سازمان پزشکان بدون مرز در بیانیهای نسبت به وضعیت «بسیار وخیم» فلسطینیانی که در پی عملیات ارتش اسرائیل در کرانه باختری رود اردن آواره شدهاند، هشدار داد و از اسرائیل خواست جابهجایی اجباری ساکنان این مناطق را متوقف کند.
در این بیانیه که دوشنبه چهارم فروردین منتشر شد، آمده است: «دهها هزار آواره در مناطق شمالی کرانه باختری فلسطین بدون سرپناه مناسب، خدمات ضروری و دسترسی به مراقبتهای بهداشتی هستند.»
پزشکان بدون مرز تاکید کرد: «اسرائیل باید فورا به کوچ اجباری فلسطینیان در کرانه باختری پایان دهد و کمکهای بشردوستانه نیز باید افزایش یابد و به دست افراد نیازمند برسد.»
پیشتر و در هشتم اسفند ۱۴۰۳، فیلیپ لازارینی، کمیسر عالی آژانس امدادرسانی و کاریابی آوارگان فلسطینی سازمان ملل (اونروا)، هشدار داد کرانه باختری در حال تبدیل شدن به «میدان نبرد» است و دامنه درگیریها از غزه به این منطقه گسترش یافته است.
اسرائیل و حماس ۲۶ دی سال گذشته برای برقراری یک آتشبس سه مرحلهای در غزه به توافق دست یافتند. مرحله نخست این توافق که شش هفته به طول انجامید، ۱۲ اسفند به پایان رسید و اسرائیل ۲۸ اسفند بار دیگر بمباران شدید غزه را از سرگرفت.
اندکی پس از اجرای مرحله اول توافق آتشبس در غزه، ارتش اسرائیل یورش گستردهای را علیه گروههای مسلح فلسطینی در شمال کرانه باختری آغاز کرد که همچنان ادامه دارد.
بر اساس آمار دفتر هماهنگی کمکهای بشردوستانه سازمان ملل (اوچا)، عملیات اسرائیل در اردوگاههای نور شمس، طولکرم و جنین در شمال کرانه باختری، به آوارگی بیش از ۴۰ هزار فلسطینی انجامیده است و این اردوگاهها عملا خالی از سکنه شدهاند.
هشدار درباره ابعاد کوچ اجباری و تخریب اردوگاهها در کرانه باختری
سازمان پزشکان بدون مرز در ادامه بیانیه خود نوشت: «دامنه آوارگی و تشدید بحران انسانی در سایه واکنش ناکافی جامعه بینالمللی، چالشی بزرگ را رقم زده است و شرایط در کرانه باختری روز به روز بحرانیتر میشود.»
این سازمان وضعیت سلامت روان ساکنان کرانه باختری را «نگرانکننده» خواند و افزود دسترسی به خدمت بهداشتی و درمانی در این منطقه «بهشدت مختل شده» است.
بریس دولاوین، مدیر عملیات پزشکان بدون مرز، با اشاره به وضعیت بغرنج کرانه باختری گفت: «چنین ابعاد گستردهای از کوچ اجباری و تخریب اردوگاهها در دهههای اخیر دیده نشده است. مردم قادر به بازگشت به خانههای خود نیستند زیرا نیروهای اسرائیلی راههای دسترسی به اردوگاهها را مسدود و خانهها و زیرساختها را نابود کردهاند.»
ارتش اسرائیل در بیانیهای که چهارم فروردین در اختیار خبرگزاری فرانسه قرار داد، تاکید کرد در عملیات خود در کرانه باختری به «قوانین بینالمللی» پایبند است و «تدابیر لازم» را برای کاهش آسیب به غیرنظامیان در نظر میگیرد.
ارتش اسرائیل اضافه کرد این عملیات «علیه تمامی گروههای تروریستی، از جمله حماس، در یک شرایط امنیتی پیچیده» انجام میشود.
پزشکان بدون مرز با استناد به آمار سازمان بهداشت جهانی نوشت از زمان آغاز درگیری کنونی در ۱۵ مهر ۱۴۰۲ (هفتم اکتبر ۲۰۲۳)، دستکم ۹۳۰ فلسطینی، از جمله ۱۸۷ کودک، در کرانه باختری کشته شدهاند.
او گفت ارتش اسرائیل در این عملیات که عصر یکشنبه سوم فروردین انجام شد، برهوم را «با موفقیت از بین برد».
کاتز با تمجید از همکاری ارتش اسرائیل و آژانس امنیت این کشور (شین بت) در اجرای این عملیات افزود برهوم بهعنوان «نخستوزیر جدید حماس در غزه» فعالیت میکرد و پس از کشته شدن عصام دعالیس در روزهای گذشته، جانشین او شده بود.
وزیر دفاع اسرائیل همچنین از گسترش عملیات ارتش این کشور علیه مواضع حماس در نوار غزه خبر داد و تاکید کرد این حملات تا آزادی گروگانهای در بند این گروه ادامه خواهد یافت.
حماس تاکنون بهطور رسمی به خبر کشته شدن برهوم واکنشی نشان نداده، اما الاقصی نیوز، رسانه وابسته به این گروه، تایید کرد او در حمله اخیر جان باخته است.
وزارت بهداشت حماس پیشتر اعلام کرد در حمله هوایی اخیر اسرائیل، بخش جراحی بیمارستان ناصر هدف قرار گرفت.
خبرگزاری رویترز نیز به نقل از منابع پزشکی گزارش داد این حمله پنج کشته و چندین زخمی بر جای گذاشت.
بر اساس بیانیه ارتش اسرائیل، در این عملیات از «بمب نقطهزن» استفاده شد.
وبسایت خبری تایمز اسرائیل نوشت برهوم عضو دفتر سیاسی حماس بود. اتحادیه اروپا سال گذشته برهوم را در فهرست تحریمهای خود قرار داد و اعلام کرد او در فعالیتهای مالی حماس نقش دارد.
حمایت رییس ستاد کل ارتش اسرائیل از گسترش عملیات نظامی در غزه
شبکه ۱۲ اسرائیل گزارش داد ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش این کشور، از گسترش عملیات نظامی علیه حماس در نوار غزه حمایت میکند.
به گزارش این رسانه، زمیر در دیدارهای اخیر خود با مقامهای اسرائیلی هشدار داده که حماس «در حال وقتکشی است».
او همچنین تاکید کرده عملیات ارتش اسرائیل هرچند به حماس ضربه میزند، اما به آزادی گروگانها منجر نمیشود؛ از اینرو، باید فشارها بر این گروه افزایش یابد.
اعضای حماس ۱۵ مهر ۱۴۰۲ (هفتم اکتبر ۲۰۲۳) با حمله به جنوب اسرائیل حدود هزار و ۲۰۰ نفر را کُشتند و بیش از ۲۵۰ تن را به گروگان گرفتند.
اسرائیل در واکنش به این تهاجم، عملیات نظامی گستردهای را در نوار غزه آغاز کرد که بنا بر اعلام وزارت بهداشت حماس، تاکنون بیش از ۵۰ هزار کشته و ۱۱۳ هزار زخمی بر جای گذاشته است.
۵۸ گروگان همچنان در غزه نگهداری میشوند که بنا بر اعلام ارتش اسرائیل، ۳۴ تن از آنها جان خود را از دست دادهاند.
پس از ماهها رایزنیهای بینالمللی و با میانجیگری مصر، قطر و آمریکا، اسرائیل و حماس ۲۶ دی برای برقراری یک آتشبس سهمرحلهای در غزه به توافق دست یافتند.
مرحله نخست این توافق که شش هفته به طول انجامید، ۱۲ اسفند به پایان رسید. از آن زمان تاکنون، رایزنیها برای اجرای مرحله دوم آتشبس همچنان در جریان است.
اسرائیل ۲۸ اسفند بار دیگر بمباران شدید غزه را از سرگرفت و دلیل این اقدام را بنبست در مذاکرات آتشبس عنوان کرد.
جنبش فتح، به رهبری محمود عباس، رییس تشکیلات خودگردان، دوم فروردین از حماس خواست برای حفظ «موجودیت فلسطینیان» در غزه از قدرت کنارهگیری کند.
با وجود تداوم اعتراضات، رویترز یکشنبه سوم فروردین گزارش داد که کابینه بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل در جدیدترین اقدام خود علیه مقامهای دولتی که با نتانیاهو مخالف هستند، در حال آمادهسازی طرح عدم اعتماد به دادستان کل است.
طی یک هفته گذشته، دهها هزار اسرائیلی در اورشلیم و تلآویو تظاهرات کردند.
نگرانی درباره سرنوشت گروگانهای اسرائیلی پس از ازسرگیری بمباران غزه و خشم از برکناری رونن بار، رییس آژانس اطلاعات داخلی، گروههای مختلف معترض را گرد هم آورده است.
هفته گذشته، کابینه اسرائیل برکناری بار از ریاست شینبت را تایید کرد و قرار است این روند با طرح عدم اعتماد به گالی بهاراو-میارا، دادستان کل اسرائیل که بارها با دولت کنونی درگیر شده، ادامه یابد.
رسانههای اسرائیلی گزارش دادند که کابینه یکشنبه جلسهای برای رایگیری درباره عدم اعتماد به بهاراو-میارا، که در دوران نخستوزیری نفتالی بنت به این سمت منصوب شد، برگزار خواهد کرد.
با این حال، هرگونه برکناری احتمالی ممکن است ماهها به طول بینجامد.
«تضعیف نهادهای دولتی»
اقدامات دولت علیه این دو مقام با واکنش شدید معترضان و مخالفان مواجه شده که میگویند دولت راستگرای نتانیاهو در حال تضعیف نهادهای کلیدی کشور است.
در همین حال، خانوادههای ۵۹ گروگان باقیمانده در غزه، خشم خود را از آنچه «رها شدن عزیزانشان توسط دولت» توصیف میکنند، ابراز کردهاند.
یک معترض ۴۶ ساله که در تظاهرات تلآویو شرکت کرد، به رویترز گفت: «ما اینجا هستیم تا تاکید کنیم که اسرائیل یک دموکراسی است و دموکراسی باقی خواهد ماند. ما این دولت را کنار خواهیم زد، زیرا در حال نابود کردن اسرائیل است.»
با وجود تفاوت در اولویتهای گروههای معترض، آنها بر پایه تظاهرات گستردهای که پیش از جنگ غزه علیه تلاش دولت راستگرا برای محدود کردن قدرت دیوان عالی شکل گرفته بود، به اتحاد رسیدهاند.
اتهامات و دفاع نتانیاهو
اوایل این ماه، یاریو لوین، وزیر دادگستری، روند برکناری بهاراو-میارا را آغاز کرد و او را به سیاسیکاری و مانعتراشی در کار دولت متهم کرد.
با این حال، روند برکناری دادستان کل احتمالا با موانع اداری و فرایندهای تجدیدنظر مواجه خواهد شد که میتواند آن را برای ماهها به تأخیر بیندازد.
بیشتر بخوانید: دیوان عالی دادگستری اسرائیل برکناری رییس شینبت را تعلیق کرد
با این وجود، گزارشهای منتشرشده باعث تشدید اعتراضات شده است؛ به ویژه آن که به دنبال برکناری رییس شینبت صورت میگیرد.
کابینه اسرائیل برکناری بار را علیرغم مخالفت بهاراو-میارا تایید کرد، اما این تصمیم با حکم موقت دیوان عالی متوقف شده است.
واکنش نتانیاهو به پرونده «قطرگیت»
شامگاه شنبه، نتانیاهو در یک پیام ویدیویی از برکناری بار دفاع کرد و اتهامات مبنی بر اینکه این اقدام برای جلوگیری از تحقیقات شین بت درباره رابطه مالی قطر با برخی دستیاران دفتر نخستوزیری انجام شده را رد کرد.
نتانیاهو در مقابل شینبت را متهم کرد و گفت که تحقیقات شین بت در مورد این پرونده تنها برای به تاخیر انداختن استعفای برنامهریزیشده بار به دلیل شکستهای اطلاعاتی در حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ انجام شده است.
نتانیاهو اتهامات علیه خود در پرونده موسوم به «قطرگیت» را تلاشی برای تضعیف دولت به دلایل سیاسی خواند، در حالی که قطر نیز این ادعاها را یک «کارزار بدنامسازی» توصیف کرده است.
منذر الحایک، سخنگوی جنبش فتح در نوار غزه، شنبه دوم فروردین در مصاحبه با خبرگزاری فرانسه گفت: «حماس باید از صحنه حکومتی کنار برود و کاملا درک کند که نبرد پیشِ رو به پایان وجود فلسطینیان منجر خواهد شد.»
او افزود: «حماس باید به غزه، کودکان، زنان و مردان آن رحم کند. ما نسبت به روزهای سنگین، سخت و دشواری که در انتظار ساکنان غزه است، هشدار میدهیم.»
حماس که در انتخابات پارلمانی فلسطین در سال ۲۰۰۶ پیروز شد، در سال ۲۰۰۷ کنترل نوار غزه را پس از بیرون راندن جنبش فتح از این منطقه به دست گرفت.
اسرائیل ۲۸ اسفند بار دیگر بمباران شدید غزه را از سرگرفت و دلیل این اقدام را بنبست در مذاکرات غیرمستقیم درباره مراحل بعدی آتشبس پس از پایان مرحله اول آن در اوایل ماه جاری میلادی عنوان کرد.
در حال حاضر، از میان ۲۵۱ نفری که در حمله هفتم اکتبر حماس ربوده شدند، ۵۸ گروگان همچنان در غزه نگهداری میشوند که بنا بر اعلام ارتش اسرائیل، ۳۴ تن از آنها جان خود را از دست دادهاند.
جنگ در غزه تاکنون به کشته شدن بیش از ۴۹ هزار نفر انجامیده که بیشتر آنها غیرنظامی هستند.
وزارت بهداشت غزه که تحت کنترل حماس اداره میشود، این آمار را منتشر کرده، اما میان غیرنظامیان و افراد مسلح تفکیکی قائل نشده است.
در هفتههای اخیر، اسرائیل اعلام کرده که نهتنها خواهان خلع سلاح کامل حماس است، بلکه قصد دارد نوار غزه را نیز بهطور کامل از سلاح پاکسازی کند.
اسرائیل همچنین تهدید کرده که ممکن است جمعیت این باریکه را بهطور جزیی یا کامل از آن خارج و برخی مناطق غزه را به سرزمینهای تحت کنترل خود اضافه کند.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، پیشتر اعلام کرد به ارتش این کشور دستور داده کنترل مناطق بیشتری در غزه را در دست بگیرد.
او هشدار داد در صورت آزاد نشدن گروگانهای در بند حماس، ممکن است بخشی از این منطقه به خاک اسرائیل ضمیمه شود.
گزارشها حاکی از آن است که حملات ارتش اسرائیل به مناطق مختلف غزه شدت یافته است.
این حملات باعث آغاز موج تازهای از آوارگی هزاران فلسطینی شده است.