پس از امضای تفاهمنامه بین فرمانده کل نیروی انتظامی و وزیر آموزش و پرورش، شورای هماهنگی تشکلهای صنفی به وزیر هشدار داد که فرهنگیان اجازه نمیدهند مدارس به پادگان تبدیل شوند. طبق این توافق، پای پلیس از جمله برای تحمیل حجاب اجباری به دانشآموزان در مدارس باز میشود.
محمد حبیبی، سخنگوی شورای تشکل صنفی فرهنگیان، دوشنبه اول اردیبهشت با اشاره به اینکه علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش در دولت مسعود پزشکیان خود را سرباز احمدرضا رادان، فرمانده کل انتظامی کشور نامیده، نوشت: «شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران با شدیدترین لحن این موضع تحقیرآمیز و نگرانکننده را محکوم میکند.»
حبیبی با تاکید بر اینکه وزارت آموزش و پرورش، ملک شخصی وزیر یا میدان رژه نیروهای نظامی نیست، هشدار داد: «ورود احتمالی نیروی انتظامی به حریم امن مدارس، اقدامی آشکارا غیرقانونی، سرکوبگرانه و ناقض حقوق دانشآموزان و معلمان است.»
او با تاکید بر اینکه آموزش را نمیتوان با باتوم و تهدید مدیریت کرد، افزود: «ما به وزیر آموزش و پرورش هشدار میدهیم که وظیفهاش دفاع از حرمت معلمان و امنیت روانی دانشآموزان است، نه فرمانبری از نهادهای نظامی. فرهنگیان سراسر کشور اجازه نخواهند داد مدارس به پادگان تبدیل شوند.»
رسانههای ایران یکشنبه ۳۱ فروردین گزارش دادند که با تفاهمنامه مشترکی که میان فرمانده کل انتظامی کشور و وزیر آموزش و پرورش به امضا رسید به نیروهای نظامی اختیاراتی در امر آموزش داده شده و آنها میتوانند برای تحمیل حجاب به دانشآموزان در مدارس اقدام کنند.
کاظمی در مراسم انعقاد این تفاهمنامه خود را «با افتخار» سرباز رادان خواند و از «حجاب و عفاف» به عنوان یکی از آسیبهای فرهنگی امروز کشور که باید درباره آن کار فرهنگی انجام شود، نام برد.
رادان که بهعنوان یکی از مهمترین عوامل نقض حقوق بشر در ایران تحت تحریمهای اتحادیه اروپا، آمریکا و کاناداست نیز گفت: «این تعامل بسیار خوب بین دو دستگاه یعنی انتظامی و آموزش و پرورش کافی نیست. اگر آن را کافی و وافی بدانیم به غفلت سوم دچار شدهایم و باز در غفلت سوم هم غافلگیر خواهیم شد.»
رقیه رضایی، عضو تحریریه ایرانوایر در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت: «در عین اینکه این تفاهمنامه و پلیسی و نظامی کردن مدارس خیلی دردناک است و قرار است فشارهایی را بر نوجوانان ما اعمال کند، اما این موضوع نشاندهنده یک نوع پذیرش شکست حاکمیت در خصوص تحمیل حجاب اجباری است.»
محمود بهشتی لنگرودی، معلم، فعال مدنی و زندانی سیاسی سابق، دوشنبه اول اردیبهشت در واکنش به این خبر در شبکه اجتماعی ایکس خطاب به وزیر آمورش و پرورش نوشت: «هرگونه تفاهم که پای نیروهای انتظامی و امنیتی را به مدارس باز کند، موجب سلب امنیت روانی دانشآموزان و معلمان خواهد شد.»
او اضافه کرد: «مدرسه جای باتوم و قوای قهریه نیست. کار فرهنگ را به سرهنگ نسپارید. دودش به چشم خودتان خواهد رفت.»
سایت حقوق بشری هرانا نیز از این تفاهمنامه میان آموزش و پرورش و نیروی انتظامی به عنوان گامی دیگر در مسیر تحمیل حجاب به دانشآموزان نام برد.
مرکز مشاوره حقوقی دادبان هم در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «این به معنی تشدید فشار بر دانشآموزان دختر است.»
طاهره نقیئی، دبیرکل سازمان معلمان ایران هم با انتشار مطلبی در شبکه ایکس خواستار انتشار متن کامل تفاهمنامه فرمانده نیروی انتظامی و وزیر آموزش و پرورش شد.
امضای این تفاهمنامه میان وزارت آموزش و پرورش و فرمانده کل انتظامی کشور به خوبی نشان میدهد که جمهوری اسلامی قصد دارد برنامههای تازهای برای کنترل و سرکوب هر چه بیشتر دانشآموزان در پیش بگیرد.
این موضوع در کنار سابقه نیروهای انتظامی جمهوری اسلامی در سرکوب مردم و برخوردهای خشن با شهروندان معترض، زنگخطری برای افزایش موارد نقض حقوق دانشآموزان در مدارس ایران است.
فشار و تلاش حکومت برای امنیتیسازی مدارس و کنترل و سرکوب دانشآموزان معترض و معلمان و فعالان صنفی در دو دهه گذشته سابقهای طولانی داشته است.
در یکی از تازهترین نمونهها، در چهارم فروردین، خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، در گزارشی به ضرورت نصب دوربین در کلاسهای درس مدارس پرداخت و نوشت که این موضوع به یکی از مسائل چالشبرانگیز میان مسئولان وزارت آموزش و پرورش تبدیل شده است.
این فشارها از زمان آغاز خیزش «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱ بر معلمان و دانشآموزان معترض به سیاستهای جمهوری اسلامی شدت گرفته است.
گاردین یکشنبه ۳۱ فروردین و یک روز پس از برگزاری دور دوم مذاکرات جمهوری اسلامی و آمریکا در ایتالیا، نوشت به گفته مقامهای آمریکایی، مذاکرات غیرمستقیم چهار ساعته میان تهران و واشینگتن در رم، پیشرفت قابلتوجهی داشت. قرار است در روزهای آینده گفتوگوهای فنی بیشتری در ژنو برگزار شود و شنبه آینده، نشست دیپلماتیک دیگری در سطح بالا در عمان انجام گیرد.
استیون ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه، خواهان نهایی شدن توافق ظرف ۶۰ روز است، اما این موضوع احتمالا با مقاومت عباس عراقچی روبهرو خواهد شد؛ کسی که معتقد است سطح بیاعتمادی و پیچیدگی فنی گفتوگوها، رسیدن سریع به توافق را بعید میسازد.
انتقال یا نابودی ذاخایر اورانیوم غنیشده
بهنوشته گاردین، دو مسئله چالشبرانگیز اصلی در مذاکرات، محل نگهداری یا نابودی ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران و تضمینهای خارجی است که در صورت نقض توافق از سوی آمریکا میتوان به تهران داد.
جمهوری اسلامی به دنبال رفع تحریمها در ازای کنترل برنامه هستهای خود تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی و خواهان ضمانتهایی است که در صورت خروج دوباره آمریکا از توافق یا نقض آن، پیامدهایی برای واشینگتن در پی داشته باشد.
تهران همچنین خواهان نگهداشتن ذخایر اورانیوم خود در داخل ایران است، اما آمریکا با این موضوع مخالفت کرده و خواستار نابودی این ذخایر یا انتقال آنها به کشوری ثالث، مانند روسیه شده است.
محمد امرسی، عضو هیئت مشاوران اندیشکده ویلسون در واشینگتن، به گاردین گفت: «از نگاه ایران، پیامهای متناقضی در شبکههای اجتماعی و مصاحبهها درباره این مطرح شده بود که آمریکا خواهان حذف کامل برنامه هستهای ایران است؛ در حالی که این موضوع اصلا با آنچه عراقچی پذیرفته بود، تطابق نداشت.»
او افزود: «بنابراین نخستین اطمینانخاطر این بود که اهداف آمریکا گسترش نیافته است. اگر عراقچی این اطمینان را دریافت نمیکرد، احتمالا کل روند مذاکره جمع میشد و بلافاصله پایان مییافت.»
تضمینهایی برای توافق
در مورد تضمینها، تهران معتقد است تنها توافق امن، معاهدهای است که به تصویب کنگره آمریکا برسد، اما به عراقچی گفته شده با توجه به نفوذ شدید حامیان اسرائیل در کنگره، نمیتوان مطمئن بود که ترامپ بتواند چنین توافقی را به تصویب برساند.
گزینه دیگر آن است که آمریکا متعهد شود در صورت خروج از توافق، خسارتهای مالی ایران را جبران کند.
پیشتر نیز جمهوری اسلامی پیشنهاد جریمه مالی را مطرح کرده بود، اما در نبود یک معاهده رسمی، سازوکار اجرایی چنین بندی همچنان دشوار است.
در همین زمینه: مذاکرات هستهای ایران و آمریکا محکوم به شکست است
گزینه سوم، آن است که در صورت نقض توافق از سوی آمریکا، روسیه اختیار داشته باشد ذخایر اورانیوم با غنای بالایی را که از ایران تحویل گرفته، به تهران بازگرداند.
به این ترتیب تهران بهعنوان طرف ناقض توافق شناخته نشده و مجازات هم نخواهد شد.
بهنوشته گاردین، چنین ترتیبی میتواند نقشی کلیدی به روسیه در آینده روابط آمریکا و ایران بدهد و همزمان، آلمان، فرانسه و بریتانیا را که ضامنهای توافق هستهای برجام بودهاند، از معادله کنار بگذارد.
گاردین در عین حال تاکید کرده که نه جمهوری اسلامی و نه آمریکا تمایلی به حفظ نقشی عمده برای سازمان ملل در توافق آینده ندارند.
برخی رم را محل مهمی برای این مذاکرات میدانند، چراکه در صورت شکست گفتوگوها، جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا که بهترین روابط را با ترامپ دارد، میتوانست نقشی نجاتبخش ایفا کند.
گاردین تاکید کرد که اکنون فشار زیادی بر ترامپ و ویتکاف وجود دارد تا دستکم در یکی از سه محور مذاکراتی که واشینگتن درگیر آن است یعنی «ایران - آمریکا»، «حماس - اسرائیل» و «روسیه – اوکراین» به نتیجهای ملموس برسند.
یک منبع آگاه به گاردین گفته است از میان این سه محور، ایران بازیگر «عاقلتر و محاسبهگرتری» بوده و احتمال توافق با آن بیشتر است.