آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا اعلام کرد گروه حماس خواهان ایجاد «تغییرات بیشماری» در طرح پیشنهادی واشینگتن برای برقراری آتشبس در نوار غزه شده است. او افزود برخی از این تغییرات قابل اجرا نیستند و در نتیجه پاسخ حماس به معنای اصرار بر ادامه مناقشه کنونی است.
بلینکن روز چهارشنبه ۲۳ خرداد در نشست خبری مشترکی با محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر و وزیر امور خارجه قطر در دوحه گفت خواستههای حماس فراتر از آن چیزی است که این گروه پیش از این در مذاکرات آتشبس مطرح کرده بود.
وزیر امور خارجه ایالات متحده از ذکر جزییات بیشتر در خصوص تغییرات مورد نظر حماس خودداری کرد.
پیشتر و در روز ۱۱ خرداد، جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا از طرحی سه مرحلهای برای توقف خشونتها در غزه خبر داد و گفت این توافق میتواند زمینه را برای آزادی گروگانهای اسرائیلی در بند حماس و پایان جنگ فراهم آورد.
همزمان جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی کاخ سفید، تغییرات پیشنهادی از سوی حماس را «جزیی» خواند و گفت بسیاری از آنها قابل پیشبینی بودند.
او افزود برخی موارد مطرح شده از سوی حماس با آنچه در قطعنامه شورای امنیت ذکر شده، تفاوت اساسی دارند.
قطعنامه پیشنهادی آمریکا برای توقف درگیریها در غزه روز ۲۱ خرداد در شورای امنیت با ۱۴ رای موافق به تصویب رسید.
روسیه تنها کشور عضو شورای امنیت بود که به این قطعنامه رای ممتنع داد.
اعضای حماس ۱۵ مهر سال گذشته (هفتم اکتبر) با حمله به جنوب اسرائیل حدود هزار و ۲۰۰ نفر را کُشتند و بیش از ۲۵۰ تن را گروگان گرفتند که از این تعداد ۱۰۵ نفر پس از برقراری آتشبس موقت در نوامبر ۲۰۲۳ آزاد شدند.
نیروهای ویژه ارتش اسرائیل روز ۱۹ خرداد با حمله به نصیرات در مرکز نوار غزه چهار گروگان اسرائیلی را آزاد کردند.
اسرائیل شمار گروگانهای در قید حیات باقیمانده در غزه را کمتر از ۸۰ نفر تخمین زده است.
بلینکن در ادامه سخنان خود در دوحه، رویکرد حماس را در قبال توافق پیشنهادی آتشبس مورد انتقاد قرار داد و گفت: «حماس حدود دو هفته منتظر ماند و [در نهایت] خواهان تغییرات زیادی شد. زمان تصمیمگیری همین حالا است. هر چقدر شرایط کنونی ادامه پیدا کند، مردم آسیب بیشتری خواهند دید.»
او بر ضرورت ادامه تلاشها برای دستیابی به توافق آتشبس تاکید کرد و همزمان گفت هیچ تضمینی در این مورد وجود ندارد.
این هشتمین سفر وزیر امور خارجه آمریکا به منطقه از زمان آغاز مناقشه کنونی است. او پیش از عزیمت به دوحه، راهی مصر، اسرائیل و اردن شده و با رهبران این کشورها در خصوص راههای پایان دادن به بحران کنونی رایزنی کرده بود.
رهبران ۱۷ کشور جهان روز ۱۷ خرداد در بیانیه مشترکی با ابراز حمایت کامل از طرح پیشنهادی بایدن، از گروه حماس خواسته بودند هر چه سریعتر آن را بپذیرد.
بنا بر اعلام حماس، حملات اسرائیل به غزه تاکنون جان دستکم ۳۷ هزار و ۲۰۲ فلسطینی را گرفته و منجر به زخمی شدن بیش از ۸۴ هزار و ۹۳۰ تن شده است.
بلینکن در دوحه خواهان تعهد اسرائیل به قوانین بشردوستانه بینالمللی در خصوص منازعات مسلحانه و حقوق بشر شد و گفت دولت و وزارت امور خارجه ایالات متحده میزان پایبندی اسرائیل و سایر طرفهای درگیر به این قوانین را ارزیابی میکنند.
او ضمن قدردانی از تلاشهای قطر در مسیر دستیابی به صلح در منطقه، این کشور را «شریکی خستگیناپذیر» خواند.
نخستوزیر قطر نیز در این نشست اعلام کرد رویکرد هر دو طرف مناقشه، یعنی اسرائیل و حماس در قبال طرح آتشبس «غیرسازنده» بوده است.
او خواستار یافتن راهحلی دائمی برای مناقشه کنونی شد تا «دو کشور اسرائیل و فلسطین» بتوانند در کنار یکدیگر همزیستی داشته باشند.
علی باقریکنی، سرپرست وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، روز چهارشنبه ۲۳ خرداد گفت سهشنبه در مسکو با سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه دیدار داشته و در این زمینه با او صحبت کرده است.
او تعلیق توافق همکاریهای ایران و روسیه را «غیر واقعی» خواند و گفت که این سند، روال عادی خود را طی میکند.
باقریکنی در ادامه تاکید کرد سند جامع در حال «بررسی کارشناسی بین دو طرف» است و باید نشستی کارشناسی برای نهایی شدن آن برگزار شود.
لاوروف روز سهشنبه گفت به دلیل «برخی مشکلات اداری از طرف ایران» متن معاهده جدید همکاری بین دو طرف قابل امضا نیست.
او همزمان گفت باقریکنی بر «تعهد خود به این سند و ارتقای روابط روسیه و ایران به سطح کیفی جدید» تاکید دارد.
پیش از این و در روز سهشنبه، خبرگزاری دولتی روسیه به نقل از ضمیر کابلوف، مقام وزارت امور خارجه این کشور نوشته بود روند توافق همکاری دو کشور به دلیل «مشکلاتی که برای شرکای ایرانی پیش آمده» فعلا متوقف شده است.
کابلوف این موضوع را «یک تصمیم استراتژیک از سوی رهبران دو کشور» توصیف کرده و گفته بود تعلیق در توافق به دلیل برگزاری انتخابات زودهنگام ریاستجمهوری در ایران است.
ساعاتی پس از انتشار این خبر، کاظم جلالی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در مسکو آن را تکذیب کرد و به «ترجمه نادرست متن روسی به فارسی» نسبت داد.
به گفته او، لاوروف در ملاقات با باقریکنی «پیگیر بود که این موافقتنامه را دو کشور هرچه سریعتر امضا کنند».
روسیه و ایران در سالهای اخیر با مواضعی مانند «نظم جهانی چندقطبی عادلانهتر است» و برای خنثی کردن فشارهای سیاسی و اقتصادی آمریکا، روابط نزدیکی با یکدیگر ایجاد کردهاند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، کار روی یک توافق بزرگ جدید بین مسکو و تهران در سپتامبر ۲۰۲۲ در جریان دیدار ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه و ابراهیم رئیسی، رییس دولت سیزدهم در ایران انجام شد.
رئیسی که برخی رسانههای خارجی از او با عنوان جانشین بالقوه علی خامنهای یاد میکردند، ۳۱ اردیبهشت امسال بر اثر سقوط بالگرد کشته شد.
پوتین به تشییع جنازه رئیسی در ایران نرفت اما مرگ او را تسلیت گفت.
لاوروف درباره مرگ رئيسی و حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نوشت: «از این شخصیتهای برجسته سیاسی به عنوان میهنپرستان واقعی یاد خواهیم کرد که قاطعانه از منافع کشور خود دفاع و جانشان را در راه خدمت فداکارانه به میهن نثار کردند.»
سفارت روسیه در تهران نیز ضمن تسلیت مرگ رئيسی، به نشانه همبستگی با مقامات جمهوری اسلامی، پرچم این سفارت را به حالت نیمه افراشته در آورد.
در سالهای اخیر و به ویژه پس از آغاز تهاجم روسیه به اوکراین، مقامات غربی بارها نسبت به نزدیکتر شدن روابط تهران و مسکو هشدار دادهاند.
در آذر ۱۴۰۱، جان کربی، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید گفت: «روسیه سطح بیسابقهای از حمایت نظامی و فنی را به ایران ارائه میکند و ایران به بزرگترین حامی نظامی روسیه تبدیل شده است.»
کربی هشدار داد روابط ایران و روسیه در حال تبدیل شدن به یک شراکت دفاعی کامل است.
همزمان این روابط به گونهای نبوده که رضایت کامل مقامهای جمهوری اسلامی حاصل شود.
به عنوان نمونه، با وجود ابراز تمایل مکرر مقامات نظامی جمهوری اسلامی، روسیه هنوز جنگندههای سوخو-۳۵ خود را به ایران تحویل نداده است.