انبیسینیوز به نقل از منابع آگاه گزارش داد اظهارات عمومی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بهویژه درباره موضوع غنیسازی در خاک ایران، در هفته گذشته دو بار ناراحتی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، را در پی داشته است.
این گزارش که یکشنبه ۲۱ اردیبهشت منتشر شد، بر پایه اطلاعات دو مقام آمریکایی، دو دیپلمات در خاورمیانه و دو منبع آگاه تهیه شده است.
انبیسینیوز نوشت با آغاز دوره جدید ریاستجمهوری ترامپ، او و نتانیاهو در خصوص چگونگی مواجهه با مهمترین چالشهای روابط دو کشور، از جمله جنگ غزه و تهدیدهای جمهوری اسلامی، «کاملا همسو» بودند.
در همان ابتدای کار، ترامپ ممنوعیتی را که دولت جو بایدن در زمینه ارسال بمبهای سنگین به اسرائیل اعمال کرده بود، لغو کرد و گفت از عملیات نظامی اسرائیل برای نابودی حماس در غزه حمایت میکند.
ترامپ همچنین در زمینه مقابله با جمهوری اسلامی و گروههای نیابتی آن در منطقه، دیدگاه مشترکی با نتانیاهو داشت.
اما در هفتههای اخیر، روابط رهبران ایالات متحده و اسرائیل بهدلیل اختلافنظرهای فزاینده بر سر نحوه مقابله با این چالشها دچار تنش شده است.
انبیسینیوز گزارش داد نتانیاهو بهویژه از سخنان ۱۷ اردیبهشت ترامپ ناراضی بود. رییسجمهوری آمریکا در آن زمان اعلام کرد هنوز درباره امکان غنیسازی اورانیوم در خاک ایران در چارچوب توافق هستهای جدید تصمیمی اتخاذ نکرده است.
ترامپ پیشتر نیز گفته بود آماده است به استدلالها درباره اجازه دادن به برنامه اتمی غیرنظامی جمهوری اسلامی، در عین پایان دادن به برنامه تسلیحات هستهای آن، گوش دهد.
بیشتر بخوانید: واشینگتنپست: هماهنگی والتز با نتانیاهو درباره حمله به ایران از دلایل برکناری او بود
به گزارش انبیسینیوز، ران درمر، مشاور ارشد نتانیاهو، ۱۸ اردیبهشت در جریان دیدار با استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه، در کاخ سفید نارضایتی اسرائیل را به او منتقل کرد.
در حالی که نتانیاهو فرصت را برای نابودی نهایی تاسیسات هستهای حکومت ایران مناسب میبیند، ترامپ بهدنبال توافقی است که مانع از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای شود.
نخستوزیر اسرائیل در هفتههای اخیر از عدم حمایت ترامپ از گزینه حمله نظامی به تاسیسات هستهای ایران ناراضی بوده و از تصمیم او برای مذاکره با تهران، ابراز ناامیدی کرده است.
دولت اسرائیل بارها اعلام کرده با هرگونه توافق هستهای که به جمهوری اسلامی اجازه غنیسازی اورانیوم حتی در پایینترین سطح را بدهد، مخالف است.
یکی از مقامهای آمریکایی در این رابطه گفت: «اسرائیلیها از هرگونه توافقی نگران هستند.»
بیشتر بخوانید: آکسیوس از دیدار خصوصی ترامپ با مشاور نتانیاهو قبل از دور چهارم مذاکرات با تهران خبر داد
اختلاف ترامپ و نتانیاهو بر سر جنگ غزه و حوثیهای یمن
انبیسینیوز در ادامه گزارش خود نوشت تصمیم نتانیاهو برای آغاز یک عملیات نظامی جدید در نوار غزه نارضایتی ترامپ را بهدنبال داشته، چرا که رییسجمهوری آمریکا این اقدام را در تضاد با طرح خود برای بازسازی غزه قلمداد میکند.
این رسانه افزود ترامپ مصرانه خواهان برقراری آتشبس در غزه است و میکوشد طرح خود را برای بازسازی این باریکه پس از پایان درگیریها به اجرا درآورد.
تحولات اخیر در رابطه با حوثیها نیز از دیگر مواردی بوده که در روزهای اخیر بر روابط رهبران آمریکا و اسرائیل سایه افکنده است.
به گزارش انبیسی، تصمیم ترامپ برای توقف کارزار نظامی ایالات متحده علیه حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی در یمن موجب حیرت نتانیاهو شد و او در پی این تحولات تاکید کرد اسرائیل به دفاع از خود خواهد پرداخت.
بیشتر بخوانید: حوثیهای یمن: توافق آتشبس با آمریکا، شامل اسرائیل نمیشود
اختلافات اخیر بر سر مسائل راهبردی و مواضع کلیدی، روابط ترامپ با یکی از نزدیکترین متحدان آمریکا را در آستانه تحولی مهم قرار داده است.
نحوه مواجهه ترامپ و نتانیاهو با این چالشها میتواند تاثیر قابل توجهی بر تعیین بخش مهمی از سیاست خارجی دولت کنونی آمریکا داشته باشد.
پیشتر در ۱۸ اردیبهشت روزنامه اسرائیل هیوم گزارش داد روابط شخصی میان نتانیاهو و ترامپ به پایینترین سطح خود رسیده و دو طرف «بهشدت» از یکدیگر ناامید شدهاند.
بر اساس این گزارش، ترامپ تمایلی به هماهنگی با نتانیاهو ندارد و میخواهد برخی تحولات مهم در خاورمیانه را بدون مشارکت او پیش ببرد.
دو منبع دیپلماتیک ایرانی که به شرط ناشناس ماندن با ایراناینترنشنال گفتوگو کردند، با اشاره به تعویق مذاکرات هستهای هفته گذشته در عمان گفتند مشخص نیست مذاکرات هفته جاری هم سر موعد برگزار شود.
یک منبع دیپلماتیک مطلع از گفتوگوهای هستهای، به ایراناینترنشنال گفت: «ایران با موضوع بازرسیهای فشرده و سختگیرانه سایتهای هستهای خود از سوی بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی موافقت کرده و دو طرف درباره مسائل مربوط به راستیآزمایی و کنترل برنامه هستهای ایران هم توافق کردهاند.»
به گفته این منبع، با وجود این توافقات، برخی اختلافات موجب ابهام در ادامه مذاکرات شده است: «اختلاف اصلی دو طرف بر سر حق غنیسازی در داخل ایران است که طرف آمریکایی با آن مخالف است.»
این منبع دیپلماتیک در ادامه با اشاره به آنچه «نوعی شلختگی و سردرگمی» در هر دو طرف مذاکره خوانده، به ایراناینترنشنال گفت: «همین موجب شده است روند مذاکرات بهسختی پیش برود. به این معنا که در هر دور از گفتوگوها دستور کار تغییر میکند و گفتوگوها بر اساس یک چهارچوب کلی پیش نمیرود.»
او با اشاره به یک نمونه از این تغییرات اضافه کرد: «در میانه چانهزنیها، طرف آمریکایی موضوعات دیگر مانند بحث موشکهای بالستیک و نیروهای نیابتی را هم وارد دستور کار کرده است.»
یک منبع دیپلماتیک آگاه دیگر هم در گفتوگو با ایراناینترنشنال با اشاره به موضوع گروههای نیابتی جمهوری اسلامی گفت: «طرف ایرانی با درخواست آمریکا برای کنترل نیروهای نیابتی موافقت کرده است. با اینحال، تهران بهطور موقت از حوثیهای یمن خواسته است حملات خود را متوقف کنند تا از این طریق بهانه سنگاندازی از سوی اسرائیل سلب شود.»
آمریکا: میکوشیم در صورت امکان، اختلافات با ایران را از طریق دیپلماسی حل کنیم
یک سخنگوی وزارت امور خارجه ایالات متحده در همین رابطه به ایراناینترنشنال گفت: «تحت رهبری رییسجمهوری ترامپ، سفیر استیو ویتکاف در تلاش است تا در صورت امکان، اختلافات ما با ایران را از طریق گفتوگو و دیپلماسی حل و فصل کند.»
او در عین حال تاکید کرد همانطور که ترامپ بارها تاکید کرده جمهوری اسلامی نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند.
او افزود: «فراتر از این، به نفع منافع ملی ما نیست که این مسائل را بهصورت عمومی مورد مذاکره قرار دهیم. زمان محدود است و ما باید بهسرعت پیشرفت کنیم.»
به گفته این مقام وزارت خارجه آمریکا، برای پیشبرد گفتوگوها، تهران «باید با حسن نیت مذاکره کند و بهراستی خواهان دستیابی به توافق باشد».
غنیسازی ۳.۶۷ درصدی در ایران؛ آری یا نه؟
آخرین باری که دیپلماتهای جمهوری اسلامی به سرپرستی عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، با مقامات آمریکایی به سرپرستی استیو ویتکاف، نماینده ویژه دونالد ترامپ، دیدار کردند، ششم اردیبهشت در مسقط بود.
پس از این دیدار، دو طرف اعلام کردند گفتوگوها پیشرفتهایی به دنبال داشته است و دور چهارم در رم برگزار خواهد شد. اما این مذاکرات در موعدی که عمان بهعنوان میانجی و میزبان گفتوگوها تعیین کرده بود، برگزار نشد و ادامه آن هم در هالهای از ابهام قرار دارد.
پیش از این ایراناینترنشنال به نقل از منابع دیپلماتیک خود در ایران گزارش داده بود در نشست نخست در مسقط ، طرف ایرانی طرحی کلی و سه مرحلهای را در اختیار ویتکاف قرار داد که با استقبال او همراه شد.
در چارچوب این طرح، غنیسازی در سطح ۳.۶۷ درصد در داخل ایران ادامه پیدا میکرد و تحریمها هم طی چند مرحله برداشته میشد.
به گفته منابع ایراناینترنشنال، در حالی که گروه مذاکرهکننده جمهوری اسلامی انتظار داشت از طرف آمریکایی درباره حضور بازرسان این کشور در سایتهای هستهای ایران بشنوند و حتی آماده پذیرش آن بودند، اما استقبال ناگهانی ویتکاف از طرح موجب شگفتی و البته سردرگمی عراقچی و تیم او شد.
اما پس از آن، اظهار نظر صریح ویتکاف و دیگر مقامهای عالیرتبه آمریکایی مبنی بر اینکه ایران اجازه غنیسازی در خاکش را نخواهد داشت، نشان داد مذاکرات چندان ساده نخواهد بود.
برخی کارشناسان معتقدند در ایالات متحده، اختلاف دیدگاه میان مارکو روبیو، وزیر خارجه و مشاور امنیت ملی، از یک سو و جی دی ونس، معاون رییسجمهور، تولسی گبارد، مدیر اطلاعات ملی و ویتکاف از سوی دیگر، موجب تغییرات عمده در دستور کار مذاکرات و ایجاد تردید در ادامه و موفقیت آن است.
اختلافنظرها در ایران
در ایران نیز اختلاف نظرهای آشکار در قبال گفتوگوها بهروشنی قابل مشاهده است. در روزهای اخیر، اظهار نظر برخی افراد این گمانهزنی را تشدید کرده است که همزمان با تلاش تیم مذاکرهکننده برای دستیابی به توافق با طرف آمریکایی، بخش دیگری از ساختار قدرت حاکم بهدنبال مانعتراشی در مسیر گفتوگوهاست.
محمد حسین رنجبران، مشاور عراقچی، ۱۷ اردیبهشت در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «کسب مرجعیت خبری برای رسانه های ایرانی یک چیز است، مسابقه کودکانه برای خبر اول یک چیز دیگر! دستگاهها، نهادها و برادران بزرگواری که به مقتضای مسئولیت خود گزارشهای دارای طبقهبندی دریافت میکنند، حفظ امانت فرمایند و از درز اطلاعات به رسانههای متبوع خود اجتناب کنند که حفظ منافع ملی در راس اصول رسانهداری است.»
اشاره او به خبری است که علی شمخانی، مشاور علی خامنهای و سایت نورنیوز که نزدیک به اوست، منتشر کردند.
نورنیوز ۱۶ اردیبهشت در خبری اختصاصی به نقل از «یک منبع آگاه» از برگزاری دور چهارم مذاکرات هستهای ایران و آمریکا خبر داد و نوشت: «این مذاکرات که یکشنبه ۲۱ اردیبهشت در مسقط برگزار میشود، بر محور مسائل انسانی و برخی دغدغههای امنیتی دو طرف متمرکز است.»
به این ترتیب، نورنیوز فاش کرد که دستور کار گفتوگوها گسترش یافته و موضوعات امنیتی را نیز در برمیگیرد.
منبع دیپلماتیک مطلع از مذاکرات هستهای به ایراناینترنشنال گفت: «وزارت امور خارجه علاقهای به رسانهای شدن تاریخ دور چهارم نداشت، زیرا هنوز این تاریخ قطعی نشده و اعلام زودهنگام آن در صورت برگزار نشدن به افزایش گمانهزنیها و تخریب تیم مذاکرهکننده میانجامد.»
برخی رسانهها و گروههای سیاسی هم پیشتر هشدار داده بودند با توجه به نقش شمخانی و خانواده او در دور زدن تحریمها و کسب سودهای هنگفت از این طریق، ممکن است مشاور رهبر جمهوری اسلامی با درز اطلاعات بهدنبال برهم زدن مذاکرات و ادامه روند کنونی باشد.