گزارشهای منتشر شده حکایت از آن دارد که برایان هوک، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران در دور اول ریاست جمهوری ترامپ، رهبری تیم انتقالی ترامپ را در وزارت امور خارجه آمریکا برعهده گرفته است.
برایان هوک از معماران اصلی سیاست فشار حداکثری بر جمهوری اسلامی بود و رویکردی سرسختانه و قاطع در قبال حکومت ایران داشت.
اگر انتصاب هوک درست باشد، نباید تردید کرد که مساله جمهوری اسلامی یکی از محورهای اصلی و مجادله برانگیز در فرآیند انتقال قدرت از دموکراتها به جمهوریخواهان خواهد بود و نفس رهبری برایان هوک به آن ابعادی شخصی هم میبخشد.
دولت آمریکا اعلام کرده که جمهوری اسلامی در پی کشتن برایان هوک است و به همین دلیل، هزینه سنگینی را برای محافظت از او میپردازد.
برایان هوک، روز پنجشنبه ۱۷ آبان، بهصراحت هرچه تمام، تایید کرد که دولت جدید ترامپ همان سیاست قبلی، یعنی فشار حداکثری بر جمهوری اسلامی را ادامه خواهد داد. نیازی به گفتن نیست که با توجه به وضعیت منطقه پس از حمله حماس به اسرائیل، محتملترین رویکرد پیگیری قاطعانهتر و سریعتر این سیاست خواهد بود.
او گفت: «ترامپ هیچ علاقه ای به تغییر حکومت در ایران ندارد. آینده ایران باید به دست مردم ایران تعیین شود… ترامپ در ریاض گفت که حکومت ایران را از نظر دیپلماتیک منزوی و از نظر اقتصادی تضعیف خواهد کرد.»
جو بایدن اما سیاستی متفاوت با ترامپ در پیش گرفت. وارد مذاکره با جمهوری اسلامی شد و کوشید برجام را احیا کند اگرچه موفق نشد. بهرغم تداوم تحریمها در اجرای آنها سختگیری نکرد و صادرات نفت ایران در چهار سال ریاست جمهوری او افزایش یافت و تهران از جمله به همین دلیل توانست منابع مالی نیروهای نیابتی خود را تامین کند.
در دوران بایدن، رابرت مالی با خصوصیات و رویکردی کاملا متفاوت، بهعنوان نماینده ویژه آمریکا در امور ایران مسئولیتی را برعهده گرفت که در دوران ترامپ برایان هوک برعهده داشت.
اما مساله فقط به داشتن دو سیاست و رویکرد متفاوت محدود نماند. در مقابل، رابرت مالی طبق بعضی گزارش ها به ظن عدم رعایت اصول ایمنی در نگهداری اسناد طبقه بندی شده به مرخصی اجباری بدون حقوق فرستاده شد. دولت بایدن تا کنون در برابر فشار جمهوریخواهان برای افشای جزییات پرونده رابرت مالی و رابطه او و حلقه ایرانیان پیرامونش با جمهوری اسلامی مقاومت کرده است.
دولت بایدن از جانب نمایندگان جمهوری خواه کنگره متهم به پنهان کاری درباره پرونده مالی و دلالی اخراج اوست و تغییر دولت، احتمالا روند اطلاع رسانی درباره این پرونده را سریعتر و شفافتر خواهد کرد.
فراتر از آن، آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه و جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی جو بایدن، معماران اصلی سیاستی بودهاند که منتقدان آن را مماشات با جمهوری اسلامی میدانند. به همین دلیل است که با رفتن و یا اخراج رابرت مالی از وزارت امور خارجه نیز، این رویکرد تغییر معناداری نکرد.
همین رویکرد، در چهار سال گذشته یکی از اصلیترین صحنههای رویارویی جمهوریخواهان با دولت بایدن بود. این تقابل بهویژه پس از آغاز جنگ غزه و تظاهرات طرفداران فلسطین در آمریکا، پررنگتر از هر زمان دیگر شد.
پرونده رابرت مالی، تنها پرونده مورد اختلاف جمهوریخواهان با دموکراتها نیست، اما به شکلی نمادین میتواند این تقابل گسترده را در دو فرد حقیقی، برایان هوک و رابرت مالی، با سیاستها و سرنوشتهای کاملا متضاد، فشرده سازد و بازگوید.
همین یک پرونده و انبوهی از دشمنیهای قبلی جمهوری اسلامی، از تلاش برای ترور شخص دونالد ترامپ گرفته تا هک کارزار او و تلاش برای تاثیرگذاری در انتخابات علیه ترامپ تا خصومتهای قدیمیتر و عمیقتر مثل جنگ با اسرائیل و حمله به نیروهای آمریکایی و بیثباتسازی منطقه و همکاری با روسیه کافی است که روشن کند مساله جمهوری اسلامی برای دولت جدید آمریکا، مانند دولتهای قبلی، مسالهای فراتر و پیچیدهتر از عملکرد و موضعگیریهای کنونی و یا آتی جمهوری اسلامی در چند ماه آینده است.
جمهوری اسلامی که نیروهای نیابتیاش ضرباتی بیسابقه خوردهاند و قدرت بازدارندگی خود را تضعیف شده میبیند، ممکن است تا زمان تحلیف دونالد ترامپ یا حتی پس از آن خویشتنداری کند و با کاستن از اقدامات تهاجمی، در پی خریدن زمان و بازسازی خود نیروهای نیابتیاش بپردازد.
اما مشکل جمهوری اسلامی، به اندازه کافی برای ترامپ عمده هست که سیاست سختگیرانه خود علیه حکومت ایران را از سر بگیرد، بهویژه که اصرار و فشار اسرائیل و گروههای حامی اسرائیل نیز او را به چنین کاری تشویق خواهد کرد.
حساب ایکس فارسی وزارت امور خارجه آمریکا در پستی نوشت به ایراناینترنشنال، بیبیسی فارسی و رسانههای دیگر در تبعید که اخبار ایران را پوشش میدهند، «به خاطر روزنامهنگاری شجاعانه و نامزدی شایسته» آنها برای جایزه سالانه آزادی مطبوعات سازمان گزارشگران بدون مرز تبریک میگوید.
وزارت خارجه آمریکا افزود این کشور کنار تمامی خبرنگاران که متعهد به افشای حقیقت حتی در صورت تهدید و ارعاب هستند، ایستاده است.
در این پست آمده: «ما این سازمانهای خبری و روزنامهنگاران آنها را به خاطر شجاعت و مقاومتشان تحسین مینماییم. تلاش آنها بر اهمیت حیاتی مطبوعات آزاد و حمایت تزلزلناپذیر ما از آزادی مطبوعات در سراسر جهان تأکید میکند.»
پیشتر و در روز چهارشنبه ۱۶ آبان، گزارشگران بدون مرز نیز اعلام کرد که ایراناینترنشنال به همراه بی بی سی فارسی و دیگر رسانههای در تبعید که اخبار ایران را پوشش می دهند، در فهرست نهایی جایزه سالانه آزادی مطبوعات برای شجاعت قرار گرفتهاند.
این نهاد مدافع رسانه های جهانی ۲۵ روزنامهنگار و تیمهای روزنامهنگاران، عکاسان و رسانهها را برای دریافت جوایز در پنج دسته - شجاعت، تاثیر، استقلال، عکاسی و تحقیقات آفریقایی نامزد کرده است.
به گفته گزارشگران بدون مرز،«از سپتامبر ۲۰۲۲، روزنامهنگاران ایرانی در تبعید با فشار و حملات بیسابقهای از سوی دولت ایران مواجه شدهاند. ایراناینترنشنال و بیبیسی فارسی بهعنوان دشمن شناخته شدهاند و بهطور علن از سوی حکومت ایران تهدید شدهاند.»
در بیانیه گزارشگران بدون مرز گفته شده است: «روزنامهنگاران این رسانهها تهدید به مرگ شدهاند و در ماه مارس، پوریا زراعتی، مجری ایراناینترنشنال در خارج از خانهاش در لندن مورد اصابت چاقو قرار گرفت.»
در این بیانیه افزوده شده است: «این روزنامهنگاران نه تنها در معرض سطوح نگرانکنندهای از سوء استفادههای آنلاین – از جمله تجاوز تصویری و تهدید به مرگ، هک کردن و کارزارهای بدنام کردن – قرار میگیرند، بلکه خانوادههای آنها در ایران نیز اغلب از سوی مقامات هدف قرار میگیرند و مجازات میشوند.»
مراسم اهدای جوایز گزارشگران بدون مرز روز ۱۳ آذر (سوم دسامبر ) در واشینگت، پایتخت آمریکا، برگزار خواهد شد.
برخی رسانهها گزارش دادهاند که برایان هوک، نماینده آمریکا در امور ایران در دولت پیشین دونالد ترامپ، نقشی قابل توجه در روند تشکیل کابینه آتی رییسجمهوری منتخب ایالات متحده ایفا خواهد کرد. ناظران معتقدند این موضوع میتواند بیانگر رویکرد سختگیرانه ترامپ در قبال تهران باشد.
شبکه سیانان به نقل از سه منبع آگاه خبر داد انتظار میرود هوک رهبری تیم انتقالی ترامپ را در وزارت امور خارجه آمریکا بر عهده بگیرد.
پایگاه خبری پولیتیکو نوشت هوک با تکیه بر تجربیات خود در دولت اول ترامپ، «نظارت بر برنامههای وزارت امور خارجه» را در دولت آتی او نیز عهدهدار خواهد بود.
روزنامه گاردین هم گزارش داد مسئولیت دیپلماتهای آمریکایی در دوران انتقال قدرت، به هوک که به رویکرد سختگیرانهاش در قبال جمهوری اسلامی شهرت دارد، محول شده است.
او میکوشید حتی پس از خروج ترامپ از برجام، راهی برای حل برنامه هستهای جمهوری اسلامی بیابد اما در نهایت در سال ۲۰۲۰ از سمت خود بهعنوان نماینده آمریکا در امور ایران کنارهگیری کرد، رویدادی که میتوان آن را شکست تلاشهای دیپلماتیک برای رسیدن به توافق با تهران برشمرد.
ترامپ در دوران پیشین حضور خود در کاخ سفید بین سالهای ۲۰۱۷ و ۲۰۲۱، سیاست فشار حداکثری را در برابر جمهوری اسلامی در پیش گرفت و از توافق بر سر برنامه هستهای حکومت ایران، موسوم به برجام، خارج شد.
این سیاست با کاهش قابل توجه صادرات نفتی جمهوری اسلامی همراه بود و اقتصاد ایران را به شدت تحت تاثیر قرار داد.
در آن مقطع زمانی، ترامپ میکوشید تهران را تحت فشار به تسلیم وادارد و در همین راستا، هوک نقشی محوری در اعمال تحریمها علیه حکومت ایران داشت؛ این امر باعث شد بسیاری او را مسئول فروپاشی اقتصاد ایران و بحران مالی جمهوری اسلامی قلمداد کنند.
هوک پس از کنارهگیری از مقام خود، در مصاحبه با روزنامه نیویورک تایمز گفت: «گاهی مقصد مهم است و گاهی مسیر. در مورد استراتژی ما در قبال ایران، هر دو مهم هستند. ما خواهان یک توافق جدید با رژیم [ایران] هستیم. اما در همین حین، فشار ما فروپاشی مالی آنها را در پی داشته است.»
او همچنین رویکرد دولت ترامپ در برابر جمهوری اسلامی را یک «موفقیت» ارزیابی کرد و افزود: «تقریبا با هر معیاری، رژیم و نیروهای تروریستی وابسته به آن ضعیفتر از سه سال و نیم گذشته هستند. با توافق یا بدون توافق، ما [در برابر ایران] بسیار موفق بودهایم.»
اما در مقطع کنونی که شبهنظامیان تحت حمایت تهران در سراسر منطقه به فناوریهای پیشرفته مجهز شدهاند، نیروهای آمریکایی را تهدید میکنند، با اسرائیل در نبرد هستند و کشتیرانی بینالمللی را هدف قرار میدهند، موفقیت مد نظر هوک چندان آشکار به نظر نمیرسد.
تاکنون بسیاری از بازگشت ترامپ به کاخ سفید ابراز خرسندی کردهاند، اما مقامهای حکومت ایران در واکنش به پیروزی نامزد جمهوریخواهان در انتخابات، رویکردی محتاطانه را در پیش گرفتهاند، زیرا میدانند روی کار آمدن دولتی با مواضع سختگیرانه در واشینگتن، عواقبی گسترده برای تهران به همراه خواهد داشت.
جاناتان شانزر، معاون ارشد تحقیقات در بنیاد دفاع از دموکراسیها، تاکید کرد قدرت گرفتن مجدد ترامپ در عرصه سیاسی ایالات متحده تنها حامل یک پیام برای حکومت ایران خواهد بود: «فشار حداکثری.»
علاوه بر اعمال تحریمهای سنگین و خروج از برجام، ترامپ در اقدامی جسورانه، فرمان هدف قرار دادن قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران، را صادر کرد، کسی که مسئول کشتن تعدادی از نیروهای آمریکایی بود و در حملات زیادی در سراسر جهان دست داشت.
سلیمانی در دیماه ۱۳۹۸ در حمله پهپادی آمریکا به فرودگاه بغداد جان خود را از دست داد و از آن زمان تاکنون، مقامهای جمهوری اسلامی بارها بهصورت علنی از قصد خود برای هدف قرار دادن ترامپ و سایر مقامهای دولت پیشین ایالات متحده به دلیل دست داشتن در کشته شدن سلیمانی خبر دادهاند.
جیسون برادسکی، مدیر سیاستگذاری در سازمان اتحاد علیه ایران هستهای، در مصاحبه با ایراناینترنشنال به حضور هوک در تیم انتقالی ترامپ پرداخت و بر اهمیت «نیروی انسانی» در تعیین سیاستهای دولت آتی آمریکا تاکید کرد.
او گفت نقشآفرینی هوک در این برهه نشان میدهد «دولت آتی ترامپ سیاست کنونی ایالات متحده در قبال ایران را بازنگری و رویکرد فشار حداکثری را که بسیار موفق بود، احیا خواهد کرد».
پیشینه هوک باعث شده بسیاری از تحلیلگران مسائل ایران، مانند برادسکی، بازگشت او را به عرصه سیاست خارجی آمریکا مثبت ارزیابی کنند.
این در حالی است که وزارت امور خارجه ایالات متحده همچنان برای کنترل بحران ناشی از اخراج رابرت مالی، نماینده آمریکا در امور ایران در دولت بایدن، میکوشد.
مجوز امنیتی مالی در آوریل ۲۰۲۳ به حالت تعلیق درآمد و او به مرخصی بدون حقوق فرستاده شد. پیشتر و در روز ۲۱ اردیبهشت، پولیتیکو خبر داد بازرسان افبیآی در حال بررسی این موضوع هستند که آیا مالی در زمینه اطلاعات محرمانهای که در اختیار او بوده، مرتکب جرمی شده است یا نه.
برادسکی در ادامه مصاحبه خود با ایراناینترنشنال گفت: «برایان هوک زمانی که نماینده ویژه آمریکا در امور ایران بود، تیمی خلاق و قوی را رهبری میکرد و از اینکه میبینم او در فرآیند انتقال قدرت [در آمریکا] نقش خواهد داشت، خرسندم.»
پولیتیکو نوشت علاوه بر هوک، دیگر چهرههای «تندرو» نیز در کنار ترامپ حضور خواهند داشت، از جمله مارک پائولِتا که قرار است رهبری برنامههای انتقالی وزارت دادگستری را بر عهده بگیرد و رابرت لایتیزر که برای رهبری تیم اقتصادی ترامپ معرفی شده است.
خامنهای در اولین سخنرانی خود پس از انتخابات آمریکا درباره ترامپ چیزی نگفت. پزشکیان هم یک روز پس از پیروزی ترامپ، بدون اشاره به نتیجه، گفت انتخابات آمریکا برای «ما» تفاوتی نخواهد داشت. اما برخی مقامها، مطبوعات و چهرهها واکنشهای مشخصتری داشتند.
شامگاه چهارشنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۳، در ساعتهایی که با اعلام تدریجی نتایج انتخابات آمریکا بازگشت دونالد ترامپ قطعی شده بود، مسعود پزشکیان در ایران با اعضای ستاد مسئولان «ستاد امید» دیدار داشت. او بدون اشاره مستقیم به پیروز انتخابات آمریکا گفت برای «ما» هرگز تفاوتی نخواهد داشت که چه کسی در انتخابات آمریکا پیروز شده، چرا که کشور و نظام ما به قدرت درونی خود با ملتی با عزت و عظمت متکی است.
پزشکیان ادامه داد: «ما در توسعه روابط خود با دیگر کشورها به هیچ عنوان نگاه بسته و محدودی نخواهیم داشت.»
رئیس دولت چهاردهم با اشاره به اینکه اولویت خود را توسعه روابط با کشورهای اسلامی و همسایه قرار دادهایم، تاکید کرد: «عمیقا معتقد به ایجاد وحدت و انسجام میان کشورهای اسلامی هستیم و باور داریم اگر همه کشورهای جهان اسلام با یکدیگر برادر و متحد بودند، رژیم صهیونیستی جرات نداشت اینگونه مردم فلسطین و لبنان مظلوم را به خاک و خون بکشد.»
به جز پزشکیان، تا کنون مقام رده بالایی در جمهوری اسلامی حتی به صورت غیر مستقیم هم واکنشی به پیروزی ترامپ نداشته است.
سخنگوی دولت و سخنگوی وزارت امورخارجه، بلندپایهترین مقامات دولتی هستند که تا اینجای کار به بازگشت ترامپ واکنشی محتاطانه و کلیشهای نشان دادند.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت گفته جمهوری اسلامی «آبدیده» شده و بازگشت ترامپ برای جمهوری اسلامی چندان تفاوتی ندارد.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه هم با اشاره به اینکه انتخاب رییس جمهور در آمریکا به عهده مردم آن کشور است تاکید کرد جمهوری اسلامی از رویکرد دولتهای گذشته آمریکا «تجربه تلخی» دارد. او در عین حال تاکید کرد انتخابات اخیر آمریکا فرصتی برای بازبینی و بازنگری در رویکردهای «ناصواب» گذشته است.
احمد نادری، نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی، در واکنش به پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا از هشتگ «حاج قاسم» برای اشاره به هدف قرار گرفتن سلیمانی استفاده کرد و نوشت: «ما با ترامپ پدرکشتگی داریم.»
چهرههای سیاسی
علی عبدالعلی زاده، رئیس ستاد انتخاباتی و از دوستان نزدیک پزشکیان پیش از اعلام نتیجه، گفته بود ترامپ تاجر است و اتفاقا چون تاجر است، ما هم خوب زبان تجارت را میفهمیم.
عباس آخوندی، وزیر راه و شهرسازی دولت حسن روحانی و از چهرههای جریان اصلاحطلب، با اشاره به فرصتهایی که با پیروزی ترامپ در اختیار جمهوری اسلامی قرار گرفته است گفت جمهوری اسلامی باید در دوره ترامپ روابط خود با اروپا و چین را تقویت کند. او همچنین پیشنهاد داده است جمهوری اسلامی با دور شدن ترامپ از اروپا، به سمت تغییر موضع در رابطه با جنگ اوکراین پیش برود.
احمد زیدآبادی، زندانی سیاسی سابق و از چهرههای جریان اصلاحطلب، در مطلب کوتاهی با عنوان «گندش بزنند» که پس روشن شدن نتیجه انتخابات در کانال تلگرامیاش منتشر کرد نوشت به دوره چهارسال ریاست جمهوری اول ترامپ اشاره و او را سیاستمداری غیرقابل پیشبینی توصیف کرد. زیدآبادی در بخشی از یادداشت خود نوشت: « اگر (ترامپ) در منطقه ما خرابکاری کرد، چگونه باید در برابر او موضع بگیریم؟! به هر حال توان ما محدود و قدرت دستگاه تحت کنترل و رهبری او غولآساست!»
صادق زیباکلام، دیگر چهره اصلاحطلب که به تازگی از زندان مرخصی گرفته است، در پستی که در حساب شبکه ایکس خود منتشر کرده، با اشاره به استقبال برخی چهرههای اپوزیسیون از پیروزی ترامپ به طعنه نوشته است: «ببینیم ترامپ نژادپرست، ضد زن، ضدسیاهپوستان، ضد مهاجران و آمریکایلاتین تبارها، ضدفلسطینیها و ضد مسلمانان برای پیشبرد دموکراسی و بهبود حقوق بشر در ایران -آنگونه که اپوزیسیون تصور میکند- چه خواهد کرد!»
دنیای اقتصاد: هرکار میکنید مثل سال ۱۳۹۷ نباشید
روزنامه دنیای اقتصاد، نزدیک به جریان کارگزاران سازندگی و اصلاحطلبان در سرمقالهای با اشاره به تجربیات اقتصادی سالهای ۱۳۹۷ به بعد که ترامپ از برجام خارج خارج شد، توصیه کرده دولتمردان از تجربیات آن دوره درس بگیرند و آن را تکرار نکنند. این مطلب تاکید کرده است: «نه اقتصاد ایران ظرفیت تکرار دارد و نه رایدهندگان به دولت.»
این روزنامه در مطلبی دیگر با اشاره به وضعیت بازارها پس از اعلام پیروزی ترامپ نوشته است شوک اقتصادی این خبر به بازارهای ایران، کنترل شده بود. دنیای اقتصاد از قول کارشناسان با اشاره به دور قبلی ریاست جمهوری ترامپ نوشته است: «وضعیت اقتصاد ایران مقاومتر از دورههای قبلی بوده و وضعیت ذخایر ارز و طلا نیز در شرایط نسبتا مناسب است.»
کنایه هممیهن به سخنگوی دولت
روزنامه هممیهن، ارگان حزب کارگزاران سازندگی، با اشاره به سخنان مهاجرانی، سخنگوی دولت، آن را کلیشهای توصیف کرده است. این روزنامه رخدادهای دور قبل ریاست جمهوری ترامپ، از جمله خروج از برجام و هدف قرار دادن قاسم سلیمانی را یادآوری، اما تاکید کرده است: «برای سیاستمداران، مرغ سیاست یک پا ندارد. سیاست باید منعطف باشد. اگر متصلب باشد، احتمال شکست آن بیشتر میشود؛ چون طرف مقابل دست سیاستمدار متصلب را پیشاپیش خوانده است.»
این روزنامه در همین حال تاکید کرده است نباید بازگشت ترامپ به کاخ سفید طوری در داخل توصیف شود که «بیش از حد متعارف» تحت تاثیر تغییرات سیاسی در سایر کشورها قرار گیرد. هممیهن هشدار داده است«چنین وضعی تا حدی موجب بیثباتی و وابستگی سیاستهای کشور میشود؛ واقعیتی که در سیاست خارجی ایران کمابیش دیده میشود.»
روزنامه خامنهای: ترامپ تفاوتی با دموکراتها ندارد
روزنامه کیهان، وابسته به رهبر جمهوری اسلامی که مشهور به انعکاس غیرمستقیم نظرات علی خامنهای است در مطلبی با عنوان «آمریکا شیطان بزرگ است فرقی نمیکند چه کسی رئیسجمهور باشد» با اشاره به دوره چهار ساله ریاست جمهوری جو بایدن نوشته است دوران او تفاوتی با دوران ریاست جمهوری اول ترامپ نداشته است.
این روزنامه با نگاهی تاریخی به روسای جمهوری دموکرات و جمهوریخواه آمریکا یادآوری کرده است فرمان اجرائی ۱۲۱۷ برای مقابله با تهدید ایران که پایه بسیاری از تحریمهای آینده آمریکا علیه ایران بوده، همچنین عملیات نظامی طبس، در زمان دموکراتها رخ داده است.
این روزنامه در ادامه با اشاره به تحریمها در دوره اوباما به تصویب برجام در دوره او اشاره کرده و اصلاحطلبان هوادار دولتهای دموکرات در آمریکا را «سادهلوح» توصیف کرده است. این روزنامه با «عشق یکطرفه» خواندن رابطه اصلاحطلبان و دموکراتها در آمریکا نتیجهگیری کرده است تفاوت چندانی بین رئیس جمهور جمهوریخواه و دموکرات برای جمهوری اسلامی وجود ندارد.
روزنامه سپاه: بازگشت به صحنه جرم
روزنامه جوان،ارگان مطبوعاتی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در شماره امروز ۱۷ آبان خود پیروزی ترامپ را با عنوان «بازگشت به صحنه جرم» پوشش داده است. این روزنامه با اشاره به پروندههای قضایی ترامپ پس از اتمام دوره اول ریاست جمهوریاش، هدف قرار گرفتن قاسم سلیمانی به فرمان ترامپ را یادآوری کرده است.
جوان نوشته «ترامپ در حوزه خارجی سابقهای پرچالش دارد که از خروج از پیمانهای بینالمللی شروع شده و تا ترور سردار سلیمانی فرمانده سپاه قدس تداوم داشته، چیزی که باعث شده ایران برای او اعلام جرم کند.»
این روزنامه در ادامه به تشریح روابط ترامپ با اروپا و آسیا پرداخته و با اشاره به عدم صدور پیام تبریک توسط رهبران روسیه و چین، نقل قولی از دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین را منتشر کرده که گفته بود: «مسکو ترامپ را بر اساس اقداماتش قضاوت خواهد کرد.»
مدیرعامل پیشین ایرنا: رهبر و سپاه از ترامپ هراس بیشتری دارند
اگرچه مقامات رسمی و مطبوعات نزدیک به حاکمیت در تلاشند نتیجه انتخابات آمریکا را کم اهمیت جلوه بدهد، اما عبدالله ناصری، استاد تاریخ و مدیرعامل پیشین خبرگزاری دولت (ایرنا) نوشت بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید «حتما پای سپاه و ولیفقیه را در منطقه کوتاهتر میکند.» او افزود: «به احتمال زیاد حمله نابخردانه وعده صادق ۳ منتفی است، چون بیتردید رهبر و سپاه از ترامپ هراس بیشتری دارند.»
ریحانه انصاری، گلرخ ایرایی، سکینه پروانه، ناهید خداجو، نسرین جوادی، وریشه مرادی و مریم یحیوی، هفت زندانی سیاسی با اشاره به ارسال پرونده پخشان عزیزی، همبندی محکوم به اعدامشان به دیوان عالی کشور خاطرنشان کردند که او به دلیل محرومیت از حق ملاقات از مشاوره با وکیلان خود محروم است.
آنها با بیان اینکه صدور حکم مرگ برای یک مددکار که به امدادرسانی به قربانیان داعش برخاسته بود را خالی از غرض نمیبینید و نگران عواقب آن هستند، حکم اعدام صادر شده برای عزیزی را پاسخی از سوی جمهوری اسلامی به خیزش زنان دانستند و تاکید کردند که امدادرسانی به جنگزدگان جرم نیست.
این هفت زن با اشاره به اینکه حدود یکسال است که با پخشان عزیزی، مددکار اجتماعی و فعال در حوزهی ژنولوژی همبند هستیم، در نامه خود خاطرنشان کردند که او بعد از تحمل ماهها انفرادی، بازجویی و شکنجه، بدون ملاقات با وکیل و بدون آنکه فرصت دفاع از خود داشته باشد، در دادگاهی فرمایشی با اتهاماتی واهی به اعدام محکوم شد.
عزیزی، زندانی سیاسی کُرد، روز دوم مرداد امسال با حکم ایمان افشاری، رییس شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران، به اتهام «بغی» به اعدام و به اتهام «عضویت در حزب حیات آزاد کردستان (پژاک)» به چهار سال حبس محکوم شد.
طبق اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، پس از فرجامخواهی و ثبت اعتراض مازیار طاطایی و امیر رئیسیان، وکلای عزیزی، پرونده او از حدود ۲۰ روز پیش به دیوان عالی کشور ارسال شده است.
طاطایی و رئیسیان، روز سوم مرداد به «شبکه شرق» گفتند حکم اعدام عزیزی به آنها ابلاغ شده و در حال تدارک لایحه فرجامخواهی و ثبت اعتراض به آن هستند.
عزیزی مهرماه امسال هم در پروندهای دیگر همراه با چهار تن از زنان همبندیاش در اوین به دلیل اعتراض به اعدامها با پروندهسازی تازه مواجه و به شش ماه حبس محکوم شد.
زنان زندانی سیاسی همبند عزیزی در اوین، در بخشی از نامه خود با بیان اینکه این زندانی سیاسی سالهای طولانی از عمر خود را در کمپهای آوارگان جنگی به امدادرسانی به زنان و کودکان جنگزده که از حملههای داعش جان به در برده بودند، سپری کرد، خاطرنشان کردند که او پس از بازگشت به ایران و نزد خانواده، به همراه تعدادی از اعضای خانوادهاش بازداشت شد.
آنها به اعمال فشار بر عزیزی و خانوادهاش، تاکید کردهاند که واکنشهای مردم و اعتراض آنها به حکم اعدام صادر شده برای این زندانی سیاسی، پیش از آنکه دیر شود، کارساز خواهد بود.
صدور حکم اعدام برای عزیزی، در حدود ۱۰۰روز گذشته اعتراضات فراوانی را برانگیخت و طی این مدت همبندیهای او در بند زنان زندان اوین، چندین بار در اعتراض به این حکم و صدور و اجرای احکام اعدام دیگر زندانیان، دست به تحصن، اعتصاب و اعتراض زدند.
روز ۱۹ شهریور، ۲۶ نهاد حقوق بشری با صدور بیانیهای مشترک، ضمن ابراز نگرانی عمیق و اعتراض شدید نسبت به وضعیت زندانیان سیاسی محکوم یا در معرض صدور حکم اعدام در ایران، خواستار لغو فوری و بیقیدوشرط حکم اعدام عزیزی شدند.
خانواده عزیزی نیز با راهاندازی کارزاری در شبکههای اجتماعی اینستاگرام و ایکس، با عنوان «کمپین آزادی برای پخشان عزیزی» خواستار حمایت مردم از این زندانی سیاسی شدند.
پخشان عزیزی ۱۳ مرداد ۱۴۰۲ در تهران بازداشت و اواخر آذر ماه همان سال با پایان بازجوییها و پس از تحمل ماهها شکنجههای روانی و جسمی و نگه داشته شدن در سلول انفرادی در بند ۲۰۹ زندان اوین (زیر نظر وزارت اطلاعات) به بند زنان اوین منتقل شد.
او از اوایل تیر ماه امسال به دستور مقامات زندان از ملاقات و تماس با خانوادهاش منع و محروم شده است.
این زندانی سیاسی روز ۳۱ تیر ماه امسال در نامهای از زندان اوین با اشاره به شکنجه خود به دست نهادهای امنیتی نوشت: «بارها توسط بازجویان به دار کشیده شدهام.»
به گفته یک منبع مطلع از وضعیت پرونده عزیزی، او در رشته مددکاری اجتماعی تحصیل کرده، سالها در «روژاوا» به عنوان مددکار مشغول به کار بود و در ایران در کمیتههای ژنولوژی (مطالعات زنان) هم فعالیت داشت.
جمهوری اسلامی از آغاز روی کار آمدن خود همواره فعالان مدنی و سیاسی منتقد حکومت را بازداشت، شکنجه و زندانی کرده است.
از زمان آغاز خیزش سراسری ایرانیان علیه جمهوری اسلامی از شهریور ۱۴۰۱ تاکنون، سرکوب فعالان مدنی، سیاسی و معترضان از سوی حکومت شدت گرفته است و همچنان ادامه دارد.
تنها چندماه پس از خاموشیهای گسترده تابستان در ایران، با رسیدن پاییز مقامهای دولتی شهروندان را بر سر یک دوراهی جدید گذاشتند؛ «آلودگی هوا یا خاموشی» آنها میگویند به دلیل کسری گاز، یا باید نیروگاهها مازوت بسوزانند و هوا آلوده شود، یا مازوت نسوزانند و مردم خاموشی را تحمل کنند.
خبرگزاریهای رسمی اعلام کردند به دستور رییس جمهور، مازوتسوزی در سه نیروگاه اراک، کرج و اصفهان متوقف میشود. بر اساس گزارشها وزارت نیرو مکلف شده است ناترازی انرژی را از طریق قطعی برق و تعیین برنامه شفاف خاموشی برق و اطلاع قبلی آن به مردم رفع کند.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت مسعود پزشکیان در حساب شبکه ایکس خود با انتشار پستی نوشته است میتوان برای مدت محدودی، «خاموشی منظم» را جایگزین «تولید سم» برای عموم شهروندان کرد.
علی ربیعی، دستیار پزشکیان در حساب شبکه ایکس خود، با ستایش دستور او، آن را «شجاعانه» توصیف کرده است.
ماجرا چیست؟
مقامهای جمهوری اسلامی در تابستان میگفتند علت خاموشیها افزایش مصرف شهروندان است، اما حالا در فصل سرد چرا باید خاموشیها تداوم داشته باشد؟
۸۰ درصد برق در ایران به وسیله نیروگاههای حرارتی تولید میشود که این نیروگاهها برای این تولید، عمدتا به گاز متکیاند. در زمستان سال ۱۴۰۱ هم خاموشیهای گستردهای در سراسر کشور رخ داد که علت آن ناتوانی شبکه تولید و انتقال در تامین گاز نیروگاهها بود.
نرسی قربان، کارشناس حوزه انرژی، پنجم شهریور ۱۴۰۳ در گفتوگو با خبرگزاری ایسنا ضمن تاکید بر این که حل مشکل صنعت گاز نیازمند توسعه تعاملهای بینالمللی است، گفت: «آنطور که در دولت قبل نیز مطرح شد، نیازمند ۲۵۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری در صنعت نفت و گاز برای احیاء هستیم که این موضوع تاکنون محقق نشده و اکنون احتمالا به بیش از این رقم نیاز داریم.»
قربانی شدن صنایع در فصل گرم
جمهوری اسلامی در تابستان برای تامین برق مشترکان خانگی، برق صنایع را قطع میکرد. در مرداد ماه ۱۴۰۳، منصور علیمردانی، نماینده ابهر یا اشاره به قطع مکرر برق در شهرکهای صنعتی گفت: «قطع برق بسیاری از صنعتگران را به خاک سیاه نشانده است.»
سامان فیروزی، مدیر عامل «کرمان موتور» نیز با اشاره به هفت روز قطع مکرر برق، گفت: «قطع برق اثرات مخربی روی خط تولید کارخانجات گذاشته و تولید خودرو را مختل کرده است.»
شهریورماه ۱۴۰۳، هم صابر پرنیان، مدیر کل صنعت، معدن و تجارت استان آذربایجان غربی با اشاره به افزایش قیمت محصولات صنعتی، به تشریح آثار زیانبار قطع مکرر برق بر صنایع کشور پرداخت و گفت: «تنها در یک نمونه میتوان به سیمان اشاره کرد که قیمت هر کیسه سیمان تحویلی به عامل فروش از ۸۰ هزار تومان به ۱۲۰ هزار تومان افزایش یافته و در بازار به قیمت ۱۷۰ هزار تومان به دست مشتری میرسد.»
قربانی شدن صنایع در فصل سرد
حالا که هوا سرد شده، نیروگاهها برای کار نیاز به گاز دارند، اما فقط نیروگاهها مصرف کننده گاز نیستند. طیف وسیعی از صنایع هم برای تداوم فعالیت نیازمند گاز هستند.
جمهوری اسلامی که قادر به تامین گاز نیروگاهها نیست، در تامین گاز صنایع هم ناتوان است.
سیزدهم آبان ۱۴۰۳، پیش از انتشار دستور پزشکیان درباره توقف مازوتسوزی نیروگاهها، دبیر انجمن صنفی صنعت سیمان، با بیان اینکه بلافاصله پس از گذر از محدودیتهای برق تابستان، در جریان برگشت به ظرفیت تولید بودیم، گفت از نیمه مهر ماه - بسیار زودتر از روال سالهای قبل- محدودیتهای گاز برای صنعت سیمان اعمال شد. او همچنین از محدودیتهای تامین مازوت برای اولین بار خبر داد و گفت تامین به موقع سوخت با چالش روبرو شده است.
ترکمنستانی که حاضر به صادرات گاز نیست
در حالی که در آبان ماه و آغاز فصل سرد، دولت در تامین گاز نیروگاهها هم ناتوان است، رسانههای داخلی گزارش دادند که پزشکیان، گفته است: «ترکمنستان حاضر نیست با دولت ما قرارداد گازی ببندد و میگوید که ایران پول ما را نمیدهد.» بخش بزرگی از نیاز گاز کشور به خصوص در فصل سرد و مناطق شمال و شمال شرقی کشور از محل واردات گاز از ترکمنستان تامین میشود.
رییس دولت چهاردهم ادامه داد: «ما دولتیها فکر میکنیم که خارجیها هم مثل خودمان هستند که با پیمانکار قرارداد ببندیم و دو سال پولش را ندهیم.» در زمان ریاست جمهوری حسن روحانی، بارها قطع گاز از سوی ترکمنستان در فصلهای سرد برخی مناطق کشور را با چالش روبرو کرد.
در نیمه آبان ۱۴۰۳، دولت چهاردهم جمهوری اسلامی، در تامین گاز نیروگاهها ناتوان است، حتی برای تامین مازوت واحدهای صنعتی هم به طرز کم سابقهای دچار مشکل شده است؛ در سوی دیگر، پزشکیان از همین آبان ماه حرف قطع گاز از سوی ترکمنستان را پیش کشیده است.
ایران در پاییز ۱۴۰۳، با زنجیره فرسوده تولید و انتقال انرژی، از برق تا گاز مواجه است، پول کافی برای واردات گاز در اختیار ندارد و با همه اینها، منصوبان پزشکیان مثل مهاجرانی و ربیعی، دستور خاموشی برنامه ریزی پزشکیان برای جلوگیری از آلودگی هوا را «شجاعانه» توصیف میکنند و رسانههای حامی دولت، شفافیت در اعلام جدول خاموشی زمانبندی شده را ستایش میکنند.