احمد الشرع: پروژه جمهوری اسلامی در منطقه را ۴۰ سال به عقب بازگرداندیم

علی‌اکبر احمدیان در این مصاحبه گفت: «ما اصلا در سوریه نبودیم که بخواهیم آنجا را رها کنیم.»

او در گفت‌وگو با سایت دفتر علی خامنه‌ای، تبلیغات قبلی جمهوری اسلامی را تکرار کرد و گفت که «حضور و هزینه‌» جمهوری اسلامی در سوریه «برای امنیت خودمان بود» و در غیر این صورت، «امروز ما باید با ده‌ها برابر هزینه در داخل کشور با داعش می‌جنگیدیم».

احمدیان همچنین سه شرط حضور نیروهای جمهوری اسلامی در کشورهای دیگر را «درخواست رسمی دولت آن کشور»، «عدم تقابل با مردم آن کشور» و «وجود منافع یا آرمان قطعی» خواند.

در روزهای گذشته انتقادات زیادی از هزینه بی‌نتیجه ده‌ها میلیارد دلاری جمهوری اسلامی در سوریه و همچنین هفت هزار و ۳۰۸ کشته و مجروح و هزاران نفر بازمانده مستمری‌بگیر مطرح شده است.

هم‌زمان اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، رقم ۵۰ میلیارد دلاری برای بدهی سوریه به ایران را «اغراق‌آمیز» خوانده و گفته است که این بدهی بر اساس اصل جانشینی دولت، به دولت آینده این کشور منتقل خواهد شد.

اذعان به سخت‌تر شدن حمایت از نیروهای نیابتی

احمدیان در این مصاحبه تضعیف موقعیت جمهوری اسلامی در منطقه را «عملیات روانی دشمن» خواند.

او هم‌زمان اذعان کرد که حمایت تهران از گروه‌های نیابتی خود در منطقه موسوم به «جبهه مقاومت» سخت‌تر می‌شود.

دبیر شورای عالی امنیت ملی گفت: «البته در خیلی از مقاطع، کار ما سخت‌تر شده. در بعضی مقاطع هم راحت‌تر شده. این مساله طبیعی است. از اول تا حالا هم همین‌طور بوده است اما نکته‌ اول این است که حزب‌الله، حماس و جهاد [اسلامی]، امروز به پشتیبانی مستقیم و فیزیکی ما خیلی وابسته نیستند.»

احمدیان در ادامه گفت: «اتکای اصلی جمهوری اسلامی در مبارزه با اسرائیل، قدرتمند کردن مردم و جهان اسلام و مقاومت است، نه صرفا مبارزه‌ نظامی.»

در روزهای گذشته گزارش‌های مختلفی درباره احتمال تضعیف گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی به خصوص در عراق و لبنان منتشر شده است.

نعیم قاسم، دبیرکل حزب‌الله لبنان، گفته است که این گروه با سقوط بشار اسد، مسیر تامین منابع نظامی خود را از طریق سوریه از دست داده است.

روزنامه نیویورک تایمز نیز گزارش داد که سقوط اسد، باعث سردرگمی مقامات ایران شده است.

با وجود این، خامنه‌ای در سخنرانی خود بعد از سقوط حکومت اسد گفت: «جبهه مقاومت این است که هر‌چه فشار بیاورید محکم‌تر می‌شود.»

اکبریان: اصلا در سوریه نبودیم که آن را رها کنیم

علی‌اکبر احمدیان در این مصاحبه با سایت رهبر جمهوری اسلامی گفت: «اگر مردم و ارتش سوریه می‌ایستادند، حتما ما هم می‌ایستادیم. ضمن این که دولت سوریه تا روزهای آخر اصلا چنین درخواستی از ما نکرد.»

او تاکید کرد که جمهوری اسلامی با «تمایل دولت سوریه» قوای خود را تخلیه کرده بود: «امکان تقویت سریع نیز وجود نداشت؛ مگر آن که ارتش سوریه مقاومت می‌کرد.»

احمدیان افزود: «بنابراین در مورد این که می‌گویند ایران عرصه را رها کرد، ما اصلا آنجا نبودیم که بخواهیم رها کنیم.»

این سخنان در حالی بیان شده است که ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه، پنج‌شنبه ۲۹ آذر گفت حکومت ایران از مسکو خواسته است به خروج نیروهایش از سوریه کمک کند و روسیه نیز در پی این درخواست، چهار هزار جنگجوی جمهوری اسلامی را از سوریه خارج کرد.

یک روز پس از این سخنان، اسماعیل کوثری، از فرماندهان سابق سپاه پاسداران، گفت این نیروها از اتباع لبنان، افغانستان و سایر کشورها بوده‌اند.

پس از سقوط اسد، مقام‌های جمهوری اسلامی از جمله شخص خامنه‌ای و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، «عدم مقاومت ارتش سوریه» را دلیل سقوط حکومت اسد دانستند و گفتند که تهران هشدارهای لازم را به مقامات دولت سوریه داده بوده اما آنان توجه نکردند.

عفو بین‌الملل، «شوک الکتریکی، خفگی و خشونت جنسی» را از جمله شکنجه‌های اعمال شده بر این زندانیان ذکر کرد و افزود که دادگاه‌های آنان بر اساس اعترافات زیر شکنجه برگزار شده است.

میلاد آرمون، علیرضا برمرزپورناک، امیرمحمد خوش‌اقبال، علیرضا کفایی، نوید نجاران و حسین نعمتی، از متهمان پرونده موسوم به اکباتان هستند که به اتهام قتل یک نیروی بسیج به نام آرمان علی‌وردی در آبان سال ۱۴۰۱ به اعدام محکوم شده‌اند.

پیام درفشان، وکیل دادگستری، پنجم آذر خبر داد که وکیلان پرونده این متهمان در حال مشورت و هم‌افزایی برای طرح بهترین فرجام‌خواهی در دیوان عالی کشور هستند.

این وکیل دادگستری، ۱۳ آذر در مطلبی دیگر نوشت که شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان تهران اعتراض هر چهار وکیل به قرار بازداشت موقت مجدد چهار متهم پرونده اکباتان را رد کرد.

پس از کشته شدن علی‌وردی، نهادهای امنیتی بیش از ۵۰ تن از جوانان ساکن شهرک اکباتان را به صورت فله‌ای بازداشت کردند و برای شماری از آن‌ها کیفرخواست صادر شد.

سارا اژدری، محمدرضا افتخار، مهدی ایمانی، آریا پاکزاد، محمدمهدی حسینی، یاسمین دشتانی، امیرمهدی رضایی، عرفان رضایی، علیرضا کفایی و غلامرضا نبی‌گل، از دیگر متهمان این پرونده بوده‌اند.

عفو بین‌الملل درباره سرانجام مهران و فاضل بهرامیان، از بازداشت‌شدگان خیزش انقلابی در سمیرم اصفهان، هشدار داد.

این سازمان در مورد احتمال اعدام مهراب (مهران) عبدالله‌زاده نیز هشدار داد.

پیش از این سایت هرانا خبر داده بود که عبدالله‌زاده در جریان خیزش انقلابی مردم در اشنویه بازداشت شده و به اتهام «عضویت در یکی از احزاب اپوزیسیون و نقش داشتن در کشته شدن یک نیروی بسیج» به اعدام محکوم شده است.

جمهوری اسلامی تاکنون دست‌کم ۱۰ معترض از جمله محسن شکاری، مجیدرضا رهنورد، محمدمهدی کرمی،‌ محمد حسینی، صالح میرهاشمی، سعید یعقوبی، مجید کاظمی، میلاد زهره‌وند، محمد قبادلو و رضا رسایی را در ارتباط با خیزش «زن، زندگی، آزادی» اعدام کرده است.

این خانواده‌ها که اغلب نزدیکانشان به دست عوامل جمهوری اسلامی در جریان خیزش انقلابی «زن، زندگی، آزادی» کشته شدند، از شامگاه پنج‌شنبه ۲۹ آذر با انتشار پست‌هایی در شبکه‌های اجتماعی، یاد عزیزان جان‌باخته خود را زنده کردند.

شماری از این خانواده‌های دادخواه نیز با حضور بر مزار نزدیکان جان‌باخته خود به یادآوری خاطرات آن‌ها در شب یلدا پرداختند.

مژگان افتخاری، مادر مهسا ژینا امینی که جان باختن دخترش در بازداشت پلیس گشت ارشاد، آغازگر بزرگ‌ترین خیزش ایرانیان علیه جمهوری اسلامی شد، ویدیویی به‌ مناسبت شب یلدا در اینستاگرام خود منتشر کرد.

این مادر دادخواه همراه با این ویدیو که تصویری از دخترش را در میان دانه‌های انار نشان می‌دهد، فرار رسیدن یلدا را به مردم تبریک گفت.

امیر شهیدی‌نژاد، پدر مهرشاد شهیدی‌نژاد، از کشته‌شدگان خیزش انقلابی ۱۴۰۱ در اراک، در اینستاگرام خود تصاویری از برگزاری مراسم شب یلدا بر آرامگاه فرزندش منتشر کرد.

این پدر دادخواه همراه با این تصاویر، بیتی از شعر بیداد خراسانی را منتشر کرد: «ما چله‌نشین شب آزادی خویشیم / ای کاش که یلدای وطن را سحری بود.»

ماه‌منیر مولایی‌راد، مادر کیان پیرفلک، کودک ۹ ساله کشته‌شده در اعتراضات سال ۱۴۰۱ در ایذه نیز به مناسبت شب یلدا ویدیویی در اینستاگرام خود همراه با همین بیت از شعر بیداد خراسانی منتشر کرد.

او که به یکی از نماد‌های دادخواهی در ایران بدل شده است، خطاب به پسرش نوشت این سومین یلدایشان است که کنار آرامگاه او می‌گذرد: «باشد که آخرین زمستان روزهای تلخمان باشد.»

مولایی‌راد یادآوری کرد که پس از جان‌ باختن پسرش، نه خوانده، نه رقصیده، نه حافظ گرفته و نه قصه‌های شهرزاد را برای کودکان نقل کرده: «فقط نگاه کردیم به نبودنت و این رسم دیرینه را پاس داشتیم. ولی این آخرین باری است که کنارت آرام می‌ایستم و بغض می‌کنم.»

ویدیوی رسیده به ایران‌اینترنشنال نشان می‌دهد خانواده رامین فاتحی، معترض جان‌باخته در جریان خیزش انقلابی، به‌مناسبت شب یلدا بر مزار او و دیگر جان‌باختگان خیزش مهسا حاضر شده و با گذاشتن انار و روبان‌های قرمز، یاد آن‌ها را گرامی داشتند.

رامین فاتحی، شهروند اهل سنندج، در جریان بازداشت‌های گسترده در پی اعتراضات سراسری ۱۴۰۱، بازداشت و زیر شکنجه ماموران جمهوری اسلامی کشته شد.

علی آدینه‌زاده، پدر ابوالفضل آدینه‌زاده، نوجوان کشته‌شده در خیزش انقلابی، با انتشار یک استوری در اینستاگرام خود بر سر مزار پسرش نوشت: «آسوده بخواب افتخار وطن. نه می‌بخشیم و نه فراموش می‌کنیم.»

مادر صالح میر‌هاشمی، معترض اعدام‌شده در جریان خیزش انقلابی، ویدیو‌هایی را در اینستاگرام منتشر کرده که نشان می‌دهند او با حضور بر مزار فرزندش به‌مناسبت شب یلدا، یاد او را گرامی داشته است.

قوه قضاییه جمهوری اسلامی، صالح میر‌هاشمی، مجید کاظمی و سعید یعقوبی را در پرونده موسوم به «خانه اصفهان» به اعدام محکوم کرد.

این سه شهروند معترض، بامداد ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۲ در زندان دستگرد اصفهان اعدام شدند.

ویدیوی رسیده به ایران‌اینترنشنال نشان می‌دهد مادر شاهو بهمنی، جوان معترض کشته‌شده در خیزش انقلابی، به مناسبت شب یلدا بر مزار پسرش حاضر شده است.

شاهو بهمنی، اهل روستای تازه‌آباد آصف در شهرستان دیواندره، ۲۶ آبان ۱۴۰۱ در جریان اعتراضات سنندج کشته شد.

در آستانه شب یلدا و پیش از سالگرد تولد یلدا آقافضلی، وریا غفوری، کاپیتان پیشین تیم فوتبال استقلال و عضو سابق تیم ملی ایران، به دیدار خانواده این نوجوان کشته‌شده در خیزش انقلابی رفت.

پدر یلدا آقافضلی خبر این دیدار را با انتشار تصویری از آن، ۲۹ آذر در اینستاگرام خود منتشر کرد.

خانواده‌های جان‌باختگان خیزش «زن، زندگی، آزادی»، در سال‌های گذشته و در مناسبت‌های مختلف از جمله شب یلدا بر مزار عزیزانشان حاضر شدند و بر ادامه مبارزه در مسیر دادخواهی تاکید کردند.

در این گزارش تاکید شده که نتانیاهو آماده است تا «جاه‌طلبی‌های هسته‌ای و برنامه موشکی ایران را به صفر برساند» و تهدیدها علیه اسرائیل را خنثی کند.

رویترز جمعه ۳۰ آذر به نقل از کارشناسان تاکید کرد که جمهوری اسلامی با یک انتخاب سخت مواجه است؛ به این ترتیب که یا باید به برنامه غنی‌سازی هسته‌ای خود ادامه دهد یا فعالیت‌های اتمی خود را کاهش دهد و با مذاکره موافقت کند.

غسان الخطیب، تحلیلگر فلسطینی، به رویترز گفت که در صورت عقب نشینی نکردن جمهوری اسلامی از برنامه اتمی خود، اسرائیل و آمریکا در دوره دونالد ترامپ و نتانیاهو، «ممکن است حمله کنند»، زیرا: «اکنون هیچ چیز مانع آن‌ها نمی‌شود.»

او با اشاره به سوابق گذشته افزود: «این امکان وجود دارد که مقامات جمهوری اسلامی برای جلوگیری از یک رویارویی نظامی، مایل به سازش باشند.»

جوست هیلترمن، مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در گروه بین‌المللی بحران نیز گفت: «ایران در برابر حمله اسرائیل به ویژه علیه برنامه هسته‌ای خود، بسیار آسیب پذیر است.»

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، یک‌شنبه ۲۵ آذر در پیامی ویدیویی ضمن تاکید بر ضرورت «تغییر چهره خاورمیانه» تاکید کرد تحولات یک سال اخیر، قدرت اسرائیل را به رخ جمهوری اسلامی و گروه‌های نیابتی آن در خاورمیانه کشیده است.

در همین حال رسانه‌ها در هفته‌های گذشته خبر دادند اعضای تیم ترامپ پس از سقوط اسد، به طور جدی در حال ارزیابی گزینه‌های موجود به منظور جلوگیری از دست‌یابی جمهوری اسلامی به سلاح هسته‌ای از جمله «با حمله‌های هوایی پیشگیرانه» هستند.

همچنین رییس‌جمهوری منتخب آمریکا که به‌عنوان شخصیت سال مجله تایم انتخاب شده است، در گفت‌وگو با این مجله احتمال حمله نظامی به ایران را رد نکرد.

در گزارش جدید رویترز به سناریوهای احتمالی درباره غزه نیز اشاره شده است.

تحولات سوریه و آینده پیش رو

رویترز همچنین نوشت که سوریه پس از سرنگونی اسد در یک مقطع حساس قرار دارد و بزرگ‌ترین نگرانی در میان عوامل وحشت‌زا در بین سوری‌ها و ناظران، این است که هیات تحریر شام که زمانی با القاعده مرتبط بود، اکنون به عنوان یک نیروی ملی سوری عمل می‌کند یا به ایدئولوژی اسلامی بازمی‌گردد؟

در ادامه تحرکات سیاسی در سوریه، سه دیپلمات آمریکایی صبح جمعه ۳۰ آذر (به وقت محلی) وارد دمشق شدند تا با رهبران گروه تحریر شام دیدار و گفت‌وگو کنند.

از سوی دیگر حملات روزهای اخیر اسرائیل به اهداف نظامی در سوریه واکنش‌های فراوانی را به دنبال داشته است.

دولت موقت سوریه ۲۴ آذر با ارسال نامه‌ای به شورای امنیت سازمان ملل متحد، از اسرائیل به دلیل حملات مکرر پس از سقوط حکومت اسد شکایت کرد.

نتانیاهو با اشاره به تحولات اخیر سوریه گفته است که اسرائیل «هیچ علاقه‌‌ای» به درگیری با سوریه ندارد و سیاستش در قبال این کشور بر اساس «واقعیت‌های موجود در میدان» تعیین می‌شود.

«چله» واژه‌ای فارسی است؛ این واژه از عدد ۴۰ گرفته شده که در فرهنگ ایرانی نماد کمال، تکامل و گذر زمان محسوب می‌شود. چله در دوران هخامنشیان و مادها استفاده می‌شد. از آن‌جا که شب چله مصادف با انقلاب زمستانی و پایان بلندترین شب سال است، ایرانیان این شب را به عنوان لحظه تولد دوباره خورشید جشن می‌گرفتند.

از سوی دیگر، واژه «یلدا» ریشه‌ای سریانی – از زبان‌های آرامی، مربوط به تمدن‌های بین‌النهرین، در مناطقی از عراق، سوریه و ترکیه امروزی – دارد و به معنای «تولد» یا «زایش» است.

این واژه در دوران ساسانیان و با ورود مسیحیت به ایران رایج شد. مسیحیان ساکن ایران که به زبان سریانی سخن می‌گفتند، از واژه «یلدا» برای اشاره به تولد عیسی مسیح و به‌طور ضمنی، به زایش خورشید نو در طولانی‌ترین شب سال استفاده می‌کردند.

با گذشت زمان، واژه «یلدا» در کنار واژه اصیل فارسی «چله» رایج شد. بنابراین، اگرچه مفهوم اصلی جشن با تولد دوباره خورشید و پایان تاریکی مرتبط است اما استفاده از واژه «یلدا» تحت تاثیر فرهنگ و زبان مسیحیان سریانی‌زبان وارد زبان فارسی شده و به‌تدریج رواج یافته است.

چرا چله؟

تقویم یا گاه‌شماری ایران پیش از ظهور مسیحیت و ورود اسلام به ایران نیز دارای ساختار مشخصی برای تقسیم‌بندی روزها و ماه‌ها بود و به دقت نام‌گذاری می‌شدند اما مفهوم هفته به شکل امروزی در آن وجود نداشت.

در ایران باستان، به‌ویژه در دوره هخامنشیان و ساسانیان، مفهوم هفته هفت‌روزه مانند امروز وجود نداشت. هر ماه ۳۰ روزه بود و هر روز آن نامی منحصر به خود داشت. مثلا، روز اول «هرمزد» (اهورامزدا)، روز دوم «بهمن» (ایزد خرد) و روز سوم «اردیبهشت» (ایزد راستی) نامیده می‌شد.

در گاه‌شمار باستانی همچنین هر سال ۱۲ ماه داشت که نام هر یک با فصل و طبیعت هماهنگ بود؛ مانند «فروردین»، «اردیبهشت» و «خرداد».

زمستان نیز با وجود نام‌گذاری ماه‌ها به دو بخش چله بزرگ (۴۰ روز نخست) و چله کوچک (۲۰ روز پایانی) تقسیم می‌شد.

این تقسیم‌بندی نشان از پیوند عمیق تقویم ایرانی با طبیعت و تغییرات فصلی دارد.

چله و یلدا در ادبیات

واژه «یلدا» نخستین‌بار در ادبیات کهن فارسی در آثار شاعران دوره‌های پس از اسلام دیده می‌شود.

یکی از نخستین شاعران نامداری که این واژه را به‌کار برده، مسعود سعد سلمان در قرن پنجم هجری است. پس از او، حافظ شیرازی در قرن هشتم هجری، در غزلیات خود به واژه «یلدا» اشاره کرده است.

واژه «چله» به دلیل اصالت فارسی‌اش در ادبیات کهن ایران حضوری پررنگ دارد و در متون کهن فارسی و آثار بسیاری از شاعران برجسته به کار رفته است. این واژه به‌طور استعاری به سرما، زمستان، دوره‌های گذار و شب‌های طولانی اشاره دارد.

مولوی، شاعر قرن هفتم هجری، در غزلیات خود به واژه «چله» اشاره می‌کند و آن را در ارتباط با دوره‌های زمانی به کار می‌برد.

منوچهری دامغانی، شاعر قرن پنجم هجری، نظامی گنجوی، شاعر قرن ششم هجری و سعدی، شاعر قرن هفتم هجری نیز در اشعار خود به «چله» اشاره کرده‌اند.

پیش از جمهوری اسلامی

در نشریات عمومی پیش از سال ۱۳۵۷، از هر دو واژه «چله» و «یلدا» استفاده شده است اما شب «چله» بیشتر رایج بود. هنوز هم در ادبیات محاوره‌ای بسیاری از مناطق کشور، شب چله رایج‌تر است؛ به ویژه آن که در برخی مناطق، آیین‌هایی با این شب پیوند خورده‌اند.

با وجود این، برخی نشریات مانند «سپید و سیاه» که مخاطبان آن بیشتر از طیف موسوم به روشنفکران بودند، تاکید بیشتری بر استفاده از واژه «یلدا» داشتند.

تئوریسین‌های جمهوری اسلامی، از جمله مرتضی مطهری، پیش از سال ۱۳۵۷ هم میانه خوبی با مناسبت‌های ملی نداشتند. برای مثال، مطهری چندین بار به نوروز، چهارشنبه‌سوری و شب چله تاخته است.

از سال ۱۳۵۷، جمهوری اسلامی ضمن تقویت مناسبت‌های مذهبی مانند شب آرزوها و نیمه شعبان در برابر مناسبت‌های ملی، به شکل کجدار و مریز، با مناسبت‌های ملی برخورد کرده است.

اما هجدهم مهر ماه ۱۴۰۲، شورای عالی انقلاب فرهنگی، زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی، در مصوبه ۸۹۹ خود مقرر کرد شب چله در تقویم رسمی به عنوان «روز ترویج فرهنگ میهمانی و پیوند با خویشان» نام‌گذاری شود.

در همین جلسه، چهارشنبه‌سوری هم به «روز تکریم همسایه» تغییر نام یافت.

چله یا یلدا؟

اصالت واژه «چله» در زبان فارسی حائز اهمیت است. همچنین «چله» ارتباط مستقیم با ساختار تقویم سنتی ایران دارد که زمستان را به چله بزرگ و چله کوچک تقسیم می‌کند. این واژه بازتاب‌دهنده درک عمیق ایرانیان باستان از چرخه‌های طبیعی و زمان‌های گذار است.

از این‌ها گذشته، «چله» بدون وابستگی به آیین‌های غیرایرانی یا مذهبی، یک واژه بی‌طرف فرهنگی است که همه ایرانیان با هر گرایشی می‌توانند از آن استفاده کنند.

در نتیجه، اگر هدف تاکید بر هویت ملی و اصالت فرهنگی ایرانی است، واژه «چله» انتخاب بهتری است.

واژه «یلدا» هر چند رایج است اما بار تاریخی و فرهنگی آن به اندازه «چله» با سنت‌های ایرانی هم‌خوانی ندارد.