دولت سوئد روز جمعه از جمهوری اسلامی خواست احمدرضا جلالی، پژوهشگر ایرانی-سوئدی که نه سال پیش در تهران بازداشت و به اعدام محکوم شده است را فورا آزاد کند. این درخواست پس از آن مطرح شد که جلالی با انتشار پیامی از زندان هشدار داد که به نقطهی فروپاشی رسیده است.
ماریا مالمر استنرگارد، وزیر خارجه سوئد، با انتشار بیانیهای که در شبکه ایکس منتشر شد، با اشاره به نهمین سالگرد بازداشت این پژوهشگر زندانی در ایران نوشت: «ما پس از آنکه نشانههای بسیار نگرانکنندهای از وخامت وضعیت جسمانی او دریافت کردیم، در ماه مارس سفیر ایران را بهطور اضطراری به وزارت خارجه سوئد احضار کردیم. دولت سوئد خواستار آزادی فوری احمدرضا جلالی به دلایل انساندوستانه است تا او بتواند هرچه زودتر به خانوادهاش بپیوندد.»
احمدرضا جلالی در نهمین سالگرد بازداشت خود در ایران، با ارسال پیامی از زندان اوین، از نخستوزیر سوئد و پارلمان اروپا درخواست کمک کرد.
جلالی در پیام صوتی خود گفته است: «در آستانه فروپاشی هستم. سه هزار و ۲۸۸ روز رنج و تهدید به اعدام، ناکارآمدی کلمات و محکومیتهای لفظی را نشان داده است.»
جلالی در ادامه با اشاره به بیمسئولیتی مقامات سوئدی گفته است: «اگر من اینجا، بر اثر اعدام یا بر اثر بیماری بمیرم، مقاماتی هم که طی این سالها نسبت به وضعیت من بیتفاوت و بیاعتنا بودند و در زمانی که میتوانستند مرا به خانه بازگردانند، مرا رها کردند، در مرگ من مسئول هستند.»
جلالی در جریان یکی از سفرهایش به ایران که به دعوت دانشگاههای تهران و شیراز انجام شد، پس از شرکت در همایشهای علمی در ۵ اردیبهشت ۱۳۹۵ بازداشت و به «جاسوسی» متهم شد. بعدتر در ۲۹ مهر ۱۳۹۶ ابوالقاسم صلواتی، از قضات بدنام دادگاه انقلاب در تهران برای او حکم اعدام صادر کرد و از آن زمان در زندان اوین نگهداری میشود.
جلالی بارها اتهام جاسوسی را رد کرده و گفته پروندهسازی و صدور حکم اعدام برای او به دلیل «نپذیرفتن درخواست همکاری با سپاه پاسداران و جاسوسی از کشورهای غربی» صورت گرفته است.
بیشتر بخوانید: انتقاد احمدرضا جلالی از دولت سوئد: در میان این شرایط وحشتناک و با خطر اعدام رها شدهام
تبادل زندانیان؛ جلالی نادیده گرفته شد
او در پیام صوتی تازه خود، همچنین از تبادل زندانیان میان ایران و بلژیک و ایران و سوئد انتقاد کرد و گفت: «در هر دو رویداد، من به عنوان یک ابزار چانهزنی استفاده شدم، اما بدون اینکه مبادله شوم و به صورت تبعیضآمیزی، در جریان مبادلهی اسدی و نوری با زندانیان بلژیکی و سوئدی در ایران، جا گذاشته شدم.»
بر اساس توافق تبادل زندانیان که سال گذشته در ماه ژوئن انجام شد، سوئد یک مقام پیشین ایرانی محکوم به جنایات جنگی به نام حمید نوری را به ایران بازگرداند. در مقابل، جمهوری اسلامی دو شهروند سوئدی به نامهای یوهان فلودروس، دیپلمات اتحادیه اروپا، و سعید عزیزی که به اتهام جاسوسی برای اسرائیل بازداشت شده بودند، را آزاد کرد.
۲۹ خرداد ۱۴۰۳ و پس از این مبادله، جلالی با ارسال پیامی صوتی از زندان اوین، از اولف کریسترسون، نخستوزیر سوئد انتقاد کرد و گفت دولت این کشور او را «بیپناه» به حال خود رها کرده است.
بیشتر بخوانید: احمدرضا جلالی، ایرانی-سوئدی محکوم به اعدام، در زندان شرایط جسمی نامناسبی دارد
جلالی در این فایل صوتیِ حدودا چهار دقیقهای، کریسترسون را خطاب قرار داد و از او خواست «شجاعانه و مسئولانه» با پسر و دیگر اعضای خانواده این زندانی در برابر دوربینهای تلویزیونی دیدار کند.
جلالی از نخستوزیر سوئد خواست به پسرش بگوید چرا او را در زندان اوین به حال خود رها کرده و در صورت اعدام این زندانی، برای پسرش چه کار خواهد کرد.
این پزشک و پژوهشگر افزود: «بیصبرانه در انتظار شنیدن این موضوع هستم که شما به تصمیمات خود اعتماد دارید و میتوانید در کنار پسرم، به صراحت با رسانهها گفتوگو کنید.»
آمارهای منتشر شده از سوی انجمن پسته ایران نشان میدهد که در اسفندماه سال ۱۴۰۳، در مجموع ۱۵ هزار و ۵۷۵ تن پسته صادر شده است، این رقم در پایان دوره شش ماهه منتهی به اسفند ماه، برابر ۱۲۰ هزار و ۶۱۰ تن بود.
این آمار نشان میدهد صادرات پسته ایران در دوره شش ماهه نسبت به زمان مشابه در سال ۱۴۰۲، که صادرات ایران ۶۷ هزار و ۲۲۹ تن بود، دوبرابر و نسبت به شش ماه منتهی به اسفند ماه ۱۴۰۱ که صادرات پسته ایران ۳۷ هزار و ۱۰۰ تن بود، تقریبا سه برابر شده است.
«شکلات دبی» پدیدهای جدید است که با کمک شبکههای اجتماعی و برندسازی قدرتمند در سال گذشته محبوبیت بالایی پیدا کرده است. در این محصول از حجم بالایی پسته استفاده میشود و همین امر تقاضا برای پسته را در جهان افزایش داده است.
صادرات پسته به دبی در شش ماه، دو برابر ۱۲ ماه سال قبل
فایننشال تایمز، در گزارشی که ۲۹ فروردینماه منتشر کرد، به افزایش جهانی قیمت پسته اشاره کرد و به نقل از آمار گمرک جمهوری اسلامی نوشت که صادرات پسته ایران به امارات متحده عربی، در شش ماه منتهی به ماه میلادی مارس ۲۰۲۵ ( اسفند ماه ۱۴۰۳) نسبت به کل ۱۲ ماه قبل از آن، ۴۰ درصد افزایش داشته است.
ایران، اکنون پس از آمریکا، دومین تولیدکننده بزرگ پسته در جهان است، اما در سالهای نه چندان دور، اولین صادرکننده پسته در جهان به شمار میرفت. در سالهای اخیر، صادرات پسته ایرانی بهشدت کاهش یافته بود.
چطور تولید و صادرات ایران سقوط کرد؟
تا سال ۱۳۸۶، صادرات پسته ایران بهمراتب بیش از آمریکا بود. این اختلاف گاه دو تا سه برابر بود؛ برای نمونه در سال ۱۳۸۲، در مقابل ۵۴ هزار تن پسته صادراتی آمریکا، ایران ۱۷۳ هزار تن صادرات داشت، یعنی چیزی بیش از سه برابر صادرات آمریکا. این نسبت از آن زمان به بعد، سال به سال به نفع آمریکا تغییر کرد تا جایی که در سال ۱۴۰۲ در مقابل ۶۷۷ هزار تن صادرات پسته آمریکایی، صادرات پسته ایران تنها ۱۶۸ هزار تن بود.
عدم بهرهمندی ایران از تکنولوژیهای بهروز سبب شده تا بخشهای بزرگی از پسته صادراتی ایران در سالهای اخیر بهدلیل وجود سم آفلاتوکسین در محصولات ایرانی برگشت بخورند.
از دست رفتن اعتبار پسته ایرانی
تکرار این برگشت خوردنها، پسته ایران را در بازار جهانی بدنام کر،. تاجایی که در سال زراعی ۱۴۰۳-۱۴۰۴، ایران که روزی بزرگترین تولیدکننده و صادرکننده پسته بود، سهمش از کل پسته تولیدی جهان ۲۱ درصد کاهش یافت. در مقابل سهم آمریکا به ۴۶ درصد رسید و ترکیه نیز سهم خود در تولید پسته جهان را به ۳۰ درصد رساند. به این ترتیب، ایران دیگر حتی دومین تولید کننده پسته هم نیست و در رتبه سوم قرار گرفته است.
از سوی دیگر، ایران بهدلیل نبود برندسازی مناسب، پسته خود را به صورت فله صادر میکند. این صادرات فلهای در کشورهای دیگر بستهبندی و با برندهای دیگر عرضه میشود.
طبق آمارهای انجمن پسته ایران، در سال ۱۴۰۳، تقریبا یک چهارم پسته صادراتی ایرانی به کشورهایی که در آن صادرات مجدد انجام میشود، صادر شده است.
خودروسازان در بازار پسته
اکنون و در شرایطی که بازار برای پسته ایرانی بار دیگر مهیا شده است، خودروسازان نفع قابل توجهی خواهند داشت زیرا چند سال است خودروسازان و قطعهسازان، به دلیل غیر عادی بودن شرایط نقل و انتقال پول از ایران، به بازار صادرات غیر نفتی، نظیر پسته و خرما روی آوردهاند.
با این حال، رقم صادرات آنها هنوز آنچنان جدی نشده است. در سال ۱۴۰۲ از مجموع یک میلیارد دلار صادرات پسته ایران، خودروسازان ۲۵ میلیون دلار پسته صادر کردند، اما شیوه عملکرد آنها در مجموع به زیان صادرات پسته ایران تمام شده است.
خودروسازان و قطعهسازان، برای تامین ارز مورد نیاز خود برای واردات، پسته و خرما صادر میکنند و در بازارهای جهانی، برای سرعت بیشتر در رسیدن به ارز، اجناس خود را معمولا کمتر از صادرکنندگان سنتی پسته در بازارهای جهانی عرضه میکنند و محصولشان به سرعت به فروش میرسد. در این شرایط، صادرکنندگان سنتی متضرر میشوند و به همین دلیل، انتقادات فراوانی به این عملکرد خودروسازان مطرح شده است.
افزایش این انتقادها در نهایت باعث شد که انجمن پسته ایران، در مهرماه ۱۴۰۳ تفاهمنامهای با خودروسازان منعقد کند.
بر اساس این تفاهمنامه مقرر شد در ازای خروج خودروسازان از بازار پسته، صادرکنندگان پسته ارز حاصل از صادرات پسته را در اختیار خودروسازان قرار دهند.
