احمدرضا جلالی، پزشک و پژوهشگر دوتابعیتی ایرانی-سوئدی، در پی حمله قلبی به بهداری زندان اوین منتقل شد. جلالی بیش از ۹ سال است که در ایران زندانی شده و دستگاه قضایی جمهوری اسلامی او را به اعدام محکوم کرده است.
ویدا مهراننیا، همسر جلالی، با اعلام این خبر در شبکه اجتماعی ایکس نوشت همسرش شامگاه ۱۸ اردیبهشت دچار حمله قلبی شد، اما پس از انتقال به بهداری زندان، مسئولان گفتند تا ۲۱ اردیبهشت امکان معاینه او از سوی متخصص قلب وجود ندارد.
مهراننیا با بیان اینکه وضعیت جسمی همسرش با گذشت بیش از ۹ سال حبس، بهسرعت رو به وخامت گذاشته و جانش در معرض خطر جدی قرار دارد، هشدار داد «مراقبتهای درمانی لازم» باید فورا در اختیار او قرار گیرد.
او بار دیگر از اولف کریسترسون، نخستوزیر سوئد و ماریا مالمر استِنِرگارد، وزیر امور خارجه این کشور، خواست که تمام تلاش خود را برای آزادی فوری جلالی به کار گیرند.
خانواده و حامیان این پژوهشگر محکوم به اعدام، در ماههای اخیر بارها خواستار اقدام فوری دولت سوئد برای لغو حکم اعدام و آزادی و انتقال فوری او به مراکز درمانی شدهاند.
وزیر خارجه سوئد، ششم اردیبهشت، در بیانیهای خواستار آزادی فوری جلالی به دلایل انساندوستانه شد.
استِنِرگارد در این بیانیه نوشت: «پس از دریافت نشانههای بسیار نگرانکنندهای از وخامت وضعیت جسمانی او، در ماه مارس سفیر ایران را بهطور اضطراری به وزارت خارجه سوئد احضار کردیم.»
این درخواست پس از آن مطرح شد که جلالی در نهمین سالگرد بازداشت خود در ایران، با ارسال پیامی از زندان اوین، از نخستوزیر سوئد و پارلمان اروپا درخواست کمک کرد.
او در پیام صوتی خود گفت: «در آستانه فروپاشی هستم. سه هزار و ۲۸۸ روز رنج و تهدید به اعدام، ناکارآمدی کلمات و محکومیتهای لفظی را نشان داده است.»
پیش از آن در چهارم اردیبهشت، سازمان عفو بینالملل تجمعی در حمایت از جلالی و با حضور همسرش در مقابل سفارت جمهوری اسلامی در بروکسل برگزار کرد.
بیشتر بخوانید: احمدرضا جلالی از زندان اوین: دولت سوئد مرا به حال خود رها کرده است
جلالی در یکی از سفرهایش به ایران که به دعوت دانشگاههای تهران و شیراز انجام شده بود، پس از حضور در همایشهای علمی، در تاریخ پنجم اردیبهشت ۱۳۹۵ بازداشت و با اتهام «جاسوسی» مواجه شد.
در مهرماه ۱۳۹۶، ابوالقاسم صلواتی، قاضی دادگاه انقلاب تهران و یکی از ناقضان جدی حقوق بشر، برای جلالی حکم اعدام صادر کرد و او از آن زمان در زندان اوین نگهداری میشود.
جلالی بارها اتهام جاسوسی را رد کرده و گفته پروندهسازی و صدور حکم اعدام برای او به دلیل «نپذیرفتن درخواست همکاری با سپاه پاسداران و جاسوسی از کشورهای غربی» صورت گرفته است.
بررسیهای ایراناینترنشنال نشان میدهد قوه قضاییه و نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی مانع از استرداد پیکر این پنج زندانی سیاسی اعدامشده یا اعلام محل دفن آنها شدهاند.
جمهوری اسلامی در بیش از چهار دهه اخیر، بارها با نقض آشکار حقوق اساسی خانوادههای افراد جانباخته یا اعدامشده به دلایل سیاسی، از تحویل پیکر آنها به خانوادههایشان خودداری کرده است.
مخفی کردن یا تحویل ندادن پیکر افراد جانباخته به خانوادهها و مشخص نکردن مکان دفن افراد، از جمله موارد ناپدیدسازی قهری محسوب میشود.
ناپدیدسازی قهری نقض ماده ششم اعلامیه جهانی حقوق بشر است که تاکید میکند «هر انسانی سزاوار و محق است تا همهجا در برابر قانون بهعنوان یک شخص به رسمیت شناخته شود».
پیش از این در تیرماه ۱۴۰۳، دایهسلطنه، مادر فرزاد کمانگر، به همراه شماری دیگر از مادران دادخواه کردستان با انتشار بیانیهای اعلام کردند تا زمانی که به حق خود در محاکمه و مجازات جنایتکاران و قاتلان فرزندانشان نرسند، دست از عدالتخواهی نخواهند کشید.
بازداشت و اعدام
کمانگر، حیدریان، علمهولی، وکیلی و اسلامیان، در بازه زمانی مرداد ۱۳۸۵ تا اردیبهشت ۱۳۸۹ به دست نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی بازداشت و پس از ماهها تحمل شکنجههای جسمی و روحی از سوی دادگاه انقلاب در سه پرونده جداگانه به اعدام محکوم شدند.
آنها ۱۹ اردیبهشت ۱۳۸۹ بدون طی روند دادرسی عادلانه، بهصورت مخفیانه و بدون اطلاع وکیل و خانوادههایشان در محوطه پارکینگ زندان اوین به دار آویخته شدند.
صدور و اجرای احکام اعدام این پنج زندانی سیاسی با موجی از اعتراضات داخلی و بینالمللی همراه شد و وکیل کمانگر سیستم قضایی جمهوری اسلامی را به فقدان استقلال و سیاسیکاری در پرونده موکلش متهم و اعلام کرد: «دادگاه صحبتها را نشنیده و موکلم بیگناه است.»
نهادهای حقوق بشری نیز بارها اعلام کردند روند حقوقی بررسی پرونده این پنج نفر مملو از موارد مشخص نقض حقوق آنها، از جمله بازداشت مغایر قانون، نگهداری بلندمدت در سلولهای انفرادی، نداشتن دسترسی به وکیل در ایام بازداشت، اعمال شکنجههای جسمی و روحی و همچنین موارد متعدد نقض آیین دادرسی بوده است.
در همان زمان اعلام شد که کمانگر، وکیلی و حیدریان بدون امکان دفاع در یک دادگاه هفت دقیقهای «محارب» شناخته شدند و حکم مرگ برایشان صادر شد.
«روز معلم آزاده»
در اولین سالگرد اعدام این زندانیان سیاسی، تعدادی از کانونهای صنفی معلمان با اشاره به شخصیت برجسته فرزاد کمانگر در مقام یک معلم، فعال صنفی و مدافع حقوق بشر و همچنین همزمانی اعدام او با مناسبت هفته معلم در ایران، ۱۹ اردیبهشت را بهعنوان «روز معلم آزاده» نامگذاری کردند.
کمانگر در یکی از نامههایش از زندان، خود را معلم آموزش و پرورش شهرستان کامیاران با ۱۲ سال سابقه تدریس، عضو هیات مدیره انجمن صنفی معلمان کامیاران، عضو شورای نویسندگان ماهنامه فرهنگی-آموزشی رویان، عضو هیات مدیره انجمن زیست محیطی کامیاران (ئاسک) و عضو مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران (هرانا)، معرفی کرد.
این بخش از نامه اسفندماه ۱۳۸۶ کمانگر از زندان در حافظه جمعی مردم ایران نقش بسته است: «یادتان باشد که به شعر، به آواز، به لیلاهایتان، به رویاهایتان پشت نکنید. به فرزندانتان یاد بدهید برای سرزمینشان برای امروز و فرداها فرزندی از جنس شعر و باران باشند.»
دوازدهمین دوره این مراسم، پنجشنبه ۱۸ اردیبهشتماه در هتل ویرمونت در واشینگتن دیسی برگزار شد و جایزه برتر به ایراناینترنشنال اهدا شد.
انتقال صدای مردم ایران به مخاطبان جهانی و پایبندی به صداقت در بازتاب اخبار و گزارشگری دقیق و شفاف، از دلایل اهدای این جایزه به ایراناینترنشنال عنوان شده است.
جوایز سالانه ایایام به «رهبران برجستهای» اهدا میشود که کار آنها نشانگر قدرت رسانه در اطلاعرسانی، آموزش و توانمندسازی در محیطهای دشوار است.
این مراسم همچنین فرصتی برای «ترویج گفتوگو، آزادی رسانه و روزنامهنگاری مسئولانه» است و هر سال با حضور سیاستمداران، دیپلماتها و فعالان فرهنگی از کشورهای مختلف در واشینگتن برگزار میشود.
از دیگر دریافتکنندگان جوایز امسال میتوان به دکتر ماتیاس دوفنر، رییس هیاتمدیره و مدیرعامل شرکت آکسل اشپرینگر اسایی، شرکت مادر پولیتیکو و بیزینس اینسایدر و عضو هیاتمدیره نتفلیکس؛ همچنین زیاد دوایری، فیلمساز لبنانی نامزد اسکار و سازنده فیلمهای توهین و حمله؛ و مویرا فوربس، رییس و ناشر بخش زنان در نشریه فوربس، اشاره کرد.
در این مراسم چهرههای برجستهای از جمله سناتور جمهوریخواه دیو مککورمیک، مورگان اورتاگوس (معاون نماینده ویژه رییسجمهور آمریکا در امور خاورمیانه)، لوران بیلی، سفیر فرانسه، یحیی لایتر، سفیر اسرائیل، معتز زهران، سفیر مصر و خضر ابراهیم، سفیر جمهوری آذربایجان نیز حضور داشتند.
ابتکار ایایام از افرادی تقدیر میکند که در حوزه آموزش رسانهای، توانمندسازی و روایت داستانهای تأثیرگذار بهویژه در محیطهای دشوار نقشآفرینی میکنند. این مراسم محفلی برای گردهمایی دیپلماتها، سیاستمداران و چهرههای فرهنگی از سراسر جهان است تا بر اهمیت گفتوگو و آزادی مطبوعات تأکید شود.
مهدی پرپنچی، سردبیر اجرایی ایراناینترنشنال در دفتر واشینگتن، این جایزه را به مخاطبان ایراناینترنشنال تقدیم و تاکید کرد بخش بزرگی از محتوای این شبکه، حاصل دریافتها و روایتهایی است که از شهرهای ایران به این رسانه میرسد.
او هنگام دریافت این جایزه گفت: «امروز ایراناینترنشنال پرمخاطبترین رسانه در میان مردم ایران و جامعه ایرانیان در تبعید است. ما تنها رسانه ۲۴ ساعته فارسیزبان هستیم که بهطور کامل در خدمت جامعه ایرانی قرار دارد.»
پرپنچی تاکید کرد: «این فقط یک چینش فنی نیست بلکه یک خط ارتباطی در تاریکی است.»
پیش از این و در اردیبهشت ۱۴۰۳، نشان شجاعت سال ۲۰۲۴ نشست ژنو برای حقوق بشر و دموکراسی به ایراناینترنشنال اهدا شد.
در آن مراسم به فشار و تهدید علیه روزنامهنگاران ایراناینترنشنال و شجاعت کارکنان این مجموعه اشاره و گفته شد وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی به دلیل خبررسانی این شبکه، آن را «سازمانی تروریستی» خوانده است.
علیاصغر رمضانپور، سردبیر اجرایی خبر ایراناینترنشنال در مصاحبهای در آن مراسم تاکید کرد این رسانه خود را بخشی از خانواده خبرنگاران داخل ایران میداند و دلیل عصبانیت حکومت ایران از این شبکه، نگرانی آنان از خبرنگاران ایرانی است که در چهار دهه گذشته سرکوب شدهاند.