نخستین مناظره جیدی ونس و تیم والز، معاونان اول دونالد ترامپ و کامالا هریس، نامزدهای انتخابات ریاستجمهوری با سوال درباره حمله جمهوری اسلامی به اسرائیل و حمایت یا عدم حمایت آنها از حمله پیشدستانه اسرائیل به جمهوری اسلامی آغاز شد.
در پی حمله موشکی سپاه پاسداران به اسرائیل و احتمال حمله اسرائیل به منابع و تاسیسات نفتی جمهوری اسلامی، قیمت نفت خام در بازارهای جهانی حدود ۳ درصد افزایش یافت.
بر اساس گزارش رویترز، شامگاه سهشنبه قیمت نفت خام برنت با ۱.۸۶ دلار معادل ۲.۶ درصد افزایش به ۷۳.۵۶ دلار در هر بشکه رسید.
این در حالی که نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا با ۱.۶۶ دلار معادل ۲.۴ درصد افزایش، به ۶۹.۸۳ دلار رسید.
در اوایل روز، هر دو شاخص نفت خام بیش از ۵ درصد افزایش داشتند.
کلی سیگل، تحلیلگر سیاسی، به رویترز گفت که اسرائیل «در گسترش حمله نظامی خود برای ضربه زدن مستقیم به ایران تردید نخواهد کرد و داراییهای نفتی ایران به احتمال زیاد در لیست هدف قرار دارند.»
سیگل گفت حمله اسرائیل به تأسیسات تولید یا صادرات نفت ایران میتواند باعث اختلال در تولید نفت شود که احتمالا بیش از یک میلیون بشکه در روز است.
همچنین این افزایش قیمت در شرایطی است که در دریای سرخ، حوثیها گروه دیگر تحت حمایت جمهوری اسلامی، مسئولیت حمله به حداقل یکی از دو کشتی آسیبدیده در بندر حدیده را بر عهده گرفت.
حوثیها از نوامبر گذشته با اعلام همبستگی با فلسطینیها در جنگ بین اسرائیل و حماس در نوار غزه حملاتی را به کشتیهای بینالمللی در نزدیکی یمن آغاز کردهاند.
رویترز به نقل از تاماس وارگا، یک تحلیلگر دیگر، نوشت: «در صورت تشدید تنش، ممکن است که نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی، یعنی شورشیان حوثی و شبهنظامیان عراقی، به تولیدکنندگان نفت خاورمیانه، از جمله عربستان سعودی حمله کنند.»
وارگا افزود: «اکنون یک ترس واقعی وجود دارد که عرضه نفت تحت تأثیر قرار گیرد و تا زمانی که تصویر روشن شود، معاملات عصبی و پرنوسان پیشبینی میشود».
قیمت طلای سیاه بلافاصله پس از اعلام ایالات متحده مبنی بر اینکه جمهوری اسلامی در حال آماده شدن برای حمله موشکی قریب الوقوع به اسرائیل است، تقریبا ۴ درصد افزایش یافت.
طبق گزارش اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده، ایران نهمین تولیدکننده بزرگ نفت خام جهان در سال ۲۰۲۳ بود و پس از ونزوئلا و عربستان سعودی سومین ذخایر نفت را دارد.
در صورت هدف قرار گرفتن تاسیسات نفتی جمهوری اسلامی، اقتصاد ایران که به دلیل تحریمها تضعیف شده، ضربه سختی خواهد خورد.
با این حال، سرمایهگذاران امیدوارند که تنشهای اخیر به یک جنگ تمام عیار میان اسرائیل و جمهوری اسلامی تبدیل نشود.
ضمن این که انتظار میرود که لیبی بتواند صادرات نفت خام خود را به زودی احیا کند.
دانیل هاگاری، سخنگوی ارتش اسرائیل، اعلام کرد این کشور به حمله موشکی اخیر جمهوری اسلامی پاسخ خواهد داد.
او شامگاه سهشنبه ۱۰ مهر گفت: «این آتشافروزی عواقبی [برای تهران] خواهد داشت. ما برنامههایی داریم و در زمان و مکانی که خودمان انتخاب میکنیم، اقدام خواهیم کرد.»
هاگاری افزود با توجه به «رفتار مسئولانه مردم، فعالسازی سامانههای دفاعی ما و اقدامات شرکای ما برای دفاع از اسرائیل»، تعداد بسیار کمی از پرتابههای جمهوری اسلامی به خاک اسرائیل اصابت کردند.
به گفته او، عملیات اخیر جمهوری اسلامی در مقایسه با حمله فروردینماه به اسرائیل از نظر تعداد موشک شلیکشده وسیعتر بود.
جمهوری اسلامی شامگاه ۲۵ فروردین با بیش از ۳۰۰ موشک کروز، موشک بالستیک و پهپاد به اسرائیل حمله کرد. این اولین حمله مستقیم جمهوری اسلامی به خاک اسرائیل بود.
سپاه پاسداران عصر سهشنبه ۱۰ مهر در بیانیهای اعلام کرد با دهها موشک بالستیک، «اهداف مهم نظامی امنیتی» را در «قلب» اسرائیل هدف قرار داده است.
سپاه با اشاره به اقدامات اسرائیل در غزه و لبنان، ترور اسماعیل هنیه در تهران، و کشته شدن حسن نصرالله و عباس نیلفروشان در ضاحیه بیروت افزود حمله موشکی به اسرائیل «پس از یک دوره خویشتنداری در برابر نقض حاکمیت جمهوری اسلامی» انجام شده است.
سپاه تهدید کرد در صورتی که اسرائیل به این حمله واکنش نظامی نشان دهد، «با حملات کوبنده و ویرانگر بعدی مواجه خواهد شد».
به گفته ارتش اسرائیل، جمهوری اسلامی عصر سهشنبه ۱۸۰ موشک بالستیک به سوی اسرائیل شلیک کرد که «تعدادی زیادی» از آنها توسط سامانههای دفاعی این کشور رهگیری و ساقط شدند.
خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام ارشد حکومت ایران نوشت علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، پس از حمله موشکی اخیر به اسرائیل همچنان در مکانی امن به سر میبرد.
وبسایت خبری تایمز اسرائیل به نقل از منابع فلسطینی گزارش داد یک مرد فلسطینی در روستایی در کرانه باختری رود اردن بر اثر اصابت ترکشهای موشک جمهوری اسلامی کشته شده است.
منابع فلسطینی نام این فرد را سامح العسلی اعلام کردند و گفتند او کارگر و اهل نوار غزه بود.
کاخ سفید اعلام کرد جو بایدن، رییسجمهوری ایالات متحده، پس از اطلاع از حمله جمهوری اسلامی، به ارتش آمریکا دستور داد برای دفاع از اسرائیل، موشکهای هدفگیری شده به سوی این کشور را سرنگون کند.
نیروی هوایی اردن هم خبر داد سامانههای دفاعی این کشور تعدادی از موشکها و پهپادهایی را که وارد حریم هوایی اردن شده بودند، سرنگون کرده است.
واکنشهای بینالمللی به حمله جمهوری اسلامی به اسرائیل
جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی کاخ سفید، گفت به نظر میرسد حمله حکومت ایران به اسرائیل «شکست خورده است».
او افزود آمریکا در خصوص «مراحل بعدی» با اسرائیل مشورت خواهد کرد.
سالیوان تاکید کرد واشینگتن همچنان تهدیدات تهران و گروههای نیابتی آن علیه اسرائیل را زیر نظر دارد.
آنالنا بربوک، وزیر امور خارجه آلمان، حمله حکومت ایران به اسرائیل را «به شدیدترین شکل ممکن» محکوم کرد.
او در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ما فورا به ایران در خصوص تشدید خطرناک تنشها هشدار دادیم. ایران باید فورا این حمله را متوقف کند. این اقدام منطقه را بیش از پیش به لبه پرتگاه میکشاند.»
دونالد ترامپ، نامزد جمهوریخواهان در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا، پس از حمله موشکی ایران به اسرائیل در در شبکه اجتماعی خود با نام «تروث سوشال» نوشت: «این جنگ کاملا قابل پیشگیری بود.»
او اضافه کرد: «اگر من رییسجمهور بودم، این اتفاق نمیافتاد.»
شبکه خبری اسکاینیوز گزارش داد در پی حمله جمهوری اسلامی، کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، با بنیامین نتانیاهو، همتای اسرائیلی خود گفتوگو کرده است.
اسکاینیوز همچنین از گفتوگوی استارمر و ملک عبدالله، پادشاه اردن، خبر داد.
جرد موسکوویتز، عضو دموکرات مجلس نمایندگان آمریکا، هم در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ایران اشتباه بزرگی کرده و تاسیسات هستهای خود را بهعنوان هدف مشروع قرار داده است.»
حسین آقایی، پژوهشگر: این حملات منجر به احیای قدرت بازدارندگی جمهوری اسلامی نمیشود
حسین آقایی، پژوهشگر روابط بینالملل و امور استراتژیک، در مصاحبه با ایراناینترنشنال، گفت حمله اخیر جمهوری اسلامی نمیتواند قدرت بازدارندگی تهران را احیا کند.
آقایی افزود بر اساس قاعده بازی، قدرت بازدارندگی جمهوری اسلامی تنها زمانی احیا خواهد شد که تهران بتواند واکنشی «قاطع و خطرناک» از خود نشان دهد و به اسرائیل تلفات تحمیل کند.
این تحلیلگر همچنین گفت نتانیاهو پیشتر هشدار داده بود هرگونه حمله از سوی حکومت ایران با پاسخ نظامی اسرائیل روبهرو میشود.
آقایی اضافه کرد تحولات اخیر این ظرفیت را دارد که «لحظهای سرنوشتساز» برای خاورمیانه رقم بزند.
آرش آرامش، حقوقدان: با تضعیف گروههای نیابتی، تهران بخشی از بازدارندگی خود را از دست داده است
آرش آرامش، حقوقدان و کارشناس امنیت ملی، در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت واشینگتن معتقد است توان موشکی و راکتی، گروههای نیابتی و برنامه هستهای سه نیروی بازدارنده جمهوری اسلامی به شمار میروند.
آرامش افزود با توجه به تضعیف حماس و حزبالله، حکومت ایران عملا اهرم فعال مثلث دفاعی خود را از دست داده است.
این تحلیلگر با اشاره به حمله موشکی حکومت ایران به اسرائیل گفت علی خامنهای و سپاه پاسداران برای راضی نگه داشتن تندروهای داخلی که طی سالها به پروپاگاندای جموری اسلامی باور پیدا کردهاند، مجبور به انتخاب بین بد و بدتر شدند.
آرامش اضافه کرد متحدان آمریکا در منطقه نظیر عربستان سعودی، اردن و مصر از تشدید تنشها در منطقه خرسند نیستند اما از تضعیف جمهوری اسلامی استقبال میکنند.
سازمان عفو بینالملل با انتشار یک درخواست اقدام فوری، هشدار داد پخشان عزیزی، زندانی سیاسی و فعال مدنی، همچنان در خطر اعدام قرار دارد.
عفو بینالملل در این درخواست که خطاب به غلامحسین محسنی اژهای نوشته شده است، از او خواسته هرگونه برنامهای برای اعدام پخشان عزیزی متوقف شده و ضمن لغو حکم اعدام او، این زندانی سیاسی فوری و بدون قید و شرط آزاد شود.
عفو بینالملل اضافه کرد پخشان عزیزی تنها به دلیل فعالیتهای صلحآمیز بشردوستانه از جمله کمک به زنان و کودکان آواره در شمالشرق سوریه، در یک دادگاه ناعادلانه به اعدام محکوم شده است.
عفو بینالملل همچنین خواسته که تا زمان آزادی، «مراقبتهای بهداشتی کافی و ملاقات منظم خانواده و وکلا» برای عزیزی فراهم شود.
این سازمان حقوق بشری در دخواست خود از اژهای خواسته از پخشان عزیزی «در برابر شکنجه و سایر بدرفتاریها محافظت کنید و دستور یک تحقیق مستقل، موثر و بیطرفانه در مورد اتهامات شکنجه او را صادر کنید و هر کسی را که مظنون است در محاکمههای عادلانه به عدالت بسپارید.»
پخشان عزیزی، زندانی سیاسی کُرد، دوم مرداد امسال با حکم ایمان افشاری، رییس شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران، به اتهام «بغی» به اعدام و به اتهام «عضویت در حزب حیات آزاد کردستان (پژاک)» به چهار سال حبس محکوم شد.
ششم مهرماه، کمپین آزادی پخشان عزیزی، زندانی سیاسی محکوم به اعدام، اعلام کرد که دادگاه تجدید نظر استان تهران حکم یک سال حبس تعزیزی پدر، خواهر و داماد او را عینا تایید کرده است.
زمستان ۱۴۰۲، شعبه پنجم بازپرسی دادسرای امنیت اوین، پخشان عزیزی را به «بغی از طریق عضویت در گروههای مخالف» متهم کرد.
عزیزی ۱۳ مرداد ۱۴۰۲ در تهران بازداشت و به بند ۲۰۹ زندان اوین (زیر نظر وزارت اطلاعات) منتقل شد.
او از اوایل تیر ماه امسال به دستور مقامات زندان از ملاقات و تماس با خانوادهاش محروم شده است.
این زندانی سیاسی در روزهای گذشته در نامهای از زندان اوین با اشاره به شکنجه خود به دست نهادهای امنیتی نوشت: «بارها توسط بازجویان به دار کشیده شدهام.»
اتهامات عزیزی در دادسرای اوین «بغی از طریق عضویت در سازمانهای مخالف نظام» و «تلاش علیه امنیت داخلی کشور» عنوان شده و پروندهاش برای رسیدگی، به شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی افشاری ارجاع داده شد.
۱۷ آبان ۱۴۰۲، رسانههای نزدیک به نهادهای امنیتی در گزارشی از بازداشت عزیزی، وریشه مرادی و سیروان محمدرضایی خبر دادند و آنان را عضو «پژاک»، حزب حیات آزاد کردستان معرفی کردند.
یک منبع مطلع از وضعیت پرونده عزیزی همان زمان به ایراناینترنشنال گفت که خانواده او هم بازداشت و به بند ۲۰۹ زندان اوین منتقل شدند.
خانواده عزیزی پس از دو هفته و در پی اعتصاب غذای پخشان در اعتراض به بازداشت ایشان، به قید وثیقه آزاد شدند.
به گفته این منبع آگاه، عزیزی در رشته مددکاری اجتماعی تحصیل کرده و سالها در «روژاوا» (مناطق کُردنشین سوریه)، به عنوان مددکار مشغول به کار بوده است.
او در ایران در کمیتههای ژنولوژی (مطالعات زنان) هم فعالیت داشته است.
عزیزی اواخر آذر ماه با پایان بازجوییها و پس از تحمل ماهها شکنجههای روانی و جسمی و نگه داشته شدن در سلول انفرادی، از بند ۲۰۹ زندان اوین به بند زنان اوین منتقل شد.
جمهوری اسلامی از آغاز روی کار آمدن خود همواره فعالان مدنی و سیاسی منتقد حکومت را بازداشت، شکنجه و زندانی کرده است.
از زمان آغاز خیزش سراسری ایرانیان علیه جمهوری اسلامی از شهریور ۱۴۰۱ تاکنون، سرکوب فعالان مدنی، سیاسی و معترضان از سوی حکومت شدت گرفته و همچنان ادامه دارد.
یک مقام وزارت جهادی کشاورزی با اشاره به کاهش سرانه مصرف برنج در ایران از ۳۵ به ۲۷ کیلوگرم، گفت که نیازی به واردات برنج وجود ندارد. حدود یک ماه قبل، انجمن واردکنندگان برنج با اشاره به کاهش ۲۰ درصدی واردات این محصول، نسبت به احتمال کمبود آن در بازار هشدار داد.
سهراب سهرابی، مجری طرح گندم و برنج وزارت جهاد کشاورزی در گفتوگویی با اشاره به پیشبینی برداشت ۲/۷ میلیون تن برنج و واردات ۴۹۱ هزار تن برنج در پنج ماه نخست ۱۴۰۳ گفت: «امسال نیازی به واردات نداریم.»
سهرابی گفت که از سال گذشته، دستکم ۱۰۰ هزار تن برنج در انبار کارخانههای شالیکوبی باقی مانده است.
این مقام وزارت جهاد کشاورزی، نیاز سالانه برنج کشور را با احتساب جمعیت ۸۶ میلیون نفری و متوسط سرانه مصرف ۳۵ کیلوگرم، حدود سه میلیون تن برآورد کرد و گفت: «بنا به دلایلی همچون همهگیری کرونا و تغییر رژیم غذایی روزانه، سرانه مصرف طبق گزارش مرکز آمار ایران و موسسه پژوهشهای برنامهریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی به ۲۷ کیلوگرم رسیده است.»
مجری طرح گندم و برنج وزارت جهاد کشاورزی گفت: «اگر سرانه مصرف برنج بر اساس گزارش مرکز آمار این عدد باشد، تولید و تامین سه میلیون تن برنج، نیاز ۱۱۱ میلیون نفر را برآورده میکند.»
احتمال کمبود برنج در بازار
سهرابی در حالی اعلام کرد نیاز به واردات برنج وجود ندارد که ۱۰ شهریور ۱۴۰۳، مجیدرضا منصورخاکی، سخنگو و معاون انجمن واردکنندگان برنج ایران نسبت به تبعات رسوب دهها هزار تن برنج در گمرکات کشور هشدار داد.
او با بیان این که «حجم قابل توجه مصرف برنج خارجی طی ماههای محرم و صفر بازار را تحت تاثیر قرار داده است»، گفت: «کاهش حجم ۴۰ درصدی واردات سال ۱۴۰۲ نسبت به سال ۱۴۰۱ و متعاقب آن، افت حدود ۲۰ درصدی در چهار ماهه نخست سال جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته، به کمبود برنج خارجی در بازار دامن زده است.»
این مقام صنفی به عدم ترخیص محمولههای قبلی برنج و احتمال فاسد شدن برنج رسوب کرده در گمرکها نیز اشاره کرد و گفت که ادامه این روند میتواند به کمبود و افزایش قیمت برنج وارداتی و به تبع آن ایرانی منجر شود.
آخرین گزارش مرکز آمار زیر عنوان «متوسط قیمت کالاهای خوراکی منتخب در مناطق شهری کشور» نشان میدهد در شهریور ماه ۱۴۰۳، قیمت برنج ایران نسبت به شهریور ۱۴۰۲، حدود ۴/۴ درصد افزایش قیمت داشته است.
این در حالی است که قیمت برنج خارجی در همین دوره زمانی ۱۲/۶ درصد افزایش قیمت داشته است.
بر اساس همین گزارش، قیمت هر کیلو برنج ایرانی بین ۹۹ هزار و ۵۰۰ تومان تا ۱۵۵ هزار و ۴۰۰ تومان و قیمت برنج خارجی، هر کیلو بین ۵۶ هزار و ۲۰۰ تومان تا ۸۱ هزار و ۹۰۰ تومان است.
برنج خارجی بیشتر در خانوادههای کم درآمد مصرف میشود.
در سالهای اخیر افزایش قیمت برنج خارجی نسبت به برنج ایرانی بیشتر بوده است.
بخشی از این افزایش قیمت مربوط به افزایش قیمت ارز است اما بخش دیگر آن به ممنوعیت واردات برنج مربوط میشود.
جمعیت هلال احمر استان سیستان و بلوچستان روز سهشنبه ۱۰ مهر اعلام کرد در پی وقوع تصادف میان یک دستگاه خودروی وانت و یک دستگاه تریلی، دستکم ۱۱ شهروند افغانستان در ایران جان باخته و ۱۴ نفر دیگر زخمی شدند. سیل روز دوشنبه در جیرفت هم ۱۴ شهروند دیگر اهل افغانستان را به کام مرگ کشاند.
محمدمهدی سجادی، مدیر عامل جمعیت هلال احمر سیستان و بلوچستان گفت تصادف در فاصله ۶۵ کیلومتری محور سراوان به روستای کوهک رخ داد.
به گفته سجادی، خودروی وانت حامل ۲۳ مسافر اهل افغانستان بوده است که پس از تصادف، ۱۲ نفر از آنها و دو نفر از سرنشینان لاری، زخمی شدند.
رسانهها گزارش کردند جانباختگان این تصادف پس از یک عملیات رهاسازی شش ساعته، به عوامل انتظامی تحویل داده شدند.
شمار زیادی از اتباغ افغانستان در ایران در تصادفهای رانندگی جان خود را از دست میدهند. این افراد گاهی در خودروهایی دچار سانحه میشوند که تا چند برابر ظرفیت خود، به حمل و نقل پنهان و قاچاقی شهروندان افغان میپردازند.
در یک نمونه مربوط به دو سال پیش، پلیس استان فارس از جان باختن دستکم ۱۰ شهروند افغانستان در یک تصادف در جاده نیریز ـ قطرویه ـ سیرجان خبر داد.
سخنگوی اورژانس فارس با تایید این حادثه به خبرگزاری تسنیم گفت که ۱۰ سرنشین پژو ۴۰۵ «شهروندان غیرمجاز افغانستان» بودند که همراه راننده، در دم جان باختند.
حادثهای دیگر با قربانیان افغان
صبح سهشنبه ۱۰ مهر، مقامهای محلی از جانباختن ۱۴ شهروند اهل افغانستان به همراه یک ایرانی بر اثر سیل در حاشیه رودخانه هلیل رود در جیرفت خبر دادند.
به گفته احمد بلندنظر، فرمانده جیرفت، عصر روز دوشنبه تعدادی کودک که مشغول آبتنی در رودخانه هلیل رود بودند، بر اثر بارندگی و طغیان رودخانه دچار حادثه میشوند و با ورود اطرافیان برای نجات حادثهدیدگان، ۱۷ نفر گرفتار سیل میشوند.
به گفته بلندنظر، کوچکترین فوتی این حادثه دو ماهه بوده است و نجاتیافتگان در رده سنی هفت یا هشت سال هستند.
او با اشاره به اینکه هواشناسی هشداری برای این سیل در جیرفت صادر نکرده بود تاکید کرد بارندگی ۳۰ کیلومتر بالاتر از محل حادثه رخ داده است.