در سالگرد قتل‌های زنجیره‌ای، مزار محمد مختاری و محمدجعفر پوینده گلباران می‌شود

حمید ظهرابی، معاون سازمان حفاظت محیط زیست در گفت‌وگو با خبرگزاری ایسنا با استناد به آخرین آمار به دست آمده از شناسایی هفت یوز بالغ و ۱۰ توله‌یوز در کشور خبر داد.

حسن اکبری، معاون پیشین سازمان حفاظت محیط زیست، آذر ۱۴۰۲ اعلام کرد که برای نجات یوز از پرتگاه انقراض، بیشتر از چهار تا پنج سال فرصت نیست.

او دلایل این مساله را «ضعیف بودن جمعیت پایه یوز، تعداد محدود خانواده‌ها، محدودیت تعداد یوزهای نر، ضعف ژنتیکی ناشی از درون‌آمیزی و خطرات طبیعی و انسانی از جمله تصادفات جاده‌ای» عنوان کرد.

به گفته ظهرابی، «فراز» و «فقه» دو یوز نر بالغ هستند و از یوزهای بالغ ماده «هیوا» توله‌ای ندارد اما «مهشاد» چهار توله و «هلیا»، «هرب» و «تلخاب» هر کدام دو توله دارند.

گونه یوز دارای دو زیرگونه آسیایی و آفریقایی اصلی است و وضعیت زیرگونه آسیایی به‌قدری وخیم است که در حال حاضر در کشورهای همسایه ایران به‌طور کلی منقرض شده است.

حیات یوزپلنگ آسیایی در ایران نیز به بخش‌هایی از استان‌های یزد، خراسان جنوبی، کرمان و سمنان محدود شده و در لیست سرخ «اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت» قرار گرفته است.

برای توجه دادن به این شرایط، چهارم دسامبر برابر با ۱۴ آذر به عنوان روز جهانی یوزپلنگ نام‌گذاری شده است.

عوامل انقراض

تخریب زیستگاه یکی از عوامل موثر بر انقراض گونه‌هایی مانند یوزپلنگ است که شکل‌های مختلفی از جمله «جاده‌کشی، معدن‌کاوی، چرای بی‌رویه و تغییر کاربری اراضی» دارد.

از سوی دیگر در سال‌های گذشته، خشکسالی موجب شده تا غذایی برای گونه‌های علف‌خوار باقی نماند و شتر،‌ دام و سگ‌های گله نیز به معضلی برای یوزپلنگ آسیایی تبدیل شده‌اند.

یکی دیگر از تهدیدات یوزپلنگ آسیایی تصادف جاده‌ای است که به نوشته ایسنا، بیشتر در جاده عباس‌آباد به میامی رخ داده است.

طبق این گزارش، حدود ۵۰ درصد از تلفات گوشتخواران، مرتبط با تصادفات جاده‌ای حاشیه مناطق حفاظت شده است.

در این مناظق، حیوانات مجبور به خروج از زیستگاه می‌شوند و تصادف می‌کنند.

نگرانی از انقراض یوزپلنگ ایرانی در حالی افزایش یافته که در سال‌های گذشته گروهی از فعالان محیط زیست ایران با اتهام‌های امنیتی زندانی شده‌اند.

تونی راداکین، رییس ستاد دفاع بریتانیا در گفت‌وگو با بیزنس اینسایدر، اعلام کرد که اسرائیل در حملات تلافی‌جویانه پنجم آبان ماه خود به ایران، با استفاده از جنگنده‌های رادارگریز اف-۳۵ و به کار گرفتن بیش از ۱۰۰ هواپیما، تقریبا تمام سیستم پدافند هوایی جمهوری اسلامی را نابود کرد.

راداکین اولین مقام غربی است که استفاده اسرائیل از جنگنده‌های نسل پنجمی‌اش را در مقابل جمهوری اسلامی تایید می‌کند.

راداکین گفت: «اسرائیل در این عملیات از بیش از ۱۰۰ هواپیما استفاده کرد؛ بدون این که هیچ هواپیمایی در اولین موج حملات به فاصله ۱۰۰ مایلی اهداف مورد نظر برسد. این عملیات تقریبا تمام سیستم دفاع هوایی ایران را از کار انداخت.»

ارتش اسرائیل بامداد پنجم آبان مجموعه‌ای از حملات هوایی را با عنوان «روزهای پاسخ» علیه مواضع جمهوری اسلامی انجام داد. با پایان عملیات، مشخص شد حدود ۱۴۰ جنگنده اسرائیلی در سه موج حمله، ۲۰ نقطه را در سه استان ایران هدف قرار دادند.

به گفته راداکین، این حملات توانایی حکومت ایران برای تولید موشک‌های بالستیک را «به مدت یک سال» از بین برده و تهران را در مواجهه با یک معضل استراتژیک قرار داده است: «این قدرت جنگنده‌های نسل پنجمی، همراه با هدف‌گیری دقیق و اطلاعات خارق‌العاده است.»

راداکین تاکید کرد که این عملیات نشان‌دهنده «برتری نامتناسب روش‌های مدرن جنگیدن» است.

اف-۳۵، ستون فقرات نیروی هوایی مدرن

جنگنده اف-۳۵، ساخته شرکت لاکهید مارتین، شرکت صنایع هوافضا، تجهیزات نظامی و امنیت اطلاعات در آمریکا، یک هواپیمای چندمنظوره نسل پنجمی است که از سوی چندین کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اسرائیل از سال ۲۰۱۸ برای اولین بار این جنگنده‌ها را در عملیات نظامی به کار گرفت و در حال حاضر ناوگانی متشکل از کمتر از ۴۰ جنگنده اف-۳۵ نسخه‌ مخصوص این کشور را در اختیار دارد که قرار است این تعداد به ۷۵ جنگنده افزایش یابد.

راداکین در حالی از این هواپیما تمجید کرد که ایلان ماسک، مدیرعامل اسپیس‌ایکس و مشاور دونالد ترامپ، اخیرا این برنامه تسلیحاتی گران‌قیمت را به دلیل طراحی و قابلیت‌های رادارگریزی آن مورد انتقاد قرار داده بود.

در مقابل این انتقادات، کارشناسان به سرعت به دفاع از قابلیت‌های اف-۳۵ پرداختند و بر اهمیت آن به عنوان ستون فقرات قدرت هوایی ایالات متحده تاکید کردند.

از ساعت ۶:۳۲ تا ۹ صبح پنج‌شنبه به وقت محلی، ۱۲ زمین‌لرزه در شماری از شهرستان‌های استان خوزستان رخ داد که قدرت بزرگ‌ترین آن‌ها ۵/۶ بود.

مقامات استان خوزستان از مجروح شدن ۱۶ نفر خبر دادند و محمدحسین سرمست، رییس دانشگاه علوم پزشکی اهواز، گفت که به جز یک مورد شکستگی پا، بقیه مصدومان سرپایی مداوا شدند.

عارف شرهانی، سخنگوی مرکز اورژانس ۱۱۵ خوزستان نیز خبر داد بررسی هوایی از مناطق کوهستانی و روستاهایی که بیشترین زمین‌لرزه را تجربه کرده‌اند، در حال انجام است.

علی عبداللهی، مدیرکل مدیریت بحران استانداری خوزستان، از مسدود شدن راه دو روستا و قطع شبکه گاز منطقه گلگیر مسجد‌سلیمان خبر داد.

پیمان مولایی، فرماندار مسجدسلیمان نیز از خسارت دیدن ۳۳ خانه در منطقه گلگیر و قطع آب، برق و گاز در برخی مناطق خبر داد.

بامداد جمعه ۲۰ آبان نیز زلزله‌ای به بزرگی ۴/۱ قلعه خواجه در شهرستان اندیکا و مناطقی از استان خوزستان را لرزاند.

۱۲ مهر هم یک زلزله به بزرگی ۵/۷ در چلگرد و مرز استان‌های خوزستان و چهارمحال و بختیاری رخ داد و به خانه‌ها در ۲۷۰ روستا و ۱۰۷ مدرسه در این دو استان‌ آسیب زد.

مقام‌های وزارت نفت و وزارت نیرو خبر داده‌اند که سدهای زنجیره کارون استان خوزستان در زمین‌لرزه‌های پنج‌شنبه ۱۵ آذر آسیب ندیدند و اخلالی در فعالیت مناطق نفتی رخ نداده است.

آلما با اشاره به اسناد ویکی‌لیکس نوشت این اولین بار نیست که جمهوری اسلامی این ترفند را به کار می‌گیرد و بارها از جمعیت هلال احمر به‌عنوان پوششی برای فعالیت نیروهای نظامی و اطلاعاتی خود استفاده کرده است.

به گفته این موسسه، الگوی استفاده حکومت ایران از سازمان‌های غیرنظامی، به‌ویژه نهادهای بشردوستانه و پزشکی به منظور فعالیت‌های اطلاعاتی و نظامی، در کشورهایی مانند سوریه، عراق و یمن شناخته شده و در لبنان نیز بارها به کار رفته است.

خبرگزاری رویترز چهارشنبه ۱۴ آذر در گزارشی اختصاصی به نقل از چهار منبع نوشت که حزب‌الله به طور قابل توجهی از نظر نظامی از سوی اسرائیل تضعیف شده اما احتمالا می‌کوشد تا ذخایر و نیروهای خود را بازسازی کند و تهدیدی بلند‌مدت برای ایالات متحده و متحدان منطقه‌ای این کشور باشد.

پیش از این و در اواخر مرداد امسال یاسین رامین، از مدیران پیشین هلال احمر که از او با عنوان «آقازاده» یاد می‌شود، در گفت‌وگو با ایران‌اینترنشنال، جزییاتی را از سوء‌استفاده سپاه پاسداران از هلال احمر و پشت پرده کمک‌های بشردوستانه آن به غزه افشا کرد.

او با اشاره به ارسال اسلحه و مهمات و اعزام نظامیان در پوشش نیروهای امدادی گفت هلال احمر در ۳۰ کشور جهان، دفتر نمایندگی یا مرکز درمانی دارد و در تمام این کشورها سپاه پاسداران در پوشش هلال احمر حضور دارد.

مرکز مطالعاتی آلما نوشت جمعیت هلال‌احمر ایران در جریان جنگ سال ۲۰۰۶ اسرائیل و حزب‌الله، گروه‌هایی را تحت عنوان «کمک به جمعیت غیرنظامی لبنان» به این کشور اعزام کرد اما این افراد در واقع اعضای نیروی قدس سپاه پاسداران بودند که برای کمک به حزب‌الله به لبنان رفتند.

این تیم‌ها به ظاهر محموله‌های تجهیزات پزشکی را منتقل می‌کردند اما در واقع از این محموله‌ها به‌عنوان پوششی برای انتقال تجهیزات نظامی و سلاح استفاده می‌شد.

به گفته آلما، این الگوی جمهوری اسلامی از دهه ۱۹۹۰ شناخته شده است و به خاورمیانه نیز محدود نمی‌شود.

سعید قاسمی، از فرماندهان سابق سپاه پاسداران، فروردین سال ۱۳۹۸ در مصاحبه با یک تلویزیونی اینترنتی و در پاسخ به سوالی درباره نقش خود در جنگ بوسنی گفته بود سپاه آنجا تحت پوشش هلال احمر، فعالیت نظامی انجام‌ می‌داد.

او درباره جنگ سال‌های ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۵ میلادی در بوسنی گفته بود: «ما هلال احمری‌هایی بودیم که برای آموزش نیروهای جهادی به بوسنی رفته بودیم.»

آلما با اشاره به حضور مستمر نیروهای هلال احمر در لبنان طی حدود یک سال اخیر، ارزیابی کرد جمهوری اسلامی نقش خود را در تمامی جنبه‌های نظامی و غیرنظامی فعالیت‌های حزب‌الله افزایش خواهد داد.

این موسسه افزود حزب‌الله آسیب‌های جدی دیده و جمهوری اسلامی مصمم به بازسازی آن است.

به گفته آلما، جمهوری اسلامی در زمینه بازسازی نظامی حزب‌الله، بی‌سروصدا عمل خواهد کرد و از سازمان‌های غیرنظامی مانند جمعیت هلال احمر که برای بازسازی خانه‌ها به لبنان می‌فرستد، به‌عنوان پوششی برای فعالیت‌های نظامی و اطلاعاتی خود استفاده خواهد کرد.

در مقاله منتشر شده در سایت انستیتو واشینگتن تاکید شده است اعمال تحریم بر صادرات بنزین به ایران ساده‌تر از تحریم صادرات نفت ایران است چرا که پالایشگاه‌های خارجی به دلیل حجم کم واردات ایران، تمایلی به جریمه‌های آمریکا ندارند.

پاتريک کلاوسون، مدير پژوهش در انستیتو واشینگتن، در این مقاله یادآوری کرد که ایران با کمبود گاز طبیعی و برق مواجه است و در دولت دونالد ترامپ نه تنها در معرض تحریم‌های جدید علیه صادرات نفت خود قرار دارد بلکه در معرض فشار علیه واردات فرآورده‌های نفتی نیز هست.

جمهوری اسلامی سال گذشته با هدف کاهش کمبود خود برای نخستین بار واردات بنزین از روسیه را آغاز کرد اما مدتی بعد این طرح ناکام ماند.

کلاوسون نوشت که ترامپ احتمالا به دنبال ابزارهای جدیدی برای فشار بر تهران خواهد بود و ممکن است کشورهای اروپایی نیز به دلیل تحریکات هسته‌ای مداوم رژیم ایران (مانند افزایش غنی‌سازی و کاهش همکاری با آژانس)، از اقدامات ترامپ علیه جمهوی اسلامی حمایت کنند.

بر اساس این گزارش، دولت ترامپ می‌تواند بر اساس «قانون جامع تحریم‌ها، پاسخگویی و عدم سرمایه‌گذاری ایران» که در دولت باراک اوباما تصویب شده، تحریم‌هایی علیه خدمات بیمه، تامین مالی یا حمل و نقل برای صادرات بنزین و سایر فرآورده‌های نفتی پالایش شده به ایران اعمال کند.

بر اساس یکی از بندهای این قانون، هر شرکتی که در طول یک سال بیش از یک میلیون دلار فرآورده‌ نفتی به ایران بفروشد مشمول تحریم‌های آمریکا قرار خواهد بود. این محدودیت شامل فروش تکنولوژی، دستگاه‌های مشخص، خدمات و اطلاعات نیز می‌شود.

پس از تصویب این قانون، شرکت‌های اروپایی از جمله توتال صادرات بنزین به ایران را متوقف کردند.

یک مقام آگاه در وزارت نفت در گفت‌وگو با ایران‌اینترنشنال گفته بود وزارت نفت قرار بوده برای جبران ناترازی (کمبود) تولید و مصرف بنزین، روزانه تا ۱۰ میلیون لیتر از روسیه بنزین وارد کند اما روس‌ها با آگاهی از نیاز ایران، فروش بنزین به ایران را متوقف کرده‌اند.

به گفته این منبع آگاه، سایر کشورهای مشترک المنافع نیز به دستور روسیه از فروش بنزین به ایران خودداری کرده‌اند.

انستیتو واشینگتن در گزارش خود با اشاره به اعتراضات سال ۱۳۹۸ (آبان خونین) و همچنین کمبود برق و گاز در ایران نوشت بسیاری از تحلیل‌گران وقوع اعتراضات مشابه را متحمل می‌دانند.

برخی مقامات حکومتی نیز درباره تبعات افزایش قیمت بنزین هشدار داده‌اند. از جمله سعید محمد،‌ فرمانده پیشین قرارگاه خاتم‌الانبیای سپاه پاسداران، در پستی در شبکه ایکس درباره کمبود منابع و انرژی،‌ خطاب به مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم نوشت که گران کردن «راه چاره نیست» و درباره افزایش بهای بنزین هشدار داد:‌ «مراقب باشید که در میدان مین حرکت می‌کنید و اولین اشتباه، آخرین اشتباه خواهد بود.»

پس از گفت‌وگوی تلویزیونی شامگاه دوشنبه ۱۲ آذر مسعود پزشکیان، گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال بالا رفتن قیمت بنزین بیشتر شده است.

هم‌زمان دولت و مجلس بر سر به عهده گرفتن مسئولیت این افزایش قیمت با یکدیگر دچار چالش شده‌اند.