معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی: درباره موضوع هستهای با اروپاییها گفتوگو کردم
کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی از گفتوگوهای خود با مدیران سیاسی سه کشور اروپایی درباره موضوع هستهای خبر داد.
کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی از گفتوگوهای خود با مدیران سیاسی سه کشور اروپایی درباره موضوع هستهای خبر داد.
غریبآبادی، شامگاه دوشنبه ششم اسفند در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که در حاشیه سفر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی به ژنو برای شرکت در نشست عالیرتبه کنفرانس خلع سلاح و شورای حقوق بشر، دور جدیدی از «گفتوگوهای سازنده» با مدیران سیاسی سه کشور اروپایی انجام شده است.
او گفت: «ما در خصوص موضوعات هستهای و رفع تحریم به تبادل نظر پرداختیم.»
بیشتر بخوانید: تحریمهای جدید آمریکا برای کاهش فروش نفت ایران
این مقام وزارت امور خارجه، از کشورهای اروپایی طرف گفتوگو با تهران نام نبرد. با این حال پیشتر و در چهارم آذر امسال، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، مذاکره با فرانسه، آلمان و بریتانیا درباره «مسائل دوجانبه، منطقهای و بینالمللی و نیز موضوع هستهای» را تایید کرده بود.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ۲۶ بهمن در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ به جامعه جهانی هشدار داد برای مهار برنامه هستهای جمهوری اسلامی، زمان زیادی باقی نمانده است و جامعه جهانی باید قبل از آنکه دیر شود، با تهران به توافق برسد.
غریبآبادی دوشنبه در پست ایکس خود یادآور شد: «تمامی طرفها بر تعهد خود بر یافتن یک راهحل دیپلماتیک و مذاکره شده، تاکید کردند. توافق شد که گفتوگوها ادامه یابد.»
حکومت ایران تاکنون تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای را انکار کرده اما در ماههای اخیر، برخی مقامهای جمهوری اسلامی خواستار تغییر دکترین هستهای تهران و رفتن به سمت «ساخت سلاح هستهای به منظور بازدارندگی» شدهاند.
او در مراسم مشترکی که از سوی سازمان اتحاد علیه ایران هستهای و کشورهای عضو ناتو در نیویورک برگزار شده بود تا لاشه یک پهپاد شاهد در معرض دید عموم قرار داده شود، به ایراناینترنشنال گفت: «این پهپاد نشاندهنده رابطه نظامی نزدیک جمهوری اسلامی و روسیه است. جمهوری اسلامی با همین پهپاد به اسرائیل حمله کرد. روسیه با این پهپاد صدها نفر از شهروندان اوکراین را کشته است.»
سازمان «اتحاد علیه ایران هستهای» دوشنبه، شش اسفند، اعلام کرد که در همکاری با کشورهای عضو ناتو، یک پهپاد شاهد ۱۳۶ ساخت ایران را که پیش از این در همایش بزرگ جمهوریخواهان به نمایش گذاشته بود، در نیویورک نیز در معرض دید همگان قرار داده است.
وزیر امور خارجه لهستان در گفتوگو با ایراناینترنشنال افزود: «بهنظر ما بیش از هفت هزار بار با این پهپادها به اوکراین حمله شده است.»
او گفت: «ابتدا باید از سربازان شجاع اوکراین تقدیر کنیم که این پهپاد را سرنگون کردند. ما فقط کمک کردیم که اوکراین این سلاح را از خاک خود خارج و به اینجا منتقل کند تا دنیا ببیند که جمهوری اسلامی هنوز دارد بیثباتی را صادر میکند.»
وزیر امور خارجه لهستان افزود: «حکومت ایران همچنان سعی میکند ایدئولوژی خود را صادر کند و وقتی که جامعه جهانی میخواهد جلو این اقداماتش را بگیرد انتظار همدردی دارد.»
رادوسلاف شیکورسکی با اشاره به نمایش این پهپاد در خاک آمریکا، خطاب به رهبران جمهوری اسلامی گفت: «این یک هشدار است. ما میدانیم که شما چه میکنید. این کارها برخلاف منشور سازمان ملل متحد است و همین حالا از انجام این کارها دست بردارید.»
رادوسلاف شیکورسکی، جمعه سوم اسفند و در حاشیه نمایش این پهپاد در همایش بزرگ جمهوریخواهان در واشینگتن نیز گفت که جهان باید از خطرات همکاری حکومت ایران و روسیه آگاه شود.
جمهوری اسلامی در واکنش به این اظهارات وزیر امور خارجه لهستان و همکاری این کشور برای انتقال لاشه یک پهپاد شاهد به آمریکا، دوشنبه شش اسفند، رییس هیئت نمایندگی لهستان در تهران را احضار کرد.
سازمان اتحاد علیه ایران هستهای، نیز در بیانیهای که دوشنبه منتشر کرد پهپاد شاهد ۱۳۶ ساخت ایران را «مرگبارترین سلاح ترور کشتار جمعی» خواند و آن را «نمایشدهنده چهره واقعی جمهوری اسلامی» دانست.
به گفته این سازمان، پهپاد شاهد که باعث کشته شدن بسیاری از افراد از جمله سربازان آمریکایی شده، از سوی نهادهای تحت امر سپاه پاسداران و وزارت دفاع جمهوری اسلامی تولید میشود. این دو نهاد جمهوری اسلامی از سوی آمریکا تحریم شدهاند.
در بیانیه سازمان اتحاد علیه ایران هستهای گفته شده است:««جمهوری اسلامی ایران و گروههای تروریستی نیابتی آن از پهپاد شاهد برای قطع عضو و کشتار شهروندان در سراسر جهان استفاده کردهاند. از این پهپاد بهطور پیوسته علیه نیروهای ارتش آمریکا در خاورمیانه بهره گرفته شده است. حمله با همین پهپاد به پایگاه برج ۲۲ آمریکا در اردن منجر به کشته شدن سه نیروی آمریکایی و مجروح شدن ۴۷ تن دیگر شد.»
بهگفته سازمان اتحاد علیه ایران هستهای، جمهوری اسلامی برای حمله به بسیاری از کشورها از جمله اسرائیل، امارات متحده عربی، عربستان سعودی و اوکراین از پهپادهای شاهد استفاده کرده است.
مارک والاس، مدیر سازمان اتحاد علیه ایران هستهای، گفت که این سازمان با نمایش عمومی پهپاد شاهد-۱۳۶ در نیویورک و نشان دادن یک «دستگاه اصلی کشتار جمهوری اسلامی »، از «چهره واقعی حکومت ایران و عزم آن برای اشاعه ترور جمعی» پرده برداشته است.
این پهپاد اولین بار پنجشنبه، دوم اسفند، در همایش بزرگ جمهوریخواهان در واشینگتن به نمایش گذاشته شد و از آن بهعنوان سندی قطعی در مداخله جمهوری اسلامی در جنگ اوکراین یاد شد.
مارک والاس، رییس سازمان اتحاد علیه ایران هستهای، درباره نمایش این پهپاد در این همایش به ایراناینترنشنال گفت: «این ابزار تروریستی و کشتار جمعی است که جمهوری اسلامی به سراسر جهان صادر میکند و شهروندان بیش از ۸۰ کشور جهان را با آن کشته است.»
این پهپاد پس از آنکه در جریان یکی از حملات روسیه به اوکراین سرنگون شد، با همکاری لهستان و اوکراین به آمریکا منتقل شد.
پهپادی که در واشینگتن و نیویورک به نمایش درآمده و یکی از دلایلی است که مداخله مستقیم جمهوری اسلامی در جنگ اوکراین را ثابت میکند، سهشنبه ۳۰ بهمن با یک هواپیمای سی-۱۳۰ نیروی هوایی لهستان، به پایگاه نظامی اندروز در مریلند منتقل شد.
بر اساس گزارشها، پهپاد شاهد ۱۳۶ پرکاربردترین پهپاد نظامی در جهان محسوب میشود که در صنایع نظامی ایران تحت نظارت سپاه پاسداران تولید میشود. سپاه پاسداران در ایالات متحده به عنوان سازمان تروریستی شناخته میشود.
پهپادی که ۱۶ بهمن به پناهگاه مهار تابش اشعه در نیروگاه اتمی مخروبه چرنوبیل ضربه زد، یک پهپاد گرنان-۲ بود که نام روسی پهپاد شاهد ۱۳۶ ایران است.
نیروهای حشد شعبی وابسته به جمهوری اسلامی در ۸ بهمن ۱۴۰۲ در حملهای به یک پایگاه کوچک آمریکایی به نام «برج ۲۲» در شمال شرقی اردن از یک نمونه از پهپادهای شاهد استفاده کردند. در نتیجه این حمله سه تن از پرسنل نظامی ایالات متحده کشته شدند.
این پهپاد دارای بالی به شکل دلتا و بینی برجستهای است که محل استقرار کلاهک جنگی آن است و بهخاطر رنگ زغالی آن، هنگام پرواز در شب به دشواری قابل تشخیص است.
پرههای موتور این پهپاد، هنگامی که نیروهای اوکراینی توانستند آن را سرنگون کنند آسیب دیدند، اما بقیه پهپاد کاملا سالم مانده است.
اوکراینیها این پهپاد را غیر فعال و کلاهک جنگی آن را تخلیه کردند و لهستانیها نیز پیش از آنکه این پهپاد را به ایالات متحده منتقل کنند، دوبار آن را بازرسی کردند.
ترامپ دوشنبه، شش اسفند، پس از دیدار با مکرون در یک کنفرانس خبری در کاخ سفید گفت که این دیدار، یک گام دیگر در مسیر پایان جنگ اوکراین بود و مکرون موافق است که هزینه و بار جنگ اوکراین باید بر دوش اروپا باشد.
رییسجمهوری آمریکا تاکید کرد که اروپا باید نقش محوری در تضمین امنیت بلندمدت اوکراین داشته باشد.
در حالی که آمریکا در دوران ریاستجمهوری جو بایدن، حامی اصلی اوکراین به شمار میرفت، ترامپ گفت که دولتش با دیپلماسی آمریکا در گذشته که «احمقانه» بود، یک گسست ایجاد میکند.
او گفت: «دولت من در حال جدایی آشکار از ارزشهای سیاست خارجی دولت قبلی و صادقانه بگویم، گذشته است. من علیه یک نهاد سیاست خارجی واقعا احمقانه مبارزه کردم.»
ترامپ که در جریان مبارزات انتخاباتی خود وعده داده بود بهسرعت به جنگ اوکراین پایان دهد، پس از بازگشت به کاخ سفید، مذاکرات با روسیه را آغاز و با کنار گذاشتن کییف و کشورهای اروپایی از این مذاکرات، آنان را غافلگیر کرد.
ترامپ در جریان کنفرانس خبری با مکرون، این مذاکرات را «خوب» توصیف کرد.
مکرون نیز گفت که پس از گفتوگو با ترامپ، متقاعد شده که یک راهحل ممکن برای پایان دادن به جنگ اوکراین وجود دارد.
رییسجمهوری فرانسه با این حال اضافه کرد که خواهان توافق سریع برای حل مناقشه در اوکراین است، اما «توافق شکننده» را نمیخواهد.
او با بیان اینکه اروپا ۱۳۸ میلیارد یورو کمک مالی به اوکراین ارائه کرده، گفت: «ما یک توافق سریع میخواهیم، اما نه توافقی شکننده.»
در شرایطی که مذاکرات بر سر توافق احتمالی آمریکا و اوکراین بر سر منابع معدنی این کشور ادامه دارد، مکرون ادامه داد که توافق آمریکا بر سر مواد معدنی اوکراین فرصت خوبی برای دیدار ترامپ و زلنسکی خواهد بود.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، چهارشنبه گذشته درخواستهای ایالات متحده برای دریافت ۵۰۰ میلیارد دلار ثروت معدنی از اوکراین بهعنوان بازپرداخت کمکهای زمان جنگ به واشینگتن را رد کرد.
او گفت که کمکهای ایالات متحده به اوکراین نزدیک این مقدار نبوده و آمریکا هیچ تضمین امنیتی مشخصی در این توافقنامه به اوکراین ارائه نداده است.
اظهارات درباره تجارت اروپا و آمریکا
مکرون همچنین درباره مسائل تجاری میان اروپا و آمریکا گفت که خواهان «رقابت منصفانه» طرفین و «سرمایهگذاری بیشتر» در هر دو سوی اقیانوس اطلس است.
رییسجمهوری فرانسه افزود: «تمایل ما این است که رقابت منصفانه و عادلانه بین صنایع ما، و همچنین تجارت روانتر و حتی سرمایهگذاری بیشتر وجود داشته باشد.»
این اظهارات در شرایطی مطرح شده است که اروپاییها نگران پیامدهای اقتصادی وضع تعرفهها از سوی ترامپ هستند.
ترامپ گفت که تعرفههای گمرکی اعمال شده برای کانادا و مکزیک را «در تاریخ مقرر» افزایش خواهد داد.
او تاکید کرد که که آمریکا در آیندهای نزدیک بار دیگر به کشوری با ثروت و نقدینگی بالا تبدیل خواهد شد.
ترامپ گفت: «ما در مورد تعرفهها به موقع عمل میکنیم و به نظر میرسد که این تعرفهها به سرعت پیش میرود. بسیاری از کشورها، نه فقط کانادا و مکزیک، با ما بدرفتاری کردهاند. از ما سوءاستفاده شده است.»
مکرون اولین رهبر اروپایی است که از زمان بازگشت ترامپ به قدرت، به دیدار او رفته است.
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، هم قرار است اواخر این هفته به دیدار ترامپ برود.
اروپا نگرانیهایی درباره موضعگیری سخت ترامپ نسبت به اوکراین و تمایلش به سمت مسکو دارد.
انتظار میرود مکرون و استارمر تلاش کنند ترامپ را متقاعد سازند که برای توافق آتشبس با ولادیمیر پوتین، رییسجمهور روسیه، عجله نکند، اروپا را در مذاکرات صلح سهیم کند و ارائه تضمینهای نظامی به اوکراین را بررسی کند.
مجمع عمومی سازمان ملل متحد که ۱۹۳ عضو دارد، دوشنبه به پیشنویس دو قطعنامه، یکی ارائه شده از سوی واشینگتن و دیگری ارائه شده از سوی اوکراین و کشورهای اروپایی، به مناسبت سومین سالگرد تهاجم روسیه به اوکراین رای داد.
در مورد قطعنامه پیشنهادی آمریکا، پس از آنکه کشورهای اروپایی موفق شدند پیشنویس این قطعنامه را در جهت حمایت از حاکمیت، استقلال، وحدت و تمامیت ارضی اوکراین اصلاح کنند، ایالات متحده مجبور شد در رایگیری به قطعنامه خود رای ممتنع دهد.
بتسا ماریانا، معاون وزیر خارجه اوکراین پیش از رایگیری این قطعنامه در مجمع عمومی سازمان ملل گفت: «این جنگ هرگز فقط در مورد اوکراین نبوده است. این در مورد حق اساسی هر کشوری برای وجود، انتخاب مسیر خود و زندگی آزاد از تجاوز است.»
رویارویی کشورهای اروپایی و آمریکا در سازمان ملل در شرایطی صورت گرفت که دونالد ترامپ رییسجمهور آمریکا تلاشی را برای پایان دادن به جنگ اوکراین از طریق گفتوگو با روسیه آغاز کرده است.
اما کییف و کشورهای اروپایی نگرانند از روند این گفتوگو کنار گذاشته شوند. همچنانکه در دیدار مقامات آمریکا و روسیه در سهشنبه گذشته در ریاض کنار گذاشته شدند.
تصویب قطعنامه اصلاحشده آمریکا
قطعنامه اصلاح شده ایالات متحده با ۹۳ رای موافق، ۷۳ ایالت ممتنع و هشت رای منفی به تصویب رسید.
روسیه که تلاش داشت با تغییر متن ایالات متحده اشاره به «علل ریشهای» جنگ اوکراین را در این متن بگنجاند، در تلاش خود شکست خورد.
پیش از رایگیری در مورد متن ایالات متحده، دوروتی شی، سرپرست نمایندگی ایالات متحده در سازمان ملل، گفت که تغییرات پیشنهادی اروپا و روسیه در چارچوب جنگ لفظی است تا در پی پایان جنگ باشد.
او گفت که اصلاحات صورت گرفته از تلاش آمریکا برای ایجاد اجماع قاطع اعضای سازمان ملل برای متحد شدن در پشت قطعنامهای که خواستار پایان دادن به این درگیری است، میکاهد.
مجمع عمومی سازمان ملل متحد همچنین پیشنویس قطعنامه اوکراین و کشورهای اروپایی را با ۹۳ رای موافق، ۶۵ رای ممتنع و ۱۸ رای منفی به تصویب رساند.
ایالات متحده، روسیه، کره شمالی و اسرائیل از جمله کشورهایی بودند که به این قطعنامه رای منفی دادند.
واسیلی نبنزیا، سفیر روسیه در سازمان ملل، در مجمع عمومی سازمان ملل گفت: «امروز همکاران آمریکایی ما خودشان دیدند که راه صلح در اوکراین راه آسانی نخواهد بود، و بسیاری تلاش خواهند کرد صلح تا زمانی که ممکن است برقرار نشود. اما این نباید ما را متوقف کند.»
اصل قطعنامه آمریکا چه بود؟
پیشنویس اولیه ایالات متحده سه بند بود؛ شامل عزاداری برای جان باختگان در جریان «درگیری روسیه و اوکراین»، تاکید بر اینکه هدف اصلی سازمان ملل حفظ صلح و امنیت بینالمللی و حل و فصل مسالمتآمیز اختلافات است، درخواست برای پایان سریع درگیری و صلح پایدار.
اما اصلاحات اروپایی به تهاجم تمام عیار روسیه به اوکراین و نیاز به صلح عادلانه، پایدار و همهجانبه مطابق با منشور بنیانگذار سازمان ملل متحد اشاره کرد و حمایت سازمان ملل متحد از حاکمیت، استقلال، وحدت و تمامیت ارضی اوکراین را تایید کرد.
باب رائه سفیر کانادا در سازمان ملل گفت: «جهان خواهان صلح است. اوکراین خواهان صلح است. سوال این است که چه نوع صلحی خواهد بود؟ آیا صلحی مبتنی بر عدالت و بر اساس منشور (سازمان ملل متحد) و اصولی خواهد بود که ما از آن دفاع میکنیم؟ یا صلحی خواهد بود که نتیجه یک تحمیل است؟»
شورای امنیت ۱۵ عضوی نیز قرار است روز دوشنبه در مورد همین متن ایالات متحده رای گیری کند.
قطعنامه شورا برای تصویب حداقل به ۹ رای موافق و بدون وتوی آمریکا، روسیه، چین، بریتانیا یا فرانسه نیاز دارد.
آمریکا قطعنامههای اصلاحشده را وتو میکند
انتظار میرود اعضای اروپایی شورا در مورد همان اصلاحات متن ایالات متحده که در مجمع عمومی ارائه شده بود، رایگیری کنند. یک مقام وزارت امور خارجه گفت که ایالات متحده آماده است هر گونه اصلاحیه پیشنهادی را وتو کند.
این مقام وزارت خارجه به خبرنگاران گفت: «اگر اصلاحیه روسیه در شورای امنیت مطرح شود، ما آن را وتو خواهیم کرد. اگر اصلاحات اروپایی در شورای امنیت مطرح شود، آن را وتو خواهیم کرد.»
او افزود که دولت ترامپ بر شورای امنیت متمرکز شده، نه رای گیری جداگانه در مجمع عمومی سازمان ملل به مناسبت سومین سالگرد تهاجم روسیه به اوکراین.
قطعنامه سه بندی ایالات متحده هیچ اشارهای به تمامیت ارضی اوکراین یا تهاجم روسیه نکرده بود.
به گفته یک منبع دیپلماتیک، چهار کشور اتحادیه اروپا به همراه بریتانیا قصد دارند اصلاحاتی را در متن آمریکا به شورای امنیت سازمان ملل ارائه دهند تا اشاره روشنی به مفهوم متجاوز و حملهکننده داشته باشند و بر تمامیت ارضی اوکراین پافشاری کنند.
قطعنامههای مجمع عمومی غیرالزامآور اما از نظر سیاسی مهم هستند.
فرانسه و بریتانیا قطعنامه آمریکا را وتو میکنند؟
در صورتی که ایالات متحده متن کوتاه خود را عصر دوشنبه به شورای امنیت ارائه کند، مشخص نیست که فرانسه یا بریتانیا، دو عضو اروپایی دارای حق وتو در این شورا به آن را وتو کنند یا نه.
یک منبع دیپلماتیک به خبرگزاری فرانسه گفت، اروپاییهای درگیر در نظر دارند همان نوع اصلاحاتی را ارائه کنند که در مجمع، با ارجاع واضح به تمامیت ارضی اوکراین و صلح «عادلانه» مطابق با منشور سازمان ملل متحد، ارائه کنند.
رای ممتنع اعضای اروپایی حاضر در شورای امنیت شامل پنج کشور فرانسه، اسلوونی، دانمارک، یونان و بریتانیا برای رد قطعنامه کافی نخواهد بود.
فرانسه و بریتانیا در بیش از ۳۰ سال گذشته از حق وتوی خود استفاده نکردهاند، و با توجه به سفر رهبران فرانسه و بریتانیا به آمریکا چنین وتویی دور از انتظار است.
خبرگزاری فرانسه به نقل از تحلیلگران نوشت که مشخص نیست که پاریس و لندن با متنی که با موضع از پیش اعلامشدهشان در مورد اوکراین مطابقت چگونه رفتار خواهند کرد.