حمله پهپادی روسیه به اوکراین و تعویق نشست لندن؛ ۹ نفر کشته شدند
به گفته مقامهای رسمی، حمله پهپادی روسیه به شهر مارهانتس در منطقه دنیپروپتروفسک اوکراین، دستکم ۹ کشته بر جا گذاشت. همزمان نشست صلح اوکراین در لندن با حضور وزیران خارجه به تعویق افتاد.
به گفته مقامهای رسمی، حمله پهپادی روسیه به شهر مارهانتس در منطقه دنیپروپتروفسک اوکراین، دستکم ۹ کشته بر جا گذاشت. همزمان نشست صلح اوکراین در لندن با حضور وزیران خارجه به تعویق افتاد.
نشست صلح اوکراین که قرار بود امروز (چهارشنبه سوم اردیبهشت) در لندن برگزار شود و میزبانی آن را دیوید لامی، وزیر خارجه بریتانیا برعهده داشته باشد، به تعویق افتاده و به گفتوگوهای رسمی در سطح مقامهای دولتی تنزل یافته است؛ گفتوگوهایی که پشت درهای بسته و بدون حضور رسانهها انجام خواهد شد.
وزارت خارجه بریتانیا در بیانیهای اعلام کرد: «نشست صلح اوکراین با حضور وزیران خارجه که قرار بود امروز برگزار شود، به تعویق افتاده است. گفتوگوها در سطح مقامهای رسمی ادامه خواهد داشت اما این جلسات رسانهای نخواهند بود.»
روسیه چهارشنبه در حملهای پهپادی به اتوبوسی که کارگران را در شهر مارهانتس اوکراین جابهجا میکرد، ۹ نفر را کشت. به گفته مقامهای رسمی، این حمله بخشی از موجی از حملات بود که زیرساختهای غیرنظامی در شرق، جنوب و مرکز اوکراین را هدف قرار داد.
میکولا لوکاشوک، رییس شورای منطقه دنیپروپتروفسک، در پیامی در تلگرام نوشت: «روسها به اتوبوسی که کارکنان یک شرکت را به محل کارشان در مارهانتس میبرد، حمله کردند.»
سرگیی لیساک، فرماندار منطقه دنیپروپتروفسک که شهر مارهانتس در بخش مرکزی-جنوبی اوکراین در آن واقع شده، اعلام کرد در این حمله ۹ نفر کشته و دستکم ۳۰ نفر زخمی شدهاند.
ایهور ترخووف، شهردار خارکیف نیز در تلگرام گفت در پی حمله پهپادی روسیه به دومین شهر بزرگ اوکراین، آتشسوزیهای گستردهای در این شهر رخ داده است.
یگانهای پدافند هوایی هم برای دفع حملات در منطقه کییف وارد عمل شدهاند اما گزارشی از خسارات احتمالی منتشر نشده است.
دامنه این حملات باعث شد ساکنان کییف و نیمه شرقی اوکراین برای چندین ساعت در طول شب بیدار بمانند.
روسیه هنوز واکنشی به انتشار خبر این حملات نشان نداده است اما وزارت دفاع این کشور اعلام کرد یگانهای پدافند هوایی، شبانه ۱۱ پهپاد اوکراینی را در چندین منطقه روسیه و همچنین بر فراز شبهجزیره کریمه منهدم کردهاند. فرمانداران محلی گفتند هیچ گزارشی از خسارات فوری وجود ندارد.
این حملهها در حالی صورت گرفت که هم ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه و هم ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، اعلام کردهاند مایل به مذاکره بر سر توافقی هستند که حمله به زیرساختهای غیرنظامی را ممنوع کند: پوتین میگوید آماده مذاکرات مستقیم صلح با اوکراین است
در صورت برگزاری مذاکرات دوجانبه، این نخستین گفتوگوی مستقیم میان دو طرف از روزهای ابتدایی جنگ خواهد بود؛ جنگی که در فوریه ۲۰۲۲ با تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین آغاز شد.
نشست لندن درباره جنگ اوکراین
قرار بود مقامهای اروپایی و آمریکایی چهارشنبه در لندن با هیاتی از اوکراین برای ادامه مذاکرات صلح دیدار کنند.
وبسایت اکسیوس گزارش داده بود که در این دیدار، واشینگتن انتظار دارد اوکراین به چارچوبی برای صلح پاسخ دهد که «مستلزم پذیرش اشغال روسیه از سوی کییف» است.
رویترز گزارش داد مقامهای ایالات متحده، اوکراین و کشورهای اروپایی درباره راههای پایان دادن به جنگ گفتوگو خواهند کرد.
این مذاکرات در شرایطی انجام میشود که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، هشدار داده است اگر پیشرفتی حاصل نشود، واشینگتن ممکن است از تلاشها برای رسیدن به توافق صلح کنارهگیری کند.
بیشتر بخوانید: آکسیوس: ترامپ در محافل خصوصی از بنبست در مذاکرات روسیه و اوکراین ابراز خشم کرده بود
قرار بود ژنرال کیت کلاگ، نماینده ویژه ترامپ در امور اوکراین در نشست لندن حاضر باشد. تامی بروس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، سهشنبه به خبرنگاران گفت که مارکو روبیو، وزیر خارجه، برخلاف اعلام اولیه، در این مذاکرات شرکت نخواهد کرد.
این امر میتواند یکی از دلایل تعویق نشست لندن بوده باشد.
مشخص نیست غیبت روبیو نشانه کاهش انتظارات آمریکا از نتیجه این مذاکرات است یا نه؛ بهویژه پس از آنکه ترامپ یکشنبه گفت امیدوار است مسکو و کییف همین هفته به توافق برسند.
به نوشته رویترز، تنها تعداد کمی از دیپلماتها چنین پیشرفتی را در این مرحله واقعبینانه میدانند زیرا همچنان شکافهای عمدهای باقی مانده است.
یکی از سخنگویان کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، گفت: «توپ اکنون در زمین روسیه است ... ما بهروشنی از تلاشهای رییسجمهوری ترامپ برای آوردن صلح و درخواست اوکراین برای تعهد روسیه به یک آتشبس کامل حمایت میکنیم.»
از پاریس تا لندن؛ تلاش برای از بین بردن شکافها
قرار بود نشست لندن دنباله گفتوگویی مشابه در پاریس در هفته گذشته باشد که در آن مقامهای آمریکا، اروپا و اوکراین درباره راههای رسیدن به صلح مذاکره کردند.
به گفته دیپلماتهای اروپایی، هدف آن نشست، نزدیک کردن موضع واشینگتن به موضع اروپاییها و کییف بود اما چندین منبع آگاه به رویترز گفتند برخی از پیشنهادهای ایالات متحده برای اروپا و اوکراین غیرقابل قبول بوده و باعث تداوم شکاف در مواضع شده است.
روبیو هفته گذشته گفته بود چارچوب پیشنهادی آمریکا در پاریس با استقبال مواجه شده اما به نوشته رویترز، از جمله مفاد این چارچوب، «به رسمیت شناختن الحاق غیرقانونی کریمه از سوی روسیه بود» - موضوعی که از نگاه اروپا و اوکراین «کاملا مردود» است.
به گفته دیپلماتها، علاوه بر کریمه، یکی دیگر از موارد اختلاف، اصرار روسیه بر لغو تحریمهای اتحادیه اروپا پیش از پایان مذاکرات است؛ چیزی که اروپا با آن بهشدت مخالفت میکند.
ژان-نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، سهشنبه گفت که کشورهای اروپایی در نشست هفته گذشته فهرستی از موارد «غیرقابل مذاکره» خود را به ایالات متحده ارائه کردهاند و احتمال رسیدن به توافق در همین هفته را پایین دانستند.
یکی از دیپلماتهای اروپایی به رویترز گفت: «امید ما این است که در لندن با نوعی از توافق اولیه روند واقعی مذاکرات آغاز شود. در نهایت اوکراین هم باید چیزی روی میز بگذارد.»
بر اساس گزارش دیپلماتهای اروپایی، آمریکا هفته گذشته پیشنهاد داده بود یک منطقه بیطرف در اطراف نیروگاه هستهای زاپوریژیا - که در خاک اشغالی اوکراین قرار دارد - ایجاد شود.
زلنسکی سهشنبه اعلام کرد آماده است برای بازسازی این نیروگاه با ایالات متحده همکاری کند.
برخی از پیشنهادهای واشینگتن ممکن است با مخالفت مسکو مواجه شود.
دو دیپلمات به رویترز گفتند که آمریکا دیگر از درخواست روسیه برای خلع سلاح اوکراین حمایت نمیکند و همچنین مخالفتی با مشارکت نیروهای اروپایی در تضمینهای امنیتی آینده برای اوکراین ندارد.
از زمان روی کار آمدن ترامپ در ژانویه، سیاست خارجی آمریکا بهطور گسترده تغییر کرده است. ترامپ همزمان با فشار به اوکراین برای پذیرش آتشبس، بسیاری از اقدامات دولت جو بایدن علیه روسیه را نیز کاهش داده است.
ترامپ بارها گفته که قصد دارد تا ماه می توافقی برای آتشبس در اوکراین منعقد کند و تاکید کرده آمریکا باید به جنگی پایان دهد که دهها هزار نفر را به کام مرگ کشانده و خطر رویارویی مستقیم ایالات متحده با یک قدرت اتمی (روسیه) را افزایش داده است.
به نوشته رویترز، در اروپا نگرانیها نسبت به نزدیکی فزاینده دولت ترامپ به مسکو افزایش یافته؛ بهویژه پس از شکست تلاشهای پیشین ترامپ برای آتشبس.
افسران ارشد این اسکادران، این اسناد محرمانه را با یک اپلیکیشن چینی کاماسکنر، که سابقا به دلیل مسائل امنیتی از فروشگاه گوگل حذف شده بود، اسکن کردند و در سامانهای موسوم به «کلیک پورتال» آپلود کردند.
در میان این اسناد، فایلهایی با محتوای بسیار حساس مربوط به اسکادران ۶۹ نیروی هوایی مشاهده شده که سرهنگ دوم «ام»، فرمانده وقت اسکادران آن را تهیه و بارگذاری کرد.
این سامانه که برای مدیریت اطلاعات غیرمحرمانه طراحی شده، بهصورت اشتباه شامل بارگذاری اسناد محرمانه نیز شده و این اسناد برای صدها هزار نفر از نیروهای ذخیره، سربازان پیشین و داوطلبان قابل دسترسی بودهاند.
این اسناد شامل گزارشهای داخلی، بررسیهای ایمنی، زمانبندیهای تمرینات نظامی و حتی جلسات توجیهی آمادگی رزمی پیش از حمله احتمالی به ایران بوده است.
اگرچه هنوز گزارشی از سواستفاده از این اطلاعات در دست نیست، اما پس از افشای ماجرا در روزنامه هاآرتص، این اسناد حذف شده و بر اساس این گزارش، رییس واحد امنیت اطلاعات ارتش اسرائیل یک بررسی داخلی را درباره آن آغاز کرده است.
ستاد سخنگوی ارتش اسرائیل هم در واکنش به این گزارش اعلام کرد که این رخنه امنیتی «موضوعی جدی» بوده و بهسرعت به آن رسیدگی شده است.
به گفته ارتش، تمامی فایلهای حساس از سامانه حذف شده و تحقیقات جامعی با همکاری نیروی هوایی در حال انجام است.
سامانه کلیک؛ پروژه تحول دیجیتال ارتش اسرائیل
این سامانه بخشی از پروژه تحول دیجیتال ارتش اسرائیل در سالهای اخیر بوده و با همکاری شرکت مایکروسافت توسعه یافته است و امکاناتی چون تماس ویدیویی، ایجاد سند، گفتوگو و اشتراکگذاری فایل را فراهم میکند و از آن برای کاربردهای روزمره سربازان، مانند گرفتن نوبت، حملونقل، و ارسال فرمهای اداری استفاده میشود.
اگرچه اعلام شده بود که این سامانه فقط برای اطلاعات غیرمحرمانه طراحی شده، بررسی هاآرتص نشان داد که سربازان ترخیصشده نیز به آن دسترسی دارند و حتی از خارج کشور، مثلا با استفاده از ویپیان از روسیه، میتوان به آن وارد شد.
این اسناد در وبسایت داخلی یگانها در پرتال کلیک بارگذاری شده بودند، اما تنها دو وبسایت از بین دهها وبسایت یگانهای نیروی هوایی به اشتباه بهصورت عمومی قابل دسترسی بودند. طبق مقررات، فقط اطلاعات «غیرمحرمانه» باید در این سامانه بارگذاری شود.
نقص دستهبندی اسناد
کارشناسان امنیتی اسرائیلی معتقدند برخی از این اسناد باید با درجه «محرمانه» یا حتی «کاملا محرمانه» طبقهبندی میشدند.
یکی از کارشناسان امنیتی به هاآرتص گفت: «این مساله دو اصل اساسی امنیت اطلاعات ارتش را نقض میکند: تفکیک اطلاعات و محرمانگی.»
با این حال، برخی مقامات ارتش گفتهاند طبقهبندی صحیح این اسناد «محدود» بوده و واژه «محرمانه» به اشتباه روی ارائهها درج شده است.
یگان ۶۹ که در حمله به نصرالله شرکت داشته، یکی از زبدهترین یگانهای نیروی هوایی است و فرماندهان آن معمولا برای سمتهای ارشد ارتش پرورش مییابند. ژنرال تومر بار، فرمانده کنونی نیروی هوایی، از فرماندهان پیشین همین یگان بودهاند.
وبسایت یگان ۱۶۶ نیز بهصورت عمومی قابل دسترسی بوده، اگرچه تنها یک فایل غیرمحرمانه در آن یافت شده است.
در پرتال کلیک، اسنادی از سایر واحدهای ارتش مانند ستاد الجون در فرماندهی جبهه داخلی و گزارشهای تحقیقاتی اداره منابع انسانی نیز با درجه «محدود» بارگذاری شدهاند.
ویتکاف تا کنون سه دیدار طولانی با پوتین درباره چشمانداز پایان جنگ در اوکراین برگزار کرده است.
بنا بر اعلام کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، ترامپ صبح سهشنبه با ویتکاف دیدار کرد. لیویت افزود: «ترامپ خواستار صلح است، او میخواهد این جنگ پایان یابد.» او افزود ترامپ از هر دو طرف درگیری ناامید شده است.
یوری اوشاکوف، مشاور سیاست خارجی کرملین نیز تایید کرده است ویتکاف این هفته به مسکو سفر خواهد کرد.
این دیدار در حالی برگزار میشود که قرار است چهارشنبه، سوم اردیبهشت ماه مذاکراتی درباره جنگ اوکراین در لندن آغاز شود.
بنا بر اعلام تامی بروس، سخنگوی وزارت خارجه ایالات متحده، مارکو روبیو، وزیر خارجه این کشور، با وجود برنامهریزی قبلی، در مذاکرات لندن شرکت نخواهد کرد.
بروس در نشستی خبری به خبرنگاران گفت ژنرال کیث کلوگ، فرستاده ترامپ، در این نشستها در لندن حضور خواهد داشت.
مذاکرات لندن، که قرار است مقاماتی از ایالات متحده، بریتانیا، فرانسه، آلمان و اوکراین را گرد هم آورد، در بحبوحه تلاشهای دیپلماتیک فشرده به رهبری آمریکا برای یافتن راهی جهت پایان دادن به جنگ روسیه با اوکراین برگزار میشود.
پوتین آماده مذاکره، آمریکا آماده به رسمیت شناختن مالکیت روسیه بر کریمه
در همین حال، به گزارش فایننشال تایمز در روز سهشنبه، پوتین پیشنهاد داده است که تهاجم خود به اوکراین را در امتداد خط مقدم کنونی متوقف کند تا به توافقی صلحآمیز با ترامپ دست یابد.
به گزارش رویترز، منابع متعدد به این خبرگزاری گفتهاند هفته گذشته آمریکا پیشنهاد به رسمیت شناختن الحاق کریمه به روسیه را مطرح کرده است.
به گزارش فایننشال تایمز، به نقل از سه فرد آگاه از مذاکرات، پوتین در دیدار با ویتکاف در سنپترزبورگ به او گفته است مسکو میتواند از ادعاهای خود بر بخشهایی از چهار منطقه نیمهاشغالی اوکراین که همچنان تحت کنترل کییف هستند، چشمپوشی کند.
زلنسکی: اوکراین آماده است با روسیه در هر قالبی گفتوگو کند
زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، نیز گفته است که خوشحال خواهد شد اواخر این هفته در مراسم خاکسپاری پاپ فرانسیس با ترامپ دیدار کند.
زلنسکی در گفتوگو با خبرنگاران در کییف، پایتخت اوکراین، گفت که اوکراین آماده است پس از برقراری آتشبس و توقف درگیریها بین نیروهای کییف و مسکو، در هر قالبی با روسیه مذاکره کند.
زلنسکی همچنین در نشستی خبری به خبرنگاران گفت که هیات اوکراینی که چهارشنبه، سوم اردیبهشت ماه، با مقامات کشورهای غربی در لندن دیدار خواهد کرد، اختیار دارد درباره آتشبس کامل یا جزئی گفتوگو کند.
او در دفتر ریاستجمهوری تاکید کرد: «ما آمادهایم ثابت کنیم که پس از آتشبس، در هر قالبی برای مذاکره حاضر خواهیم شد تا بنبستی ایجاد نشود.»
زلنسکی همچنین هشدار داد: «نمیتوان انتظار داشت توافق به سرعت حاصل شود.»
او به مسائل بسیار پیچیدهای مانند قلمرو، تضمینهای امنیتی و عضویت اوکراین در ائتلاف نظامی ناتو اشاره کرد.
اوکراین کنترل کریمه از سوی روسیه را به رسمیت نمیشناسد
او تاکید کرد که اوکراین در هیچ توافقی کنترل حقوقی شبهجزیره کریمه از سوی مسکو را به رسمیت نخواهد شناخت، زیرا چنین اقدامی مغایر با قانون اساسی اوکراین است. روسیه در سال ۲۰۱۴ کریمه را تصرف و سپس آن را ضمیمه خاک خود کرد.
زلنسکی افزود که اوکراین آماده همکاری با ایالات متحده برای بازگرداندن فعالیت نیروگاه هستهای عظیم زاپوریژیا، که تحت اشغال روسیه است، خواهد بود. با این حال، او خاطرنشان کرد که هنوز پیشنهادی رسمی از واشینگتن در این باره دریافت نکرده است.
تغییر لحن زلنسکی علیه چین
همزمان با تمام این رخدادها، زلنسکی، اعلام کرد که اتباع چینی در یک سایت تولید پهپاد در روسیه مشغول به کار هستند. او گفت که ممکن است مسکو فناوری پهپاد را از چین سرقت کرده باشد.
زلنسکی این اظهارات را، چند روز پس از آنکه مدعی شد چین برای روسیه تسلیحات و مهمات تامین میکند، بیان کرد. این اولین بار بود که او پکن را به ارائه کمک نظامی مستقیم به مسکو متهم کرد؛ اتهامی که چین به شدت آن را رد میکند.
حال زلنسکی با اشاره به این احتمال که روسیه ممکن است بدون اطلاع پکن به فناوری پهپاد چین دست یافته باشد، لحن خود را کمی نرم کرده است.
موج اتهامات اوکراین علیه چین، در روزهای اخیر بهویژه زمانی که آمریکا برای پایان دادن به جنگ روسیه در اوکراین تلاش میکند، قابل توجه است. چراکه سطح تنش چین و آمریکا به ویژه با آغاز ریاست جمهوری ترامپ، افزایش یافته است.
زلنسکی اواسط فروردین گفته بود روسیه از طریق شبکههای اجتماعی اتباع چینی را برای جنگ در نیروهای مسلح خود جذب میکند و مقامات پکن از این موضوع آگاه هستند.
پس از رد این اظهارات زلنسکی از سوی چین، زلنسکی در نشست خبری دوم اردیبهشت ماه اعلام کرد به مقامات دستور داده اطلاعات مربوط به یافتههای خود را از طریق کانالهای رسمی به دولت چین ارسال کنند.
او گفت: «بهطور جداگانه، از سرویس امنیتی اوکراین خواستم اطلاعات جامعتری درباره اتباع چینی که در کارخانه پهپاد سازی کار میکنند به طرف چینی منتقل کند.»
تاکنون هیچ اظهارنظری از سوی روسیه یا چین در این باره منتشر نشده است.