مذاکرات آتشبس بدون هماهنگی و مداخله خامنهای انجام شد
اطلاعات اختصاصی رسیده به ایراناینترنشنال حاکی از آن است که علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، از روند مذاکراتی که به توافق آتشبس میان اسرائیل و حکومت ایران انجامید، بیاطلاع بوده است.
اطلاعات اختصاصی رسیده به ایراناینترنشنال حاکی از آن است که علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، از روند مذاکراتی که به توافق آتشبس میان اسرائیل و حکومت ایران انجامید، بیاطلاع بوده است.
بر اساس این اطلاعات، تصمیمگیری در خصوص آتشبس از طریق شورای عالی امنیت ملی و مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، انجام شد.
این منبع که از جزییات این مذاکرات در جلسه شورای عالی امنیت ملی با خبر بود گفت شورا قصد داشت سریعا به پیشنهاد رییسجمهوری آمریکا دونالد ترامپ برای آتشبس پاسخ دهد اما در آن زمان، فرصت و امکان تماس با خامنهای وجود نداشت. از این رو شورا آتشبس را تصویب کرد و بدون اطلاع خامنهای آن را اعلام نمود.
در آخرین ویدیویی هم که از علی خامنهای منتشر شد، او ضمن اشاره به اسرائیل و آمریکا هیچ اشارهای به آتشبس نکرد و در این باره هیچ اظهارنظری نکرد.
ایراناینترنشنال پیشتر به نقل از دو منبع آگاه گزارش داده بود ساعاتی پس از آغاز حملات اسرائیل، خامنهای به همراه خانوادهاش به پناهگاهی زیرزمینی در لویزان واقع در شمال شرق تهران منتقل شده است.
ارتباط محدود
طبق منابع ایراناینترنشنال ارتباط خامنهای در روزهای گذشته به خاطر ترس از حمله به پناهگاهش به شدت محدود بوده است.
نیویورکتایمز نیز ۳۱ خرداد نوشت در پی حملات شدید اسرائیل به تهران، خامنهای از پناهگاه خود سه روحانی ارشد را بهعنوان جانشینان احتمالیاش معرفی کرده است.
نیویورکتایمز افزود این اقدام بیسابقه تصویری نادر از وضعیت بحرانی در راس نظام جمهوری اسلامی ترسیم میکند؛ وضعیتی که به گفته ناظران، بیانکننده نگرانی عمیق رهبر ۸۶ ساله جمهوری اسلامی از احتمال کشته شدن و نیاز به تضمین انتقال فوری قدرت است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، دوم تیرماه از توافق «قطعی» میان جمهوری اسلامی و اسرائیل برای برقراری «آتشبس کامل و جامع» خبر داد و گفت دو طرف پس از ۱۲ روز با توقف درگیریها موافقت کردند.
سپاه پاسداران چهارم تیر کشته شدن ۳۰ فرمانده نظامی ارشد جمهوری اسلامی را در جنگ با اسرائیل تایید کرد که در این میان، نامهایی چون حسین سلامی، محمد باقری، امیرعلی حاجیزاده و غلامعلی رشید به چشم میخورند.
خامنهای پنجم تیر در سومین پیام ویدیویی خود از زمان حمله اسرائیل، از مکانی نامعلوم گفت: «با آن همه هیاهو و ادعا، اسرائیل زیر ضربات جمهوری اسلامی تقریبا از پا درآمد و لِه شد.»
او افزود: «آمریکاییها در حمله به تاسیسات هستهای نتوانستند کار مهمی انجام دهند.»
این سخنان در حالی مطرح میشوند که بر اساس برخی گزارشهای اطلاعاتی، تاسیسات هستهای فردو، نطنز و اصفهان که جمهوری اسلامی بهصورت مستقیم و غیرمستقیم میلیاردها دلار برای آنها هزینه کرده بود، نابود شدهاند.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، چهارم تیر در مصاحبه با شبکه الجزیره پس از چندبار طفره رفتن از پاسخ درباره میزان آسیب به تاسیسات اتمی حکومت ایران، سرانجام تایید کرد این تاسیسات در حملات اخیر آمریکا و اسرائیل «به شدت آسیب دیدهاند».
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، درباره این روند هشدار داد.
رافائل گروسی در واکنش به این اقدام اعلام کرد که جامعه بینالمللی نمیتواند پایان همکاری تهران بر سر تاسیسات هستهای را بپذیرد.
گروسی خواستار از سرگیری بازرسیها شد
مدیرکل آژانس پنجشنبه پنجم تیر گفت که آژانس به ذخایر اورانیوم ۶۰ درصد ایران دسترسی ندارد و خبر داد در نامهای به عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، خواستار بازدید آژانس از تاسیسات اتمی در ایران شده اما عراقچی هنوز به این نامه پاسخ نداده است.
این درخواست در حالی مطرح میشود که جمهوری اسلامی اعلام کرده است اورانیوم غنیشده خود را پیش از حملات آمریکا جابهجا کرده است.
مدیرکل آژانس بر این اساس تاکید کرد که بازرسان باید ذخایر ایران را مجددا بررسی و ارزیابی کنند.
او چهارشنبه به شبکه فرانس-۲ گفت که ایران باید به سرعت همکاری با بازرسان بینالمللی را از سر گیرد و اعلام کرد آژانس از زمان شروع درگیریها بر فعالیتهای تهران نظارت نداشته است.
گروسی افزود: «تهران بر اساس پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی)، ملزم به همکاری با آژانس است.»
علیرضا سلیمی، عضو هیات رییسه مجلس، پیشتر گفت که طرح نمایندگان، ورود بازرسان آژانس به ایران را تنها در صورتی مجاز میداند که امنیت تاسیسات هستهای و فعالیتهای صلحآمیز جمهوری اسلامی بهطور کامل «تضمین شود». موضوعی که تشخیص آن بر عهده شورای عالی امنیت ملی خواهد بود.
این در حالی است که گروسی در ادامه صحبتهای خود گفت: «در طول جنگ، بازرسی امکانپذیر نیست اما اکنون که درگیریها پایان یافته، با توجه به حساسیت این مواد، اعتقاد دارم به نفع همه است که بازرسیها را هرچه زودتر از سر بگیریم.»
کرملین، تصمیم جمهوری اسلامی را نتیجه مستقیم حملات دانست
سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه نیز پنجشنبه خواستار ادامه همکاری جمهوری اسلامی و آژانس بینالمللی انرژی اتمی شد.
کاخ کرملین هم با اظهار «نگرانی» از تصمیم تهران، «اعتبار از دست رفته» آژانس را مورد انتقاد قرار داد.
همزمان سرگئی ریابکوف، معاون وزیر خارجه روسیه، گفت که احتمال احیای مذاکرات برای توافق هستهای جدید کاهش یافته است.
مسکو تاکید کرد که تصمیم تهران برای تعلیق همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نتیجه مستقیم حملات اخیر اسرائیل و آمریکا به تاسیسات هستهای در ایران است.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، در نشستی خبری به خبرنگاران گفت: «چنین تصمیمی نتیجه مستقیم حمله بیدلیلی است که رخ داد. نتیجه مستقیم حملات به تاسیسات هستهای که کاملا بیسابقه بود.»
سخنگوی کرملین همچنین گفت روسیه وضعیت را از نزدیک پیگیری میکند و با تهران نیز در تماس است.
او افزود «تماسهایی» میان واشینگتن و تهران، چه مستقیم و چه از طریق کانالهای دیگر، وجود دارد.
آلمان: رای نمایندگان ایران «سیگنال اشتباه» است
برلین پنجشنبه از تهران خواست به همکاری با نهاد نظارت هستهای سازمان ملل ادامه دهد و رای نمایندگان ایرانی برای توقف همکاری با آژانس را «سیگنال کاملا اشتباه» خواند.
یوهان وادفول، وزیر خارجه آلمان، به خبرنگاران گفت: «برلین از دولت ایران میخواهد در این مسیر گام برندارد.»
وادفول در نشست خبری مشترک با آنیتا آناند، همتای کانادایی خود، افزود: «ما تمام تلاشهای دیپلماتیک خود را برای یافتن توافقی الزامآور در اسرع وقت به کار میگیریم.»
شورای نگهبان طرح را تایید کرد
هادی طحان نظیف، سخنگوی شورای نگهبان، پنجشنبه اعلام کرد طرح الزام دولت به تعلیق همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی پس از بررسی اعضای این شورا تایید شده است.
این تایید گام مهمی در اجرایی شدن تصمیم مجلس محسوب میشود.
طرح مجلس در این زمینه، چهارم تیر با ۲۲۱ رای موافق وبدون رای مخالف به تصویب رسید.
به گزارش فایننشال تایمز، پس از پایان دور تازهای از درگیری نظامی میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، دو طرف مشغول ارزیابی تلفات و خسارات واردشده به زیرساختهای دفاعی، اطلاعاتی و هستهای خود هستند.
گزارشهای اولیه حاکی از آن است که هزینه حملات در ایران بسیار بالا بوده است. سامانههای پدافند هوایی این کشور از کار افتاده، بسیاری از فرماندهان ارشد نظامی کشته شدهاند و برنامه هستهایاش دستکم با آسیبهایی جدی مواجه شده است.
فایننشال تایمز نوشت که در سوی دیگر، خسارات واردشده به اسرائیل همچنان در هالهای از ابهام است: «بخشی به دلیل سانسور نظامی در داخل این کشور و بخشی نیز بهسبب نبود تصاویر ماهوارهای مستقل از مناطق هدف قرار گرفته.»
حملات ناموفق ایران، تلفات بالای غیرنظامی در اسرائیل
در نخستین روزهای درگیری، گزارشهایی مبنی بر کشته شدن اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران منتشر شد اما او پس از پایان این درگیری نظامی، در تجمعی در مرکز تهران حضور یافت که به گفته مقامات جمهوری اسلامی، به مناسبت «پیروزی در دفع حملات اسرائیل» برگزار شد.
ظهوری که بهنوعی نشانهای از پیچیدگی روایتها و عدم شفافیت وضعیت میدانی دو طرف تلقی میشود.
تهران گفته است در حملات به اسرائیل موفق به هدف قرار دادن مقر موساد در منطقه گلیلوت، ستاد فرماندهی ارتش اسرائیل در تلآویو و چند مرکز مهم اطلاعاتی و انرژی شده است اما تصاویر ماهوارهای و ویدیوهای در دسترس عموم، عمدتا نشاندهنده خطا در اصابت موشکها و خسارات وارد شده به مناطق مسکونی بودهاند.
برای نمونه، موشکهایی که گفته میشد به سمت پارک فنآوری ارتش اسرائیل در بئرشبع شلیک شده بودند، یک ساختمان مسکونی در نزدیکی آن را هدف قرار دادند.
چهار موشک ایرانی نیز که به سوی مقر موساد پرتاب شده بودند، به ساختمانی در آن سوی اتوبان برخورد کردند. مقامات اسرائیلی اعلام کردند محل اصابت، یک پارکینگ اتوبوس خالی بوده است.
همچنین یکی از موشکها در فاصله ۳۰۰ متری از ساختمان کریا، مرکز فرماندهی ارتش اسرائیل، فرود آمد.
با وجود پیشرفته بودن پدافند اسرائیل، ارتش این کشور اعلام کرده که این سامانهها «غیرقابل نفوذ نیستند».
در مجموع، اسرائیل توانسته است حدود ۹۰ درصد از ۵۵۰ موشک شلیکشده از سوی ایران را رهگیری کند.
با این حال، دستکم ۲۸ نفر در اسرائیل کشته و بیش از هزار و ۴۰۰ نفر (اغلب بهصورت سطحی) مجروح شدند.
هزاران خانه و خودرو نیز آسیب دیده یا ویران شدهاند.
جیم لمسون، تحلیلگر سابق سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) و پژوهشگر مرکز مطالعات منع گسترش تسلیحات هستهای جیمز مارتین معتقد است: «در مورد ایران، مشکل اصلی دقت است.»
به گفته او، موشکهای ایران در آزمایشهای کنترلشده دقتی در چند ده متر دارند اما عملکرد آنها در میدان نبرد بسیار ضعیفتر بوده است.
حملات دقیق اسرائیل، کشته شدن فرماندهان ارشد و آسیب به تأسیسات هستهای
برخلاف حملات پراکنده و غیرمؤثر جمهوری اسلامی، حملات اسرائیل به ایران هم دقیقتر و هم ویرانگرتر بودند.
بنا بر گزارش مقامهای محلی، در تهران حدود ۱۲۰ ساختمان بهطور کامل تخریب و حدود ۵۰۰ ساختمان دیگر بهشدت آسیب دیدند.
برخی از این ساختمانها در اطراف فرودگاه مهرآباد و دانشگاه رجایی قرار داشتهاند.
بنا بر اعلام وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در ایران، در جریان این حملات ۶۲۷ نفر کشته و چهار هزار و ۸۷۰ نفر مجروح شدند.
بخشی از این حملات شامل عملیات هدفمند برای کشتن فرماندهان ارشد نظامی و عوامل برنامه هستهای بوده است. در میان کشتهشدگان، نامهایی چون محمد باقری، رییس ستاد کل نیروهای مسلح، حسین سلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران و امیرعلی حاجیزاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران، دیده میشود.
در میانه درگیری، اسرائیل دامنه هدفگیری خود را از زیرساختهای هستهای و موشکی به نمادهای حاکمیتی گسترش داد و از جمله صداوسیمای جمهوری اسلامی و زندان اوین را هدف گرفت.
یکی از جنجالیترین حملات، حمله به اوین بود.
در حالی که آمریکا و اسرائیل تاکید کردند هدف اصلیشان (تخریب توانایی تهران برای تولید سلاح هستهای) تا حد زیادی محقق شده، گزارشهای اولیه نهادهای اطلاعاتی چندان قطعی نبودهاند.
گزارشی مقدماتی از آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا میگوید که برنامه هستهای ایران «کمتر از شش ماه» عقب افتاده است و بمبها اگرچه ورودیها و سیستم تهویه تأسیسات را بستهاند اما سالنهای زیرزمینی غنیسازی را کاملا تخریب نکردهاند.
با این حال، کمیسیون انرژی اتمی اسرائیل چهارشنبه اعلام کرد حمله آمریکا به سایت فُردو باعث نابودی زیرساختهای حیاتی و «از کار افتادن کامل» این مرکز غنیسازی شده است.
تصاویر ماهوارهای از سایت فردو که در عمق نیمکیلومتری زمین قرار دارد، ورودیهای پُر شده با خاک و حفرههایی را نشان میدهند که ممکن است محل اصابت بمبهای هدایتشونده ۳۰ هزار پوندی آمریکا باشند.
همچنین، راههای دسترسی به این سایت آسیب دیدهاند.
تهران اعلام کرده تأسیسات فردو و نطنز از مدتها پیش تخلیه شده بودند و آسیبی جدی ندیدهاند. سرنوشت بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا (که در صورت تصمیم سیاسی میتواند به چند بمب اتمی تبدیل شود)، همچنان نامعلوم است.
در اصفهان نیز تصاویر ماهوارهای حاکی از تخریب چند ساختمان در مرکز تحقیقات هستهای جمهوری اسلامی است.
محمد اسلامی، رییس سازمان انرژی اتمی، سهشنبه وعده داد که زیرساختهای هستهای در ایران بازسازی خواهند شد. تأسیساتی که تهران بر «صلحآمیز بودن» فعالیت آنها تاکید دارد.
به دنبال حملات اسرائیل، سامانههای پدافند هوایی و برنامه موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی نیز آسیب جدی دیدهاند.
بهگفته لمسون، بیش از نیمی از انبارهای موشکهای بالستیک در مناطق غربی و مرکزی ایران آسیب دیدهاند. یک مقام نظامی اسرائیلی هم گفته است دستکم ۵۰ درصد از پرتابگرهای موشک بالستیک ایران از بین رفتهاند.
فایننشال تایمز نوشت که یکی از مراکز بزرگ ذخیره و پرتاب موشک در نزدیکی کرمانشاه که بهعنوان پایگاه لجستیکی موشکهای فاتح و ذوالفقار شناخته میشود، نابود شده است.
در تبریز نیز حمله به یک کارخانه ساخت پهپاد وابسته به نیروی هوافضای سپاه پاسداران باعث انفجارهای زنجیرهای و آتشسوزیهای چندساعته شد.
جاستین برانک، کارشناس آکادمی سلطنتی خدمات متحد بریتانیا گفت: «واضح است که شبکه پدافند هوایی ایران بهشدت تضعیف شده، تا حدی که نیروی هوایی اسرائیل میتواند روزانه جنگندههای تاکتیکی و حتی پهپادهای ارتفاع متوسط را وارد آسمان ایران کند.»
او افزود: «این وضعیت باعث میشود که هم برنامه دفاع هوایی و هم برنامه هستهای در ایران، در آینده در برابر حملات احتمالی اسرائیل آسیبپذیر باقی بمانند.»
