به گزارش رویترز، جوزف عون، رییسجمهور لبنان، در مصاحبهای با شبکهی تلویزیونی الشرق که جمعه منتشر شد اعلام کرد او قصد دارد در سفر هفته آینده به عربستان سعودی، از این کشور بخواهد بستهی کمک سه میلیارد دلاری سالانه به ارتش لبنان را بار دیگر فعال کند.
عون که پیش از انتخاب به ریاستجمهوری در ۹ ژانویه، فرمانده ارتش لبنان بود، قرار است دوشنبه در نخستین سفر خارجی خود به عربستان سعودی برود و با محمد بن سلمان، ولیعهد این کشور دیدار کند.
او در گفتوگو با شبکه الشرق که جمعه ۱۰ اسفند منتشر شد، گفت از ریاض خواهد پرسید «آیا امکان دارد این کمک که در سال ۲۰۱۶ متوقف شد، دوباره فعال شود؟»
این کمک پس از آن قطع شد که لبنان از محکوم کردن حملات به اماکن دیپلماتیک سعودی در ایران خودداری کرد.
عربستان سعودی زمانی میلیاردها دلار در لبنان هزینه کرد. این هزینهها از جمله صرف سپردهگذاری در بانک مرکزی لبنان، کمک به بازسازی جنوب این کشور پس از جنگ سال ۲۰۰۶ حزبالله و اسرائیل و حمایت از شماری از سیاستمداران لبنانی شد، اما در نهایت تنها شاهد این بود که حزبالله با پشتیبانی ایران قدرتمندتر شده و نفوذش در سراسر خاورمیانه گسترش یافت.
اما تحولات سیاسی ماههای اخیر در منطقه، از جمله حملات اسرائیل به حزبالله در سال گذشته میلادی و سرنگونی بشار اسد، متحد سوری آن در ماه دسامبر بسیار چشمگیر بود و وضعیت تغییر کرده است.
عون در گفتگو با الشرق گفت: «امید و انتظار دارم که عربستان سعودی، بهویژه ولیعهد، روابط فیمابین را به سود دو کشور تصحیح کند» و ابراز امیدواری کرد که این اقدام به تقویت روابط سیاسی و اقتصادی منجر شود.
لبنان به هزینه هنگفتی برای بازسازی نیازمند است، چرا که در طول یک سال گذشته، هدف حملات گسترده اسرائیل قرار گرفته است.
با این حال، مقامات و دیپلماتهای لبنانی میگویند حمایت خارجی، از جمله کمک کشورهای حوزهی خلیج فارس، به اجرای اصلاحات مالی طولانیمدت و موردانتظار در بیروت منوط شده است.
عون در گفتگوی خود تاکید کرد لبنان به این اصلاحات متعهد است، اما امیدوار است که کمکهای بازسازی نیز «بهتدریج» ارائه شود تا امکان بازسازی فراهم گردد و آوارگان لبنانی که از روستاهای ویرانشده در جنوب کشور رانده شدهاند، بتوانند به خانههای خود بازگردند.
عربستان سعودی، در ماههای اخیر از رویکرد دولت لبنان برای کاهش نفوذ حزبالله حمایت کرده است.
از جمله وزارت امور خارجه عربستان سعودی در بیانیهای از برخورد دولت لبنان با حامیان حزبالله که خودرو معاون فرمانده صلحبانان سازمان ملل (یونیفل) در بیروت را در اعتراض به لغو پروازهای ایران به آتش کشیده بودند حمایت کرد.
عربستان سعودی در بیانیه یکشنبه ۲۸ بهمن خود نوشت که از اقدامات لبنان علیه «تلاشها برای آسیب رساندن به امنیت شهروندان لبنانی» حمایت میکند.
بیانیه عربستان سعودی پس از آن صادر شد که تنشهایی بر سر تصمیم لبنان برای جلوگیری از فرود پروازهای ایرانی در فرودگاه بیروت در پی تهدیدهای اسرائیل به وجود آمد.
پیشتر هم در چهارم بهمن سال جاری، وزیر امور خارجه عربستان به بیروت سفر و با رییسجمهوری لبنان دیدار کرد. سفر فیصل بن فرحان به بیروت، نخستین دیدار یک مقام بلندپایه سعودی از لبنان در حدود ۱۵ سال گذشته بود.
فرحان در این سفر با ژوزف عون، رییسجمهوری و نواف سلام، نخستوزیر جدید لبنان و نبیه بری، رییس پارلمان لبنان نیز دیدار و گفتوگو کرد.
وزیر امور خارجه عربستان سعودی پیش از سفر به بیروت، انتخاب عون به عنوان رییسجمهوری لبنان را «یک گام بسیار مثبت» خواند و خواستار اصلاحات واقعی در این کشور شد.
لبنان به دلیل حملات اسرائیل به جنوب این کشور و همچنین بحران مالی از سال ۲۰۱۹، به میلیاردها دلار برای بازسازی و اصلاحات اقتصادی نیاز دارد و امیدوار به سرمایهگذاری کشورهای عربی است.
به گزارش رویترز، بعدازظهر جمعه ۱۰ اسفند، در فاصله زمانی کوتاهی پس از این درگیری غیرمنتظره، نخستوزیران و روسای جمهوری از شمال، جنوب، شرق و غرب اروپا در شبکههای اجتماعی از زلنسکی و اوکراین در جنگ علیه تهاجم روسیه حمایت کردند.
با اینکه آنان به طور مستقیم از رییسجمهوری آمریکا انتقاد نکردند، اظهاراتشان نشان داد که در کنار کییف ایستادهاند. این امر گسستی بزرگ را بر سر جنگ اوکراین پس از بازگشت ترامو به قدرت میان ایالات متحده و اروپا که متحدانی سنتی هستند،برجسته میکند.
حمایت رهبران اروپایی از زلنسکی
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، که پیشتر نخستوزیر استونی بود، بهصراحت گفت واشینگتن دیگر نمیتواند رهبری جهان آزاد را بر عهده داشته باشد: «امروز روشن شد که جهان آزاد به رهبری جدید نیاز دارد. ما اروپاییها باید این چالش را بپذیریم.
ما حمایت خود از اوکراین را افزایش خواهیم داد تا آنها بتوانند به مقابله با متجاوز ادامه دهند.»
اورسولا فن در لاین، رییس کمیسیون اروپا و آنتونیو کوستا، رییس شورای اروپا، دو مقام ارشد اتحادیه اروپا، در پستی مشترک خطاب به زلنسکی نوشتند: «عزت شما بازتابدهنده شجاعت مردم اوکراین است. قوی باشید، شجاع باشید، بیباک باشید. هرگز تنها نیستید. ما به کار با شما برای دستیابی به صلحی عادلانه و پایدار ادامه خواهیم داد.»
فرانسه: کنار مبارزان میایستیم
کاخ الیزه از گفتوگوی تلفنی امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه و ولودیمیر زلنسکی پس از دیدار پرتنش او با ترامپ در کاخ سفید، خبر داد.
مکرون در جریان سفر به پرتغال به خبرنگاران گفت: «ما باید به کسانی که از ابتدا جنگیدهاند احترام بگذاریم. سه سال پیش در حمایتمان از اوکراین و تحریم روسیه حق داشتیم و باید به این کار ادامه دهیم.»
او بعدتر در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «یک متجاوز وجود دارد: روسیه. یک ملت زیر حمله است: اوکراین. احترام به کسانی که از آغاز در حال مبارزه بودهاند. زیرا آنان برای کرامت، استقلال، فرزندان خود و امنیت اروپا میجنگند.»
واکنش آلمان؛ حمایت رهبران فعلی و آینده
اولاف شولتس، صدراعظم آلمان، گفت: «هیچکس بیش از خود اوکراینیها خواهان صلح نیست.»
فریدریش مرتس، رهبر محافظهکاران آلمان و جانشین احتمالی شولتس پس از پیروزی حزبش در انتخابات سراسری یکشنبه گذشته، در ایکس نوشت: «ما در روزهای خوب و در آزمونهای سخت در کنار اوکراین هستیم. در این جنگ وحشتناک هرگز نباید متجاوز و قربانی را اشتباه بگیریم.»
آنالنا بائربوک، وزیر امور خارجه آلمان در شبکههای اجتماعی نوشت: «اوکراین تنها نیست. آلمان، همراه با متحدان اروپایی خود، در کنار اوکراین و در برابر تجاوز روسیه متحد است.»
او افزود: «اوکراین میتواند روی حمایت بیدریغ آلمان، اروپا و فراتر از آن حساب کند. دفاع اوکراین از دموکراسی و تلاش این کشور برای صلح و امنیت از آن ماست.»
واکنش بریتانیا؛ تماس مستقیم
سخنگوی دفتر کییر استارمر، نخست وزیر بریتانیا، هم بدون اشاره به جزییات گفتوگوی استارمر با ترامپ و زلنسکی، گفت: «نخست وزیر امشب هم با رییسجمهوری آمریکا و هم رییسجمهوری اوکراین صحبت کرد.»
استارمر پنجشنبه ۹ اسفند در کاخ سفید با ترامپ دیدار کرده بود و قرار است روز یکشنبه ۱۲ اسفند میزبان نشستی درباره صلح اوکراین با حضور رهبران ۱۸ کشور از جمله ولودیمیر زلسنکی باشد.
دونالد توسک، نخستوزیر لهستان، از نخستین افرادی بود که در شبکههای اجتماعی از زلنسکی و اوکراین حمایت کرد و خطاب به آنها نوشت: «شما تنها نیستید.»
رهبران بلژیک، کرواسی، جمهوری چک، استونی، فنلاند، ایرلند، لتونی، لیتوانی، لوکزامبورگ، هلند، پرتغال، اسلوونی، اسپانیا و سوئد نیز جزو کسانی بودند که حمایت خود را از اوکراین اعلام کردند.
موضع متفاوت ایتالیا
جورجا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، که هم از اوکراین حمایت کرده و هم رابطه نزدیکی با ترامپ دارد، تلاش کرد در واکنش خود تعادلی برقرار کند.
او پیشنهاد داد نشستی با حضور ایالات متحده، کشورهای اروپایی و سایر متحدان برگزار شود تا درباره «چگونگی مواجهه با چالشهای بزرگ امروز، بهویژه مسئله اوکراین» گفتوگو شود.
ملونی در بیانیهای گفت: «هر گونه دودستگی در غرب ما را ضعیفتر میکند و به نفع کسانی است که خواهان افول تمدن ما هستند.»
ماتئو سالوینی، معاون ملونی هم در پیامی در شبکه ایکس از ترامپ حمایت کرد. سالوینی نوشت: «هدف صلح است، این جنگ را متوقف کنید!»
حمایت مجارستان و روسیه از ترامپ
ویکتور اوربان، نخستوزیر ملیگرای مجارستان که از متحدان ترامپ محسوب میشود، همچون معاون نخستوزیر ایتالیا، از رییسجمهوری آمریکا حمایت کرد. او در پلتفرم ایکس نوشت: «مردان قوی صلح میآورند، مردان ضعیف جنگ را. امروز رییسجمهوری ترامپ شجاعانه از صلح حمایت کرد، حتی اگر پذیرش آن برای بسیاری دشوار بود. متشکریم، آقای رئیسجمهوری!»
تنش لفظی بین ترامپ و زلنسکی، طبق انتظار، در روسیه هم با استقبال مواجه شد. دیمیتری مدودف، رییسجمهوری پیشین روسیه و نائب رییس شورای امنیت این کشور، در کانال تلگرامیاش گفت ترامپ «حقیقت را گفته است.»
ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه هم گفت که دونالد ترامپ و معاونش، در جریان مشاجره شدید خود در کاخ سفید در برابر ولودیمیر زلنسکی از خود «خویشتنداری» نشان دادند و این یک معجزه بود که او را نزدند.»
او گفت: «فکر میکنم بزرگترین دروغ زلنسکی، در میان همه دروغهایش، اظهارات او در کاخ سفید است که رژیم کییف در سال ۲۰۲۲ تنها بود، بدون حمایت.»
واکنشهای فراتر از اروپا
آنتونی آلبانیزی، نخستوزیر استرالیا، در واکنش به تنش لفظی در دیدار روسای جمهوری آمریکا و اوکراین در کاخ سفید گفت: «ما تا هر زمان که لازم باشد در کنار اوکراین خواهیم ایستاد، زیرا این نبرد یک ملت دموکراتیک در برابر یک رژیم اقتدارگرا به رهبری ولادیمیر پوتین است که به وضوح جاهطلبیهای امپریالیستی نهتنها نسبت به اوکراین، بلکه در سراسر آن منطقه دارد.»
او افزود:« ما البته خواهان صلح در اوکراین هستیم و این همان چیزی است که مردم اوکراین نیز میخواهند.»
نخستوزیر استرالیا گفت:«به شما میگویم که چگونه میتوان بهسرعت به صلح در اوکراین دست یافت. با متوقف شدن تجاوز غیرقانونی و غیراخلاقی روسیه، با توقف حملات روسیه به غیرنظامیان و زیرساختهای مدنی، و با پایان دادن به این اقدام تجاوزکارانهای که روسیه برای سه سال است ادامه داده است.»
جاستین ترودو، نخستوزیر کانادا، در واکنش به مشاجره ترامپ و زلنسکی در پستی در ایکس نوشت کانادا به حمایت از اوکراین ادامه خواهد داد.
ترودو گفت: «روسیه بهطور غیرقانونی و بدون توجیه به اوکراین حمله کرد. اوکراینیها اکنون سه سال است که با شجاعت و استقامت مبارزه میکنند. نبرد آنها برای دموکراسی، آزادی و حاکمیت ملی، نبردی است که برای همه ما اهمیت دارد.»
او افزود: «کانادا همچنان در کنار اوکراین و مردم این کشور خواهد ایستاد تا صلحی عادلانه و پایدار محقق شود.»
ملانی جولی، وزیر امور خارجه کانادا هم در تماس با همتای اوکراینی خود بر حمایت قاطع کشورش از کییف تاکید کرد.
جولی در پستی در ایکس نوشت: «کانادا همچنان متعهد به ارائه کمکهای لازم برای تضمین امنیت، یکپارچگی سرزمینی و مقاومت اوکراین است.»
جولی که روابط کشورش با ترامپ به دلیل تهدیدات مکرر رییسجمهوری آمریکا برای الحاق کانادا و همچنین طرح اعمال تعرفهها، دچار تنش شده است، بر اهمیت حفظ اتحاد غرب در جنگ اوکراین تأکید کرد. او گفت روسها هم این وضعیت را زیر نظر دارند.
واکنش زلنسکی
زلنسکی در شبکههای اجتماعی به تکتک رهبران اروپایی پاسخ داد و نوشت: «از حمایت شما متشکرم.»
اما زلنسکی طولانیترین پیام قدردانی را برای ترامپ ارسال کرد، کسی که ساعاتی پیش در دفتر بیضی گفته بود زلنسکی «اصلا بابت کمکهای آمریکا ابراز قدردانی نمیکند.»
زلنسکی در پیامش نوشت: «از تو سپاس، آمریکا، بابت حمایتت، بابت این دیدار، از تو سپاس، آقای ترامپ.»
او افزود: «اوکراین نیازمند صلحی عادلانه و پایدار است و دقیقا برای همین تلاش میکنیم.»
این منابع گفتند که روابط ترکیه با اسرائیل در طول جنگ غزه پرتنش شده بود و مقامات اسرائیلی به واشینگتن گفتهاند که حاکمان اسلامگرای جدید سوریه که مورد حمایت آنکارا هستند، تهدیدی برای مرزهای اسرائیل به شمار میروند.
این تاثیرگذاری اسرائیل بر سیاست ایالات متحده در شرایطی است که حکومت جدید سوریه تلاش میکند دولت از هم پاشیده این کشور را تثبیت و واشینگتن را به لغو تحریمها علیه سوریه ترغیب کند.
سه منبع آمریکایی و یکی دیگر از افراد مطلع به رویترز گفتند که اسرائیل نظرات خود را در جریان دیدارهای مقاماتش در واشینگتن در ماه فوریه و سپس دیدارهایی در اسرائیل با نمایندگان کنگره آمریکا به اطلاع مقامات ارشد آمریکایی رسانده است.
دو منبع گفتند که نکات اصلی دیدگاه اسرائیل همچنین به طور مکتوب به برخی از مقامات ارشد ایالات متحده منتقل شده است.
همه این منابع به دلیل حساسیتهای دیپلماتیک نخواستند نامشان فاش شود.
آرون لوند، یکی از اعضای اندیشکده سنتوری اینترنشنال مستقر در ایالات متحده، به رویترز گفت: «ترس بزرگ اسرائیل این است که ترکیه وارد شود و از این نظم جدید اسلامگرای سوریه محافظت کند، که در نهایت به پایگاهی برای حماس و دیگر شبهنظامیان تبدیل میشود.»
واکنش آمریکا
وزارت خارجه و شورای امنیت ملی ایالات متحده پاسخی به سؤالات مربوط به این موضوع ارائه نکردند. دفتر نخستوزیر اسرائیل و وزارت خارجه دو کشور سوریه و ترکیه نیز به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
این منابع گفتند، مشخص نیست که دولت دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا تا چه حد در حال بررسی پیشنهادات اسرائیل است. آمریکا تاکنون در مورد سوریه کمتر موضعگیری کرده و آینده تحریمها و اینکه آیا نیروهای آمریکایی مستقر در شمال شرق سوریه باقی خواهند ماند یا نه، مبهم باقی مانده است.
لوند گفت که اسرائیل فرصت خوبی برای تاثیرگذاری بر ایالات متحده دارد و دولت جدید آمریکا را به شدت طرفدار اسرائیل توصیف کرد.
او گفت که سوریه کنونی چندان مورد علاقه ترامپ نیست و برای آمریکا اولویت چندانی ندارد.
اسرائیل علنا بیاعتمادی خود را به گروه تحریر الشام که حاکمان فعلی سوریه برآمده از آن هستند، اعلام کرده است.
این گروه که نبرد نهایی برای سرنگونی حکومت اسد را رهبری کرد، تا سال ۲۰۱۶ به القاعده وابسته بود.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل یکشنبه گفت این کشور حضور هیئت تحریر شام یا هر نیروی دیگر وابسته به حاکمان جدید سوریه در جنوب این کشور را تحمل نخواهد کرد و خواستار غیرنظامی شدن این منطقه شد.
پس از سرنگونی اسد، اسرائیل حملات هوایی گستردهای را به پایگاههای نظامی سوریه انجام داد و اوایل این هفته نیز، اسرائیل به مواضع نظامی در جنوب دمشق حمله کرد.
نگرانی اسرائیل از نقش ترکیه در سوریه
سه منبع آمریکایی با تشریح پیامهای مقامات اسرائیلی گفتند، اکنون اسرائیل عمیقا در مورد نقش ترکیه به عنوان متحد نزدیک حاکمان جدید سوریه نگران است.
رجب طیب اردوغان، رییسجمهور ترکیه، که رهبری حزب اسلامگرای عدالت و توسعه این کشور را بر عهده دارد، سال گذشته گفت که کشورهای اسلامی باید اتحادی را علیه آنچه او «تهدید رو به رشد توسعهطلبی» از سوی اسرائیل خواند، تشکیل دهند.
در اوایل ماه جاری میلادی، گیدئون سعار، وزیر خارجه اسرائیل گفت این کشور نگران است که ترکیه از تلاشهای ایران برای بازسازی حزبالله حمایت کند و گروههای اسلامگرا در سوریه در حال ایجاد جبهه دیگری علیه اسرائیل هستند.
ترکیه گفته است که میخواهد سوریه باثبات شود و هیچ تهدیدی برای همسایگانش ایجاد نکند. با این حال، ترکیه بارها گفته است که اقدامات اسرائیل در جنوب سوریه بخشی از سیاست توسعهطلبانه و تهاجمی آن است و نشان میدهد که اسرائیل خواهان صلح منطقهای نیست.
به گفته این منابع، مقامات اسرائیلی برای مهار نفوذ ترکیه در سوریه، تلاش کردهاند مقامات آمریکایی را متقاعد کنند روسیه باید پایگاه دریایی مدیترانه خود را در استان طرطوس سوریه و پایگاه هوایی حمیمیم خود در استان لاذقیه را حفظ کند.
دو منبع آمریکایی گفتند زمانی که مقامات اسرائیلی ادامه حضور روسیه را در یک دیدار با مقامات آمریکایی به صورت مثبت ارائه کردند، برخی از حاضران تعجب کردند و استدلال کردند ترکیه که یکی از اعضای ناتو است، ضامن بهتری برای امنیت اسرائیل خواهد بود.
تلاش سوریه برای حفظ روابط با سوریه
رهبری جدید سوریه در حال مذاکره با روسیه بر سر سرنوشت این پایگاههای نظامی است.
دو مقام ارشد روسیه نهم بهمن وارد پایتخت سوریه شدند تا درباره حفظ دو پایگاه نظامی اصلی خود در سوریه با مقامهای جدید دمشق گفتوگو کنند. این برای اولین بار پس از سقوط حکومت بشار اسد بود که چنین سفری انجام میشد.
میخائیل بوگدانوف، معاون وزیر خارجه روسیه و الکساندر لاورنتیف فرستاده ویژه ولادیمیر پوتین رییسجمهور روسیه در امور سوریه، دو مقام ارشدی بودند که رهبری هیات روسیه را در سفر به سوریه برعهده داشتند.
سقوط حکومت بشار اسد که کمتر از دو ماه پیش روی داد شکستی برای مسکو و تهران بود که برای حفظ این حکومت در مقابل نیروهای مخالفش تلاش میکردند.
از آن زمان، سرنوشت پایگاه دریایی طرطوس و فرودگاه نظامی حمیمیم که زیرساختهای کلیدی روسیه برای حفظ نفوذ مسکو در خاورمیانه، حوزه مدیترانه و شمال آفریقا به شمار میرود، زیر سوال رفته است.
پیشتر گزارشهایی بر اساس تصاویر ماهوارهای درباره انتقال تجهیزات نظامی روسیه از سوریه منتشر شد و یک مقام امنیتی سوری خبر داد دستکم یک هواپیمایی باری از پایگاه هوایی روسیه در لاذقیه، به لیبی پرواز کرد.
احمد الشرع، با این حال، پیشتر لحنی نسبتا آشتیجویانه درباره روسیه در پیش گرفت و از «منافع استراتژیک عمیق» بین سوریه و روسیه و تمایلش برای بازسازی روابط دمشق و مسکو سخن گفت.
او در گفتوگو با شبکه العربیه، با بیان اینکه تمام تسلیحات سوریه منشا روسی دارد و نیروگاههای زیادی در سوریه از سوی کارشناسان روسی مدیریت میشود، گفت: «روسیه کشور مهمی است و منافع استراتژیک عمیقی بین روسیه و سوریه وجود دارد.»
دولت سوریه به رهبری اسلامگرایان تلاش کرده تا به کشورهای غربی و عربی در مورد نیات خود اطمینان دهد و وعده یک دولت فراگیر در سوریه را داده که به دنبال بازگرداندن روابط دیپلماتیک با دولتهایی است که از اسد دوری میکردند.
