احمدرضا رادان، فرمانده فراجا گفت: «امسال سال خشكاندن قدرتنمایی اراذل و اوباش در كشور است، ديوار پوشالی آنها را خراب و آنها را به سمت سوراخ موش هدايت میکنیم.» او افزود: «پای خون شهدا میايستيم و به خانواده شهدا میگوييم نمیگذاريم خون شهدا پايمال عدهای عربدهكش و اوباش شود.»
رادان پیشتر نیز در مصاحبهای دیگر تهدید به شلیک مستقیم به افراد کرده بود.
خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی، گزارش داد حکم اعدام محسن لنگرنشین، زندانی سیاسی، در روز چهارشنبه دهم اردیبهشت اجرا شده است.
پیشتر ایران اینترنشنال گزارش داده بود که لنگرنشین روز دوشنبه برای اجرای حکم به انفرادی زندان قزلحصار منتقل شده است.
خبرگزاری میزان در گزارش خود اتهام این زندانی سیاسی را «همکاری اطلاعاتی و جاسوسی» برای اسرائیل «در حکم محاربه و افساد فیالارض» عنوان کرد.
شکنجه و اعتراف اجباری پیش از اعدام
محسن لنگرنشین ۱۲ تیر ۱۴۰۲ بهدست نیروهای امنیتی در تهران بازداشت و به یکی از خانههای امن وزارت اطلاعات منتقل شد.
این زندانی سیاسی که در ۲۷ بهمن ۱۴۰۳ از بند چهار زندان اوین به زندان قزلحصار کرج منتقل شده بود، یکی از بازداشتشدگان اعتراضاتی است که در پی کشته شدن مهسا ژینا امینی در بازداشتگاه نیروی انتظامی جمهوری اسلامی اوج گرفت.
بر اساس اظهارات لنگرنشین، او در شب نخست بازداشت با تهدید به شکنجه مواجه شده و ماموران امنیتی به او گفته بودند در صورت امتناع از اعتراف، تحت شکنجههای شدید قرار خواهد گرفت.
او پس از انتقال به دادسرا، برای ادامه بازجوییها به بند ۲۰۹ زندان اوین برده شد و به مدت ۴۳ روز در انفرادی تحت بازجوییهای سخت، شکنجه و تهدید به بازداشت خانوادهاش قرار داشت.
لنگرنشین در یک فایل صوتی از داخل زندان توضیح داده بود که تحت فشارهای شدید مجبور به اعتراف اجباری شده است.
او گفته بود: «در جریان بازجوییها فشارهای زیادی به من وارد کردند. گفتند تکتک اعضای خانوادهات را بازداشت میکنیم و آنقدر نگهشان میداریم که آنها را نشناسی.»
به گفته این زندانی سیاسی، تحت فشار بازجویان، به اعترافاتی دروغین، از جمله خرید موتورسیکلتی مجهز به دوربین برای فیلمبرداری و جابهجایی بسته مواد انفجاری، وادار شده بود.
روند رو به رشد اعدام در ایران
روز چهارشنبه و همزمان با اجرای حکم اعدام محسن لنگرنشین، سه زندانی دیگر با اتهامات مرتبط با جرائم مواد مخدر و قتل در زندان قزلحصار کرج اعدام شدند.
وبسایت حقوق بشری هرانا نوشت هویت یکی از این اعدامشدگان را که اتهامش در ارتباط با جرائم مواد مخدر بوده به اسم اصغر وطنپرست احراز کرده است.
افزایش اعدامهای سیاسی در ماههای اخیر موجی از اعتراضات داخلی و بینالمللی را برانگیخته و سازمانهای حقوق بشری بارها خواستار توقف این اعدامها و رعایت اصول دادرسی عادلانه شدهاند.
سازمان عفو بینالملل در گزارش سالانه خود مربوط به سال گذشته میلادی، نوشت جمهوری اسلامی در این سال حقوق مربوط به آزادی بیان، آزادی تشکل و آزادی تجمعات مسالمتآمیز را بیش از پیش سرکوب کردند و صدها نفر را خودسرانه اعدام کردند.
این سازمان افزود مقامات جمهوری اسلامی از مجازات اعدام بهعنوان ابزار سرکوب سیاسی علیه معترضان، مخالفان و اقلیتهای قومی مانند بلوچها و اتباع افغانستانی استفاده کردند. این گروهها به نسبت جمعیت، بیشترین تعداد اعدامشدگان را تشکیل دادند.
آندریا سلا، شیمیدان دانشگاه کالج لندن، درباره انفجار مرگبار بندرعباس گفت احتمالا این انفجار در پی اشتعال ماده اصلی پِرکلرات آمونیوم بوده که بهعنوان پیشرانه جامد در موشکها به کار میرود. او نگهداری این ماده را در بندر رجایی شوکهکننده خواند.
وبسایت سن، فعال در حوزه شیمی و مهندسی، به نقل از این استاد دانشگاه درباره مشاهده دود سیاهرنگ در ویدیوهای بندرعباس نوشت چنین تصاویری نشان میدهد مواد آلی نیز آتش گرفتهاند. با شدت گرفتن آتش، شعله به رنگ نارنجی روشن درمیآید که نشاندهنده حضور سدیم است.
این وبسایت افزود فرآیند سوختن پِرکلرات آمونیوم که ترکیبی از عامل اکسیدکننده (پِرکلرات) و عامل کاهنده (آمونیوم) است، بسیار پیچیده است. سلا این واکنش را «باغوحشی از محصولات گازی» مینامد. یکی از این محصولات دیاکسید نیتروژن است که میتواند دلیل رنگ نارنجی- قهوهای دود باشد.
او اشاره کرد که ممکن است هر دو ماده پِرکلرات سدیم و پِرکلرات آمونیوم داخل یک مخزن بوده باشند که یا به نقطه اشتعال رسیده یا به طریقی دیگر آتش گرفتهاند. دمای بالای آتشسوزی میتوانسته باعث انفجار شود.
وبسایت سن به نقل از استاد کالج لندن درباره انفجار بندرعباس نوشت: «وجود تنها یک مخزن از چنین مادهای در میان یک بندر کانتینری بهشدت شوکهکننده است.» او تاکید کرد که در بیشتر بنادر، مواد خطرناک از یکدیگر جدا نگه داشته میشوند.
تصاویر ماهوارهای از شدت انفجار خبر میدهند
تصاویر ماهوارهای که به دست ایراناینترنشنال رسیده، آثار انفجار را در یک محوطه ۵۰ هکتاری از بندر رجایی نشان میدهد. بخشی از تصویر به دلیل دود ناشی از انفجار قابل تشخیص نیست.
این تصاویر نشان میدهد محوطه سینا با گنجایش ۱۲ تا ۲۰ هزار کانتینر ۲۰ فوتی در بندر رجایی به طور کامل تخریب شده است.
مقامهای جمهوری اسلامی تنها تایید کردهاند که کالاهای منفجرشده در بندر، کد دیجیتال شناسایی نداشتهاند؛ در حالی که قانون گمرکی ایران ثبت دیجیتال را الزامی میداند.
در این بندر حدود ۱۳۰ هزار کانتینر نگهداری میشود و نبود زیرساختهای مناسب باعث شده روند ترخیص کالاها هفتهها به طول انجامد؛ مسئلهای که مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی نیز، در بازدید خود از بندرعباس پس از انفجار مهیب بندر رجایی به آن اشاره کرد.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل گفت جمهوری اسلامی میخواهد اسرائیل را نابود کند و افزود که کشورش اجازه نخواهد داد تهران سلاح اتمی داشته باشد. او گفت مقابله با تهدید جمهوری اسلامی اولویت اصلی ماست و «بیش از هر زمان دیگری مصمم هستیم از دستیابی تهران به سلاح هستهای جلوگیری کنیم.»
وزیر دفاع اسرائیل روز چهارشنبه در مراسم روز یادبود کشتهشدگان جنگ در کوه هرتسل گفت: «متعهد به بازگرداندن گروگانها از غزه و پیروزی قاطع بر حماس هستیم.»
کاتس همچنین تأکید کرد که هدف اسرائیل شکست کامل دشمنانی است که شهروندان را کشتند و تهدیدی برای امنیت مرزهای اسرائیل هستند.
او افزود: «سربازان ما هماکنون در غزه میجنگند تا همه گروگانها، زنده یا مرده، را به خانه بازگردانند. این مسئولیتی است ملی، بر پایه همبستگی و وحدت مردم.»
اداره ثبتاحوال شهرستان پارسآباد در استان اردبیل از صدور شناسنامه برای نوزادی به نام «گونتای» خودداری کرده است. این نوزاد که در تاریخ ۲ اردیبهشت ۱۴۰۴ متولد شده، با وجود گذشت بیش از یک هفته از زمان تولد، همچنان فاقد هرگونه سند هویتی رسمی است.
به گزارش هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، علت این محرومیت، مخالفت سازمان ثبتاحوال با نام انتخابی والدین عنوان شده است.
گونتای واژهای تُرکی است و معنای فرزند خورشید میدهد و در ترکیه و جمهوری آذربایجان یک نام مردانه رایج است و افراد مشهوری با این نام وجود دارند.
مخالفت اداره ثبتاحوال با نامهای انتخابی والدین برای نوزادان تازه متولدشده پیش از این هم سابقه داشته و این نخستین بار نیست که چنین اتفاقی میافتد.
سازمان ثبتاحوال ایران برخی اسامی را که عمدتا اسامی تُرکی، کُردی، عربی، بلوچی یا سایر زبانهای غیرفارسی هستند با این عنوان که این اسامی در فهرست رسمی نامهای این سازمان وجود ندارد، «غیرقابل ثبت» تلقی میکند.
یک منبع مطلع به هرانا گفته است که خانواده کودک با ثبت شکایت در سامانه انتخاب نام و پیگیری حقوقی تلاش دارند تا این موضوع را از مسیر قانونی دنبال کنند.
به نوشته هرانا، این شرایط باعث تحمیل فشارهای روانی و اداری مضاعف بر خانواده شده و دسترسی کودک به خدمات اولیه مانند مراقبت بهداشتی و صدور اسناد رسمی را مختل کرده است.
ماجرای سهقلوهای تبریزی
پیش از این در سال گذشته، در نمونهای دیگر از این رویه، سه کودک سهقلو به نامهای «ائلشن»، «ائلنور» و «سئوگی» در تبریز از حق داشتن شناسنامه محروم مانده بودند. به گزارش هرانا، این نوزادان، دو پسر و یک دختر، در تاریخ ۲۵ شهریور ۱۴۰۳ به دنیا آمده بودند.
اداره ثبتاحوال تبریز نیز با ثبت این اسامی مخالفت کرده بود. اگرچه خانواده موفق به اخذ رای اولیه دادگاه در الزام اداره به صدور شناسنامه شده بودند، اما ثبتاحوال به رای صادره اعتراض کرد و پرونده به دادگاه تجدیدنظر رفت.
مبانی قانونی و نقض تعهدات بینالمللی
بر اساس کنوانسیون حقوق کودک سازمان ملل متحد که ایران نیز از امضاکنندگان آن است، هر کودک از بدو تولد باید دارای نام، تابعیت و شناسنامه باشد. ماده ۷ این کنوانسیون بهصراحت بر حق هر کودک برای ثبت رسمی تولد و دریافت هویت قانونی تأکید دارد. همچنین ماده ۲ همین سند، دولتها را از اعمال هرگونه تبعیض بر اساس زبان، قومیت، یا ملیت منع میکند.
محرومسازی یک نوزاد از شناسنامه بهدلیل تشخیص سلیقهای درباره «غیرایرانی» بودن یا «نامناسب» بودن یک نام، در تضاد با این تعهدات بینالمللی است و میتواند زمینهساز تبعیض، حاشیهنشینی، و محرومیت کودک از حقوق اجتماعی و مدنی شود.
سیاست رسمی ثبتاحوال: تاکید بر نامهای «ایرانی و اسلامی»
این اتفاق در حالی رخ داده که سازمان ثبتاحوال کشور در مواضع رسمی خود بارها بر لزوم استفاده از نامهای منطبق با «فرهنگ ایرانی و اسلامی» تاکید کرده است.
در وبسایت رسمی این سازمان آمده است: «انتخاب نامهایی که موجب هتک حیثیت مقدسات اسلامی میشود و همچنین عناوین، القاب و نامهای مستهجن یا نامهای نامتناسب با جنس ممنوع است و صاحبان آن باید برای تغییر اسامی اقدام کنند.»
تیر ماه سال گذشته نیز، هاشم کارگر، رییس سازمان ثبتاحوال کشور، در اظهاراتی عمومی با تاکید بر تقویت «بانک اطلاعاتی نامهای ایرانی و اسلامی»، سامانه تعاملی نام را ابزاری موثر در هدایت والدین به سمت انتخاب این دسته از اسامی معرفی کرده بود.
این رویکرد با انتقادهایی از سوی فعالان حقوق بشر، حقوقدانان و خانوادهها روبهرو شده که معتقدند تعیین خطکشی فرهنگی و زبانی در نامگذاری افراد، میتواند ابزاری برای حذف و تبعیض علیه اقوام و گروههای زبانی متنوع ایران باشد.
پیشینه محدودسازی نامها
محدودیت در ثبت نامها، بهویژه در مناطق با تنوع قومی و زبانی نظیر آذربایجان، کردستان، بلوچستان و خوزستان، سابقهای چندینساله دارد.
در بسیاری از موارد، ثبتاحوال از صدور شناسنامه برای کودکانی با نامهایی برگرفته از زبانهای غیرفارسی مانند ترکی، کردی یا عربی خودداری کرده است.
این روند، به گفته مدافعان حقوق اقوام، ناقض حقوق بنیادین شهروندان و روح تنوعپذیری فرهنگی ایران است.
موارد مشابه در سالهای اخیر
در سالهای اخیر، موارد متعددی از مخالفت ثبتاحوال با ثبت نامهای خاص گزارش شده است که در این بین نامهای ترکی، کردی و عربی در مناطق ترکنشین، کردنشین و عربنشین با مخالفت ثبتاحوال روبهرو شده است.
این مخالفتها عمدتا به بهانه «خارجی بودن» نامها صورت گرفته است. این موارد نشاندهنده روندی سیستماتیک در محدودسازی تنوع زبانی و فرهنگی در نامگذاری است.
خواست فعالان برای اصلاح سیاستهای ثبتاحوال
با افزایش گزارشها از برخوردهای سلیقهای ادارههای ثبتاحوال، فعالان حوزه حقوق کودک و نهادهای حقوق بشری خواستار بازنگری در سیاستهای حاکم هستند.
در سالهای اخیر بسیاری از سازمانهای حقوق بشری این موارد را مستندسازی کردند. این موارد همچنین در قالب گزارشهای منتشر شده از سوی بخشهای مختلف سازمان ملل انعکاس یافته است.
با این حال، نهادهای مسئول در جمهوری اسلامی همچنان در بسیاری از موارد برای ثبت نامهای خاص در مناطق مختلف ایران برای خانوادهها مانعتراشی میکنند.
تد کروز، سناتور جمهوریخواه، پیشنهاد حسین موسویان، دیپلمات پیشین جمهوری اسلامی، برای مناظره را رد کرد و گفت او باید از آمریکا اخراج شود.
کروز سهشنبه ۹ اردیبهشت در پاسخ به موسویان، سفیر پیشین جمهوری اسلامی در آلمان و محقق فعلی در دانشگاه پرینستون، که او را به مناظره و یا خواندن کتابهایش دعوت کرده بود نوشت: «تلاش میکنم در اتاقی حضور نداشته باشم که افرادی مرتبط با تروریستهای ایران که دهها مخالف را به قتل رساندهاند، حضور دارند.»
تنش میان کروز و موسویان از دوشنبه و زمانی آغاز شد که کروز در مصاحبه ای با شبکه فاکس از دانشگاه پرینستون خواست موسویان را اخراج کند، چرا که حضور او باعث ایجاد ناامنی برای دانشجویان شده است.
کروز که خود فارغالتحصیل پرینستون است، حضور موسویان را عامل احساس ناامنی در میان دانشجویان دانست و پرینستون را به بیتوجهی به سلامت و امنیت محیط دانشگاهی متهم کرد.
او گفت که همکاری با چهرهای نزدیک به کارزارهای ترور حکومت ایران، نشانهای از سوگیری ایدئولوژیک خطرناک در ساختار دانشگاه است و همین موضوع، دلیل بازنگری دولت ترامپ در تخصیص بودجه فدرال به پرینستون بوده است.
حسین موسویان در واکنشی به این اظهارات تد کروز در پستی در شبکه اجتماعی ایکس ضمن رد اتهامات، از سناتور تد کروز دعوت کرد تا کتابهای او را بخواند و در یک مناظره عمومی شرکت کند. او گفت که در این گفتوگو میتوان آنچه او آن را «واقعیتها» نامید، بررسی کرد و قضاوت را به افکار عمومی آمریکا سپرد.
کروز این درخواست را رد کرد و گفت: «کتابهایتان غیرقابل خواندن هستند و تنها گفتوگویی که باید داشته باشید با ماموران اداره امنیت داخلی است، که پایانش باید به اخراج شما منتهی شود.»
پاسخ موسویان: مناظره کنید
موسویان در پست خود در شبکه ایکس با اشاره به آنچه آن را «سوابق علمی» خود در حوزه روابط ایران و آمریکا نامید، تاکید کرد که آثار پژوهشیاش همگی در «راستای صلح، خلع سلاح و کاهش تنش در منطقه» بودهاند.
او همچنین اعلام کرد که در سال ۲۰۰۷ در ایران بازداشت شده و از سال ۲۰۱۹ به دلیل صدور حکم قضایی اجازه سفر به ایران را نداشته است.
اعتراضها و فشارهای سابق بر دانشگاه پرینستون
واکنشهای اخیر تنها بخشی از موجی گستردهتر از اعتراضات و فشارها علیه حضور حسین موسویان در دانشگاه پرینستون است. در سال گذشته، انجمن علمی محققان آمریکا، جمعی از فعالان مدنی، و سازمان «اتحاد علیه ایران هستهای» بهطور مستقل خواستار اخراج فوری او شده بودند.
سازمان اتحاد علیه ایران هستهای همچنین از تعلیق ۲۱۰ میلیون دلار بودجه فدرال دانشگاه پرینستون از سوی دولت ترامپ استقبال کرده و خواستار مشروط شدن بازگشت این بودجه به اخراج موسویان شده بود.
این سازمان، جمهوری اسلامی را «بزرگترین حامی دولتی یهودستیزی» خوانده و حضور یک مقام سابق آن در محیط دانشگاهی آمریکا را نشانهای از نادیدهگرفتن ارزشهای دموکراتیک دانسته بود.
اتهامات یهودستیزی و تحقیقات گسترده در دانشگاههای آمریکا
تعلیق بودجه پرینستون در فروردین ۱۴۰۴ از سوی دولت ترامپ بخشی از سیاست گستردهتری در مقابله با یهودستیزی در دانشگاههای آمریکاست. این اقدام در پی شکایت زکری مارشال، سردبیر پایگاه Campus Reform، به وزارت آموزش آمریکا انجام شد. او در شکایت خود به برگزاری تجمعات ضد اسرائیلی در محوطه پرینستون و سر دادن شعارهایی چون «انتفاضه» و «آپارتاید باید آجر به آجر فرو بریزد» اشاره کرده و گفته بود این شعارها جنایات حماس را نادیده میگیرند.
وزارت آموزش آمریکا اعلام کرده است که در حال حاضر بیش از ۶۰ دانشگاه از جمله هاروارد و کلمبیا تحت بررسی درباره یهودستیزی هستند و در مواردی مشابه، بودجههایی به ارزش میلیاردها دلار نیز تعلیق شدهاند.
نقش پرینستون در تسهیل روابط با جمهوری اسلامی
رسانه سمافور نیز در گزارشی تحقیقی در اردیبهشت ۱۴۰۲ فاش کرده بود که دانشگاه پرینستون در دوران تنشزدایی دولت اوباما، تلاش داشت نقشی محوری در بهبود روابط دیپلماتیک میان ایران و آمریکا ایفا کند. بر اساس این گزارش، پرینستون مرکز مطالعات ایران را راهاندازی کرده، موسویان را بهعنوان پژوهشگر دعوت کرده و حتی برنامههایی برای تبادل دانشجو با ایران شکل داده بود.
موسویان که با دانشگاه پرینستون همکاری میکند، متهم است در ترور ۲۴ مخالف جمهوری اسلامی در اروپا در دهه ۹۰ میلادی نقش داشته است.