طی دو روز دستکم ۱۶ زندانی در ایران به دار آویخته شدند
گزارشهای منابع حقوق بشری نشان میدهند از سهشنبه ۱۹ فروردین تا چهارشنبه ۲۰ فروردین دستکم ۱۶ زندانی از جمله پنج زندانی سیاسی و سه زن در زندانهای ایران به دار آویخته شدهاند.
گزارشهای منابع حقوق بشری نشان میدهند از سهشنبه ۱۹ فروردین تا چهارشنبه ۲۰ فروردین دستکم ۱۶ زندانی از جمله پنج زندانی سیاسی و سه زن در زندانهای ایران به دار آویخته شدهاند.
بر اساس گزارش وبسایت حقوق بشری هرانا، این شهروندان در زندانهای مختلف ایران از جمله در شهرهای گناباد، مشهد، کرج و شاهرود، به دار آویخته شدهاند.
از میان افراد اعدام شده در ۲۰ فروردین، دستکم چهار زندانی در زندان قزلحصار کرج، یک زندانی در زندان شاهرود و یک زندانی در زندان گناباد اعدام شدند.
زندانیان اعدام شده در زندانهای گناباد و شاهرود بابت اتهامات مرتبط با «مواد مخدر» و چهار زندانی اعدام شده در زندان قزلحصار کرج بابت اتهام «قتل» به اعدام محکوم شده بودند.
همچنین در ۱۹ فروردین دستکم ۱۰ زندانی از جمله پنج زندانی سیاسی و سه زن در زندان وکیلآباد مشهد به دار آویخته شدند.
طبق گزارش هرانا، چهار تن از این زندانیان از جمله دو زن، پیشتر بابت اتهامات مرتبط با «مواد مخدر» به اعدام محکوم شده بودند. یک زن زندانی دیگر نیز به اتهام «قتل» به چوبه دار آویخته شد.
هرانا پیش از این در ۱۹ فروردین از اعدام پنج زندانی سیاسی-عقیدتی در زندان وکیلآباد مشهد خبر داد و نوشت حکم آنها بدون اطلاع قبلی و بدون فراهم شدن امکان ملاقات آخر با خانوادههایشان اجرا شد.
فرهاد شاکری، عبدالحکیم عظیم گرگیج، عبدالرحمن گرگیج، تاجمحمد خرمالی و مالکعلی فدایینسب، پنج زندانی سیاسی هستند که سحرگاه ۱۹ فروردین به اتهام «بغی از طریق عضویت در گروه سلفی حزبالفرقان و جبهه همبستگی ملی اهلسنت ایران» در زندان وکیلآباد مشهد اعدام شدند.
عیسی عیدمحمدی، یکی دیگر از متهمان محکوم به اعدام در این پرونده همچنان در بند ۶/۱ زندان وکیلاباد مشهد بهسر میبرد و در خطر اعدام است.
احکام اعدام حمید راستبالا، کبیر سعادت جهانی و محمدعلی آرایش، سه تن از متهمان این پرونده، دی ماه ۱۳۹۹ اجرا شده بود.
سه متهم دیگر این پرونده به نامهای محمدرضا شیخاحمدی، عبدالباسط اورسن و مرتضی فکوری نیز به اتهام «بغی از طریق عضویت در گروه سلفی و تکفیری داعش» هر یک به ۱۵ سال حبس تعزیری محکوم شدند.
در ماههای اخیر، افزایش شمار اجرای احکام اعدام و همچنین صدور و تایید احکام اعدام برای زندانیان سیاسی در ایران، با موجی از اعتراضات در داخل و خارج از کشور روبهرو شده است.
در یکی از آخرین نمونهها، کارزار «سهشنبههای نه به اعدام»، در بیانیه ۱۹ فروردین خود درباره خطر افزایش اعدامها هشدار داد و از جامعه جهانی خواست هرگونه رابطه با جمهوری اسلامی را مشروط به لغو کامل مجازات اعدام در ایران کند.
طی همان روز، گروهی از اعضای خانواده زندانیان سیاسی محکوم به اعدام، مقابل زندان اوین در تهران تجمع کردند و عکسهایی از زندانیان سیاسی محکوم به اعدام و پلاکاردهایی با شعارهای «نه به اعدام» و «لغو فوری حکم اعدام» به دست گرفتند.
سازمان عفو بینالملل در گزارش سالانه خود درباره مجازات اعدام در سال ۲۰۲۴ که بامداد ۱۹ فروردین منتشر شد، اعلام کرد جمهوری اسلامی با ۹۷۲ مورد اعدام، بیش از ۶۴ درصد کل اعدامهای ثبت شده در جهان را به خود اختصاص داده است.
پیش از آن در ۱۵ فروردین، سازمان حقوق بشر ایران در گزارشی نوشت شمار اعدامها در ایران در سه ماه نخست سال ۲۰۲۵ نسبت به سال گذشته دو برابر شد.
بر اساس گزارش چهارشنبه ۲۰ فروردین خبرگزاری رویترز، این اظهارات در حالی مطرح میشوند که مقامهای ایرانی میگویند «با بیاعتمادی عمیق نسبت به نیت آمریکا و با تردید نسبت به حصول پیشرفت»، خود را برای مذاکرات آخر هفته با ایالات متحده بر سر برنامه هستهای آماده میکنند.
انجام این مذاکرات، دوشنبه از سوی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اعلام شد.
ترامپ که در ژانویه بار دیگر به کاخ سفید بازگشت، بارها جمهوری اسلامی را به اقدام نظامی تهدید کرده و خواستار توافقی جدید با تهران شده است.
رویترز نوشت که دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، گفته است مسکو از «زبان تند و تیز» [طرف آمریکایی] مطلع است و تایید کرده که ایران «تدابیری پیشگیرانه» در دستور کار دارد.
او پیشنهاد کرد: «تمرکز باید بر گفتوگو باشد، نه تقابل.»
ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه نیز در پاسخ به پرسش رویترز گفت: «واقعا جهان دارد از تهدیدهای بیپایان علیه ایران خسته میشود. این درک روزبهروز در حال گسترش است که بمباران نمیتواند راهی بهسوی صلح باز کند.»
بیاعتمادی تهران؛ از همکاری تا دشمنی
برنامه هستهای ایران که در دهه ۱۹۵۰ میلادی با حمایت آمریکا، متحد آن زمان حکومت پهلوی آغاز شد، دهههاست به موضوع اختلاف میان قدرتهای جهانی و جمهوری اسلامی بدل شده است. انقلاب سال ۵۷ در ایران، این کشور را به یکی از دشمنان اصلی واشینگتن تبدیل کرد.
ایالات متحده، اسرائیل و برخی کشورهای اروپایی میگویند ایران بهطور پنهانی در پی توسعه سلاح هستهای است؛ ادعایی که تهران آن را رد میکند.
ایران در سالهای اخیر بهتدریج همکاریهای راهبردی خود را با روسیه، بزرگترین قدرت هستهای جهان، گسترش داده است.
رویترز نوشت: «در حالی که مسکو از ایران برای جنگ در اوکراین سلاح خریده و در اوایل امسال توافق مشارکت راهبردی ۲۰ سالهای با تهران امضا کرده است، روابط تاریخی دو کشور با تنشهایی عمیق نیز همراه بوده است؛ از زمان برقراری روابط رسمی مسکووی با امپراتوری ایران در قرن شانزدهم میلادی تا به امروز.»
به گفته مقامهای ایرانی، روسیه اغلب مواضعی تند اتخاذ میکند اما در عمل تمایلی به گرفتار شدن در یک جنگ بزرگ در خاورمیانه ندارد.
گفتنیست که توافق مشارکت اخیر میان ایران و روسیه، شامل بند دفاع متقابل نیست.
بیشنر بخوانید: پوتین فرمان تصویب قرارداد ۲۰ ساله محرمانه با جمهوری اسلامی را صادر کرد
روابط شخصی و ملاحظات راهبردی
ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، «روابط خوب» خود را با علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی بهویژه در سالهای اخیر حفظ کرده است؛ بهویژه از زمانی که هر دو کشور بهعنوان «دشمنان غرب» معرفی میشوند.
با این حال مسکو تمایلی به آغاز یک رقابت هستهای تازه در خاورمیانه ندارد.
زاخارووا گفت که روسیه خواهان «راهحلهای قابل مذاکره و مؤثر» است؛ راهکارهایی که هم نگرانیهای غرب را درباره برنامه غنیسازی اورانیوم ایران کاهش دهد، هم اعتماد را احیا کند و هم توازن منافع برقرار سازد و در عین حال از وقوع یک بحران جدید جلوگیری کند.
خروج آمریکا از برجام و تسریع غنیسازی تهران
ایالات متحده در دوران نخست ریاستجمهوری ترامپ بهطور یکجانبه از توافق برجام (برنامه جامع اقدام مشترک) خارج شد. توافقی که در آن محدودیتهایی بر فعالیتهای هستهای ایران اعمال شده بود و قرار بود بازرسیها و کاهش تحریمها ممکن شود.
پیش از خروج واشینگتن از برجام، جمهوری اسلامی به روح این توافق پایبند نماند و آزمایشهای موشکی قابل توجهی انجام داد. پس از خروج آمریکا نیز تهران برخی مفاد توافق را کنار گذاشت و بهشکلی گسترده از محدودیتهای مربوط به غنیسازی اورانیوم عبور کرد.
مسیری که به باور بسیاری از کارشناسان، راه را برای تولید مواد لازم به منظور ساخت سلاح هستهای باز میکند.
زاخارووا در این باره گفت: «نمیشود تهران را مسئول پیامدهای اقدامات غیرقانونی کسانی دانست که با کوتهنگری و پیشبینیهای نادرست، توافقها را تضعیف کردند.»