وزیران دفاع حدود ۳۰ کشور پنجشنبه، ۲۱ فروردین در بروکسل گرد هم آمدند تا درباره ایجاد یک «نیروی اطمینانبخش» برای اوکراین در صورت دستیابی به آتشبس در جنگ با روسیه گفتوگو کنند؛ هرچند که پرسشهای کلیدی درباره ماموریت این نیرو و حمایت احتمالی ایالات متحده از آن همچنان بیپاسخ ماند.
این نشست در مقر ناتو، تازهترین دور از مجموعه دیدارهای «ائتلاف داوطلبان» شامل عمدتا کشورهای اروپایی به رهبری بریتانیا و فرانسه بود؛ ائتلافی که در تلاش است راهی برای تثبیت صلح در صورت موفقیت ایالات متحده در میانجیگری برای توقف جنگ بیابد.
جان هیلی، وزیر دفاع بریتانیا، در آغاز این نشست گفت: «ما در کنار هم گام برمیداریم و آمادهایم آینده اوکراین را پس از هرگونه توافق صلح تضمین کنیم. ما امروز با پیشبرد برنامهریزیها، تلاش میکنیم اوکراین را در قویترین موقعیت ممکن قرار دهیم تا از حاکمیتش دفاع کند و مانع هرگونه تجاوز بیشتر روسیه شویم.»
بسیاری از مقامهای ارشد اروپایی بر این باورند که ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، تمایلی به توقف تجاوز خود ندارد؛ با این حال، آنها مایلاند به رییسجمهوری ایالات متحده نشان دهند که آمادهاند نقش خود را ایفا کنند، در صورتی که تلاشهای واشینگتن برای رسیدن به توافق با مسکو نتیجهبخش باشد.
ترامپ به صراحت گفته است که انتظار دارد اروپاییها مسئولیت حفظ هرگونه صلح حاصلشده از مذاکرات دولتش را برعهده بگیرند. اوکراین اعلام کرده که آماده پذیرش آتشبس است، در حالی که روسیه گفته برای تصمیمگیری نهایی نیازمند دریافت پاسخ به پرسشهای متعدد خود است.
کشورهای اروپایی میگویند آمادهاند نقش خود را افزایش دهند، اما احتمالا نیازمند تضمینهایی از سوی ایالات متحده هستند تا در صورت اعزام به اوکراین، حمایتهای لجستیکی و اطلاعاتی و همچنین پشتیبانی نظامی دریافت کنند. ترامپ تاکنون از ارائه چنین تضمینهایی خودداری کرده است.
برخی از وزیران دفاع کشورهای عضو ناتو هنگام ورود به نشست گفتند که پیش از تصمیمگیری درباره مشارکت در این نیرو، نیازمند شفافیت بیشتری درباره مسائلی همچون ماموریت دقیق نیرو و قواعد درگیری آن هستند.
پال جانسون، وزیر دفاع سوئد، گفت: «امکان مشارکت سوئد را رد نمیکنم، اما پرسشهای زیادی وجود دارد که پاسخ آنها باید برایمان روشن شود.»
روبن برکلمنس، وزیر دفاع هلند، نیز اظهار داشت: «مهم است که درباره نحوه عملکرد این نیرو در سناریوهای مختلف، از جمله در صورت هرگونه تشدید تنش از سوی روسیه، و همچنین درباره همکاری احتمالی آن با نیروی ناظر بر آتشبس، گفتوگو شود.»
او افزود: «باید تصویر روشنی از آنچه این ماموریت در بر دارد داشته باشیم، سپس میتوانیم روند تصمیمگیری ملی خود را آغاز کنیم.»
سه منبع سیاسی لبنانی پنجشنبه ۲۱ فروردین به خبرگزاری رویترز گفتند که جوزف عون، رییسجمهوری مورد حمایت آمریکا که در ماه ژانویه با وعده منحصر کردن استفاده از سلاح به دولت در لبنان به قدرت رسید، قصد دارد مذاکراتی را با حزبالله درباره زرادخانه تسلیحاتی این گروه آغاز کند.
به گزارش رویترز، حزبالله بهعنوان یکی از قدرتمندترین گروههای غیردولتی مسلح در جهان، پس از درگیری سال ۲۰۲۴ با اسرائیل که در پی جنگ غزه رخ داد، بهشدت تضعیف شد.
این گروه تلفات سنگینی متحمل شد؛ از جمله کشته شدن رهبران ارشد و هزاران نفر از نیروهایش.
از سوی دیگر سقوط بشار اسد، متحد حزبالله در سوریه نیز ضربهای مضاعف بود که خطوط تامین این گروه از ایران را قطع کرد.
بیشتر بخوانید: تهران و نیروهای نیابتی؛ جمهوری اسلامی چگونه به نقطه انکار رسید؟
فضلالله در یک سخنرانی تلویزیونی گفت: «ما آمادگی خود را برای گفتوگو بهمنظور یافتن یک استراتژی دفاعی برای لبنان اعلام کردهایم.»
او افزود که «هرگونه بحث معنادار» باید بر «مقابله با تجاوزات» اسرائیل و خروج نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان متمرکز باشد: «ما در تماس مستمر با رییسجمهور عون هستیم. هنگامی که او برای گفتوگو دعوت کند و مبانی ملی آن را تعیین کند، ما آمادهایم.»
اسرائیل که در جریان جنگ، نیروهای زمینی خود را به جنوب لبنان اعزام کرد، از عمده این مناطق عقبنشینی کرده است اما در ماه فوریه تصمیم گرفت از پنج موقعیت خارج نشود.
این کشور اعلام کرد قصد دارد بعد از مطمئن شدن از وضعیت امنیتی، در نهایت این مناطق را به نیروهای لبنانی تحویل دهد.
یک مقام ارشد حزبالله چهارشنبه به رویترز گفت که این گروه آماده است با عون درباره تسلیحات خود و خلع سلاح گفتوگو کند؛ مشروط بر اینکه اسرائیل از جنوب لبنان عقبنشینی کرده و به حملات نظامی خود پایان دهد.
ایهاب حماده، نماینده حزبالله در پارلمان لبنان، این گزارش رویترز را رد کرد و گفت: «اگر موضعی داشته باشیم، آن را بهصورت رسمی اعلام میکنیم.»
زرادخانه حزبالله که حجم آن پیش از آخرین درگیری با اسرائیل بیش از ۱۵۰ هزار موشک و راکت برآورد میشد، همواره موضوعی بحثبرانگیز بوده است.
این گروه که استدلال میکند تسلیحاتش «برای بازدارندگی در برابر تهدیدات اسرائیل» ضروری است، همواره درخواستهای منتقدان داخلی برای خلع سلاح را رد کرده و سلاحهای خود را «برای دفاع از کشور» حیاتی میداند.
فضلالله همچنین گزارشهایی را که حاکی از استفاده حزبالله از بندر بیروت برای قاچاق سلاح هستند (این بندر در سال ۲۰۲۰ شاهد یکی از بزرگترین انفجارهای غیرهستهای تاریخ بود) تکذیب کرد.
بیشتر بخوانید: خانواده قربانیان انفجار بندر بیروت خواستار تشکیل یک کمیته حقیقتیاب بینالمللی شدند
رسانههای اسرائیل گزارش دادند حدود ۹۰ نفر از نیروهای ذخیره نیروی هوایی ارتش نامهای اعتراضی را امضا کردهاند که خواستار توقف جنگ در غزه شده است.
امضاکنندگان این نامه گفتهاند که این جنگ «بیشتر در خدمت منافع سیاسی است تا امنیتی».
ارتش تاکید کرده که با اینگونه اقدامات اعتراضی با جدیت برخورد خواهد شد.
رسانههای اسرائیل نوشتند سیاست رسمی ارتش که با حمایت رییس ستاد کل اتخاذ شده، این است که «ارتش باید فراتر از هرگونه اختلاف سیاسی باقی بماند».
بر این اساس، ارتش اجازه نخواهند داد نیروهای ذخیره علیه مدیریت جنگ موضعگیری کنند.
پیش از این و بهدنبال یکی از آخرین حملات اسرائیل به نوار غزه، منابع پزشکی گزارش دادند یک خانه و چادر محل اقامت فلسطینیان در منطقه خان یونس هدف قرار گرفت که پنج نفر کشته و ۲۱ تن دیگر زخمی شدند.
عملیات نظامی اسرائیل در جنوب غزه بهویژه در رفح و خان یونس شدت گرفته و ارتش اسرائیل ساختمانهایی را در منطقه میراج در شمال رفح با مواد منفجره ویران کرده است.
این عملیات در حالی انجام میشود که دولت اسرائیل ۱۳ فروردین اعلام کرد قصد دارد بخشهای وسیعی از جنوب غزه را نیز تحت کنترل درآورد.
اسرائیل پنجشنبه دستور تخلیه این منطقه را صادر کرد و صدها فلسطینی -برخی پیاده، برخی با چرخدستی، دوچرخه یا در ونها و گاریها- خانههای خود را ترک کردند.
شبکه الحدث به تازگی در گزارشهای میدانی خود از ادامه انفجارهای عمدی اسرائیل برای جداسازی دو شهر رفح و خان یونس خبر داده است.
روزنامه گاردین ۱۸ فروردین خبر داد یکی از مطرحترین وکیلان حقوق بشر بریتانیا قرار است شکایتی رسمی علیه ۱۰ شهروند بریتانیایی که در کنار ارتش اسرائیل در غزه جنگیدهاند، به پلیس لندن ارائه دهد که شامل شواهدی درباره «قتل غیرنظامیان و امدادگران» است.
به گزارش این روزنامه، مایکل منسفیلد، وکیل سرشناس، همراه با گروهی از وکلا، یک پرونده ۲۴۰ صفحهای را به واحد جرائم جنگی اسکاتلندیارد تحویل میدهند که شامل اتهاماتی مانند «کشتار هدفمند غیرنظامیان و امدادگران (از جمله با شلیک تکتیرانداز) و حملات کور به مناطق مسکونی، بیمارستانها و دیگر اهداف محافظتشده» است.
در این گزارش که تیمی از وکلا و پژوهشگران بریتانیایی در لاهه آن را تهیه کردهاند، این افراد به «حملات هماهنگ به اماکن تاریخی و مذهبی و جابهجایی اجباری غیرنظامیان» متهم شدهاند.
به دلایل حقوقی، متن کامل گزارش و نام متهمان فعلا منتشر نمیشود.
این گفتوگوها در شرایطی انجام میشود که روابط مسکو و غرب از زمان آغاز تهاجم نظامی روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲، به پایینترین سطح خود از زمان جنگ سرد رسیده است.
تصاویر منتشرشده از سوی خبرگزاری رویترز نشان میدهند چندین خودرو وارد ساختمان کنسولگری روسیه در مرکز استانبول شدهاند.
بر اساس اعلام رسمی، ریاست هیات روسیه در این دور از مذاکرات بر عهده الکساندر دارچیف، سفیر جدید این کشور در واشینگتن است. سوناتا کولتر، معاون دستیار وزیر خارجه ایالات متحده نیز ریاست هیات آمریکا را بر عهده دارد.
به گفته وزارت خارجه روسیه و نیز مقامهای آمریکایی، تمرکز اصلی این گفتوگوها بر بازگرداندن فعالیتهای سفارتخانهها و دفاتر نمایندگی دیپلماتیک به حالت عادی است.
در سالهای اخیر، مشکلات متعدد از جمله محدودیت در صدور و تمدید روادید دیپلماتها، ادعاهای متقابل درباره ایجاد مزاحمت و مصادره اموال دیپلماتیک، باعث اختلال جدی در عملکرد نمایندگیهای رسمی دو کشور شده است.
تامی بروس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، سهشنبه اعلام کرد که مساله جنگ اوکراین در دستور کار این مذاکرات نیست.
او گفت: «این گفتوگوها صرفا درباره فعالیتهای سفارتخانههاست نه درباره عادیسازی کلی روابط دوجانبه. چنین چیزی فقط زمانی ممکن خواهد بود که میان روسیه و اوکراین صلح برقرار شود.»
همزمان با گسترش تحریمها از سوی غرب، روسیه اعلام کرده است که حتی برای پرداخت حقوق دیپلماتهایش در ایالات متحده با دشواری مواجه شده و در مقابل، دیپلماتهای آمریکایی نیز از محدود شدن تحرکشان در خاک روسیه گلایه دارند.
هر دو کشور در سالهای گذشته بارها از ایجاد محدودیت و فشار برای کارمندان سفارتخانهها شکایت کردهاند.
در همین راستا، یکی از محورهای تنش در روابط دو کشور، موضوع اموال دیپلماتیک است.
ایالات متحده تاکنون شش ملک متعلق به دولت روسیه را تحت محدودیت قرار داده که از جمله آنها میتوان به ملک کیلنورث در لانگ آیلند، ویلای موسوم به پایونیر پوینت «داچا» در ایالت مریلند، کنسولگریهای روسیه در سانفرانسیسکو و سیاتل و دفاتر نمایندگی تجاری در واشنگتن و نیویورک اشاره کرد.
با وجود اختلافهای گسترده، انتصاب دارچیف از سوی ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، بهعنوان سفیر جدید این کشور در واشینگتن در ماه گذشته میلادی، از سوی برخی تحلیلگران بهعنوان نشانهای از «تلاش محتاطانه مسکو برای حفظ کانالهای تماس دیپلماتیک» تعبیر شده است.
برخی رسانههای روسیه گزارش دادهاند که در جریان این مذاکرات، موضوع از سرگیری پروازهای مستقیم میان روسیه و ایالات متحده نیز مطرح خواهد شد؛ پروازهایی که پس از آغاز جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲ متوقف شدند.
مقامهای روسیه و آمریکا تاکنون جزییات بیشتری درباره نتایج احتمالی این دور از گفتوگوها ارائه نکردهاند اما ناظران میگویند صرف برگزاری این نشست در مقطع کنونی، «گامی مهم برای جلوگیری از فروپاشی کامل ارتباطات رسمی میان دو قدرت جهانی» به شمار میرود.
