این حزب استقلالطلب پس از رسوایی مالی و استعفای سال گذشته نیکولا استورجن، رهبر آن، تضعیف شده است.
اسکاتلند در کنار ولز، ایرلند شمالی و انگلستان، پادشاهی بریتانیا را تشکیل میدهند.
در سیستم سیاسی بریتانیا، دولت اسکاتلند بر بسیاری از حوزهها مانند آموزش، بهداشت، سیستم قضایی و محیط زیست تسلط دارد اما دولت مرکزی بریتانیا مستقر در لندن، بخش دفاعی و سیاست خارجی را پیش میبرد.