احمدرضا جلالی، پزشک و پژوهشگر ایرانی-سوئدی محکوم به اعدام، از ۹ روز پیش که از تیپ دو زندانی تهران بزرگ به مکان نامعلومی منتقل شد، هیچ تماسی با خانواده خود نداشته است. ویدا مهراننیا، در گفتوگو با ایراناینترنشنال نسبت به ادامه بیخبری از سرنوشت همسرش ابراز نگرانی کرد.
مهراننیا در گفتوگو با ایراناینترنشنال، با بیان اینکه همسرش از ۹ روز پیش هیچ تماسی با خانواده نداشته است، گفت: «احمدرضا از دوشنبه دوم تیرماه وقتی زندان اوین بمباران شد، با من تماس گرفت و گفت حالش خوب است. بعد از نیم ساعت دوباره تماس گرفت و گفت میخواستند من را ببرند به مکانی نامعلوم ولی زندانیان دیگر نگذاشتند و اجازه ندادند من را به تنهایی از بند چهار به جای دیگری ببرند.»
او اضافه کرد: «پس از آن به فاصله نیم ساعت در تماسی دیگر گفت امشب همه را با هم میبرند و بعد از آن هیچ اطلاعی از وضعیت احمدرضا ندارم. نمیدانم چه اتفاقی افتاده و چه اتفاقی نیفتاده است. ولی واقعا اینکه میخواستند او را به سلول انفرادی ببرند و الان هم چند روز است او را به جایی نامعلوم بردهاند و هیچ خبری از او نیست و این وضعیت بهشدت نگرانکننده است.»
ایراناینترنشنال عصر سوم تیرماه براساس اطلاعات دریافتی گزارش داد که جلالی روز دوشنبه دوم تیرماه ابتدا از زندان اوین به تیپ دوم زندان تهران بزرگ منتقل شد، اما ساعاتی بعد به مکان نامعلومی انتقال یافت.
در این گزارش آمده بود که امتناع مقامهای زندان تهران بزرگ از ارائه پاسخ درباره محل نگهداری جلالی، گمانهزنیها درباره اجرای قریبالوقوع حکم اعدام او را در بحبوحه افزایش تنشها میان جمهوری اسلامی و اسرائیل تقویت کرده است.
مهراننیا درباره پیگیریهای دولت سوئد در خصوص وضعیت همسرش، گفت: «مقامات دولت سوئد گفتند در تماس هستند، از روزی که احمدرضا را بردند، وزیر امور خارجه سوئد تماس گرفت و تاکید کرد که اگر اتفاقی برای احمدرضا بیفتد، روابط دیپلماتیک بین ایران و سوئد بهشدت ضربه خواهد خورد. این را وزیر امور خارجه سوئد اطلاع داد. بعد از آن هم قرار بود پیگیری کنند اما پیگیریها باید طوری باشد که جمهوری اسلامی بگوید احمدرضا کجاست و چرا نمیتواند تماس بگیرد. تا الان هیچ نوع اطلاع دقیقی به من داده نشده و واقعا نگران هستم که چه اتفاقی در حال رخ دادن است.»
همسر این پژوهشگر ایرانی-سوئدی ادامه داد: «نگران هستم چرا اجازه ندادهاند از دوم تیر تاکنون تماس بگیرد و اگر در سلول انفرادی است دلیلش چه بوده؟ چرا در حال حاضر و با شرایطی که این همه بحران و مشکلات وجود دارد، دغدغههای دیگری به مردم اضافه کردهاند و این کارها را میکنند. همه خانوادههای زندانیان مثل من و خواهر سیسیل کوهلر، شهروند فرانسوی و بسیاری دیگر نگران هستند و میخواهند بدانند عزیزانشان کجا هستند. امیدوارم با ادامه این روند بیشتر از این باعث شکنجه روحی و روانی به خانوادهها نشود و اطلاع دهند و بگوید عزیزان همهمان کجا هستند.»
مای ساتو، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، سوم تیر با اشاره به اینکه جلالی در پی درگیریها میان اسرائیل و جمهوری اسلامی به مکانی نامعلوم منتقل شد، در شبکه اجتماعی ایکس، نوشت «شرایط او نمونهای از الگوی نگرانکننده وسیعتری است که شامل اعدام افراد با اتهامهای مربوط به جاسوسی میشود.»
او اضافه کرد: «نگران افزایش چنین اعدامهایی در پی حملات اخیر بین ایران و اسرائیل هستم و به همراه کمیته حقیقتیاب این مساله را مطرح کردهایم.»
بازداشت و صدور حکم اعدام
جلالی در اردیبهشت ۱۳۹۵ پس از اینکه به دعوت دانشگاههای تهران و شیراز به ایران سفر کرد، بازداشت و به «جاسوسی» متهم شد.
ابوالقاسم صلواتی، قاضی دادگاه انقلاب و یکی از ناقضان جدی حقوق بشر، مهرماه ۱۳۹۶ برای او حکم اعدام صادر کرد و این حکم در دیوان عالی کشور تایید شد.
جلالی بارها اتهام جاسوسی را رد کرده و گفته است پروندهسازی برای او و صدور این حکم به دلیل «نپذیرفتن درخواست همکاری با سپاه پاسداران و جاسوسی از کشورهای غربی» بوده است.
ویدا مهراننیا، همسر این پژوهشگر زندانی، اردیبهشت امسال با بیان اینکه جان همسرش با گذشت بیش از ۹ سال حبس در معرض خطر جدی قرار دارد، از اولف کریسترسون، نخستوزیر سوئد و ماریا مالمر استِنِرگارد، وزیر امور خارجه این کشور، خواست که تمام تلاش خود را برای آزادی فوری جلالی به کار گیرند.
خانواده و حامیان این پژوهشگر محکوم به اعدام، در ماههای اخیر بارها خواستار اقدام فوری دولت سوئد برای لغو حکم اعدام و آزادی و انتقال فوری او به مراکز درمانی شدهاند.
وزیر خارجه سوئد، ششم اردیبهشت، در بیانیهای خواستار آزادی فوری جلالی به دلایل انساندوستانه شد.
در یازدهمین روز از جنگ ۱۲روزه اسرائیل، خبر حمله به زندان اوین توجه بسیاری را به خود جلب کرد.
جمهوری اسلامی از همان لحظات اول حمله مانع از دسترسی خبرنگاران و شهروندان به محل این حادثه شد و تلاش کرد تصویری از اوین، با دروازههای فرو ریخته مخابره نشود.
همزمان انتشار ویدیویی جعلی که به وسیله هوش مصنوعی ساخته شده بود، به عنوان تصویری از این واقعه در شبکههای مجازی فراگیر شد. ایران اینترنشنال این ویدیو را پیشتر مورد راستیآزمایی قرار داده و اصالت آن را رد کرده است.
در این گزارش، با توجه به تصاویر ماهوارهای، تصاویر منتشر شده در رسانههای داخلی و شبکههای اجتماعی تلاش میکنیم تصویری واضحتر از حملات اسرائیل به این زندان ارائه کنیم.
۱- دروازه زندان اوین
مقایسه تصاویر ماهوارهای قبل و بعد از حمله نشان میدهد که دروازه اصلی زندان اوین به همراه ساختمانهای اطرافش به طور کامل نابود شده است.
قبل از حمله
بعد از حمله
عکسهایی که در روزهای گذشته در خبرگزاریهای داخلی منتشر شد نیز نابودی کامل یکی از ساختمانها متصل به دروازه اوین را تایید میکند.
۲- ساختمان اداری زندان اوین
عکسهای زیر به ترتیب قبل و بعد از حمله اسرائیل یه محوطه میانی زندان اوین را نشان میدهند.
در بررسی تصاویر ماهوارهای آثار انفجار در ضلع شمال غربی ساختمان اداری اوین، قابل مشاهده است. در عکسهای منتشر شده در رسانههای داخلی، اجسامی دیده میشود که در اثر موج انفجار از پنجرهها به سمت حیاط جنوبی ساختمان اداری پرتاب شدهاند.
۳- بهداری زندان اوین
بهداری زندان اوین یکی دیگر از ساختمانهایی است که بر اثر حملات اسرائیل به شدت آسیب دید. تصویر زیر نمای از ساختمان بهداری اوین را نشان میدهد که در آتش سوختهاست. آواری که در پایین تصویر دیده میشود بخشی از دالانی است که در مقابل بند ۲۰۹ قرار دارد.
۴- بند امنیتی ۲۰۹
در تصاویر ماهوارهای دستکم اثر دو یا سه انفجار در محدوده بند ۲۰۹ دیده میشود، تخریب بخش بیرونی بند ۲۰۹ اوین در تصاویری که رسانههای داخلی منتشر کردهاند به وضوح قابل تشخیص است.
عکس زیر برگرفته از ویدیویی است که احتمالا از بندهای واقع در شمال اوین تهیه شده و در آن آثار آتشسوزی و انفجار در محوطه ۲۰۹، بهداری و ساختمان اداری زندان اوین را نشان میدهد.
۵- سالن ملاقات و دادسرای کچویی
در حمله اسرائیل به اوین، سالن ملاقات زندانیان که در ضلع شرقی این زندان قرار داشت به شدت تخریب شد.
تصاویر ماهوارهای این بخش از زندان اوین منتشر نشده اما عکسها و ویدیوهایی که رسانهها و شهروندان از این بخش از زندان اوین منتشر کردهاند نشان میدهد بخش اعظم سالن ملاقات، برج دیدبانی، مجتمع قضایی کچویی و حتی ساختمانهای مسکونی و خودروهای مستقر در اطراف این بخش خسارات بسیاری دیدهاند.
عکس زیر از گوگلمپ تهیه شده و مربوط به قبل از حمله اسرائیل است، برج دیدهبانی با دایره سبز و ساختمان مسکونی با مستطیل سبز مشخصشدهاند.
در تصویر هوایی گوگل هم میتوانید محل قرار گیری این ساختمانها نسبت به سالن ملاقات زندان اوین را که با دایره قرمز رنگ مشخص شده مشاهده کنید.
در ادامه محل استقرار برجک دیدهبانی، گاردریل سبز رنگ، دیوار آجری و دوربین مدار بستهای که روی سالن ملاقات نصب شده با استفاده از گوگل مپ مشخص شده است.
حالا میتوان نتیجه گرفت، آنچه در عکس زیر دیده میشود باقیمانده ضلع جنوب شرقی اوین و خرابههای به جا مانده از سالن ملاقات زندانیان است.
به نظر میرسد موج انفجار یا انفجارها در ضلع جنوب شرقی اوین به حدی بوده که به ساختمان مسکونی بیرون از محوطه زندان اوین نیز آسیب شدیدی وارد شده است.
در انتها با تاکید بر نبود تصاویر ماهوارهای از ضلع شرقی زندان اوین میتوان گفت بخشهای مختلفی همچون دروازه زندان، ساختمان اداری، بهداری، بند ۲۰۹ و سالن ملاقات زندان اوین بر اثر اصابت دستکم پنج موشک اسرائیلی نابود شدهاند.
بازارهای آزاد ارز و طلا که در جریان جنگ ۱۲ روزه فعالیتی نداشتند، پس از پایان درگیریها به روند افزایشی خود بازگشتند.
ظهر سهشنبه ۱۰ تیر، قیمت دلار آمریکا در بازار آزاد ایران با حدود ۱۲ درصد افزایش نسبت به روز پس از اعلام آتشبس، به ۹۲ هزار و ۷۰۰ تومان رسید. این در حالی است که شنبه هفتم تیر نرخ دلار ۸۲ هزار و ۸۰۰ تومان بود.
پوند و یورو نیز ۱۰ تیر با افزایش حدود ۲.۵ درصدی نسبت به روز گذشته معامله شدند.
قیمت سکه طرح جدید هم با جهشی نزدیک به ۱۱ درصد نسبت به روز پس از آتشبس، به ۸۵ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان رسید.
بورس همچنان قرمز است
با پایان معاملات ۱۰ تیر، شاخص کل بورس با ریزش ۵۷ هزار واحدی مواجه شد و به دو میلیون و ۷۳۱ هزار واحد رسید.
شاخص هموزن نیز ۹ هزار و ۳۷۲ واحد ریزش کرد.
در این روز شش هزار و ۴۷۸ میلیارد تومان پول حقیقی از بازار سهام خارج شد.
این فرار کمسابقه سرمایه نشانه نبود اطمینان سرمایهگذاران خرد نسبت به آینده بازار سهام ایران است.
بورس تهران هفتم تیر در اولین روز کاری پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، با ریزشی سنگین آغاز به کار کرد. در این روز، بیش از ۹۹ درصد نمادها سقوط کردند و صف فروش کمسابقه ۳۵ هزار میلیارد تومانی تشکیل شد.
با وجود این شرایط بحرانی، شماری از مقامهای اقتصادی جمهوری اسلامی ریزش بازار سرمایه را «طبیعی» توصیف کردند.
علی مدنیزاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، ۱۰ تیر گفت «بورس فعلا به حمایت نیاز ندارد».
او افزود در حال حاضر فضای بیاعتمادی بر بازار سرمایه حاکم است که موجب میشود تصمیمهای سیاستگذاری نیز قطعی نباشند و بهطور پیوسته با توجه به شرایط بازار تنظیم شوند.
حجت الله صیدی، رییس سازمان بورس، ۱۰ تیر اعلام کرد غلبه عرضه بر تقاضا در شرایط فعلی بورس و ریزش سهام در شرایط جنگی امری «طبیعی» است.
او گفت اگر دوباره به ایران حمله شود و «شرایط به اضطرار بازگردد»، دولت با در نظر گرفتن اوضاع، «حتما تصمیمات دیگری اتخاذ میکند تا صیانت بیشتری از بورس صورت گیرد».
صیدی افزود: «فعالیتها با شرایط قبلی که دامنه نوسان، مثبت و منفی سه درصد بود، انجام میشود.»
دامنه نوسان در بورس ایران به این معناست که معاملهگران نمیتوانند در یک روز سهامشان را کمتر یا بیشتر از این دامنه به فروش برسانند.
دامنه نوسان بهطور معمول پنج درصد است، اما سازمان بورس پیشتر و در مواردی مانند اجرای عملیاتهای موسوم به «وعده صادق» و مرگ ابراهیم رئیسی، دامنه نوسان را با هدف جلوگیری از ریزش شدید کاهش داده بود.
حجم عظیم صفهای فروش، نبود خریدار، خروج گسترده نقدینگی و سرخی فراگیر بازار، تنها بخشی از نشانههایی هستند که تحلیلگران از آنها بهعنوان «آغاز یک بحران روانی و ساختاری» یاد میکنند.
مهاجرانی سهشنبه ۱۰ تیر در نشستی خبری گفت بر اساس گفتههای عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، «محتمل است که تاریخ مذاکره با آمریکا نزدیک هم نباشد، اما تصمیمگیری هم در این موضوع انجام نشده است».
عراقچی شامگاه ۹ تیر در مصاحبه با شبکه سیبیاس گفت: «فکر نمیکنم مذاکرات به این زودیها از سر گرفته شود... برای تصمیمگیری درباره بازگشت به گفتوگوها، ابتدا باید مطمئن شویم که آمریکا در جریان مذاکرات دوباره ما را هدف حمله نظامی قرار نخواهد داد.»
مهاجرانی با اشاره به سخنان عراقچی مبنی بر باز بودن درهای دیپلماسی گفت همانطور که دولت ابراهیم رئیسی مذاکره را دنبال میکرد، دولت پزشکیان هم از ابتدای روی کار آمدن، بهدنبال مذاکره با آمریکا بود و این، «موضوعی نیست که متوقف شده باشد».
سخنگوی دولت پزشکیان افزود: «در عین بیاطمینانی، مسیر مذاکرات را ترک نکرده و نمیکنیم.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پس از برقراری آتشبس میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، مواضع متناقضی در قبال گفتوگو و رفع تحریمهای حکومت ایران اتخاذ کرده است.
او ۹ تیر بار دیگر توافق هستهای برجام را مورد انتقاد قرار داد و تاکید کرد برخلاف دولت باراک اوباما، هیچ امتیازی به جمهوری اسلامی نمیدهد.
ترامپ تاکید کرد حتی با مقامهای جمهوری اسلامی مذاکره نمیکند، زیرا تاسیسات هستهای حکومت ایران «کاملا نابود» شدهاند.
مقامهای جمهوری اسلامی نیز با آنکه مواضع خصمانهای در برابر ترامپ و ایالات متحده اتخاذ کردهاند، اما بحث مذاکرات را به شکل رسمی کنار نگذاشتهاند.
در جدیدترین واکنش به تحولات اخیر، سخنگوی دولت پزشکیان گفت: «ما اهل مذاکره و دیپلماسی هستیم. دیپلماسی ما با کشورهای همسایه این موضوع را نشان میدهد... با عربستان و مصر مشکلاتمان را حل کردیم.»
مهاجرانی افزود: «اعتماد داریم دیپلماسی ابزاری است که با تکمیل میدان میتواند کشور را به پیروزی برساند.»
در واکنشی دیگر، ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، ۱۰ تیر گفت: «فعلا مذاکرهای با غربیها مانند اروپا و بهویژه آمریکا نداریم، چون به صلاح نیست.»
رضایی به گمانهزنیها درباره احتمال فعال شدن مکانیسم ماشه از سوی کشورهای اروپایی اشاره کرد و افزود: «همه تحریمهایی که در قطعنامههای قبلی بود، عملا در حال اجرایی شدن است، پس ما را از مکانیسم ماشه نترسانند.»
ژان نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، هفتم تیر گفته بود در صورتی که جمهوری اسلامی از مذاکره درباره «نظارت پایدار» بر برنامه هستهایاش خودداری کند، پاریس و متحدان اروپاییاش میتوانند تحریمهای جهانی مرتبط با تسلیحات هستهای را دوباره علیه تهران اعمال کند.
شورای سردبیری واشینگتنپست نیز پیشتر در تحلیلی نوشت سرنوشت تنشها و آینده دیپلماسی میان تهران و واشینگتن به این پرسش اساسی بستگی دارد که برنامه هستهای ایران پس از حملات اخیر آمریکا در چه وضعیتی قرار گرفته: نابود شده، تضعیف شده یا دستنخورده باقی مانده است؟
پلیس اسرائیل سهشنبه ۱۰ تیر در بیانیهای اعلام کرد ماموران امنیتی این کشور روز گذشته آپارتمان این زن و شوهر را در شهر رعنانا، واقع در مرکز اسرائیل، تفتیش و آنها را دستگیر کردند.
در جریان این بازرسی چندین تلفن همراه، رایانه و سایر دستگاههای الکترونیکی کشف و ضبط شد که گمان میرود حاوی مکاتبات رد و بدل شده بین این زوج و عامل وابسته به جمهوری اسلامی باشد.
این زوج که نامشان اعلام نشده، قرار است ۱۰ تیر برای شرکت در جلسه دادرسی مربوط به بازداشتشان به دادگاه معرفی شوند.
این دومین اطلاعرسانی پلیس اسرائیل طی ۲۴ ساعت اخیر درباره دستگیری مظنونان به جاسوسی برای جمهوری اسلامی است.
۹ تیر پلیس و شین بت اعلام کردند سه شهروند اسرائیلی را در دو پرونده جداگانه به اتهام انجام ماموریت برای عوامل جمهوری اسلامی بازداشت کردهاند.
در جریان یکی از این تحقیقات، مارک مورگین ۳۳ ساله، ساکن دره اردن در کرانه باختری، به ظن جابهجایی یک نارنجک از مکانی مخفی به نقطهای دیگر و به دستور عامل وابسته به جمهوری اسلامی دستگیر شد.
او همچنین مامور شده بود تا در جریان جنگ میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، از لحظه رهگیری یک موشک فیلمبرداری و آن را برای رابط خود ارسال کند.
نیروهای امنیتی همچنین دو ساکن شهر طبریه به نامهای یونی سگال ۱۸ ساله و نهورای عمری مزراحی ۲۰ ساله را بازداشت کردند.
بر اساس گزارش پلیس و شینبت، یک عامل جمهوری اسلامی تلاش کرده بود آنها را برای قتل یک شهروند اسرائیلی که نامش فاش نشده، در ازای پرداخت صدها هزار شِکل (واحد پول اسرائیل) به خدمت بگیرد.
طبق برنامه قرار بود این دو نفر ابتدا به کشور دیگری منتقل شوند، در آنجا آموزش ببینند و سپس هویت هدف به آنها اعلام شود. با این حال، این طرح در نهایت به مرحله اجرا نرسید.
این دو همچنین متهم هستند که از مراکز خرید و بیمارستانها در مناطق مختلف اسرائیل فیلمبرداری و اطلاعاتی درباره نقشه داخلی، تعداد نگهبانان و شمار فروشگاههای هر مرکز برای رابط خود ارسال کردهاند.
پیشتر در هفتم تیر نیز شبکه ۱۲ اسرائیل در گزارشی اختصاصی فاش کرد یک شهروند ۲۴ ساله اسرائیلی که در ماه آوریل به اتهام جاسوسی برای جمهوری اسلامی بازداشت شد، مامور شده بود تا مواد منفجره قدرتمندی را در نزدیکی خانه یسرائیل کاتز، وزیر دفاع این کشور، کار بگذارد.
در ماههای اخیر، روند دستگیری جاسوسان مرتبط با حکومت ایران در اسرائیل بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
