گام جدید توافق آتشبس؛ آزادی ۸ گروگان حماس در ازای آزادی ۱۱۰ زندانی فلسطینی
پس از کشمکشهای فراوان، گام سوم مرحله نخست توافق آتشبس میان حماس و اسرائیل به اجرا درآمد و هشت گروگان اسیر در نوار غزه در ازای آزادی ۱۱۰ زندانی فلسطینی به اسرائیل بازگشتند.
پس از کشمکشهای فراوان، گام سوم مرحله نخست توافق آتشبس میان حماس و اسرائیل به اجرا درآمد و هشت گروگان اسیر در نوار غزه در ازای آزادی ۱۱۰ زندانی فلسطینی به اسرائیل بازگشتند.
حماس پنجشنبه ۱۱ بهمن سه گروگان اسرائیلی به نامهای آگام برگر، سرباز زن ۲۰ ساله، آربل یهود، غیرنظامی زن ۲۹ ساله و گادی موزس، مرد ۸۰ ساله با تابعیت مضاعف آلمانی را آزاد کرد.
همچنین پنج تبعه تایلندی اسیر در نوار غزه خارج از چارچوب توافق آتشبس آزاد شدند.
پس از ماهها رایزنیهای بینالمللی و با میانجیگری قطر، مصر و آمریکا، اسرائیل و حماس ۲۶ دی برای برقراری یک آتشبس سهمرحلهای در غزه به توافق دست یافتند.
مرحله نخست این توافق که شش هفته به طول میانجامد، یکشنبه ۳۰ دی به اجرا درآمد و تاکنون ۱۵ گروگان در بند حماس در چارچوب آن آزاد شدهاند.
انتقاد اسرائیل از «هرج و مرج» در زمان آزادی گروگانها در خان یونس
ازدحام شدید جمعیت و بینظمی در زمان انتقال آربل یهود و گادی موزس به مسئولان سازمان صلیب سرخ در خان یونس در جنوب غزه، خشم مقامهای اسرائیلی را برانگیخت.
دفتر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ظهر پنجشنبه اعلام کرد در اعتراض به شرایط حاکم در زمان آزادی این دو گروگان، آزادی زندانیان فلسطینی را به تعویق انداخته است.
در نهایت، پس از کشمکشهای فراوان اسرائیل عصر پنجشنبه مجوز آزادی ۱۱۰ زندانی فلسطینی را در چارچوب گام سوم مرحله نخست توافق آتشبس صادر کرد.
نتانیاهو شامگاه پنجشنبه از نحوه تحویل دو گروگان اسرائیلی به صلیب سرخ انتقاد کرد و نسبت به احتمال تکرار چنین رویدادهایی هشدار داد.
نخستوزیر اسرائیل در همین رابطه گفت: «ما هیچگونه نقض توافق را نمیپذیریم. امروز در زمان آزادی گروگانهایمان شاهد صحنههای وحشتناکی بودیم. به میانجیها قاطعانه اعلام کردیم که هرگونه تهدید علیه جان گروگانهایمان را تحمل نمیکنیم.»
دانیل هاگاری، سخنگوی ارتش اسرائیل، نیز اعلام کرد حوادث خان یونس جان گروگانها را در معرض خطر قرار داده بود.
هاگاری هشدار داد: «حماس مسئول این اقدام است و همانطور که تاکید کردهایم، اجازه نخواهیم داد که گروگانها در معرض چنین خطری قرار گیرند.»
مرحله بعدی تبادل گروگانهای در بند حماس و زندانیان فلسطینی قرار است شنبه ۱۳ بهمن انجام شود.
اعلام آمادگی اسرائیل برای مذاکره درباره اجرای مرحله دوم توافق آتشبس
گال هیرش، نماینده ویژه دولت اسرائیل در امور بازگشت گروگانها، اعلام کرد این کشور خود را برای مذاکرات بر سر اجرای مرحله دوم آتشبس غزه آماده میکند.
او در پیامی ویدیویی گفت: «در این لحظه، ما در حال انجام تدابیر لازم برای ادامه مذاکرات و حرکت به سوی مرحله دوم [آتشبس] هستیم.»
هیرش افزود دولت اسرائیل خود را به آزادی همه گروگانهای در بند حماس متعهد میداند.
بر اساس مذاکرات انجامشده، دور نخست توافق آتشبس ۱۲ اسفند به پایان میرسد.
اعضای حماس ۱۵ مهر سال گذشته (هفتم اکتبر ۲۰۲۳) با حمله به جنوب اسرائیل حدود هزار و ۲۰۰ نفر را کُشتند و بیش از ۲۵۰ تن را به گروگان گرفتند.
اسرائیل در واکنش به این تهاجم، عملیات نظامی گستردهای را در نوار غزه آغاز کرد که بنا بر اعلام وزارت بهداشت حماس، بیش از ۴۷ هزار کشته بر جای گذاشت.
این دو مقام گفتند که تصمیمگیری در مورد محل اعزام این افراد با هماهنگی اسرائیل انجام می شود.
اسرائیل خواستار آن شده است که این فلسطینیها پس از آزادی، در غزه یا کرانه باختری مستقر نشوند.
بر اساس گزارش چهارشنبه ۱۰ بهمن تایمز اسرائیل، ترکیه موافقت کرده است حدود ۱۵ نفر از این فلسطینیها را بپذیرد و انتظار میرود قطر نیز بقیه را بپذیرد؛ هر چند مذاکرات در حال انجام است و ممکن است از یک کشور دیگر نیز خواسته شود تا میزبان تعدادی از آنان باشد.
ششم بهمن و در دومین هفته از توافق آتشبس غزه، ۲۰۰ زندانی فلسطینی، در ازای آزادی چهار سرباز زن گروگان اسرائیلی، آزاد شده و ۷۰ نفر از آنان به مصر منتقل شدند.
رسانهها خبر دادند که آنان قرار است پس از هماهنگی با کشورهای میزبان، مصر را ترک کنند.
امین شومان، رییس کمیته امور زندانیان فلسطینی، گفته بود که آنان پس از عبور از مصر، به الجزایر، ترکیه یا تونس منتقل خواهند شد.
بر اساس این گزارشها، بیش از ۲۳۰ زندانی فلسطینی، عمدتا با محکومیت حبس ابد، در چارچوب توافق آتشبس آزاد شده و برای همیشه از سرزمینهای فلسطینی اخراج خواهند شد.
شبکه کان اسرائیل سهشنبه گزارش داد که حماس به خانوادههای مروان برغوثی، از رهبران فتح و احمد سعدات، دبیرکل جبهه خلق برای آزادی فلسطین، قول داده است که آنان در مرحله دوم توافق آتشبس آزاد خواهند شد.
بر اساس گزارشها، اسرائیل آزادی برغوثی را رد کرده است.
برغوثى با عنوان رهبر «انتقاضه دوم» معرفی میشود و به دلیل نقش داشتن در پنج مورد قتل اسرائيلىها، به پنج بار حبس ابد محكوم شده است. او از سال ۲۰۰۲ در زندان به سر میبرد.
پس از ماهها رایزنیهای بینالمللی و با میانجیگری قطر، مصر و آمریکا، اسرائیل و حماس ۲۶ دی برای برقراری یک آتشبس سهمرحلهای در غزه به توافق رسیدند.
مرحله نخست این توافق که شش هفته به طول میانجامد، یکشنبه ۳۰ دی به اجرا درآمد و تاکنون هفت گروگان زن در بند حماس در چارچوب آن آزاد شدهاند.
هنوز مذاکرات در مورد روند اجرای مرحله دوم توافق آغاز نشده است.
انتظار میرود حماس در مرحله دوم، گروگانهای مرد جوان از جمله سربازان را آزاد کند.
قطر بامداد دوشنبه هشتم بهمن اعلام کرد حماس آربل یهود و دو گروگان اسرائیلی دیگر را ظرف چهار روز آینده آزاد خواهد کرد و بدین ترتیب، مجوز بازگشت آوارگان فلسطینی به خانههای خود در شمال غزه صادر شده است.
دفتر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در بیانیهای با تایید صدور مجوز بازگشت ساکنان شمال غزه خبر داد این سه گروگان پنجشنبه ۱۱ بهمن آزاد خواهند شد.
پیشتر اسرائیل حماس را متهم کرده بود بر خلاف توافقات انجام شده، از آزادی آربل یهود سر باز زده است.
اسرائیل تاکید کرده بود پیش از آزادی این گروگان، به ساکنان غزه اجازه نخواهد داد به خانههایشان بازگردند.
پس از ماهها رایزنیهای بینالمللی و با میانجیگری قطر، مصر و آمریکا، اسرائیل و حماس ۲۶ دی برای برقراری یک آتشبس سهمرحلهای در غزه به توافق رسیدند.
مرحله نخست این توافق که شش هفته به طول میانجامد، یکشنبه ۳۰ دی به اجرا درآمد و تاکنون هفت گروگان زن در بند حماس در چارچوب آن آزاد شدهاند.
گزارشها حاکی از آن است که آوارگان فلسطینی هشتم بهمن با عبور از جاده الرشید و بخش غربی ایست بازرسی نتساریم، در حال عزیمت به شهر غزه و مناطق شمالی این باریکه هستند.
روزنامه گاردین گزارش داد صدور اجازه بازگشت ساکنان غزه به منازلشان، موجی از شادی را در میان فلسطینیان مستقر در چادرها و اردوگاهها برانگیخته است.
یک زن فلسطینی در واکنش به تحولات اخیر به خبرگزاری رویترز گفت: «نخوابیدهام. همه چیز را جمع کردهام و آماده رفتن هستم.»
او افزود: «دستکم حالا به خانه بازمیگردیم. اکنون میتوانم بگویم که جنگ به پایان رسیده است و امیدوارم که آرامش همچنان پابرجا بماند.»
اعضای حماس ۱۵ مهر سال گذشته (هفتم اکتبر ۲۰۲۳) با حمله به جنوب اسرائیل حدود هزار و ۲۰۰ نفر را کشتند و بیش از ۲۵۰ تن را گروگان گرفتند.
اسرائیل در واکنش به این تهاجم، عملیات نظامی گستردهای را در نوار غزه آغاز کرد که بنا بر اعلام وزارت بهداشت حماس، بیش از ۴۷ هزار کشته بر جای گذاشت.
علاوه بر یهود و دو گروگان دیگر، سه گروگان اسرائیلی اسیر در غزه نیز قرار است شنبه ۱۳ بهمن آزاد شوند.
حماس در بیانیهای اعلام کرد اطلاعات مورد نیاز درباره تمامی گروگانهایی که در مرحله نخست توافق آزاد خواهند شد، در اختیار طرفهای مذاکرات قرار گرفته است.
اسرائیل دریافت این اطلاعات را تایید کرد.
پیشتر و در ششم بهمن، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، از اردن و مصر خواست تعداد بیشتری از فلسطینیان ساکن در نوار غزه را در سرزمینهای خود بپذیرند.
هنگامی که خبرنگاران از ترامپ پرسیدند آیا این پیشنهاد موقتی است یا بلندمدت، او پاسخ داد: «میتواند هر دو باشد.»
مصر، اردن، تشکیلات خودگردان، حماس و جهاد اسلامی فلسطین، هفتم بهمن با پیشنهاد ترامپ برای جابهجایی فلسطینیان مخالفت کردند.
ایمن الصفدی، وزیر امور خارجه اردن، یکشنبه هفتم بهمن با انتشار بیانیهای تاکید کرد: «مخالفت ما با جابهجایی فلسطینیان ثابت و غیرقابل تغییر است. اردن برای اردنیها و فلسطین برای فلسطینیها است.»
وزارت خارجه مصر هم در بیانیهای اعلام کرد که این کشور هرگونه تلاش برای جابهجایی فلسطینیان، چه بهصورت موقت و چه بلندمدت، را رد میکند.
رییسجمهوری ایالات متحده آمریکا ششم بهمن از اردن و مصر خواست تعداد بیشتری از فلسطینیان ساکن در نوار غزه را در سرزمینهای خود بپذیرند.
هنگامی که خبرنگاران از ترامپ پرسیدند آیا این پیشنهاد موقتی است یا بلندمدت، او پاسخ داد: «میتواند هر دو باشد.»
پیشتر در ۳۰ دی، شبکه خبری انبیسی گزارش داده بود دولت ترامپ طرحی را در دست بررسی دارد که بر اساس آن، بخشی از جمعیت دو میلیون نفری نوار غزه در دوران بازسازی به خارج از این باریکه منتقل خواهند شد.
به گزارش انبیسی، اندونزی یکی از گزینههای مطرحشده برای استقرار موقت این گروه از فلسطینیان است.
مخالفت تشکیلات خودگردان، حماس و جهاد اسلامی با طرح ترامپ
محمود عباس، رییس تشکیلات خودگردان فلسطین، هفتم بهمن بدون اشاره مستقیم به نام ترامپ اعلام کرد این تشکیلات هرگونه طرحی را در خصوص جابهجایی فلسطینیان از غزه محکوم و آن را بهشدت رد میکند.
باسم نعیم، عضو ارشد دفتر سیاسی حماس، هم گفت این گروه با انتقال ساکنان غزه به مصر و اردن مخالف است.
نعیم در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه تاکید کرد فلسطینیان چنین طرحهایی را «بیاثر خواهند کرد»، همانطور که در دهههای گذشته، از تحقق طرحهای مشابه برای جابهجایی و ارائه «وطنهای جایگزین» جلوگیری کردهاند.
جهاد اسلامی، دیگر گروه مسلح فلسطینی در غزه، اظهارات اخیر ترامپ را «تاسفآور» خواند و هشدار داد این طرح «با وادار کردن مردم ما به ترک سرزمینشان، ارتکاب جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت را ترویج میکند».
طرح ترامپ برای انتقال ساکنان غزه به مصر و اردن در حالی مطرح میشود که دولت جو بایدن بارها مخالفت خود را با جابهجایی فلسطینیان اعلام کرده بود.
استقبال سیاستمداران راستگرای اسرائیلی از طرح انتقال ساکنان غزه
ایتامار بنگویر، سیاستمدار راستگرا و وزیر پیشین امنیت ملی اسرائیل، در پیامی ویدیویی حمایت خود را از پیشنهاد ترامپ برای انتقال فلسطینیان به اردن و مصر اعلام کرد.
او در این پیام گفت: «رییسجمهوری آمریکا را برای ارائه این ابتکار تحسین میکنم. دولت اسرائیل باید طرح تشویق [ساکنان غزه] به مهاجرت را فورا اجرا کند.»
بنگویر ۲۷ دی در اعتراض به برقراری آتشبس در غزه از سمت خود در کابینه ائتلافی بنیامین نتانیاهو کنارهگیری کرد.
پس از ماهها رایزنیهای بینالمللی و با میانجیگری قطر، مصر و آمریکا، اسرائیل و حماس ۲۶ دی برای برقراری یک آتشبس سهمرحلهای در غزه به توافق دست یافتند. مرحله نخست این توافق یکشنبه ۳۰ دی به اجرا درآمد.
بزالل اسموتریچ، دیگر سیاستمدار راستگرا و وزیر دارایی اسرائیل، نیز از طرح ترامپ استقبال کرد و گفت «راهحلهای جدید» برای پایان دادن به مناقشه کنونی میتواند «صلح و آرامش» را به ارمغان آورد.
او افزود: «طرح کمک به ساکنان غزه برای یافتن مکانی دیگر برای آغاز یک زندگی جدید و بهتر، ایدهای عالی است.»
بنگویر و اسموتریچ در ماههای گذشته هم بارها خواستار «مهاجرت داوطلبانه» فلسطینیان از نوار غزه شده بودند.
با این حال، اسحاق هرتزوگ، رییسجمهوری اسرائیل، دیماه ۱۴۰۲ در واکنش به گمانهزنیها درباره سرنوشت ساکنان غزه پس از پایان جنگ تاکید کرد انتقال فلسطینیان به خارج از این باریکه در دستور کار اسرائیل قرار ندارد.
هنگامی که خبرنگاران از ترامپ پرسیدند آیا این پیشنهاد موقتی است یا بلندمدت، او پاسخ داد: «میتواند هر دو باشد.»
واشینگتن سال گذشته اعلام کرده بود که با جابهجایی اجباری فلسطینیان مخالف است.
مقامهای کشورهای مصر و اردن نیز بارها مخالفت خود را با کوچ اجباری فلسطینیان از غزه ابراز کرده بودند.
گروههای حقوق بشری و سازمانهای امدادی طی ماههای اخیر نسبت به وضعیت غزه ابراز نگرانی کردهاند؛ جایی که جنگ تقریبا کل جمعیت ساکن را آواره کرده و به بحران گرسنگی منجر شده است.
ترامپ درباره تماس خود با ملک عبدالله، پادشاه اردن، در روز شنبه گفت: «به او گفتم که دوست دارم افراد بیشتری را بپذیرید، چون وقتی به کل نوار غزه نگاه میکنم، میبینم اوضاع واقعا بههمریخته است. خیلی بههمریخته. دلم میخواهد او مردم را بپذیرد.»
ترامپ به خبرنگاران گفت «دوست دارم مصر هم افرادی را بپذیرد» و افزود که روز یکشنبه با عبدالفتاح السیسی، رییسجمهوری این کشور، صحبت خواهد کرد.
او گفت: «شما درباره یک و نیم میلیون نفر صحبت میکنید و ما بهطور کامل آنجا را تخلیه میکنیم.»
جمعیت نوار غزه پیش از آغاز جنگ اسرائیل و غزه حدود ۲/۳ میلیون نفر بود.
واشینگتن به دلیل حمایت از اسرائیل با انتقاداتی مواجه شده است اما همچنان از متحد خود حمایت میکند و میگوید که به اسرائیل برای دفاع در برابر گروههای شبهنظامی مورد حمایت جمهوری اسلامی مانند حماس در غزه، حزبالله در لبنان و حوثیها در یمن کمک میکند.
دولت ترامپ در همین راستا، از پنتاگون خواست محدودیتی را که دولت جو بایدن برای ارسال بمبهای ۹۰۰ کیلویی به اسرائیل اعمال کرده بود، لغو کند.
غزه یک «ویرانه کامل» است
ترامپ گفت: «این مکان واقعا به یک ویرانه کامل تبدیل شده است؛ تقریبا همه چیز تخریب شده و مردم در حال جان دادن هستند. بنابراین ترجیح میدهم با برخی کشورهای عربی همکاری کنم و در مکانی دیگر مسکن بسازیم که شاید آنها بتوانند برای یکبار هم که شده در صلح زندگی کنند.»
آخرین دور از جنگهای طولانیمدت اسرائیل و فلسطین از هفت اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شد، زمانی که نیروهای حماس به اسرائیل حمله کردند، دستکم هزار و ۲۰۰ نفر را کشتند و حدود ۲۵۰ نفر را گروگان گرفتند.
بنا بر اعلام وزارت بهداشت غزه تحت نظر حماس، حمله نظامی تلافیجویانه اسرائیل، تاکنون بیش از ۴۷ هزار نفر را به کام مرگ کشانده و به اتهاماتی درباره نسلکشی و جنایات جنگی منجر شده است که اسرائیل آنها را رد میکند.
پس از ماهها رایزنیهای بینالمللی و با میانجیگری قطر، مصر و آمریکا، اسرائیل و حماس ۲۶ دی برای برقراری یک آتشبس سهمرحلهای در غزه به توافق دست یافتند و مرحله نخست آن روز ۳۰ دی به اجرا درآمد.
تاکنون هفت گروگان زن در بند حماس در چارچوب این توافق و در ازای آزادی زندانیان فلسطینی از سوی اسرائیل، آزاد شدهاند.
باسم نعیم، رییس شورای روابط بینالملل حماس، ۲۸ دی گفته بود دستیابی به توافق آتشبس غزه بدون نقشآفرینی دونالد ترامپ و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه او در امور خاورمیانه، امکانپذیر نبود.