دنی دانون، سفیر اسرائیل در سازمان ملل متحد، در مصاحبه با ایراناینترنشنال هشدار داد اگر جمهوری اسلامی مجددا در مسیر ساخت بمب هستهای گام بردارد، اسرائیل برای جلوگیری از آن بار دیگر وارد عمل خواهد شد.
دانون پنجشنبه ۱۲ تیر گفت جمهوری اسلامی بهدنبال ساخت بمب اتمی بوده و کوشیده این هدف را دور از چشم نهادهای بینالمللی عملی کند.
او افزود «تمام شواهد» از جمله برنامه موشکهای بالستیک، مکانیسمهای انفجار و غنیسازی اورانیوم از نیت اصلی حکومت ایران خبر میدهند، زیرا «اینها چیزهایی هستند که تنها زمانی به آنها نیاز دارید که قصد ساخت بمب اتمی داشته باشید».
سفیر اسرائیل تاکید کرد: «اگر آنها بخواهند دوباره در این مسیر گام بردارند و همان عناصر را کنار هم بچینند، ما هم دوباره حضور خواهیم یافت و مانع از انجام آن خواهیم شد.»
۱۱ تیر، دو نماینده دموکرات و جمهوریخواه در مجلس نمایندگان آمریکا طرحی ارائه کردند که در صورت تصویب، امکان برخورداری اسرائیل از بمبهای سنگرشکن و بمبافکنهای رادارگریز بی۲ را فراهم میکند. سلاحهایی که ارتش آمریکا در حمله اخیر به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی از آنها استفاده کرد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در روزهای اخیر بارها تاکید کرد عملیات نظامی این کشور به «نابودی کامل» تاسیسات هستهای فردو، نطنز و اصفهان انجامیده است.
دانون: با دقت اقدامات جمهوری اسلامی را دنبال میکنیم
دانون در ادامه مصاحبه خود با ایراناینترنشنال، از کارزار نظامی اسرائیل در ایران دفاع کرد و گفت اسرائیل سالها فعالیتهای هستهای جمهوری اسلامی را زیر نظر داشت و در نهایت دریافت که «کار به نقطه بیبازگشت» رسیده است.
او با اشاره به اشراف اطلاعاتی اسرائیل بر اقدامات حکومت ایران افزود: «ما از این توانایی برخورداریم که بدانیم آنها دقیقا چه کاری انجام میدهند.»
سفیر اسرائیل در سازمان ملل هشدار داد: «ما در انتظار گام بعدی ایران هستیم. در حال نظارت هستیم و با دقت بسیار زیادی تحولات روی زمین را دنبال میکنیم. امیدوارم جمهوری اسلامی بفهمد نهتنها اسرائیل، بلکه آمریکا نیز آنچه را که در ایران رخ میدهد، زیر نظر دارد.»
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۱۱ تیر قانون «الزام دولت به تعلیق همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی» را برای اجرا ابلاغ کرد. این قانون پیشتر به تصویب مجلس و تایید شورای نگهبان رسیده بود.
دانون: حکومت ایران دلیلی برای غنیسازی در این سطح ندارد
ایراناینترنشنال در ادامه مصاحبه از دانون پرسید آیا ممکن است اسرائیل با اتخاذ راهبردی مشابه آنچه در قبال لبنان دنبال میکند، هر از گاهی مواضعی در ایران را هدف قرار دهد؟
سفیر اسرائیل در سازمان ملل از پاسخ دادن به این پرسش خودداری کرد و تنها گفت هدف نهایی اسرائیل این است که جمهوری اسلامی به سلاح هستهای دست پیدا نکند و برای تحقق این هدف تلاش خواهد کرد.
او افزود: «جمهوری اسلامی اورانیوم را در سطحی غنیسازی کرده بود که آژانس بینالمللی انرژی اتمی بهوضوح اعلام کرد هیچ توضیحی برای آن وجود ندارد.»
دانون ادامه داد: «در هیچ کجای دنیا نمیتوان دلیلی برای آن سطح از غنیسازی پیدا کرد.»
پایگاه خبری واینت بهدنبال انتشار گزارش تازهای از سوی رسانه عمومی سوئیس نوشت، مقامهای اطلاعاتی و دیپلماتیک در سوئیس بار دیگر درباره دخالت احتمالی نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی، از جمله اطلاعات سپاه پاسداران، در مرگ مشکوک سه شهروند سوئیسی در ایران ابراز نگرانی کردهاند.
بر اساس این گزارش، که مجموعهای از اسناد و شهادتهای محرمانه را تحلیل کرده، این افراد طی سه سال گذشته در شرایطی غیرعادی در ایران جان باختهاند؛ از سقوط مرگبار از بالکن یک دیپلمات تا مرگ مشکوک یک مامور اطلاعاتی در پی بیماری ناگهانی و جانباختن یک گردشگر بهاتهام جاسوسی.
سوئیس که از زمان انقلاب ۱۳۵۷ بهعنوان حافظ منافع آمریکا در ایران فعالیت میکند، سالها نقشی حساس در ارتباطات محرمانه میان تهران و واشینگتن ایفا کرده است.
اما بنابر گزارش واینت، سوءظن فزاینده جمهوری اسلامی به همکاری دیپلماتهای سوئیسی با ایالات متحده ممکن است به هدفگیری مستقیم آنها منجر شده باشد.
سقوط مرموز معاون سفیر
نخستین مورد، ماه مه ۲۰۲۱ رخ داد؛ زمانیکه «سیلویا برونر»، معاون سفیر سوئیس در تهران، از طبقه هفدهم یک برج مسکونی در تهران به پایین سقوط کرد و جان باخت. مقامهای جمهوری اسلامی این حادثه را خودکشی اعلام و دلیل آن را «مشکلات روانی» عنوان کردند.
اما بهنوشته واینت، اظهارات اولیه نیروهای امدادی ایران که از نبود شواهد کافی برای خودکشی سخن گفته بودند، پس گرفته شد و مقام مسئول آن نیز برکنار شد.
در عین حال، مقامهای سوئیسی با انجام تحقیقاتی که در پایان سال ۲۰۲۴ بهدلیل «فقدان مدرک قطعی» مختومه شد، تردیدهایی جدی در خصوص نحوه مرگ این دیپلمات ابراز کردهاند.
برادر برونر به بازرسان گفته که ماموران امنیتی جمهوری اسلامی پیش از مرگ خواهرش به خانه او رفته بودند و رد چکمههای آنها عمدا در آپارتمان باقی مانده بود؛ نشانهای روشن از اینکه او تحت مراقبت قرار دارد.
همچنین یک یادداشت خودکشی در خانه یافت شد، اما بدون امضا؛ و کالبد بیجان او در حالی به سوئیس بازگردانده شد که مغز، قلب و دیگر اندامهای کلیدیاش از بدن خارج شده بود.
یک کارشناس پزشکی قانونی سوئیس به اسآراف گفته است احتمال خودکشی وجود دارد، اما «نمیتوان رد کرد» که برونر به پایین پرت شده باشد.
مرگ مامور اطلاعاتی در پوشش وابسته نظامی
حادثه دوم، در سال ۲۰۲۳ رخ داد؛ زمانیکه یک وابسته نظامی سفارت سوئیس در ایران بهطور ناگهانی دچار بیماری شد، بهشدت مجروح و در بیهوشی کامل به کشورش منتقل شد. او اندکی بعد در بیمارستانی در سوئیس جان باخت.
واینت بهنقل از گزارش اسآراف فاش کرده این فرد در واقع مامور اطلاعاتی مخفی سوئیس بوده و برخی کارشناسان احتمال دادهاند که در جریان عملیات شناسایی در ایران شناسایی و مسموم شده باشد. مقامات اطلاعاتی سوئیس از اظهار نظر رسمی در اینباره خودداری کردهاند.
یک منبع امنیتی سوئیسی به واینت گفته است که نمیداند دلیل مشخص قتل چه بوده، اما بر «پارانویا» یا بدگمانی شدید اطلاعات سپاه تاکید کرد و افزود: «جمهوری اسلامی، سفارت سوئیس را یکی از روزنههای نفوذ سازمان سیا میداند و معتقد است برخی از کارکنان آن برای آمریکا کار میکنند.»
شهادت مامور سابق اطلاعات ایران
در ادامه این گزارش، واینت از قول یک افسر پیشین اطلاعات حکومت ایران که به آلمان گریخته، مینویسد: «من در سال ۲۰۲۱ در ایران بودم و همکارانم در واحد اطلاعات سپاه آشکارا درباره مرگ دیپلمات زن سوئیسی صحبت میکردند. آنها گفتند این یک عملیات توسط اطلاعات سپاه بود که به قتل انجامید؛ ماموریتی جاسوسی که بهاشتباه انجام شد.»
بهگفته این منبع، «سپاه پاسداران بهشدت بدبین است و سفارت سوئیس را پایگاهی برای نفوذ آمریکا تلقی میکند.»
گردشگری که متهم به جاسوسی شد و در زندان جان باخت
سومین حادثه، اوایل سال جاری میلادی روی داده و قربانی آن یک گردشگر سوئیسی حدودا ۶۰ ساله است. او پس از آنکه از یک سایت نظامی در ایران عکس گرفت و گفته شد از خاک آن منطقه نمونهبرداری کرده، بهاتهام جاسوسی بازداشت شد. دو ماه بعد، مقامهای ایرانی اعلام کردند که او در زندان دست به خودکشی زده است.
در طول بازداشت، دسترسی مقامات سوئیسی به این شهروند ممنوع بود. مقامهای ایران مدعی بودند او «جاسوس» است. پس از بازگرداندن پیکر او به سوئیس، کالبدشکافی انجام گرفت اما نتایج آن هنوز بهطور رسمی منتشر نشده است.
بهنوشته واینت، مقامهای سوئیسی اکنون سه حادثه نخست را بهیکدیگر مرتبط میدانند و بررسیها درباره ماهیت واقعی مرگ این افراد ادامه دارد.
از سوی دیگر، سوءظن فزاینده نسبت به همکاری دیپلماتهای سوئیسی با آمریکا، آنهم در چارچوب ماموریت رسمی حفظ منافع ایالات متحده در تهران، موجب شده تا دستگاههای امنیتی جمهوری اسلامی حتی شهروندان بیارتباط را نیز هدف قرار دهند.
براساس این گزارش، نیروی هوایی عربستان سعودی با اعزام بالگردهای نظامی، پهپادهای ایرانی را در حریم هوایی منطقهای، از جمله بر فراز عراق و اردن، رهگیری و منهدم کرده است. این پهپادها که ممکن بود بهسوی اسرائیل ادامه مسیر دهند، پیش از ورود به قلمرو این کشور سرنگون شدهاند تا از تمامیت ارضی عربستان دفاع شود.
عربستان که یکی از قدرتمندترین ارتشهای منطقه را در اختیار دارد و بخش عمدهای از تسلیحات و سامانههای آن آمریکایی است، از زمان امضای قرارداد کلان تسلیحاتی در سال ۲۰۱۷ با دونالد ترامپ، همکاری نظامی خود را با ایالات متحده گسترش داده است. این توافق در جریان سفر اخیر محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، نیز توسعه یافته است.
با این حال، عربستان سعودی تاکنون بهطور رسمی دخالت خود را در عملیات رهگیری پهپادهای ایرانی تایید نکرده و حتی در بیانیههایی حملات اسرائیل به خاک ایران را محکوم کرده است.
اما تحلیلگران معتقدند اقدام یک کشور سنی مذهب کلیدی در مقابله با تهدیدات جمهوری اسلامی، حتی بدون اعلام رسمی، نشاندهنده تغییری تاریخی در موازنه منطقهای است. با این حال، ریاض تاکید کرده اجازه استفاده از حریم هواییاش برای حمله به اهدافی در خاک ایران را نخواهد داد.
ائتلاف بینالمللی ۱۲روزه
در طول ۱۲ روز جنگ، چند کشور منطقهای و فرامنطقهای در دفاع از آسمان خاورمیانه مشارکت فعال داشتند. اردن عمدتا از طریق نیروی هوایی خود در حریم هواییاش فعال بود. بریتانیا و فرانسه نیز در عملیاتهای هوایی نقش ایفا کردند. ایالات متحده، در کنار ارتش اسرائیل، گستردهترین مشارکت را داشت؛ از جمله با استفاده از هواپیماها، کشتیها، سامانههای پدافندی پاتریوت و تاد.
جمهوری اسلامی بیش از هزار پهپاد بهسوی اسرائیل پرتاب کرد که اغلب آنها در فاصلهای دور از مرز رهگیری شدند و تنها بخش کوچکی از آنها توسط نیروی هوایی اسرائیل در آسمان این کشور ساقط شدند.
این عملیات مشترک بدون سالها تمرین نظامی، مانورهای مشترک و شبیهسازیهای نظامی میان اسرائیل و کشورهای اروپایی مانند یونان، ایتالیا، فرانسه و بریتانیا ممکن نبود.
در قلب این هماهنگی، ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) به رهبری ژنرال مایک کوریلا قرار داشت. او نقش مهمی در ایجاد مکانیسم همکاری عملیاتی میان ارتشهای شرکتکننده ایفا کرد. از زمان پیوستن ارتش اسرائیل به سنتکام، شبکه نظامی هماهنگی میان اسرائیل و کشورهای اروپایی از جمله بریتانیا، فرانسه، یونان، ایتالیا و قبرس ایجاد و تقویت شده است.
یکی از دستاوردهای مهم این چارچوب، ایجاد مرکز فرماندهی و کنترل مشترک آمریکایی است که بهصورت همزمان با تمامی ارتشهای دخیل در ارتباط است. ژنرال کوریلا شخصا در مراحل مختلف جنگ در این مرکز حضور داشت و هماهنگی میان سامانههای هشدار، اطلاعات، رهگیری و فعالسازی پدافند را هدایت میکرد.
سالها آمادهسازی
در ارتش اسرائیل، اداره برنامهریزی بینالمللی در مدیریت روابط با سنتکام و سایر کشورهای شریک نقش محوری دارد. نمایندگان این اداره در تمام یگانها و قرارگاهها حضور دارند و ارتباط دائم با همتایان خارجی را حفظ میکنند.
در سالهای اخیر، میزان تماس میان فرماندهان اسرائیلی و آمریکایی از دیدارهای تشریفاتی ششماهه به گفتوگوهای روزانه، مانورهای مشترک، پروازهای هماهنگ و حتی تبادل اطلاعات امنیتی ارتقاء یافته است.
روسای ستاد ارتش اسرائیل، چه رئیس سابق هرتسی هالوی و چه رئیس فعلی ایال زمیر، روابط نزدیکی با فرماندهان بلندپایه ارتش آمریکا برقرار کردهاند.
ایالات متحده نهتنها نقش پل میان اسرائیل و کشورهای منطقهای را ایفا میکند، بلکه هماهنگکنندهای مؤثر با کشورهای عربی فاقد روابط دیپلماتیک با اسرائیل است.
این همکاریها تنها در جنگ اخیر مورد آزمون قرار نگرفت، بلکه در موجهای پیشین حملات حکومت ایران به اسرائیل در آوریل و اکتبر ۲۰۲۴ نیز، کشورهای غربی در رهگیری، موقعیتیابی و تبادل اطلاعات مشارکت داشتند. اما دامنه عملیات در جنگ ۱۲روزه بسیار گستردهتر بود.
در میان کشورهای منطقه، اردن تنها کشوری بود که بهطور علنی از مشارکت در عملیات رهگیری پهپادها سخن گفت و حتی اعلام کرد که سقوط برخی از این پهپادها در خاک این کشور، خساراتی وارد کرده که نیازمند واکنش بوده است.
فرانسه نیز مشارکت خود را در چارچوب دفاع از منافع خود در اردن اعلام کرد، اما همچنان از هرگونه اشاره عمومی به همکاری با اسرائیل خودداری کرد.
نتایجی که در جنگ اخیر بهدست آمد، میتواند مبنایی برای تحولات سیاسی گستردهتری باشد؛ تحولاتی که شاید بخشی از «معامله بزرگ» ترامپ برای آینده خاورمیانه باشند.
