دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفت که حملات نیروهای آمریکایی، ضربه سنگینی به حوثیها وارد کرده و آنها را در موضع ضعف قرار داده است. او همچنین هشدار داد که جمهوری اسلامی باید هرچه زودتر برای یک توافق هستهای مذاکره کند، در غیر این صورت، با پیامدهای سختی مواجه خواهد شد.
ترامپ سهشنبه پنجم فروردین در کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «حوثیها بهشدت تحت فشار هستند، بدترین عناصر آنها کشته شدهاند.»
او افزود: «این گروه یک نیروی ضعیف و بیتجربه نیست. آنها خودشان موشک تولید میکنند و البته از ایران هم موشک دریافت میکنند. آنها یک شاخه دیگر از ایران هستند، درست مانند دیگر گروهها.»
ترامپ گفت: «شما حماس را دارید، حزبالله را دارید، حوثیها را دارید. ایران در تمام این مسائل نقش دارد. ما نامهای به ایران ارسال کردیم و گفتیم بهزودی مجبور خواهید شد که با ما مذاکره کنید، چراکه نمیتوانیم اجازه دهیم این وضعیت ادامه پیدا کند.»
جنجال در واشنیگتن بر سر افشای برنامه حملات
اظهارات ترامپ در حالی مطرح شد که انتشار جزییاتی از گفتوگوی مقامات ارشد آمریکایی درباره حملات نظامی به حوثیها، جنجال بزرگی را در واشینگتن به وجود آورده است. مخالفان ترامپ از این مسئله بهشدت انتقاد کردهاند و آن را نشانهای از سوءمدیریت امنیتی در دولت او میدانند. دموکراتها در کنگره خواستار استعفای مشاور امنیت ملی و وزیر دفاع ایالات متحده شدهاند.
حملات حوثیها در حمایت از فلسطین
پس از حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و عملیات نظامی اسرائیل در غزه، حوثیها با هدف اعلام همبستگی با فلسطین، به کشتیهای تجاری و نظامی در آبهای اطراف یمن حمله کردند. این گروه که بخش بزرگی از یمن را تحت کنترل دارد، از سوی جمهوری اسلامی به پهپادها و موشکهای پیشرفته مجهز شده است.
هشدار ترامپ به ایران: توافق کنید یا منتظر اقدام نظامی باشید
ترامپ در سخنان روز سهشنبه خود بار دیگر از جمهوری اسلامی خواست تا بر سر برنامه هستهای خود مذاکره و با آمریکا به توافقی برسد، زیرا در غیر این صورت، با اقدام نظامی آمریکا مواجه خواهد شد.
او هشدار داد که هر حملهای از سوی حوثیها، بهعنوان اقدامی از سوی حکومت ایران تلقی خواهد شد و واکنش واشینگتن را در پی خواهد داشت.
اولتیماتوم ترامپ به تهران بهصورت یک نامه رسمی به علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ارسال شده است. اما خامنهای، همانطور که در گذشته نیز اعلام کرده بود، پیشنهادهای واشینگتن را رد و تأکید کرده که ترامپ و ایالات متحده قابل اعتماد نیستند.
آیا جمهوری اسلامی به دنبال سلاح هستهای است؟
جمهوری اسلامی همواره تلاش برای ساخت سلاح هستهای را انکار کرده است. با این حال، مدیر اطلاعات ملی آمریکا سهشنبه پنجم فروردین با استناد به گزارش سالانه جامعه اطلاعاتی آمریکا از تهدیدهایی که این کشور با آنها مواجه است، اعلام کرد که واشینگتن همچنان بر این باور است که تهران هنوز تصمیم قطعی برای ساخت بمب هستهای نگرفته است، اما برخی تصمیمگیران در حکومت ایران این ایده را بیش از پیش مطرح میکنند.
اختلاف در مواضع مقامات ارشد ترامپ درباره ایران
در روزهای اخیر، دو مقام ارشد دولت ترامپ مواضع متفاوتی در مورد مطالبات واشینگتن از جمهوری اسلامی مطرح کردهاند.
مایکل والتز، مشاور امنیت ملی کاخ سفید، یکشنبه سوم فروردین گفت که ایالات متحده خواستار برچیدن کامل برنامه هستهای ایران است. او گفت: «کل این برنامه باید متوقف شود. در غیر این صورت، عواقبی جدی در انتظار ایران خواهد بود.»
با این همه، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه، رویکردی ملایمتر اتخاذ کرد و جمعه، اول فروردین، گفت: «ما باید مذاکره کنیم. باید سوءتفاهمها را برطرف کنیم. باید یک سیستم نظارت ایجاد کنیم تا هیچکس نگران نظامی شدن برنامه هستهای ایران نباشد.»
واکنش وزارت خارجه آمریکا به اختلافات داخلی
در پاسخ به سوالی از سوی ایراناینترنشنال درباره تناقض در این مواضع، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا گفت که موضع ترامپ کاملا شفاف و بدون ابهام است.
او گفت: «رییسجمهوری ترامپ بارها تاکید کرده که ایالات متحده اجازه نخواهد داد ایران به سلاح هستهای دست یابد.»
او همچنین افزود: «رییسجمهوری آمادگی خود را برای مذاکره بر سر یک توافق اعلام کرده است. اما اگر حکومت ایران مایل به توافق نباشد، رئیسجمهوری تصمیم خود را گرفته است: او گزینههای دیگری را دنبال خواهد کرد که برای ایران بسیار بد خواهد بود.»
در گزارش صدا و سیما، باقری رییس ستاد کل نیروهای مسلح و امیرعلی حاجیزاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران، در جایی که «شهر موشکی جدید» سپاه پاسداران معرفی شده است، دیده میشوند.
در بخشی از گزارش، باقری با اشاره به اینکه «همه ابعادی که برای توانی دهها برابر وعده صادق ۲ نیاز است در مسیر ایجاد قرار گرفته است» گفت: « البته سرعت رشد ما بسیار بالاتر از سرعت ترمیم ضعفها در جبهه دشمن است و دشمن در این موازنه قوا قطعا عقب خواهد بود. نیروهای مسلح مسیر رشد و ارتقا و توانمندی خود را با جدیت ادامه میدهند.»
بر اساس گزارشهای رسانههای رسمی جمهوری اسلامی، انواعی از موشکهای «خیبرشکن»، «حاج قاسم»، «قدر H»، «سجیل» و «عماد» در این مکان نگهداری میشوند.
رونمایی از «شهر موشکی» جدید سپاه در شرایطی انجام گرفته که دونالد ترامپ بهصراحت خواستار برچیده شدن برنامه هستهای جمهوری اسلامی، محدود کردن برنامه موشکی و قطع حمایت جمهوری اسلامی از گروههای نیابتی خود در منطقه شده است.
سپاه پاسداران ادعا میکند صدها شهر موشکی در خاک ایران در اختیار دارد. ۳۰ بهمن ماه ۱۴۰۳، حاجیزاده تعداد شهرهای موشکی جمهوری اسلامی در خاک ایران را به حدی توصیف کرد که «اگر از امروز هر هفته یک رونمایی از یک شهر موشکی داشته باشیم، تا دو سال آینده تمام نخواهد شد.»
جمهوری اسلامی سالهاست بر توسعه برنامه موشکی خود اصرار دارد. پس از سالها توسعه، در نهایت ۲۶ فروردین ماه سال ۱۴۰۳، جمهوری اسلامی با شلیک دهها موشک به اسرائیل حمله کرد و نام آن را «عملیات صادق» گذاشت.
دومین بار، شامگاه سهشنبه ۱۰ شهریور ۱۴۰۳، جمهوری اسلامی در عملیاتی که آن را «وعده صادق-۲» نامید، حدود ۲۰۰ موشک میانبرد را به سوی اسرائیل شلیک کرد.
مقامات اسرائیلی و جمهوری اسلامی، روایتهای متفاوتی از اثرگذاری این دو حمله داشتند، در حالی که اسرائیل حجم تخریب حملات را ناچیز توصیف کرده است، جمهوری اسلامی در رسانههای رسمی، حجم خسارات در پی این دو حمله را گسترده توصیف میکند.
رونمایی از این مکان که سپاه تاکید دارد شهر موشکی جدید است، در حالی انجام میشود که سطح تقابل جمهوری اسلامی و ایالات متحده، پس از آغاز به کار دور دوم ریاست جمهوری دونالد ترامپ در زمستان ۱۴۰۳، به طرز کم سابقهای دچار تنش شده است.
ایالات متحده، در رویارویی مستقیم با گروه انصارالله یمن، از واپسین گروههای نیابتی جمهوری اسلامی، تاکید دارد که این گروه که به حوثیها مشهور هستند، از تهران هدایت میشوند. موضوعی که جمهوری اسلامی آن را رد کرد، اما آمریکا این موضوع را نپذیرفته و تهدید کرده است در صورت ادامه حمایت جمهوری اسلامی از حوثیها، ممکن است جمهوری اسلامی بهطور مستقیم هدف قرار بگیرد.
رییسجمهوری آمریکا ۱۷ اسفند ماه ۱۴۰۳ در گفتوگو با خبرنگاران در کاخ سفید تاکید کرد مقابله با تهدیدات جمهوری اسلامی به «مراحل آخر» رسیده است و این مسئله یا از طریق مذاکره حل خواهد شد یا با اقدام نظامی.
وب سایت خبری اکسیوس نیز ۲۹ اسفند ماه ۱۴۰۳، به نقل از یک مقام آمریکایی و دو منبع آگاه نوشت که نامه دونالد ترامپ به علی خامنهای، لحن شدیدی داشته و شامل یک ضربالاجل دوماهه برای دستیابی به توافق جدید هستهای بوده است. ترامپ تهدید کرده است، در صورت عدم رسیدن به یک توافق با تهران، اقدام نظامی علیه تهران را در دستور کار خواهد داشت.
طبق این گزارش که سهشنبه پنجم فروردین منتشر شد، جمهوری اسلامی تلاش دارد تا از تواناییهای موشکی، برنامه هستهای گسترشیافته و دیپلماسی منطقهای خود برای تقویت نفوذ و حفظ بقای حکومت بهره ببرد.
تهدید برنامه هستهای
این گزارش برنامه هستهای ایران را یکی از عوامل کلیدی در تنشهای جاری میان تهران و غرب دانست و گفت: «ایالات متحده همچنان جمهوری اسلامی را به تلاش برای تولید تسلیحات هستهای متهم میکند، هرچند گزارشهای اطلاعاتی حاکی از آن است که علی خامنهای هنوز برنامه تسلیحات هستهای که در سال ۲۰۰۳متوقف شد را از سر نگرفته است.»
این گزارش خاطرنشان کرد که آژانس بینالمللی انرژی اتمی در سالهای اخیر بارها اعلام کرده است که تهران از ارائه توضیحات معتبر فنی درباره وجود ذرات اورانیوم در سایتهای اعلامنشده، خودداری میکند و این مسئله نگرانیهایی را درباره احتمال تلاش تهران برای دستیابی به سلاح هستهای افزایش داده است.
تنشهای بین جمهوری اسلامی و آمریکا
جامعه اطلاعاتی آمریکا با اشاره به تلاشهای جمهوری اسلامی برای تحتفشار قرار دادن ایالات متحده برای خروج از منطقه گفت تهران در همین راستا به حمایت و تسلیح گروههای شبهنظامی و نیروهای نیابتی خود مانند حزبالله لبنان، حوثیهای یمن و گروههای شیعه عراق ادامه میدهد و این گروهها حملههای متعددی علیه نیروهای آمریکایی در عراق و سوریه انجام دادهاند.
این گزارش در عین حال گفت که رهبران جمهوری اسلامی تمایلی به ورود به یک درگیری مستقیم و گسترده با آمریکا و متحدانش ندارند.
توانمندیهای نظامی ایران
جامعه اطلاعاتی آمریکا هشدار داد تهران بهطور پیوسته بر زرادخانه موشکی و پهپادی خود افزوده است و جمهوری اسلامی اکنون بزرگترین ذخایر موشکهای بالستیک و پهپادهای مسلح را در منطقه دارد.
این گزارش افزود تهران این تسلیحات را بخش مهمی از راهبرد بازدارندگی خود میداند و از آنها برای گسترش روابط نظامی با سایر کشورها نیز بهره میبرد.
جامعه اطلاعاتی آمریکا در عین حال خاطرنشان کرد نیروی زمینی و هوایی جمهوری اسلامی به دلیل استفاده از تجهیزات قدیمی و آموزش محدود، در مقایسه با ارتشهای پیشرفته منطقهای، همچنان با چالشهایی مواجه است و حملات اسرائیل علیه مواضع ایران در سوریه و حملات سایبری گسترده علیه تأسیسات نظامی و هستهای ایران، چالشهایی را برای راهبرد بازدارندگی تهران ایجاد کرده است.
روابط منطقهای و دیپلماسی ایران
این گزارش با تشریح تلاشهای تهران برای کاهش اثر تحریمهای غرب از طریق توسعه روابط خود با روسیه و چین، گفت در سالهای اخیر، تهران روابط خود را با مسکو بهویژه در زمینه همکاریهای نظامی در جنگ اوکراین گسترش داده است و چین نیز بهعنوان یک شریک اقتصادی کلیدی برای ایران عمل میکند و از طریق تجارت و سرمایهگذاری، به تهران کمک میکند تا فشارهای اقتصادی ناشی از تحریمها را کاهش دهد.
نهادهای اطلاعاتی آمریکا همچنین به اقدامات جمهوری اسلامی برای تقویت روابط خود با کشورهای آفریقایی و سایر کشورها، از جمله با عربستان سعودی و سایر کشورهای خلیج فارس گفتند با وجود این تلاشهای تهران، بیاعتمادی متقابل جمهوری اسلامی و کشورهای منطقه همچنان ادامه دارد.
چالشهای اقتصادی و اجتماعی
گزارش نهادهای اطلاعاتی آمریکا با بررسی رشد پایین اقتصاد ایران، نوسانات نرخ ارز و تورم بالا از یک سو و اعتراضات گسترده در داخل در نتیجه نارضایتیهای اقتصادی و سرکوب سیاسی از سوی دیگر پیشبینی کرد در صورت کاهش نیافتن تحریمها، این روند احتمالا در آینده نیز ادامه خواهد داشت.
این گزارش گفت جمهوری اسلامی در حالی که به دنبال حفظ و گسترش نفوذ منطقهای خود است، برای مقابله با چالشهای داخلی، رویکرد تقویت روابط با قدرتهای غیرغربی، توسعه توان نظامی و تداوم سیاستهای فشار بر آمریکا و متحدانش در منطقه را در پیش گرفته است.
تهدید فزاینده سایبری تهران
جامعه اطلاعاتی آمریکا توان سایبری جمهوری اسلامی را «تهدیدی بزرگ برای امنیت شبکهها و دادههای آمریکا» توصیف کرد و گفت تهران بهطور فزایندهای از عملیات سایبری تهاجمی برای تقویت تأثیرگذاری خود در عرصه بینالمللی استفاده میکند و حملات سایبری آن تهاجمیتر و پیچیدهتری شدهاند.
طبق این گزارش، جمهوری اسلامی به دنبال حمله به زیرساختهای حیاتی ایالات متحده و متحدانش است و همچنان به جمعآوری اطلاعات حساس از طریق هک کردن پایگاههای اطلاعاتی دولتی و تجاری ادامه میدهد.
این گزارش افزود جمهوری اسلامی با استفاده از عملیات نفوذ اطلاعاتی، به دنبال تضعیف انسجام داخلی و افزایش شکافهای سیاسی و اجتماعی در آمریکاست.
طبق این گزارش، جمهوری اسلامی یکی از اصلیترین بازیگران تهدیدات سایبری علیه ایالات متحده محسوب میشود و همکاریهای سایبری بین تهران و مسکو در زمینه پشتیبانی از حملات سایبری و مبادله فناوریهای مرتبط با جنگ الکترونیک در حال گسترش است.
بر اساس ابلاغیهای که به تازگی چهار بانک ملت، پارسیان، سامان و اقتصاد نوین منتشر کردند، بانک مرکزی به بانکها اعلام کرده است در گزارشهای مالی داخلی خود، نرخ تسعیر (تبدیل ارز خارجی به ریال) را برای یورو حدود ۷۴ هزار تومان و برای دلار حدود ۶۸ هزار تومان در نظر بگیرند.
این در حالی است که در تاریخ پایان سال مالی منتهی به اسفند ۱۴۰۳، بانک مرکزی نرخ رسمی دلار را حدود ۵۸ هزار تومان و نرخ رسمی یورو را حدود ۶۳ هزار تومان اعلام کرده بود.
صدور این ابلاغیهها در پایان هر سال از سوی بانک مرکزی رایج است. بانکها، بخشی از داراییهای خود را به صورت ارزهای خارجی نگهداری میکنند، در اسناد مالی که بر اساس ریال تهیه میشود، حسابداران و حسابرسان باید مبنایی برای تبدیل نرخ ارز داشته باشند، این مبنا، بر اساس همین ابلاغیههای بانک مرکزی به دست می آید و تاثیر زیادی در ترازنامه بانکها دارد.
سال گذشته، بر اساس ابلاغیه بانک مرکزی، نرخ دلار و یورو به ترتیب ۴۰ هزار تومان و ۴۴ هزار تومان تعیین شده بود. بر این اساس، با توجه به نرخ دلار و یورو در ابلاغیه جدید، بانک مرکزی، افزایش ۷۰ درصدی نرخ دلار و ۶۸ درصدی یورو را تایید کرده است.
نرخهای جدید، با توجه به میزان داراییهای ارزی هر بانکی، میتواند منجر به بهبود قابل توجهی در گزارشهای مالی شود که از طریق ردیف «درآمد خالص نرخ تسعیر ارز» در بخش درآمدهای غیر عملیاتی، در نهایت خود را در مجموع درآمدهای بانک نشان میدهد.
در سالهای اخیر، بسیاری از تحلیلگران با بررسی اسناد مالی شبکه بانکی کشور، وضعیت آنها را ناگوار ارزیابی کردند، با این وجود درآمد غیر عملیاتی بانکها، همواره در گزارشهای نهایی، تصویری مثبت از عملکرد بانکها را نشان داده است.
تاکنون چهار بانک ایرانی، تاثیر این نرخ جدید ارز را در وضعیت مالی خود اعلام کردهاند:
بانک ملت، اعلام کرده است سود خالص ناشی از نرخ جدید تسعیر ارز پس از کسر مالیات برای این بانک در پایان سال مالی ۱۴۰۳، نزدیک به ۱۱۲ هزار میلیارد تومان است؛ بانک پارسیان این سود را بیش از ۳۰ هزار میلیارد تومان ارزیابی کرده است؛ بانک اقتصاد نوین این سود را ۱/۲ هزار میلیارد تومان و بانک سامان نیز از شناسایی حدود یک هزار میلیارد تومان سود خالص از ان محل خبر داده است.
حدود ۲۰ بانک بزرگ دیگر هنوز اعلامیهای درباره سود خود از این محل منتشر نکردهاند.