ارتش اسرائیل تایید کرد ادان الکساندر، گروگان اسرائیلی-آمریکایی را تحویل گرفته و او اکنون به خاک اسرائیل منتقل شده است. اما هیچ توافقی در خصوص تبدیل توقف کوتاه درگیریها به یک آتشبس یا آزادی دیگر گروگانها حاصل نشد.
حماس دوشنبه، ۲۲ اردیبهشت در بیانیهای با اشاره به آزادی الکساندر از دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، خواست تا به تلاشهای خود برای پایان دادن به جنگ در غزه ادامه دهد و افزود آمادگی دارد در مذاکراتی برای دستیابی به توافقی جامع و پایدار در زمینه آتشبس مشارکت کند.
همزمان دفتر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل در بیانیهای اعلام کرد این کشور تنها با ایجاد «مسیر عبور امن» برای الکساندر موافقت کرده و نیروهای اسرائیلی به برنامههایشان برای تشدید عملیات در غزه ادامه خواهند داد.
در این بیانیه آمده است: «مذاکرات زیر آتش، همزمان با آمادهسازی برای تشدید نبرد ادامه خواهد یافت. فشار نظامی باعث شده حماس به آزادی گروگانها تن بدهد.»
حین آزادی این گروگان در غزه بهطور موقت متوقف شد. رویترز به نقل از شاهدان عینی از گلولهباران تانکهای اسرائیلی در شرق شهر غزه پس از تحویل گروگان و حملاتی به یک مدرسه محل اسکان آوارگان در محله رفح خبر داد.
مقامات بهداشتی محلی اعلام کردند که در این حملات یک زن کشته و چند نفر زخمی شدند.
تایمز اسرائیل به نقل از یک مقام این کشور که نخواست نامش فاش شود، آزادی این گروگان آمریکایی-اسرائیلی را نتیجه «فشار نظامی اسرائیل بر حماس» خواند.
خانواده الکساندر ضمن تشکر از ترامپ، نتانیاهو و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ به خاورمیانه، خبر دادند که قرار است او در قطر با رییسجمهوری آمریکا دیدار کند.
واشینگتن بدون تلآویو مذاکره کرد
تنها چند روز پیش، نتانیاهو از گسترش عملیات نظامی در غزه خبر داد و اکنون الکساندر در حالی آزاد شد که بنا بر اعلام دفتر نخستوزیر اسرائیل، ایالات متحده توافق بر سر آزادی او را بدون مشارکت مقامهای اسرائیلی و از طریق مذاکرات مستقیم با حماس به دست آورده است.
از سوی دیگر تصمیم ترامپ برای گفتوگو با حماس بدون دخالت اسرائیل، واکنشهای انتقادی در محافل سیاسی تلآویو برانگیخته و آن را نشانهای دیگر از تضعیف جایگاه اسرائیل در اولویتهای سیاست خارجی واشینگتن قلمداد کردهاند.
آزادی با میانجیگری قطر و مصر
ترامپ یکشنبه با قدردانی از قطر و مصر برای میانجیگری نوشت که «این اقدام، گامی بود با حسننیت بهسوی ایالات متحده».
او افزود: «امیدوارم این قدم، نخستین مرحله از گامهای پایانی برای تمام کردن این درگیری خونین باشد. مشتاقانه منتظر روز جشن هستم.»
پیشتر، خلیل الحیه، مقام ارشد حماس، گفت که این گروه الکساندر را به عنوان بخشی از تلاشها برای دستیابی به توافق آتشبس و اجازه ورود کمکهای بشردوستانه به غزه، آزاد خواهد کرد.
ناخشنودی تلآویو از توقف عملیات آمریکا در یمن
نگرانی مقامهای اسرائیلی تنها به موضوع حماس محدود نمیشود. ترامپ سهشنبه ۱۶ اردیبهشت بهطور ناگهانی اعلام کرد حملات هوایی علیه حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی در یمن متوقف میشود.
این تصمیم درست چند روز پس از حمله موشکی حوثیها به نزدیکی فرودگاه اصلی اسرائیل، موجی از نگرانی در این کشور ایجاد کرد و برخی منابع اسرائیلی این اقدام را «تضعیف بازدارندگی در برابر گروههای نیابتی ایران» توصیف کردند.
ایتامار آیشنر، خبرنگار دیپلماتیک رسانه واینت، در تحلیلی نوشت: «پیام به منطقه روشن بود: اسرائیل دیگر اولویت اصلی آمریکا نیست.»
نگرانی از تصمیمهای لحظهای ترامپ
با وجود تاکید مقامهای اسرائیلی بر تداوم رایزنیها و روابط مستحکم با آمریکا، برخی چهرههای نزدیک به دولت اسرائیل از «بیثباتی در سیاستگذاری دولت ترامپ» ابراز نگرانی کردهاند.
یک مقام ارشد نزدیک به نتانیاهو در گفتوگو با خبرگزاری رویترز گفت: «در دولت ترامپ آشفتگی وجود دارد. همهچیز به تصمیم لحظهای رییسجمهور وابسته است. گاهی این به نفع اسرائیل است، گاهی نه.»
در شرایطی که هنوز مشخص نیست آیا آزادی الکساندر به توافق گستردهتری میان واشینگتن و حماس خواهد انجامید یا خیر، آنچه برای اسرائیل روشن شده، این است که دیگر نمیتواند خود را شریک اول و انحصاری آمریکا در خاورمیانه بداند.
مخالفت حماس با طرح اسرائیل
حماس ماه گذشته با پیشنهاد اسرائیل برای آزادی ۱۰ گروگان اسرائیلی در ازای ۴۵ روز آتشبس مخالفت کرده بود.
این پیشنهاد همچنین شامل آزادی هزار و ۲۳۱ زندانی فلسطینی از زندانهای اسرائیل و ورود کمکهای بشردوستانه به نوار غزه بود.
اسرائیل هم از حماس خواسته بود با خلع سلاح خود، زمینه کامل پایان جنگ را فراهم کند. درخواستی که حماس بهطور کامل آن را رد کرده است.
خلیل الحیه، یکی از رهبران ارشد حماس در غزه که اکنون در خارج از این منطقه به سر میبرد، در یک سخنرانی تلویزیونی اعلام کرد که این گروه «بخشی از سیاست توافقهای جزیی نتانیاهو نخواهد شد».
گروه حماس و جهاد اسلامی همچنان ۵۸ گروگان را در اختیار دارند. طبق اعلام ارتش اسرائیل، از این تعداد مرگ ۳۵ نفر تایید شده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، دوشنبه ۲۲ اردیبهشت در اظهاراتی بیسابقه با استقبال از پناهجویان سفیدپوست آفریقای جنوبی گفت این گروه که بیشتر از قوم آفریکنر و از نوادگان مهاجران هلندی هستند، «قربانی تبعیض نژادی» بودهاند و در کشورشان با خطر «نسلکشی» روبهرو هستند.
او تاکید کرد که «این یک نسلکشی است» و افزود: «رنگ پوستشان برای من اهمیتی ندارد.»
اظهارات ترامپ در حالی مطرح میشود که دولت آفریقای جنوبی بارها تاکید کرده است هیچ مدرکی دال بر «نسلکشی سفیدپوستان» وجود ندارد و چنین مواضعی را «بیاساس» خوانده است.
همزمان در یک کنفرانس در ساحل عاج، سیریل رامافوسا، رییسجمهوری آفریقای جنوبی گفت سفیدپوستان آفریکنر «ظاهرا به این دلیل کشور را ترک کردهاند که با سیاستهایی که برای رفع نابرابری نژادی پس از پایان رژیم اقلیت سفیدپوست دنبال میشود، مخالف هستند».
پرواز مهاجران در واشینگتن به زمین نشست
گزارشها حاکی است هواپیمای چارتر حامل این پناهجویان در فرودگاه دالس واشینگتن به زمین نشسته و آنها به ایالتهای مختلف، از جمله مینهسوتا، آیداهو و آلاباما منتقل خواهند شد.
وزارت خارجه آمریکا هزینه این پرواز را تامین کرده است.
وزارت بهداشت و خدمات انسانی ایالات متحده اعلام کرده با همکاری وزارت خارجه، برنامههایی برای اسکان این گروه از پناهجویان در دست اجرا دارد.
سخنگوی این وزارتخانه گفت که در ماههای آینده، گروههای بیشتری از سفیدپوستان آفریقای جنوبی وارد آمریکا خواهند شد.
تحریف تاریخ یا روایتی نو؟
سناتور جین شاهین، عضو دموکرات و ارشد کمیته روابط خارجی سنا، این اقدام دولت ترامپ را «گیجکننده» توصیف کرد و گفت: «این تصمیم به وضوح سیاسی و در راستای تحریف تاریخ است.»
ادعای تبعیض علیه سفیدپوستان در آفریقای جنوبی سالهاست در محافل راستگرای آنلاین مطرح میشود و اخیرا از سوی ایلان ماسک، کارآفرین متولد آفریقای جنوبی و متحد ترامپ نیز تکرار شده است.
ترامپ گفت: «اگر این اتفاق برعکس میافتاد، رسانهها تنها درباره همین موضوع صحبت میکردند.»
آمار و ارقام چه میگویند؟
از زمان پیروزی نلسون ماندلا در نخستین انتخابات دموکراتیک آفریقای جنوبی در سال ۱۹۹۴، اقلیت سفیدپوستی که پیشتر قدرت را در دست داشت، همچنان بخش زیادی از ثروتی را که از دوران استعمار بهدست آورده، حفظ کرده است.
آفریکانرها که حدود ۶۰ درصد از اقلیت سفیدپوست آفریقای جنوبی را تشکیل میدهند، خود ۷.۲ درصد از جمعیت این کشور را شامل میشوند.
بر اساس گزارش مجله بینالمللی «ریویو آو پولیتیکال اکونومی»، سفیدپوستان هنوز مالک سهچهارم زمینهای خصوصی هستند و میانگین ثروت آنها حدود ۲۰ برابر بیش از اکثریت سیاهپوست کشور است.
کمتر از ۱۰ درصد سفیدپوستان آفریقای جنوبی بیکار هستند، در حالی که بیش از یکسوم جمعیت سیاهپوست با بیکاری دستوپنجه نرم میکنند.
سال گذشته، از میان ۲۶ هزار قتل ثبتشده در آفریقای جنوبی، تنها ۴۴ مورد مربوط به کشاورزان بوده که به گفته پژوهشگران، بیشتر قربانیان نیز سیاهپوست بودهاند.
با وجود تصویب قانون جدیدی درباره واگذاری زمین به نفع منافع عمومی، هنوز هیچ زمینی از مالکان سفیدپوست مصادره نشده است.
گزارشها حاکی از آن است که بسیاری از سفیدپوستهای آفریقای جنوبی به گروههای آنلاین پیوستهاند تا اطلاعاتی درباره روند درخواست پناهندگی و زندگی در آمریکا بهدست آورند.
تناقض در سیاستهای مهاجرتی
از زمان بازگشت ترامپ به کاخ سفید در ژانویه گذشته، او تمامی کمکهای مالی به آفریقای جنوبی را قطع کرده و به دلیل شکایت ژوهانسبورگ علیه اسرائیل در دیوان بینالمللی دادگستری، روابط با این کشور را محدود کرده است.
دولت ترامپ در ماههای اخیر همه روندهای پذیرش پناهجو در آمریکا را متوقف کرد و به دلیل نگرانیهای امنیتی و مالی، مانع ورود هزاران پناهجوی اهل افغانستان، کنگو و دیگر کشورهایی شد که از جنگ و درگیری گریخته بودند و پس از طی مراحل راستیآزمایی، آماده اعزام بودند.
سازمان بینالمللی مهاجرت، نهاد وابسته به سازمان ملل که به افراد آواره کمک میکند، پیشتر درخواست دولت آمریکا را برای کمک در اسکان آفریکانرها رد کرده بود.
در همین زمینه: فرمان اجرایی ترامپ برای پذیرش مهاجران آفریکانر؛ دولت آفریقای جنوبی: تحریف واقعیت تاریخی است
بر اساس گزارش دوشنبه ۲۲ اردیبهشت دویچهوله، کارکنان دیوان عالی آرژانتین هنگام آمادهسازی اسناد برای برپایی یک موزه، به طور اتفاقی ۸۳ جعبه حاوی کارت پستال، عکس، دفترچه یادداشت و اسناد و مدارک تبلیغاتی نازیها را در بایگانی پیدا کردند.
محتوای جعبهها و سرنوشت آنها
دیوان عالی آرژانتین در بیانیهای اعلام کرد: «پس از باز کردن یکی از جعبهها، مدارکی را شناسایی کردیم که برای ترویج ایدئولوژی آدولف هیتلر در آرژانتین طی جنگ جهانی دوم طراحی شده بود.»
این دادگاه از موزه هولوکاست آرژانتین دعوت کرده تا در مستندسازی و حفظ این مدارک کمک کند.
کارشناسان همچنین قرار است این اسناد را برای یافتن سرنخهایی بررسی کنند که میتوانند «جنبههای ناشناخته» هولوکاست مانند شبکههای مالی بینالمللی مورد استفاده نازیها را روشن کنند.
منشا جعبهها
بر اساس اطلاعات جمعآوری شده از سوی دیوان عالی آرژانتین، این جعبهها در سال ۱۹۴۱ از طریق سفارت آلمان در ژاپن با یک کشتی ژاپنی به آرژانتین ارسال شدهاند.
هرچند نمایندگان دیپلماتیک آلمان در آرژانتین در آن زمان مدعی شدند محتوای جعبهها «وسایل شخصی» است اما بازرسی تصادفی گمرک، خلاف این ادعا را ثابت کرد.
مقامات آرژانتینی با نگرانی از تاثیر این مدارک بر موضع بیطرفی کشورشان در جنگ، محموله را ضبط و پرونده را به دیوان عالی ارجاع دادند. اینکه دادگاه در آن زمان در این مورد چه تصمیمی گرفته، هنوز مشخص نیست.
نقش آرژانتین در جنگ جهانی دوم
آرژانتین بیشتر دوران جنگ جهانی دوم را در موضع بیطرفی گذراند.
به گفته موسسه پژوهشهای هولوکاست اروپا، «بخش قابل توجهی از جمعیت آرژانتین ریشه آلمانی داشتند» و «تبلیغات نازی در این کشور نفوذ چشمگیری داشت».
با این حال تنها چند ماه پیش از پایان جنگ، آرژانتین علیه آلمان و ژاپن اعلام جنگ کرد.
بر اساس دانشنامه هولوکاست، حدود ۲۴ هزار یهودی بین سالهای ۱۹۳۳ تا ۱۹۴۳ برای فرار از آزار و اذیت نازیها به آرژانتین گریختند.
همچنین ۲۰ هزار یهودی دیگر به شکل غیرقانونی وارد این کشور شدند.
پناهگاه جنایتکاران جنگی
خوان پرون که در سال ۱۹۴۶ به عنوان رییسجمهوری آرژانتین به قدرت رسید، از هواداران سرشناس نازیها به شمار میرفت. پس از پایان جنگ جهانی دوم، آرژانتین به پناهگاه امنی برای جنایتکاران جنگی آلمان نازی تبدیل شد.
کشف این اسناد میتواند پرده از روابط پنهان آرژانتین با رژیم نازی بردارد و شبکههای مالی بینالمللی پشتیبان این رژیم را آشکار کند.
موزه هولوکاست آرژانتین در سالهای اخیر تلاشهای زیادی برای گردآوری و نمایش آثار مرتبط با نازیها کرده است.
وزارت خزانهداری ایالات متحده دوشنبه ۲۲ اردیبهشت در تازهترین بهروزرسانی فهرست تحریمهای خود، دو فرد و یک شرکت ایرانی را بهدلیل «نقشآفرینی در برنامههای اشاعه تسلیحات کشتار جمعی و نقض تحریمهای ایران»، به این فهرست اضافه کرد.
بر اساس اطلاعیه رسمی دفتر کنترل داراییهای خارجی آمریکا، این افراد و نهاد مورد نظر همچنین مشمول تحریمهای ثانویه شدهاند.
چه کسانی تحریم شدند؟
در فهرست جدید، نام سید محمدرضا صدیقی صابر، ۵۱ ساله و دارای تابعیت ایرانی، بهعنوان یکی از افراد تحریمشده دیده میشود.
فردی ۶۲ ساله به نام احمد حقیقتطلب، با نامهای مستعار «احمد صادق» و «احمد حقیقتطالب» نیز به این فهرست افزوده شده است.
در این اطلاعیه آمده است اطلاعات مربوط به محمدرضا مهدیپور، فردی که پیشتر در فهرست تحریمها قرار داشت، بهروزرسانی شده است. او ۵۰ ساله و اهل نایین است و با گروه صنعتی کریمی در ارتباط است.
مهدیپور با وجود عدم تغییر در محتوای تحریم همچنان تحت قوانین مرتبط با اشاعه تسلیحات کشتار جمعی و تحریمهای ایران قرار دارد.
در بخش حقوقی، شرکت «فناوران آینده نگر پویا پارس» با نامهای دیگر از جمله «ایدهال وکیوم» و «ایدهآل وکیوم استور» نیز به فهرست تحریمها اضافه شده است.
این تحریمها در ادامه تلاشهای ایالات متحده برای مقابله با برنامههای هستهای و موشکی جمهوری اسلامی و شبکههای تامین تسلیحات آن وضع شدهاند.
مذاکره با چاشنی تحریم
چهارشنبه ۱۰ اردیبهشت و همزمان با ادامه مذاکرات تهران و واشینگتن، آمریکا هفت شرکت در ایران، امارات متحده عربی و ترکیه را به دلیل دست داشتن در تجارت نفت و فرآوردههای پتروشیمی جمهوری اسلامی تحریم کرد.
نام دو نفتکش نیز در فهرست تحریمهای جدید ایالات متحده دیده میشود.
کمتر از دو هفته پس از آغاز دور دوم ریاستجمهوری ترامپ، کارزار تازهای از سیاست «فشار حداکثری» علیه جمهوری اسلامی به راه افتاد.
در ۱۰۰ روز نخست فعالیت، دولت ترامپ در مجموع ۱۷ دور تحریم مرتبط با جمهوری اسلامی اعمال کرد که طی آن ۴۰ شخص، ۱۱۷ شرکت و نهاد و ۷۷ نفتکش هدف قرار گرفتند.
تمامی اشخاص و نهادهایی که به این فهرست اضافه میشوند، از دسترسی به داراییها در ایالات متحده محروم شده و همکاری با آنها برای افراد و شرکتهای آمریکایی ممنوع میشود.
افزون بر آن، تحریمهای ثانویه به این معناست که اشخاص یا شرکتهای غیرآمریکایی نیز در صورت همکاری با این افراد و نهادها، ممکن است خود هدف تحریم قرار گیرند.
ترامپ دوشنبه ۲۲ اردیبهشت اعلام کرد احتمالا برای شرکت در مذاکرات پوتین و زلنسکی، روسایجمهوری روسیه و اوکراین در استانبول، پنجشنبه ۲۵ اردیبهشت به ترکیه سفر خواهد کرد.
او گفت: «فکر میکنم نتیجه خوبی از نشست پنجشنبه حاصل شود .... در حال بررسی سفر هستم.»
هشدار پوتین
پوتین یکشنبه در اظهاراتی در کاخ کرملین پیشنهاد داد مذاکرات مستقیم روسیه با اوکراین ۲۵ اردیبهشت در استانبول برگزار شود. او گفت این مذاکرات باید با هدف «دستیابی به صلحی پایدار و ریشهکن کردن علل اصلی جنگ» برگزار شود.
پس از این اظهارات، ترامپ در شبکه تروث سوشال نوشت که پوتین خواستار توافق آتشبس با اوکراین نیست بلکه به دنبال دیداری درباره پایان احتمالی جنگ است و اوکراین باید فورا با این درخواست موافقت کند.
ترامپ افزود: «دستکم در این صورت مشخص میشود که آیا امکان توافق وجود دارد یا نه. اگر هم توافقی حاصل نشود، رهبران اروپا و آمریکا میدانند در چه نقطهای قرار داریم و میتوانند بر اساس آن عمل کنند.»
رییسجمهوری آمریکا در ادامه نوشت: «کمکم دارم شک میکنم که اوکراین با پوتین به توافق برسد.»
زلنسکی: پنجشنبه در استانبول منتظر پوتین خواهم بود
در واکنش به پیشنهاد تلویزیونی پوتین برای مذاکره مستقیم، زلنسکی اعلام کرد آمادگی دارد پنجشنبه در استانبول با رییسجمهوری روسیه دیدار کند.
او در شبکه ایکس نوشت: «منتظر پوتین خواهم بود؛ شخصا. امیدوارم این بار روسها دنبال بهانه نباشند.»
مشاوران ارشد زلنسکی نیز با زبانی تند پوتین را به «فرار از مذاکره واقعی» متهم کردند و گفتند کرملین اگر قصد جدی برای صلح دارد، باید آن را در عمل نشان دهد.
زلنسکی همچنان تاکید دارد گفتوگو باید پس از آغاز یک آتشبس واقعی آغاز شود اما در عین حال تحت فشار آمریکا، گزینه گفتوگوی بدون پیششرط را نیز رد نکرده است.
استانبول، میانجی دوباره صحنه جنگ
ترکیه بار دیگر خود را بهعنوان میزبان گفتوگوهای صلح اوکراین و روسیه معرفی کرده است.
رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، در تماس تلفنی با پوتین گفت آنکارا آماده است از مذاکراتی میزبانی کند که به یک راهحل پایدار منتهی شود.
اردوغان همچنین در گفتوگوی جداگانهای با امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، این لحظه را یک «نقطه عطف تاریخی» توصیف کرد.
ترکیه پیشتر و در مارس ۲۰۲۲ نیز میزبان گفتوگوهای ناکام میان دو طرف بود و اکنون در تلاش است با حفظ روابط با هر دو کشور، نقش موثری در مهار بحران ایفا کند.
در حالی که ترامپ خواستار آغاز فوری مذاکرات است، رهبران اروپایی مانند مکرون و فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، همچنان بر آتشبس بدون قید و شرط ۳۰ روزه پیش از هرگونه مذاکره تاکید دارند.
در مقابل، کرملین این خواسته را همچون «ضربالاجل» خوانده و تاکید کرده است گفتوگو باید بر اساس «واقعیتهای میدانی» و چارچوب مذاکرات شکستخورده سال ۲۰۲۲ انجام شود.