شبکه البیسیآی لبنان به نقل از منابع آگاه گزارش داد سوریه در مذاکرات مربوط به توافق صلح با اسرائیل، بازپسگیری بلندیهای جولان را بهعنوان پیششرط عادیسازی روابط میان دو کشور مطرح نکرده است. اسرائیل از سال ۱۹۶۷ کنترل بخشهایی از این منطقه را در اختیار دارد.
بر اساس این گزارش که دوشنبه ۹ تیر منتشر شد، سوریه در مذاکرات از اسرائیل خواسته است حکومت کنونی این کشور به رهبری احمد الشرع را به رسمیت بشناسد.
سوریه همچنین خواستار خروج اسرائیل از مناطقی در جنوب سوریه است که پس از سرنگونی حکومت بشار اسد، نیروهای اسرائیلی در آن مستقر شدهاند.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، اسفند ۱۴۰۳ از حضور نظامی در جنوب سوریه دفاع کرد و گفت اسرائیل اجازه نخواهد داد «جنوب سوریه به جنوب لبنان تبدیل شود».
اسرائیل بلندیهای جولان را در جریان جنگ شش روزه سال ۱۹۶۷ به تصرف درآورد و در سال ۱۹۸۱ بهصورت رسمی آن را ضمیمه خاک خود کرد.
این اقدام با مخالفت جامعه جهانی روبهرو شده و تنها ایالات متحده آمریکا آن را به رسمیت شناخته است.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره احتمال پیوستن دمشق به پیمان ابراهیم شدت گرفته است.
دادگاه منطقهای اورشلیم هشتم تیر اعلام کرد جلسه ادای شهادت بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، که قرار بود این هفته در چارچوب محاکمه کیفریاش برگزار شود، لغو شده است.
کان، رسانه دولتی اسرائیل، در همین رابطه گزارش داد تصمیم دادگاه پس از آن اتخاذ شد که مقامهای امنیتی اسرائیل در جلسهای غیرعلنی به قضات گفتند فرصتی برای تغییر چهره خاورمیانه و گسترش توافقات صلح میان اسرائیل و کشورهای منطقه، از جمله سوریه، به وجود آمده است.
سوریه بهدنبال تضمینهای امنیتی در مرز با اسرائیل و اردن
شبکه البیسیآی لبنان در ادامه گزارش داد سوریه در مذاکرات صلح، خواهان تدوین ساز و کارهای امنیتی شفاف در جنوب این کشور و در نقطه اتصال مرزهای سوریه، اردن و اسرائیل شده است.
بر اساس این گزارش، دمشق همچنین از واشینگتن درخواست حمایت کرده، اما ماهیت این حمایت هنوز روشن نیست.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، هشتم تیر اعلام کرد برخی کشورها تمایل خود را برای پیوستن به پیمان ابراهیم و عادیسازی روابط با اسرائیل ابراز کردهاند.
کارولین لویت، سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید، نیز بهتازگی خبر داد سوریه از جمله کشورهایی است که ترامپ تمایل دارد به پیمان ابراهیم بپیوندد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، پنجم تیر اعلام کرد موفقیت کارزار نظامی این کشور علیه جمهوری اسلامی، زمینه را برای عادیسازی روابط اسرائیل با سایر کشورها فراهم آورده است.
اسرائیل ابتدا در سپتامبر ۲۰۲۰ در چارچوب پیمان ابراهیم با دو کشور امارات متحده عربی و بحرین روابط سیاسی و دیپلماتیک برقرار کرد و سپس در اکتبر همان سال با مراکش و در دسامبر ۲۰۲۲ با سودان پیمان عادیسازی روابط به امضا رساند.
تهران همواره از مخالفان سرسخت عادیسازی روابط اسرائیل با کشورهای منطقه بوده است.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، مهرماه ۱۴۰۲ عادیسازی روابط اسرائیل و کشورهای منطقه را به «شرطبندی روی اسب بازنده» تشبیه کرد و آن را قماری «محکوم به باخت» خواند.
ترامپ در مصاحبه با شبکه فاکسنیوز که یکشنبه هشتم تیر پخش شد، گفت: «ما همین حالا کشورهای واقعا بزرگی در این توافقنامهها داریم و فکر میکنم اکنون زمان آن است که شروع به افزودن دیگر کشورها کنیم، چون مشکل اصلی در این میان ایران بود.»
او افزود: «مدتی بود که فکر میکردم ایران هم به همراه دیگران به پیمان ابراهیم خواهد پیوست و اگر واقعا این کار را انجام میداد، شرایطش بهتر از حالا بود.»
اسرائیل ابتدا در سپتامبر ۲۰۲۰ در چارچوب پیمان ابراهیم با دو کشور امارات متحده عربی و بحرین روابط سیاسی و دیپلماتیک برقرار کرد و سپس در اکتبر همان سال با مراکش و در دسامبر ۲۰۲۲ با سودان پیمان عادیسازی روابط به امضا رساند.
استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه، چهارم تیر اعلام کرد گسترش پیمان ابراهیم یکی از «اهداف کلیدی» ترامپ است.
ویتکاف پیشبینی کرد ایالات متحده بهزودی خبرهای جدیدی در خصوص پیوستن کشورهای جدید به این توافق منتشر خواهد کرد.
احتمال پیوستن سوریه و لبنان به پیمان ابراهیم
کارولین لویت، سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید، اخیرا اعلام کرد سوریه از جمله کشورهایی است که ترامپ تمایل دارد به پیمان ابراهیم بپیوندد.
لویت به دیدار تاریخی ترامپ با احمد الشرع، رییسجمهوری دوره انتقالی سوریه، در عربستان سعودی در اوایل سال جاری میلادی اشاره کرد و افزود در جریان این دیدار، یکی از درخواستهای رییسجمهوری آمریکا این بود که سوریه به پیمان ابراهیم ملحق شود.
ترامپ پس از این دیدار از تصمیم خود برای لغو تحریمهای دمشق خبر داد.
روزنامه اسرائیل هیوم گزارش داد تزاچی هانگبی، مشاور امنیت ملی اسرائیل، از سوریه و لبنان بهعنوان محتملترین گزینهها برای پیوستن به پیمان ابراهیم نام برده است.
ترامپ هشتم تیر درباره احتمال پیوستن سوریه پیمان ابراهیم گفت: «نمیدانم، اما من تحریمها [علیه دمشق] را به درخواست برخی دیگر از کشورهای منطقه که دوستان ما هستند، لغو کردم.»
یوجین کونتوروویچ، کارشناس مسائل خاورمیانه و پژوهشگر ارشد در اندیشکده بنیاد هریتیج در واشینگتن دیسی، در همین رابطه به فاکسنیوز گفت: «با ضعیف شدن جمهوری اسلامی، پیوستن لبنان و سوریه [به پیمان ابراهیم] کاملا واقعبینانه است، اما اگر این اتفاق خیلی زود رخ دهد، برای مثال ظرف چند ماه آینده، واقعا تحت تاثیر قرار خواهم گرفت.»
کونتوروویچ با اشاره به چشمانداز صلح میان اسرائیل و کشورهای منطقه افزود انتظار میرود سوریه و لبنان در دوره ریاستجمهوری ترامپ به پیمان ابراهیم بپیوندند.
به گفته او، سوریه بهویژه میتواند یکی از گزینههای محتمل باشد، چرا که دولت جدید این کشور برای کسب مشروعیت بینالمللی نیازمند برداشتن گامهایی جدی است.
تهران همواره از مخالفان سرسخت عادیسازی روابط اسرائیل با کشورهای منطقه بوده است.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، مهرماه ۱۴۰۲ عادیسازی روابط اسرائیل و کشورهای منطقه را به «شرطبندی روی اسب بازنده» تشبیه کرد و آن را قماری «محکوم به باخت» خواند.
دان کالدول، مشاور پیشین پنتاگون و کهنهسرباز جنگ عراق، و جنیفر کاواناگ، مدیر تحلیل نظامی در اندیشکده «دیفنس پرایوریتیز»، با اشاره به عملیات گسترده ۳۱ خرداد نوشتند: بمبافکنهای بی-۲ از پایگاهی در ایالت میسوری آمریکا بهمدت ۳۷ ساعت پرواز کردند تا تاسیسات هستهای فردو و نطنز را بمباران کنند. بهطور همزمان، ۳۰ موشک کروز تاماهاوک نیز از یک زیردریایی در خلیج فارس به سوی نطنز و اصفهان شلیک شد. این عملیات با همراهی دهها هواپیمای شناسایی، جنگنده و سوخترسان انجام شد.
اما نکته کلیدی، بهنوشته نویسندگان، آن است که بسیاری از این هواپیماها از پایگاههای آمریکا در خاورمیانه بهپرواز درنیامده بودند؛ موضوعی که میتواند ناشی از ملاحظات سیاسی کشورهای میزبان یا امتناع آنها از همکاری مستقیم باشد. این واقعیت، به باور آنها، اعتبار عملیاتی ۴۰ هزار نیروی مستقر آمریکا و میلیاردها دلار تجهیزات نظامی در منطقه را زیر سوال میبرد.
۳۶ ساعت پس از حمله، حکومت ایران با شلیک موشک به پایگاه هوایی «العدید» در قطر پاسخ داد؛ حملهای که اگرچه تلفات انسانی نداشت، اما موجب انتقال هواپیماها از این پایگاه و اعزام ناوهای آمریکایی از بندر بحرین به دریا برای حفظ امنیت شد.
نویسندگان این تحولات را نشانهای از آسیبپذیری جدی نیروهای آمریکایی در منطقه دانستهاند و مینویسند ادامه استقرار گسترده ارتش آمریکا در خاورمیانه، بیش از آنکه بازدارنده باشد، آنها را به اهدافی در دسترس برای دشمنان دولتی و غیردولتی تبدیل کرده است؛ همانطور که در بمبگذاری مرگبار پادگان تفنگداران آمریکا در بیروت در سال ۱۹۸۳ و حمله به برجهای خبر در عربستان در ۱۹۹۶ رخ داد.
این تحلیل هشدار میدهد که هزینههای مالی و امنیتی چنین حضوری بالا است، و در شرایطی که اجازه عملیات از سوی کشورهای میزبان محدود یا سلب میشود، باید این حضور مورد بازنگری قرار گیرد.
بهباور نویسندگان، دولت آمریکا باید نیروهای خود را بهویژه از پایگاههای در معرض خطر مانند کویت خارج کند، حضور خود در عراق و سوریه را به صفر برساند و تمرکز خود را بر پایگاههای امنتری مانند «سلطان بن عبدالعزیز» در عربستان سعودی معطوف کند. همچنین نیروهای موقتی که پس از حملات حماس در ۷ اکتبر و آغاز جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل به منطقه اعزام شدند، باید پس از پایان بحران، بازگردانده شوند.
کالدول و کاواناگ در پایان تاکید میکنند: جنگ ۱۲ روزه با [حکومت] ایران هرچند برای آمریکا تلفاتی نداشت، اما فرصتی فراهم کرده تا برای نخستینبار در یک دهه اخیر، راهبرد نظامی خود در منطقه را اصلاح و بهصورت اساسی کوچکسازی کند. این فرصتی است که نباید از دست برود.
این رسانه اسرائیلی با استناد به منابع امنیتی، این اقدام را بخشی از «نقشه ترور» طراحیشده از سوی جمهوری اسلامی ایران توصیف کرد. فرد بازداشتشده که «روی میزراهی» نام دارد، به «همکاری با دشمن در زمان جنگ» متهم شده است.
بنابر این گزارش، جمهوری اسلامی با استفاده از پلتفرم تلگرام با میزراهی ارتباط برقرار کرده و از طریق ماموری به نام «الکس» او را به ماموریتهای مختلفی از جمله جاسوسی و عملیات تروریستی گماشته است.
در نخستین مرحله، میزراهی به همراه فردی دیگر به نام «الموگ آتیاس» اقدام به فیلمبرداری از مکانهایی چون مقر شاباک (سرویس امنیت داخلی اسرائیل) و برجهای عزریلی در تلآویو کردند.
در ادامه، مامور وابسته به حکومت ایران از آنها خواست دو دوربین جاسوسی را در شهر زادگاه وزیر دفاع، «کفار احیم»، نصب کنند. اما این دو نفر پس از مشاهده خودروی امنیتی با چراغهای گردان، دوربینها را در بوتهها پنهان کردند.
در مرحله بعد، به میزراهی پیشنهاد شد که در قبال یک میلیون دلار یک دانشمند در مؤسسه علمی وایزمن را ترور کند، اما او پس از آنکه نیمی از مبلغ بهصورت پیشپرداخت پرداخت نشد، از اجرای ماموریت سر باز زد.
پس از آن، یک مامور دوم ایرانی با نام مستعار «گتز» با میزراهی تماس گرفت و از او خواست مواد منفجرهای را در نزدیکی خانه یسرائیل کاتز کار بگذارد. او این مواد را در یک کیف آبی از مکانی دریافت کرد و به محلی در حوالی منزل وزیر دفاع منتقل کرد. گفته میشود میزراهی در ازای این ماموریت ارز دیجیتال دریافت کرده و حتی بخشی از مواد منفجره را به خانه شخصی خود برده است.
در گزارش شبکه ۱۲ همچنین آمده است که ماموریت قرار بود در صورت عبور وزیر از محل، به انفجار منجر شود. منابع امنیتی اسرائیل ادعا کردهاند که جمهوری اسلامی در اجرای این طرح به موفقیت «بسیار نزدیکی» رسیده بود. با این حال، جزئیاتی درباره مکان دقیق کارگذاری مواد منفجره یا آمادگی آن برای انفجار منتشر نشده است.
«ماعور گورن»، رئیس واحد اطلاعات پلیس اسرائیل، در واکنش به این پرونده گفت که در طول جنگ بارها مشاهده شده که نیروهای ایرانی با استفاده از تصاویر تهیهشده توسط عواملشان در اسرائیل، اقدام به شناسایی و هدفگیری مکانهای خاص کردهاند. به گفته او، طرح ترور وزیر دفاع تنها یکی از چندین طرح جمهوری اسلامی برای هدف قرار دادن مقامات ارشد اسرائیلی است.
وکیل میزراهی در گفتوگو با شبکه ۱۲ مدعی شده موکلش «جوانی نادان» بوده و هیچ آسیبی به امنیت کشور وارد نکرده است. با این حال مقامهای امنیتی میگویند اقدامات او، زنگ خطری جدی درباره نفوذ دستگاه اطلاعاتی جمهوری اسلامی در داخل اسرائیل است.
