در پی تصمیم دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، مبنی بر لغو تحریم صادرات بمبهای سنگین امکی-۸۴ به اسرائیل که از سوی دولت جو بایدن وضع شده بود، وزارت دفاع اسرائیل اعلام کرد محمولهای از این بمبها را دریافت کرده است.
بمبهای سنگین امکی-۸۴ بمبهای خوشهای هدایتنشده با وزن نزدیک به هزار کیلوگرم هستند که میتوانند به بتن و فلز ضخیم نفوذ و شعاع انفجار بزرگی ایجاد کنند.
پس از ارسال هزاران امکی-۸۴ به اسرائیل در پی حمله مرگبار حماس در هفتم اکتبر ۲۰۲۳، دولت بایدن صادرات این نوع بمب به اسرائیل را به دلیل تاثیر آنها بر مناطق پرجمعیت متوقف کرد.
پایگاه خبری اکسیوس ششم بهمن به نقل از سه مقام اسرائیلی گزارش داد دولت ترامپ از پنتاگون خواسته است محدودیت ارسال این بمبها به اسرائیل را لغو کند.
اکسیوس افزود هزار و ۸۰۰ بمب امکی-۸۴ که در انبارهای آمریکا ذخیره شده بودند، طی روزهای آینده از راه دریا به اسرائیل تحویل داده خواهند شد.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، یکشنبه ۲۸ بهمن در بیانیهای تایید کرد محموله بمبهای سنگین امکی-۸۴ شامگاه ۲۷ بهمن به اسرائیل رسیده است.
او در همین رابطه گفت: «محموله مهماتی که با مجوز دولت ترامپ وارد اسرائیل شد، دارایی مهمی برای نیروی هوایی و ارتش اسرائیل به شمار میرود و دلیل دیگری بر اتحاد قوی اسرائیل و ایالات متحده است.»
این اظهارات در حالی مطرح میشوند که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، برای دیدار با مقامهای اسرائیلی به این کشور سفر کرده است.
دولت بایدن اردیبهشتماه به دلیل نگرانی از عملیات نظامی ارتش اسرائیل در رفح در جنوب نوار غزه، ارسال محمولهای از بمبها به این کشور را به حالت تعلیق درآورد.
این محموله شامل هزار و ۸۰۰ بمب ۹۰۰ کیلویی و هزار و ۷۰۰ بمب ۲۲۵ کیلویی بود.
بایدن ۱۹ اردیبهشت با دفاع از این تصمیم گفت بمبهایی که آمریکا ارسال آنها به اسرائیل را متوقف کرده، پیشتر در حملات علیه غیرنظامیان مورد استفاده قرار گرفتهاند.
بایدن افزود: «برای آنها مشخص کردهام که اگر وارد رفح شوند، سلاحهایی را که در گذشته در رفح و سایر شهرها استفاده میشد، به آنها نمیدهم. این کار اشتباه است. ما قصد نداریم این سلاحها و مهمات توپخانهای را به آنها بدهیم.»
در آن زمان بیش از یک میلیون آواره فلسطینی برای در امان ماندن از خشونتها در نقاط مختلف غزه، در رفح پناه گرفته بودند و بیم آن میرفت که عملیات نظامی اسرائیل در رفح، به وخامت اوضاع انسانی در این منطقه بینجامد.
پرجنت در مصاحبه با پادکست نگار مجتهدی در وبسایت انگلیسی ایراناینترنشنال تاکید کرد: «تهران باید بداند که تهدید جدی است و احساس خطر کند.»
او در پاسخ به این پرسش که دولت ترامپ برای آزادی گروگانهای در بند حماس، قادر به اعمال چه فشارهایی علیه جمهوری اسلامی است، گفت: «کافی است به آنها اعلام شود که در قبال کشتهشدن هر گروگان یا هرگونه تاخیر در آزادی آنها، مسئول و پاسخگو خواهند بود.»
به گفته پرجنت، ایالات متحده باید علاوه بر اعمال فشارهای اقتصادی بر جمهوری اسلامی، از همکاری عراق با حکومت ایران جلوگیری کند و برخورد مستقیمتری با گروههای مسلح متحد تهران در منطقه، از جمله حوثیهای یمن، حزبالله لبنان و حماس، داشته باشد.
پرجنت با اشاره به گروگانهای اسرائیلی باقیمانده در اسارت حماس تصریح کرد: «اگر ایران به حماس دستور آزادی گروگانها را بدهد، آنها این کار را انجام خواهند داد.»
ترامپ ۲۲ بهمن هشدار داد چنانچه تمامی گروگانهای باقیمانده در غزه تا ۲۷ بهمن آزاد نشوند، در این باریکه «جهنم به پا خواهد شد».
او در جمع خبرنگاران در کاخ سفید گفت: «تا جایی که به من مربوط میشود، اگر تمامی گروگانها تا ساعت ۱۲ شنبه آزاد نشوند، که به نظرم زمان مناسبی است، میگویم آتشبس را لغو کنید. در آن صورت، همه توافقات کنار گذاشته خواهند شد.»
این سخنان صریحترین تهدیدی است که تاکنون از سوی رهبر یک کشور غربی علیه این گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی مطرح شده است.
ترامپ همچنین بارها اعلام کرده قصد دارد غزه را تحت مالکیت آمریکا درآورد و اداره آن را در دست بگیرد.
با این حال، جمهوری اسلامی به حمایتهای مادی، تسلیحاتی و ایدئولوژیک خود از گروههای مسلح فلسطینی ادامه میدهد.
بر اساس گزارش وزارت امور خارجه آمریکا در سال ۲۰۲۰، تهران سالانه حدود ۱۰۰ میلیون دلار به گروههای شبهنظامی فلسطینی، از جمله حماس، کمک مالی میکند.
نقش قطر
پرجنت که در دوران ریاست دیوید پترائوس بر سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) در عراق خدمت میکرد، در مصاحبه با ایراناینترنشنال ترامپ را رهبری «قاطع و تاثیرگذار» خواند.
او گفت ترامپ درک درستی از خاورمیانه دارد، اما برخی اعضای دولت او بیش از حد به قطر نزدیک شدهاند.
پرجنت در این باره افزود: «این سرمایهگذاریها یا منتقدان را به سکوت وا میدارد یا آنها را به تمجید از اقدامات قطر سوق میدهد. مدام میشنویم که میگویند قطر کار خداپسندانه انجام میدهد. در مورد ویتکاف، میدانیم که قطریها ملکی را در نیویورک به مبلغ ۶۲۳ میلیون دلار خریداری کردند. این موضوع در نیویورک تایمز منتشر شده است. البته من نمیگویم که او تطمیع شده است.»
استیو ویتکاف، سرمایهگذار برجسته بخش املاک و مستغلات که اکنون بهعنوان فرستاده ویژه ایالات متحده در خاورمیانه فعالیت میکند، نقشی محوری در میانجیگری برای برقراری آتشبس و توافق تبادل گروگانها و زندانیان فلسطینی میان اسرائیل و حماس ایفا کرد.
نیویورک تایمز پیشتر گزارش داد ویتکاف پیش از پیوستن به تیم ترامپ، در سال ۲۰۱۸ هنگام خرید و فروش یک هتل در منهتن، با دو صندوق سرمایهگذاری دولتی در ارتباط بود.
به گزارش نیویورک تایمز، در این معامله، صندوق سرمایهگذاری دولتی قطر با پرداخت ۶۲۳ میلیون دلار، هتل متعلق به ویتکاف و شرکایش را خریداری کرد.
دوحه همچنین از روابط نزدیکی با حماس برخوردار است. سخنگوی وزارت خارجه قطر پیش از این به رسانههای غربی گفت رهبر ارشد حماس در خارج از غزه تا مدتی قبل در این کشور اقامت داشته، اما دفتر سیاسی حماس در دوحه اکنون بهطور دائم تعطیل شده است.
قطر، امیرنشین کوچکی در خلیج فارس، به مهمترین میانجی در مذاکرات آزادی گروگانها در جهان تبدیل شده است. این کشور ثروتمند نفتی با همکاری مصر و آمریکا، نقش مهمی در مذاکرات برای برقراری آتشبس غزه ایفا کرد.
در سال ۲۰۲۳ و درست پیش از حمله مرگبار هفتم اکتبر حماس، دوحه توانست میان واشینگتن و تهران میانجیگری کند؛ توافقی که بر اساس آن، شهروندان آمریکایی بازداشتشده در ایران در ازای آزادسازی شش میلیارد دلار از داراییهای مسدود شده ایران، به کشور خود بازگشتند.
پرجنت با انتقاد از نقش قطر در مذاکرات حماس و اسرائیل گفت وقتی به کشوری که خود بخشی از مشکل است نقش میانجی داده میشود، نمیتوان به موفقیت امیدوار بود.
او تاکید کرد: «برای آزادی گروگانها، باید پای تهران به میان کشیده شود.»
پرجنت معتقد است در حالی که حکومت ایران بر حماس نفوذ دارد، قطر نیز بر آمریکا اعمال نفوذ میکند: «منظور من این است که وقتی قطر با پول خود، شما را از مشکلات مالی نجات میدهد، انتقاد از این کشور بسیار دشوار میشود. این همان نفوذی است که من از آن سخن میگویم.»
به گفته این مقام اطلاعاتی پیشین ایالات متحده، تا وقتی دوحه در مذاکرات نقش اصلی را ایفا میکند و جمهوری اسلامی هم برای حمایت از حماس هزینهای نمیپردازد، نمیتوان به پایان این درگیری خوشبین بود.
او در پایان گفت: «بدون تغییر، هیچ اتفاق مثبتی نخواهد افتاد.»
شنبه ۲۷ بهمن و همزمان با اجرای گام ششم توافق آتشبس غزه، سه گروگان از منطقه خانیونس غزه آزاد شدند که همگی غیرنظامیان اسرائیلی با ملیتهای دوگانه اسرائیلی-آمریکایی، روسی و آرژانتینی هستند.
ترامپ: آمریکا از تصمیم اسرائیلیها برای بهپا کردن «جهنم» در غزه حمایت میکند
رییسجمهوری آمریکا در شبکه اجتماعی خود (تروثسوشال) نوشت حماس سه گروگان را از غزه آزاد کرده که یکی از آنها شهروند ایالات متحده است.
ترامپ گفت این اقدام، با بیانیه هفته گذشته حماس که اعلام کرده بود هیچ گروگانی را آزاد نخواهد کرد، متفاوت است.
او تاکید کرد اکنون اسرائیل باید درباره مهلت تعیینشده تا ساعت ۱۲ امروز (ساعت هشت شب شنبه به وقت ایران) برای آزادی تمامی گروگانها تصمیم بگیرد.
ترامپ افزود آمریکا از تصمیم اسرائیل در این زمینه حمایت خواهد کرد.
پیشتر در ۲۴ بهمن، رادیو ارتش اسرائیل در گزارشی نوشته بود بنیامین نتانیاهو و کابینه امنیتی این کشور دقیقا متوجه منظور ترامپ از بیانیهاش مبنی بر اینکه حماس باید «تمامی گروگانها» را تا شنبه ۲۷ بهمن آزاد کند، نشدهاند.
حاضران در این جلسه نتوانستند متوجه شوند که آیا منظور ترامپ از «تمامی گروگانها» شامل ۷۶ گروگان باقیمانده در غزه میشود، یا فقط گروگانهایی که قرار است در مرحله اول آزاد شوند.
ترامپ پیشتر هشدار داده بود اگر حماس در مهلت تعیین شده گروگانها را آزاد نکند، در غزه «جهنم به پا خواهد شد».
از صبح ۲۷ بهمن، اسرائیل و حماس از پایبندی خود به توافق آتشبس که از جمله شامل «آزادی تدریجی و مرحلهای گروگانها» میشود، سخن گفتهاند.
دفتر نخستوزیری اسرائیل ظهر ۲۷ بهمن با انتشار بیانیهای، ضمن خوشآمدگویی به سه گروگان آزاد شده پس از «روزهای طولانی و دردناک اسارت» گفت حماس در روزهای گذشته کوشید توافق را نقض و «بحرانی ساختگی با ادعاهای بیپایه و اساس» ایجاد کند.
این بیانیه تاکید کرد «به لطف استقرار نیروهای اسرائیلی در داخل و اطراف غزه و به دلیل بیانیه روشن و قاطع رییسجمهور دونالد ترامپ»، حماس عقبنشینی کرد و آزادی گروگانها ادامه یافت.
دفتر نتانیاهو افزود: «ما در هماهنگی کامل با آمریکا برای نجات همه گروگانهایمان، هم زندهها و هم کشتهشدهها، با نهایت سرعت، در حال فعالیت هستیم و برای آنچه که در ادامه پیش خواهد آمد، در هر زمینهای، کاملا آمادهایم.»
پیامهای نمادین و متقابل اسرائیل و حماس
ساگی دکل خن، ساشا تروفانوف و یائیر هورن صبح شنبه با همراهی نیروهای نظامی از نوار غزه خارج شدند.
ویدیوهای منتشر شده از روند تحویل گروگانها به صلیب سرخ نشان میداد صدها فلسطینی برای تماشای این آزادسازی تجمع کردند.
حماس در خانیونس، سکویی ویژه در نزدیک محلی بر پا کرد که آربل یهود و گادی موزس، دو گروگان اسرائیلی دیگر، پیشتر و در ۱۱ بهمن، در میان جمعیتی خشمگین، از آنجا عبور داده شده بودند.
در تصاویر دیده میشد که این بار، دهها فرد مسلح وابسته به حماس در اطراف سکو حلقه امنیتی تشکیل دادند و به نظر میرسید روند تحویل، احتمالا تحت کنترل بیشتری است.
شماری از شبهنظامیان حماس با یونیفورم و جلیقههای نظامی ارتش اسرائیل و سلاحهایی که در روز هفتم اکتبر از اسرائیل دزدیده شدهاند، به محل آزادی گروگانها آمدند.
پیش از انجام مبادله، یک منبع در گردانهای عزالدین قسام، شاخه نظامی حماس، به الجزیره گفت که گروگانها با یک خودروی دزدیده شده از اسرائیل به محل آورده خواهند شد.
سرویس زندانهای اسرائیل در پاسخ به «نمایشهای حماس» در آزادسازی گروگانها، اقدامی متقابل انجام داد.
این سرویس گفت که در روز جاری، صدها زندانی فلسطینی را در پیراهنهایی که لوگوی این سرویس، یعنی «ستاره داوود» بر آنها نقش بسته است، آزاد میکند.
روی این پیراهن همچنین جملهای به زبان عربی با مضمون «ما فراموش نمیکنیم و نمیبخشیم»، دیده میشود.
برخی ساکنان غزه پس از دیدار با زندانیان، این پیراهنهایشان را آتش زدند.
توافق برای آزادی متقابل ۳۶۹ زندانی فلسطینی
اسرائیل امروز ۳۶۹ زندانی فلسطینی را در ازای سه گروگان غیرنظامی آزاد کرد.
کمیسیون امور زندانیان و باشگاه اسرای فلسطینی خبر داد ۲۴ نفر از زندانیان فلسطینی قرار است «تبعید شوند».
به گفته این گروه، ۳۳۳ نفر دیگر «زندانیانی از نوار غزه هستند که پس از هفتم اکتبر بازداشت شدهاند».
از برجستهترین افرادی که قرار است آزاد شوند، احمد برغوثی ۴۸ ساله، از دستیاران نزدیک مروان برغوثی، رهبر جنبش فتح و از چهرههای «انتفاضه دوم» است که در سال ۲۰۰۲ همراه با مروان برغوثی بازداشت شد.
احمد برغوثی به دلیل انجام مجموعهای از حملات در جریان انتفاضه دوم که به کشته شدن ۱۲ اسرائیلی منجر شد، به ۱۳ بار حبس ابد محکوم شده بود.
گفته میشود قرار است او از طریق مصر به خارج از غزه و کرانه باختری تبعید شود.
پس از ماهها رایزنیهای بینالمللی و با میانجیگری قطر، مصر و آمریکا، اسرائیل و حماس ۲۶ دی برای برقراری یک آتشبس سهمرحلهای در غزه به توافق دست یافتند.
مرحله نخست این توافق که قرار است شش هفته به طول بینجامد از ۳۰ دی به اجرا درآمد و ۱۲ اسفند به پایان میرسد.
طی هفتههای اخیر و تا امروز، ۱۹ گروگان اسرائیلی و پنج گروگان تایلندی آزاد شدهاند.
طبق توافق آتشبس، اسرائیل نیز متعهد شده حدود دو هزار زندانی فلسطینی، از جمله صدها محکوم به حبس ابد را آزاد کند.
از میان ۲۵۱ گروگانی که حماس در حمله هفتم اکتبر ربود، ۷۰ نفر همچنان در غزه هستند اما ارتش اسرائیل بر این باور است که دستکم ۳۵ نفر از آنها جان خود را از دست دادهاند.