نیویورکتایمز روز پنجشنبه ۲۴ آبان، به نقل از دو مقام جمهوری اسلامی که نخواستند نامشان فاش شود، گزارش داد ایلان ماسک روز دوشنبه ۲۱ آبان با امیرسعید ایروانی، سفیر جمهوری اسلامی در سازمان ملل، دیدار و با او درباره راههای کاهش تنشها بین تهران و واشینگتن گفتوگو کرده است.
طبق این گزارش، این دیدار که به تقاضای ایلان ماسک صورت گرفت، بیش از یک ساعت طول کشید و در مکانی محرمانه که ایروانی انتخاب کرده بود، برگزار شد.
این دو مقام جمهوری اسلامی دیدار ماسک و ایروانی را «مثبت» و «خبری خوب» ارزیابی کردند.
در پی انتشار این گزارش، یکی از نمایندگان هیات دائمی جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد در نیویورک، در پاسخ به پرسشی در مورد این دیدار گفت: «در این باره نظری نداریم.»
استیون چونگ، مدیر ارتباطات دونالد ترامپ، در پاسخ به سوال نیویورکتایمز درباره صحت خبر برگزاری این جلسه گفت: «ما در مورد گزارشهای مربوط به جلسات خصوصی که اتفاق افتاده یا نیفتاده است، اظهار نظر نمیکنیم.»
ایلان ماسک هم به پرسشهای این روزنامه در این زمینه پاسخ نداده است.
کارولین لیویت، سخنگوی تیم انتقال دولت آینده ترامپ-ونس، در بیانیهای گفت: «مردم آمریکا رییسجمهوری ترامپ را دوباره انتخاب کردند زیرا به او اعتماد دارند و بر این باورند که او میتواند کشور ما را رهبری کند و صلح را از طریق قدرت به سراسر جهان بازگرداند. او وقتی به کاخ سفید بازگردد، اقدامات لازم را برای انجام این کار انجام خواهد داد.»
ایلان ماسک در کارزار انتخاباتی ترامپ نقشی پررنگ داشت و رییسجمهوری منتخب آمریکا پس از پیروزی در انتخابات، او را به همراه ویوک راماسوامی، نامزد پیشین جمهوریخواهان در انتخابات ریاستجمهوری، بهعنوان رییس اداره تازه تاسیس بهرهوری دولت منصوب کرد.
ماسک چند هفته پیش نیز در تماس تلفنی ترامپ و ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین حضور داشت. او نقشی کلیدی در ارائه امکانات ارتباطاتی به اوکراین در جنگ با روسیه ایفا کرده است.
نیویورکتایمز در گزارش خود نوشت با وجود پیشینهای که بین ترامپ و حکومت ایران وجود دارد، یک دیدار مستقیم زودهنگام بین یک مقام ارشد جمهوری اسلامی و ایلان ماسک، احتمال تغییر لحن بین تهران و واشینگتن در دولت ترامپ را افزایش می دهد.
این دو مقام جمهوری اسلامی به نیویورکتایمز گفتند که ملاقات با آقای ماسک راهحلی برای جمهوری اسلامی فراهم کرد و به تهران اجازه داد از دیدار مستقیم با یک مقام آمریکایی خودداری کند؛ هر چند ماسک بهزودی کار خود را بهعنوان یک مقام دولتی شروع خواهد کرد.
یکی از مقامات وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی گفت که ایروانی در این دیدار به ماسک گفته است باید از وزارت خزانهداری معافیت تحریمها را دریافت کند و برخی از مشاغل خود را به تهران بیاورد.
هیات نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد گفت که بهطور علنی در مورد این نشست اظهار نظر نخواهد کرد.
دیدار ایلان ماسک و امیرسعید ایروانی در روز دوشنبه ۲۱ آبان در حالی صورت گرفته که ترامپ مجموعهای از سیاستمداران جمهوریخواه را بهعنوان اعضای کلیدی دولت خود برگزیده است که همگی به داشتن رویکردی سختگیرانه در قبال جمهوری اسلامی شهرت دارند.
از سوی دیگر، دولت آمریکا تایید کرده است که جمهوری اسلامی بهصورت فعالانه در پی ترور ترامپ و شماری از مقامات دولت اول او بوده است.
با این همه، ترامپ روز سهشنبه ۱۵ آبان، پس از انداختن رای خود به صندوق گفت: «ما مترصد ضربه زدن به ایران نیستیم ولی آنها نمیتوانند سلاح هستهای داشته باشند.»
در ایران، بهرغم سکوت علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، برخی دیگر از مقامات از جمله مسعود پزشکیان، رییس دولت و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، اظهار امیدواری کردهاند که «ترامپ از گذشته درس بگیرد» و در دور دوم ریاست جمهوری خود، سیاست «عقلانیت حداکثری» را به جای سیاست «فشار حداکثری» در پیش گیرد.
در ماههای اخیر، ترامپ ضمن انتقاد از میزان کمکهای غرب به کییف، بارها تاکید کرده قصد دارد مناقشه اوکراین را بهسرعت به پایان برساند اما تاکنون توضیح مشخصی در خصوص چگونگی تحقق این هدف ارائه نکرده است.
گاتیلوف روز پنجشنبه ۲۴ آبان با اشاره به مواضع اخیر رییسجمهوری منتخب ایالات متحده گفت: «ترامپ قول داده بحران اوکراین را یکشبه حل کند. بیایید واقعبین باشیم؛ ما قطعا میدانیم که چنین چیزی هرگز اتفاق نخواهد افتاد.»
نماینده دائم روسیه در مقر سازمان ملل در ژنو در عین حال افزود اگر ترامپ روند سیاسی را برای خاتمه جنگ اوکراین کلید بزند یا پیشنهادی در این رابطه ارائه کند، این موضوع مورد «استقبال» مسکو قرار خواهد گرفت.
ترامپ با کسب ۳۱۲ رای الکترال در برابر ۲۲۶ رای کامالا هریس، پیروز انتخابات ریاستجمهوری آمریکا شد و ترامپ و جیدی ونس، معاون او، روز اول بهمن رسما کار خود را در کاخ سفید آغاز خواهند کرد.
اوکراین و متحدان اروپایی آن بیم دارند دولت آتی ترامپ در میزان کمکهای واشینگتن به کییف تجدید نظر کند.
جان هیلی، وزیر دفاع بریتانیا، روز ۲۱ آبان اعلام کرد این کشور انتظار دارد ایالات متحده تا هر زمان که لازم باشد، در کنار متحدان غربی خود از اوکراین در برابر روسیه حمایت کند.
نماینده دائم روسیه در مقر سازمان ملل در ژنو در ادامه اظهارات خود تاکید کرد اوکراین در مناقشه کنونی در موضع ضعف قرار داد. به گفته گاتیلوف، مذاکرات احتمالی در خصوص خاتمه جنگ باید بر اساس «واقعیتهای میدانی» انجام گیرد.
روسیه عملیات نظامی خود را علیه اوکراین پنجم اسفند ۱۴۰۰ کلید زد و از آن زمان تاکنون، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
از زمان آغاز مناقشه کنونی، روسیه حدود یک پنجم از خاک اوکراین را به تصرف خود درآورده است.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، بارها اعلام کرده برقراری صلح میان کییف و مسکو تنها در صورت خروج تمام سربازان روسی از خاک اوکراین و بازگرداندان همه مناطق اشغالشده، از جمله کریمه، امکانپذیر خواهد بود که از سال ۲۰۱۴ به دست روسیه اشغال شده است.
زلنسکی پیشتر در نشست سران کشورهای اروپایی در بوداپست مجارستان، نسبت به دادن امتیاز به ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، هشدار داد و تاکید کرد این موضوع «برای اوکراین غیرقابل قبول» و «برای تمام اروپا» به مثابه «خودکشی» خواهد بود.
نماینده دائم روسیه در مقر سازمان ملل در ژنو همچنین پیروزی ترامپ در انتخابات آمریکا را فرصتی جدید برای گفتوگو میان مسکو و واشینگتن ارزیابی کرد اما در عین حال گفت به وجود آمدن تغییرات اساسی در روابط دو کشور بعید به نظر میرسد.
گاتیلوف تاکید کرد «صرفنظر از تغییرات سیاسی داخلی، واشینگتن بهطور مداوم به دنبال مهار مسکو است» و روی کار آمدن دولتی جدید در آمریکا تاثیر چندانی در «تغییر» این رویکرد نخواهد داشت.
او افزود: «تنها تغییری که امکان وقوع آن وجود دارد، برقراری گفتوگو میان کشورهای ماست، موضوعی که در سالهای اخیر کمبود آن احساس شده است.»
پوتین، رییسجمهوری روسیه، روز ۱۷ آبان ترامپ را «مردی شجاع» توصیف کرد و پیروزی او را در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا تبریک گفت و اضافه کرد هر طرحی که به پایان مناقشه اوکراین کمک کند، شایسته توجه است.
خبرگزاری رویترز ۲۱ آبان گزارش داد با توجه به پیروزی ترامپ و موضع او در قبال مناقشه اوکراین، کییف میکوشد با تامین تسلیحات بیشتر و پیشروی در میدان نبرد، موقعیت خود را در مذاکرات احتمالی برای برقراری آتشبس در منطقه تقویت کند.