تصمیم آمریکا برای فروش ۳ میلیارد دلار سلاح به اسرائیل
خبرگزاری رویترز گزارش داد وزارت خارجه آمریکا به کنگره این کشور اعلام کرده است قصد دارد زمینه فروش نزدیک به سه میلیارد دلار سلاح به اسرائیل را فراهم کند. این سلاحها شامل هزاران بمب سنگین میشود.
خبرگزاری رویترز گزارش داد وزارت خارجه آمریکا به کنگره این کشور اعلام کرده است قصد دارد زمینه فروش نزدیک به سه میلیارد دلار سلاح به اسرائیل را فراهم کند. این سلاحها شامل هزاران بمب سنگین میشود.
بر اساس این گزارش، فروش احتمالی تسلیحات، بعد از ظهر جمعه ۱۰ اسفند «به صورت اضطراری» به کنگره اطلاع داده شد.
اعلام اضطراری این تصمیم، سازوکار نظارتی کنگره را برای درخواست اطلاعات بیشتر از قرارداد مورد نظر قبل از فروش، دور میزند.
از جمله این تسلیحات سامانههای هدایتی است که بمبهای سنگرشکن را به بمبهای هوشمند تبدیل میکنند.
۱۹ بهمن، پنتاگون اعلام کرد وزارت خارجه آمریکا با فروش تسلیحات، از جمله مهمات و موشکهای هوا به سطح هِلفایر به ارزش هفت میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار به اسرائیل موافقت کرده است.
این فروش نیازمند تصویب نهایی در کمیتههای مرتبط در سنا و مجلس نمایندگان است.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، قبل از این اعلام کرده بود که جو بایدن، رییسجمهوری پیشین آمریکا، «یک تحریم تسلیحاتی بیصدا» علیه اسرائیل اعمال کرده است. با این حال، وبسایت اکسیوس ۱۵ دی به نقل از منابعی خبر داد دولت آمریکا به طور غیررسمی کنگره را از تصمیم فروش هشت میلیارد دلار تسلیحات به اسرائیل مطلع کرده است.
بایدن که در تمام دوران فعالیت سیاسی خود حامی اسرائیل بود، در برابر فشارها به منظور توقف کمکها یا توقف ارسال سلاح به این کشور مقاومت کرده است.
او در عین حال پنجشنبه ۱۶ فروردین، برای اولین بار تهدید به مشروط کردن کمکها به اسرائیل کرد.
بایدن تاکید کرد حمایت از حمله اسرائیل به نوار غزه مشروط به انجام اقدامات مشخص برای محافظت از امدادگران و غیرنظامیان در این باریکه خواهد بود.
دولت پیشین آمریکا بهمن ماه ۱۴۰۲ دستورالعمل امنیت ملی موسوم به «اِناِساِم۲۰» را به تصویب رساند.
مطابق این دستورالعمل، کشورهای خریدار تسلیحات آمریکایی ملزم به ارائه تضمین کتبی بودند که این تجهیزات را بر خلاف قوانین بشردوستانه بینالمللی به کار نخواهند گرفت و روند ارسال کمکهای بشردوستانه ایالات متحده را نیز تسهیل خواهند کرد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، این دستورالعمل امنیتی بایدن را لغو کرد.
او همچنین ارسال بمبهای سنگین ۹۰۰ کیلویی به اسرائیل را از سر گرفته است.
دولت بایدن در اردیبهشت ماه به دلیل نگرانی از عملیات نظامی ارتش اسرائیل در رفح در جنوب نوار غزه، ارسال محمولهای از بمبها به این کشور را به حالت تعلیق درآورد.
مقامات چینی همچنین نگران هستند که مدیران اجرایی بازداشت و به عنوان ابزاری برای چانهزنی در مذاکرات آمریکا و چین مورد استفاده قرار گیرند.
پیش از این، لیانگ ونفنگ، بنیانگذار استارتآپ چینی هوش مصنوعی دیپسیک، دعوت برای شرکت در نشست هوش مصنوعی پاریس در ماه گذشته را رد کرد.
در گزارش وال استریت ژورنال، به سابقه این موضوع و بازداشت مدیر ارشد مالی شرکت هوآوی اشاره شده است.
منگ وانژو، مدیر ارشد مالی شرکت هوآوی و دختر بنیانگذار این شرکت، به درخواست آمریکا و به اتهام نقض تحریمهای آمریکا علیه جمهوری اسلامی، دی ماه سال ۱۳۹۷ در فرودگاه ونکوور کانادا بازداشت شد.
در نهایت و به دنبال توافق دادستانهای آمریکایی با وانژو بر سر پروندهاش، او از بازداشت خانگی در کانادا آزاد شد و به چین بازگشت.
پس از آزادی او، دو شهروند کانادایی زندانی در چین آزاد شدند.
بر اساس گزارش وال استریت ژورنال، به مدیران شرکتهای چینی هوش مصنوعی و سایر صنایع مشابه مانند رباتیک، دستور داده شده برنامههای سفر خود را قبل از خروج از کشور گزارش کنند و پس از بازگشت نیز اعلام کنند با چه کسانی ملاقات کردهاند.
چین و آمریکا بر سر برنامههای هوش مصنوعی با یکدیگر رقابت دارند.
هوش مصنوعی چینی دیپسیک-وی۳ از زمان عرضه خود در ۲۱ دی با پشت سر گذاشتن چتجیپیتی و سایر رقبا، به محبوبترین برنامه رایگان در بازار اپل در ایالات متحده آمریکا، بریتانیا و چین تبدیل شد.
روز ۱۰ بهمن، شرکت فنآوری چینی علیبابا، نسخه جدیدی از مدل هوش مصنوعی کیوون ۲.۵ خود را منتشر کرد که اعلام شده است در مقایسه با هوش مصنوعی مدل دیپسیک-وی۳ که با استقبال جهانی گستردهای همراه شده است، عملکرد بهتری دارد.
در بیانیهای که شنبه ۱۱ اسفند از سوی کمیته اجرایی پکک منتشر شد، آمده است که آتشبس از همین روز اجرا میشود.
اعضای این کمیته در بیانیه خود تاکید کردند که اعلام آتشبس، گامی برای «هموار کردن راه» فراخوان رهبر این گروه به منظور «برقراری صلح و جامعه دموکراتیک».
کمیته اجرایی پکک که در شمال عراق مستقر است، اعلام کرد: «هیچ کدام از نیروهای ما دست به اسلحه نخواهند برد، مگر آن که هدف حمله قرار بگیرند.»
خبرگزاری فرانسه نیز گزارش داد گروههای مسلح کرد که فعالیت آنها در ترکیه ممنوع است، اعلام کردند که با آنکارا آتشبس برقرار میکنند.
از سوی دیگر، همزمان با استقبال دبیر کل سازمان ملل، آمریکا، آلمان و عراق از تصمیم اوجالان، برای زمین گذاشتن سلاحها و انحلال گروه پکک، هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، از آمریکا خواست از حمایت از «پکک/یپگ» در سوریه دست بردارد.
فیدان، جمعه ۱۰ اسفند گفت که فعالیت این گروه تنها محدود به سوریه نیست و در ایران، عراق و ترکیه نیز فعالیت میکند.
اوجالان، پس از دههها نبرد با دولت ترکیه، خواستار زمین گذاشتن سلاح و انحلال این حزب شد.
در بیانیه او که حزب برابری و دموکراسی خلقها آن را منتشر کرد، گفته شده همه گروهها باید سلاحهای خود را زمین بگذارند.
سخنگوی سازمان ملل به نقل از آنتونیو گوترش، دبیر کل این سازمان، گفت که پیام اوجالان میتواند درگیری طولانیمدت در ترکیه را حل کند.
برایان هیوز، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید نیز پنجشنبه ابراز امیدواری کرد که این موضوع نگرانی ترکیه را درباره شمال سوریه کاهش دهد.
با این حال مظلوم عبدی، فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه، گفت که درخواست اوجالان در مورد گروه تحت رهبری او نیست.
او همزمان از پیام اوجالان استقبال کرد و گفت که این اقدام «پیامدهای مثبتی در منطقه» خواهد داشت.
ترکیه نیروهای دموکراتیک سوریه، کردهای مورد حمایت آمریکا را وابسته به حزب کارگران کردستان (پکک) میداند و بر «ریشهکن کردن» آنان تاکید دارد.
برخی تحلیلگران فروپاشی رژیم بشار اسد در سوریه و خلاء قدرت در منطقه را یکی از دلایل پیام اوجالان ذکر کردهاند.
وزارت خارجه عراق در بیانیهای از پیام اوجالان استقبال کرد و آن را «اقدامی مهم برای دستیابی به ثبات در منطقه» خواند.
نچیروان بارزانی،ریس اقلیم کردستان عراق نیز گفت که آماده است به فرآیند صلح کمک کند.
ترکیه در سالهای گذشته بارها شمال عراق را برای هدف قرار دادن مواضع پکک بمباران کرده است.
وزارت خارجه آلمان، پیام اوجالان را «فرصتی تاریخی و نخستین گام مهم برای پایان دادن به درگیری پکک و دولت ترکیه» خواند.
در اطلاعیه این وزارتخانه تاکید شده است که آلمان از تضمین حقوق فرهنگی و دموکراتیک کردها حمایت خواهد کرد.
ابهامها درباره نحوه صلح بین پکک و دولت ترکیه
با وجود استقبالها از پیام اوجالان، هنوز بحث عمومی قابل توجهی در مورد اینکه چه کسی بر اجرای درخواست او نظارت خواهد کرد، یا سرنوشت نیروهایی که از آن تبعیت کنند چه خواهد بود و اینکه دولت ترکیه در قبال خلع سلاح احتمالی چه امتیازی (اگر وجود داشته باشد) ارائه میکند، مطرح نشده است.
رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، در سخنرانیای که ژانویه گذشته در جمع اعضای حزبش داشت گفت که دولت هیچ امتیازی به گروه اوجالان نداده است اما پایان درگیری، هم به نفع ترکها و هم به نفع کردها خواهد بود.
ترکیه و پکک، طی این سالها بارها تلاش کردند تا این درگیری را حل کنند که آخرین مورد، مذاکرات صلحی بود که در سال ۲۰۱۱ آغاز شد اما در سال ۲۰۱۵، این مذاکرات فروپاشید و مرحله جدیدی از خشونت آغاز شد.
برخی تحلیلگران اعلام کردهاند که رفع این درگیری ممکن است سالها طول بکشد. برخی نیز گفتهاند که اردوغان ممکن است قصد اصلاح قانون اساسی و نامزدی دوباره در انتخابات آینده ریاستجمهوری را داشته باشد.
اوجالان، رهبر پکک، در سال ۱۹۹۹ میلادی دستگیر و به حبس ابد محکوم شد و مدتهاست در شرایط انزوا، در زندان امرالی نگهداری میشود.
در اراضی پوشیده از برف در مرکز اوکراین، جایی که برخی از بزرگترین ذخایر معدنی ثابتشده لیتیوم این کشور قرار دارد، گروه کوچکی از مشاوران زیستمحیطی حسگرهایی را در حفرههای زمین قرار میدهند تا سطح آب را اندازهگیری کنند.
این بررسی زیستمحیطی، که به سفارش یک شرکت کوچک معدنکاری اوکراینیِ دارنده مجوز انجام میشود، سالها پیش از هرگونه فعالیت معدنی در این میدانِ توسعهنیافته صورت میگیرد.
مسیر طولانی تا تحقق درآمدهای معدنی
این موضوع نشان میدهد که هنوز مسیری طولانی در پیش است تا توافق پیشنهادیِ مواد معدنی میان اوکراین و ایالات متحده، بتواند درآمد قابلتوجهی برای هر دو طرف به ارمغان بیاورد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، و ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، جمعه ۱۰ اسفند در واشینگتن دیدار کردند تا بر امضای این توافق نظارت کنند، اما در جریان گفتوگویی تند مقابل دوربینهای جهانی، توافق را بدون امضا رها کردند.
ترامپ گفته بود که این توافق میتواند راهی باشد تا آمریکا بخشی از پولی را که بهصورت کمک مالی و تسلیحاتی به اوکراین در جریان جنگ سهساله با روسیه داده، جبران کند. اما درگیری در دفتر بیضی کاخ سفید، آینده این قرارداد را در هالهای از ابهام فرو برد.
یک مقام ارشد آمریکایی پس از این ماجرا به رویترز گفت ترامپ احتمال این توافق را بهطور کامل منتفی ندانسته، اما این منوط به آن است که اوکراین آمادگی گفتوگویی سازنده را داشته باشد.
تردیدهای امنیتی؛ مانع جذب سرمایهگذار
به گفته دنیس آلیوشین، مدیر ارشد استراتژی در شرکت معادن لیتیوم اوکراین، دستیابی به توافق گامی در مسیر درست خواهد بود، زیرا حضور آمریکا در اوکراین در درازمدت آسیبپذیری این کشور را در برابر تهاجم روسیه کمتر میکند.
بااینحال، او افزود که بدون نوعی تضمین امنیتی از سوی غرب، توسعه معدن لیتیوم «پولخیفسکه»، دشوار خواهد بود. این ذخیره معدنی، که یکی از بزرگترین منابع لیتیوم در اروپا محسوب میشود—تنها ۲۴۰ کیلومتر در شمال غرب خط مقدم با روسیه قرار دارد.
آلیوشین به رویترز گفت: «پیش از آغاز جنگ، مذاکرات تجاری زیادی با سرمایهگذارانی داشتم که به پروژه علاقهمند بودند. اما با شروع جنگ، یک مدیرعامل منطقی وارد کشوری نمیشود که در آن جنگ است؛ آنها ترجیح میدهند به زیمبابوه، کانادا یا آفریقا بروند، جایی که جنگی در کار نباشد.»
با وجود درخواستهای مکرر زلنسکی، دولت ترامپ هیچ تضمین امنیتی به کییف نداده است.
ابهام درباره توجیه اقتصادی و آینده صنعت لیتیوم
همین امر، بهویژه با توجه به خطر ازسرگیری جنگ حتی در صورت دستیابی به یک توافق آتشبس با روسیه در سال جاری، تردیدهایی درباره توجیه اقتصادیِ اکتشاف ذخایر کمیاب مواد معدنی، که در دستگاههای فناورانه پیشرفته و باتریها کاربرد دارند، ایجاد کرده است.
متن پیشنویس توافق مواد معدنی که رویترز آن را بررسی کرده، اگرچه حاوی عبارات اطمینانبخش است، اما هیچ تضمین امنیتی در آن وجود ندارد.
تمرکز اصلی این پیشنویس بر ایجاد یک «صندوق سرمایهگذاری بازسازی» با مدیریت مشترک ایالات متحده و اوکراین است که کییف متعهد شود ۵۰ درصد درآمد حاصل از منابع طبیعی دولتی را به آن اختصاص دهد.
علاوه بر این، مفاد این توافق کلی است و برای تعیین جزییات، مذاکرات بیشتری لازم خواهد بود. این موضوع را چهار کارشناس در گفتوگو با رویترز تایید کردند.
آلیوشین میگوید حتی اگر صلحی پایدار به اوکراین بازگردد، شرکت معادن لیتیوم اوکراین باید ۳۵۰ میلیون دلار جذب کند و دستکم برای یک سال و نیم مطالعه امکانسنجی انجام دهد تا بتواند ساخت معدن و کارخانه فرآوری را آغاز کند. او گفت: «این یعنی ما شاید تا سال ۲۰۲۹ بتوانیم به مرحله تولید پایدار برسیم.»
دور بعدی انتخابات ریاستجمهوری ایالات متحده در سال ۲۰۲۸ برگزار میشود و ترامپ که بر همکاری معدنی بهعنوان راهی برای تامین صلح تاکید دارد با توجه به دوره نخست خود، طبق قانون اساسی، نمیتواند بار دیگر نامزد ریاست جمهوری آمریکا شود.
بااین همه، هفت مدیر اجرایی معدن و تحلیلگر صنعتی به رویترز گفتند که برآورد زمانی آلیوشین خوشبینانه است.
دورههای اکتشاف معمولا چهار سال طول میکشد و پس از آن یک سال دیگر هم برای مطالعه امکانسنجی نیاز است تا ساخت کارخانه فرآوری اصلا شروع شود.
برنامه تولید؛ از استخراج تا کربنات لیتیوم
با این حال، آلیوشین گفت شرکتش در نهایت برنامه دارد سالانه حدود ۱.۵ میلیون تن سنگ معدن خام استخراج کند و آن را به ۳۰۰ هزار تن کنسانتره پتالایت، مادهای با غلظت بالاتر لیتیوم، تبدیل کند.
او افزود که با سرمایهگذاری بیشتر، میتوان این کنسانتره را باز هم تصفیه کرد تا ۲۲ هزار تن کربنات لیتیوم بادرجه کاربرد در باتری تولید شود. این نخستین بار است که جزییات مربوط به برنامه تولید و زمانبندی فرآوری در ذخایر پولخیفسکه گزارش میشود.
تقاضا برای این مواد معدنی بالاست. لیتیوم در باتریهای خودروهای برقی بهکار میرود و عناصر خاکی کمیاب در ساخت همهچیز از موتور خودرو و توربین بادی گرفته تا سلاحهای نظامی پیشرفته استفاده میشوند.
اما طبق نظر بیش از ۱۰ تحلیلگر و کارشناس صنعت معدن به رویترز، تبدیل ذخایر لیتیوم و عناصر خاکی کمیاب اوکراین به معادن فعال و ساخت تاسیسات فرآوری آن، کاری بسیار بزرگ است.
رقابت با چین؛ مسئله زمان
به این ترتیب، هر توافقی از سوی ترامپ برای دسترسی به مواد معدنی حیاتی اوکراین نمیتواند ایالات متحده را در دوران ریاستجمهوری او به چالشی جدی در برابر مزیت چشمگیر چین در این عرصه تبدیل کند.
جولین کتل، نایب رییس بخش فلزات و معدن در شرکت مشاوره منابع طبیعی وود مکنزی، گفت: «درست است که این حرکتی علیه چین بهشمار میرود، اما مشکل اصلی همچنان این است که این مواد معدنی کجا فرآوری میشوند و رسیدن به آن مرحله چقدر زمان میبرد.»
او افزود: «اوکراین تیتانیوم تولید میکند و ذخایر گرافیت و لیتیوم گستردهای دارد. میتوان تولید در معادن فعلی را افزایش داد. اما وقتی صحبت از توسعه حوزههای جدید معدنی میشود، فاصله کشف تا تحویل ماده ممکن است تا ۱۰ سال زمان ببرد.»
دامینیک راب، رییس امور جهانی در شرکت خصوصی فعال در حوزه معدن، توافق میان ایالات متحده و اوکراین را گامی مثبت برای تامین مالی بازسازی اوکراین میداند.
راب که پیشتر وزیر امور خارجه بریتانیا بود، گفت: «بررسیهای فراوان و مذاکرات بیشتری مورد نیاز است.»
بر اساس دادههای موجود، اوکراین دارای ذخایری از ۲۲ مورد از ۵۰ ماده معدنیِ است که آمریکا بهعنوان مواد معدنی حیاتی اعلام کرده است و در حوزههای لیتیوم، گرافیت، تیتانیوم، اورانیوم مورد استفاده در تولید انرژی هستهای و همچنین عناصر خاکی کمیاب، ذخایر قابلتوجهی دارد.
چین در حال حاضر سومین تولیدکننده بزرگ لیتیوم در جهان، پس از استرالیا و شیلی است. این کشور همچنین بزرگترین تولیدکننده عناصر خاکی کمیاب از جمله نئودیمیوم بهشمار میرود که از آن برای ساخت آهنرباهای دائمی قوی، سبک و پرقدرت در تجهیزات دفاعی استفاده میشود.
عون که پیش از انتخاب به ریاستجمهوری در ۹ ژانویه، فرمانده ارتش لبنان بود، قرار است دوشنبه در نخستین سفر خارجی خود به عربستان سعودی برود و با محمد بن سلمان، ولیعهد این کشور دیدار کند.
او در گفتوگو با شبکه الشرق که جمعه ۱۰ اسفند منتشر شد، گفت از ریاض خواهد پرسید «آیا امکان دارد این کمک که در سال ۲۰۱۶ متوقف شد، دوباره فعال شود؟»
این کمک پس از آن قطع شد که لبنان از محکوم کردن حملات به اماکن دیپلماتیک سعودی در ایران خودداری کرد.
عربستان سعودی زمانی میلیاردها دلار در لبنان هزینه کرد. این هزینهها از جمله صرف سپردهگذاری در بانک مرکزی لبنان، کمک به بازسازی جنوب این کشور پس از جنگ سال ۲۰۰۶ حزبالله و اسرائیل و حمایت از شماری از سیاستمداران لبنانی شد، اما در نهایت تنها شاهد این بود که حزبالله با پشتیبانی ایران قدرتمندتر شده و نفوذش در سراسر خاورمیانه گسترش یافت.
اما تحولات سیاسی ماههای اخیر در منطقه، از جمله حملات اسرائیل به حزبالله در سال گذشته میلادی و سرنگونی بشار اسد، متحد سوری آن در ماه دسامبر بسیار چشمگیر بود و وضعیت تغییر کرده است.
عون در گفتگو با الشرق گفت: «امید و انتظار دارم که عربستان سعودی، بهویژه ولیعهد، روابط فیمابین را به سود دو کشور تصحیح کند» و ابراز امیدواری کرد که این اقدام به تقویت روابط سیاسی و اقتصادی منجر شود.
لبنان به هزینه هنگفتی برای بازسازی نیازمند است، چرا که در طول یک سال گذشته، هدف حملات گسترده اسرائیل قرار گرفته است.
با این حال، مقامات و دیپلماتهای لبنانی میگویند حمایت خارجی، از جمله کمک کشورهای حوزهی خلیج فارس، به اجرای اصلاحات مالی طولانیمدت و موردانتظار در بیروت منوط شده است.
عون در گفتگوی خود تاکید کرد لبنان به این اصلاحات متعهد است، اما امیدوار است که کمکهای بازسازی نیز «بهتدریج» ارائه شود تا امکان بازسازی فراهم گردد و آوارگان لبنانی که از روستاهای ویرانشده در جنوب کشور رانده شدهاند، بتوانند به خانههای خود بازگردند.
عربستان سعودی، در ماههای اخیر از رویکرد دولت لبنان برای کاهش نفوذ حزبالله حمایت کرده است.
از جمله وزارت امور خارجه عربستان سعودی در بیانیهای از برخورد دولت لبنان با حامیان حزبالله که خودرو معاون فرمانده صلحبانان سازمان ملل (یونیفل) در بیروت را در اعتراض به لغو پروازهای ایران به آتش کشیده بودند حمایت کرد.
عربستان سعودی در بیانیه یکشنبه ۲۸ بهمن خود نوشت که از اقدامات لبنان علیه «تلاشها برای آسیب رساندن به امنیت شهروندان لبنانی» حمایت میکند.
بیانیه عربستان سعودی پس از آن صادر شد که تنشهایی بر سر تصمیم لبنان برای جلوگیری از فرود پروازهای ایرانی در فرودگاه بیروت در پی تهدیدهای اسرائیل به وجود آمد.
پیشتر هم در چهارم بهمن سال جاری، وزیر امور خارجه عربستان به بیروت سفر و با رییسجمهوری لبنان دیدار کرد. سفر فیصل بن فرحان به بیروت، نخستین دیدار یک مقام بلندپایه سعودی از لبنان در حدود ۱۵ سال گذشته بود.
فرحان در این سفر با ژوزف عون، رییسجمهوری و نواف سلام، نخستوزیر جدید لبنان و نبیه بری، رییس پارلمان لبنان نیز دیدار و گفتوگو کرد.
وزیر امور خارجه عربستان سعودی پیش از سفر به بیروت، انتخاب عون به عنوان رییسجمهوری لبنان را «یک گام بسیار مثبت» خواند و خواستار اصلاحات واقعی در این کشور شد.
لبنان به دلیل حملات اسرائیل به جنوب این کشور و همچنین بحران مالی از سال ۲۰۱۹، به میلیاردها دلار برای بازسازی و اصلاحات اقتصادی نیاز دارد و امیدوار به سرمایهگذاری کشورهای عربی است.