یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، در بیانیهای با تمجید از عملیات اخیر این کشور در خاک ایران اعلام کرد ارتش اسرائیل باید آمادگی خود را برای حفظ برتری هوایی بر آسمان تهران حفظ کند.
در این بیانیه که جمعه ۱۳ تیر منتشر شد، آمده است: «ارتش اسرائیل در خنثیسازی برنامه هستهای و سامانه تولید موشک ایران، دو تهدیدی که بیشترین خطر را متوجه اسرائیل میکردند، به موفقیتهای چشمگیری دست یافت.»
کاتز تاکید کرد: «ارتش اسرائیل باید از نظر اطلاعاتی و عملیاتی آمادگی داشته باشد تا برتری هوایی بر فراز تهران را حفظ کند و مانع از بازسازی توانمندیهای ایران شود.»
این بیانیه یک روز پس از آن منتشر شد که دنی دانون، سفیر اسرائیل در سازمان ملل متحد، در مصاحبه با ایراناینترنشنال هشدار داد اگر جمهوری اسلامی مجددا در مسیر ساخت بمب هستهای گام بردارد، اسرائیل برای جلوگیری از آن بار دیگر وارد عمل خواهد شد.
او اضافه کرد: «ما در انتظار گام بعدی ایران هستیم. در حال نظارت هستیم و با دقت بسیار زیادی تحولات روی زمین را دنبال میکنیم. امیدوارم جمهوری اسلامی بفهمد نه تنها اسرائیل، بلکه آمریکا نیز آنچه را در ایران رخ میدهد، زیر نظر دارد.»
پایگاه خبری واینت ۱۲ تیر به نقل از یک مقام ارشد ارتش اسرائیل گزارش داد توان موشکی و هستهای جمهوری اسلامی ایران به سطحی رسیده که نه تنها اسرائیل بلکه کل خاورمیانه و اروپا را با تهدیدی وجودی روبهرو میکند.
طلوع شیران، نقطه عطفی برای اسرائیل
ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل نیز ۱۳ تیر در بیانیهای جداگانه عملیات اخیر علیه جمهوری اسلامی را «نقطه عطفی تعیینکننده» در تاریخ اسرائیل خواند.
در این بیانیه آمده است: «عملیات "طلوع شیران" نقطه عطفی تعیینکننده در کارزار تامین امنیت اسرائیل به شمار میرود. این عملیات بار دیگر قدرت ارتش اسرائیل را به نمایش گذاشت.»
زمیر تاکید کرد عملیات اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه، حاصل سالها تلاش بود و بر پایه «هزاران ساعت برنامهریزی، جمعآوری اطلاعات و تمرین» انجام شد.
او افزود: «در ماههای اخیر، اطلاعات دقیقتر شد، توانمندیها به بلوغ رسید و اجرای طرح ممکن شد. هواپیماهای نیروی هوایی کنترل آسمان تهران را در دست گرفتند، سامانههای اطلاعاتی توانمندیهای بیسابقهای از خود نشان دادند و پدافند هوایی ما از جبهه داخلی محافظت کرد.»
در پی حملات اسرائیل و آمریکا به ایران و تضعیف بیسابقه نفوذ جمهوری اسلامی در منطقه، برخی گمانهزنیها از احتمال گسترش پیمان ابراهیم و برقراری روابط دیپلماتیک میان برخی کشورهای منطقه و اسرائیل حکایت دارند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۱۲ تیر پس از دیدار با خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان سعودی در کاخ سفید گفت: «اکنون که ایران از نظر تهدید هستهای حذف شده و دستکم برای مدتی طولانی از معادله خارج است، گمان میکنم شمار بیشتری [از کشورها] به پیمان ابراهیم خواهند پیوست.»
بهنوشته این روزنامه، تنها راه مؤثر برای تضمین این هدف، عبور از مرحله بازدارندگی به سیاست «اجرای قاطع و بدون مصالحه» است.
بهنوشته اسرائیل هیوم، در جریان عملیات نظامی گسترده ارتش اسرائیل علیه تاسیسات هستهای حکومت ایران در سایتهایی چون نطنز، اصفهان و فردو، ارتش اسرائیل موفق شد نزدیک به ۶۰ درصد از پرتابگرهای موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی و حدود ۸۰ درصد از سامانههای پدافند هوایی ایران را منهدم کند.
به باور نویسندگان این تحلیل، این عملیات یکی از موفقترین حملات نظامی تاریخ اسرائیل از منظر تاکتیکی و اطلاعاتی بود و قدرت نفوذ اسرائیل در عمق خاک ایران و توانایی هدفگیری چهرهها و زیرساختهای کلیدی جمهوری اسلامی را به نمایش گذاشت.
با این حال، اسرائیل هیوم هشدار داده که این دستاوردها تنها در صورتی به موفقیت پایدار منجر خواهد شد که در عرصه سیاسی و دیپلماتیک نیز از آن بهرهبرداری شود. تنها راه جلوگیری از بازسازی برنامه هستهای ایران، دستیابی به توافقی جدید است که با سازوکارهای نظارتی سختگیرانه، نظام تحریمهای الزامآور و ابزارهای اجرایی فوری همراه باشد.
این روزنامه از قول منابع مطلع نوشته است که رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در نامهای به عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، تاکید کرده که همکاری ایران با آژانس، تنها مسیر برای یافتن راهحلی دیپلماتیک به بحران چند دههای هستهای این کشور است.
همچنین اضافه میکند که رژیم ایران اکنون زخمی و تحقیر شده است، و همین وضعیت، «فرصت طلایی» برای تحمیل یک توافق سختگیرانه جدید فراهم کرده است؛ توافقی که نهتنها بازسازی توان هستهای ایران را غیرممکن سازد، بلکه توسعه موشکهای دوربرد با قابلیت حمل کلاهک هستهای را نیز بهطور کامل ممنوع و محدود کند.
اسرائیل هیوم با یادآوری تجربه تلخ برجام در سال ۲۰۱۵ نوشته است: بدون نظارت مستمر، هیچ توافقی، هرقدر هم که دقیق تنظیم شده باشد، در برابر عزم و تاکتیکهای پنهانکارانه جمهوری اسلامی دوام نخواهد آورد.
در این گزارش آمده است که تجربه لبنان میتواند الگویی برای اجرای قاطع باشد. بهنوشته اسرائیل هیوم، پس از توافق آتشبس ۲۷ نوامبر ۲۰۲۴ و تمدید مفاد قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت، که بر اساس آن حزبالله ملزم به عقبنشینی از جنوب لبنان و ارتش لبنان موظف به استقرار در این منطقه شد، اسرائیل برخلاف گذشته بهجای اتکا به تعهدات کلامی، سیاست «اجرا با زور» را در پیش گرفت.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، همان روز در سخنانی تاکید کرد: «توافق خوب، توافقی است که بهطور کامل اجرا شود، و ما آن را اجرا خواهیم کرد.»
بر اساس دادههای مرکز مطالعاتی آلما که در اسرائیل هیوم منعکس شده، از زمان پایان عملیات «پیکانهای شمالی»، ارتش اسرائیل بیش از ۴۰۰ حمله در خاک لبنان انجام داده است، میانگین بیش از دو حمله در روز. پیام این حملات روشن است: آتشبس بهمعنای مصونیت نیست، بلکه مشروط به رعایت کامل مفاد توافق است، و هر نقضی با پاسخ فوری و شدید همراه خواهد شد.
از همین رو، اسرائیل هیوم نتیجهگیری میکند که باید سرنوشت حکومت ایران را به سرنوشت حزبالله گره زد. همانطور که اسرائیل مانع از بازسازی توان حزبالله در جنوب لبنان شده، باید در برابر جمهوری اسلامی نیز همین سیاست را پیاده کند: هرگونه توافق تنها در صورتی معنا دارد که با نظارت دقیق و اجرای فوری همراه باشد.
این گزارش در پایان هشدار داده که اگر این فرصت از دست برود، جمهوری اسلامی همانگونه که پس از توافق ۲۰۱۵ زیرساختهای خود را بهسرعت بازسازی کرد، بار دیگر خواهد توانست بهسوی ساخت سلاح هستهای حرکت کند.
این روزنامه تاکید کرده که «عملیات طلوع شیران» باید نقطه آغاز دورهای جدید باشد، دورهای که در آن، موفقیت نظامی تنها زمانی به امنیت پایدار تبدیل میشود که با اراده سیاسی قاطع و سازوکارهای اجرایی پیوسته همراه باشد.
ترامپ در سخنرانی پنجشنبه شب خود در آیوآ با اشاره به فضای داخلی ایران گفت: «ایران جایی است که در آن درباره آمریکا به بدترین شکل ممکن حرف میزدند، مثل «مرگ بر آمریکا» و «مرگ بر اسرائیل». آنها واقعا حرفهای بسیار بدی میزدند. اما حالا دیگر بد صحبت نمیکنند.ممکن است حتی بخواهند دیدار کنند. فکر میکنم خیلی مشتاق هستند. باید ببینیم چه میشود.»
رئیس جمهوری ایالات متحده با اشاره به واکنش رسانههای آمریکایی گفت: «آنها نمیخواستند بپذیرند که برنامه هستهای ایران نابود شده. میگفتند کمی آسیب دیده یا شدیدا آسیب دیده، اما حاضر نبودند از واژه نابودی استفاده کنند. حالا ثابت شده که کاملا نابود شده و حتی کمیسیون انرژی اتمی هم آن را تایید کرده است.»
ترامپ افزود: «هدفشان این بود که من را تحقیر کنند، اما در واقع داشتند آن قهرمانانی را تحقیر میکردند که در ارتفاع بالا، با سرعت زیاد و تحت تهدید آتش دشمن، همه اهداف را دقیقا زدند، از خلبانان گرفته تا مکانیکهایی که این هواپیماها را آماده کردند.»
رئیس جمهوری آمریکا با اشاره به پایگاه نظامی آمریکا در قطر گفت تنها با چهار نیروی پدافندی در صحنه حاضر بودند و زمانی که ایران ۱۴ موشک پیشرفته و پرسرعت شلیک کرد، تمام آنها با سامانه پاتریوت رهگیری و سرنگون شدند.
او گفت: «ایران با من تماس گرفت و گفت که میخواهد ۱۴ بار به ما شلیک کند. من گفتم بزنید. و آنها شلیک کردند، اما تکتک موشکها ساقط شد.»
رییسجمهوری آمریکا همچنین از عملیاتی یاد کرد که به گفته او، یکی از بزرگترین مانورهای نظامی در تاریخ ایالات متحده بوده است. او توضیح داد: «ما ۵۲ هواپیمای سوخترسان در اختیار داشتیم تا هواپیماها بتوانند تا ۳۷ ساعت بدون توقف پرواز کنند. این یعنی تجهیزات خارقالعاده و فداکاری عظیم.»
او در پایان تاکید کرد: «ما باید قدردان نیروهای نظامیمان باشیم. آنها کاری انجام دادند که باید بهعنوان یکی از بزرگترین عملیاتهای نظامی آمریکا شناخته شود.»
ساعاتی پیشتر نیز ترامپ، رییس جمهوری آمریکا در حالی که آماده سفر به آیوا میشد در جمع خبرنگاران با اشاره به احتمال ازسرگیری مذاکرات با جمهوری اسلامی گفته بود: «ایران واقعا میخواهد مذاکره کند و فکر میکنم دوست دارند با من حرف بزنند. وقتش رسیده که این کار را بکنند.»
ترامپ در ادامه تاکید کرده بود: «ما دنبال تنش نیستیم. میخواهیم دوباره این فرصت را بدهیم که ایران بهعنوان یک کشور عادی شناخته شود. آنها ضربه سنگینی خوردهاند و، واقعا، هر دو طرف خسته بودند؛ صادقانه بگویم.»
او در بخش دیگری از سخنانش افزوده بود: «ولی ایران واقعا آسیب زیادی دیده. فکر میکنم حالا واقعا میخواهند مذاکره کنند. منظورم این است که مطمئنم اگر لازم باشد، من این کار را انجام میدهم.»
ترامپ همچنین از استیو ویتکاف بهعنوان یکی از چهرههای کلیدی در پرونده ایران یاد کرد و گفته بود: «استیو آدم خیلی خوبی است، مذاکرهکننده فوقالعادهای است. درگیر این موضوع است و تا حالا کار بزرگی انجام داده؛ و باز هم بیشتر خواهد کرد. اگر لازم شدم من نیز وارد میشوم.»
در روزهای اخیر بار دیگر احتمال برگزاری دور تازهای از مذاکرات بین نماینده جمهوری اسلامی و نماینده ویژه دولت آمریکا برای رسیدن به توافقی که برنامه هستهای حکومت ایران را بهطور کامل متوقف کند پررنگ شده است.
