میرحسین موسوی، از رهبران «جنبش سبز»، با انتشار بیانیهای از «ایستادگی» مردم در جریان جنگ ۱۲ روزه میان جمهوری اسلامی و اسرائیل تمجید کرد و با تاکید بر حق شهروندان برای تعیین سرنوشت خود، خواستار برگزاری همهپرسی در کشور شد.
در این بیانیه که جمعه ۲۰ تیر منتشر شد، آمده است: «وضعیت تلخی که برای کشور پیش آمد، نتیجه یک رشته خطاهای بزرگ بود. تجربه جنگ ۱۲ روزه نشان داد که ضامن نجات کشور احترام به حق تعیین سرنوشت همه شهروندان است و ساختار کنونی نظام نماینده همه ایرانیان نیست. مردم میخواهند شاهد تجدیدنظر در آن خطاها باشند.»
موسوی افزود: «برگزاری رفراندوم برای تاسیس مجلس موسسان قانون اساسی، راه را برای تحقق حق تعیین سرنوشت مردم هموار و دشمنان این مرز و بوم را از دخالت در امور کشور مایوس میکند.»
در پی اعتراضات گسترده پس از انتخابات ریاستجمهوری خرداد ۱۳۸۸ و شکلگیری «جنبش سبز»، موسوی و مهدی کروبی، دو نامزد معترض، به همراه همسرانشان زهرا رهنورد و فاطمه کروبی از اسفند ۱۳۸۹ در حصر خانگی قرار گرفتند.
فاطمه کروبی در سال ۱۳۹۰ از حصر خارج شد و حصر مهدی کروبی نیز در اسفند ۱۴۰۳ به پایان رسید.
موسوی: همبستگی مردم در زمان جنگ بهمعنای تایید حکومت نیست
موسوی در ادامه بیانیه خود با تمجید از «همبستگی» مردم ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه هشدار داد واکنشهای شهروندان در آن مقطع زمانی را نباید بهعنوان مهر تاییدی بر عملکرد حکومت جمهوری اسلامی در نظر گرفت.
او گفت: «در حالی که فرزندان نظامی ملت شهید یا غافلگیر شده بودند، دوراندیشی ستودنی مردم نقشههای شوم متجاوزان را ناکام گذاشت. اینک پس از سپری شدن آن روزها، هولناک خواهد بود اگر کسانی با رویاپردازی واکنش جامعه را تاییدی بر شیوه حکمرانی ناکارآمدشان بپندارند یا جلوه دهند.»
موسوی ادامه داد: «چنین اشتباهی ملت را دلسرد و بیگانه را امیدوار خواهد کرد که شاید بار بعد بتواند خدایناکرده در سپری که او را ناکام گذاشت، رخنهای بیابد.»
او بر لزوم پاسخگویی جمهوری اسلامی به «انتظارات» شهروندان پس از پایان جنگ تاکید کرد و گفت «اقداماتی سریع و نمادین» در کوتاهمدت، مانند «آزادی زندانیان سیاسی و تغییر واضح در رویکردهای رسانه ملی»، حداقل توقعات مردم از حاکمیت در شرایط کنونی است.
اظهارات موسوی در شرایطی مطرح میشود که جمهوری اسلامی پس از برقراری آتشبس با اسرائیل، بر شدت سیاستهای سرکوبگرانه خود افزوده و صدها شهروند را به اتهامهایی چون «جاسوسی» و «همکاری» با اسرائیل بازداشت کرده است.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، پیشتر در مطلبی در واکنش به جنگ ۱۲ روزه، از اعدامهای گسترده سال ۱۳۶۷ بهعنوان «تجربهای موفق» یاد کرد و خواستار تکرار آن در برخورد با مخالفان فعلی جمهوری اسلامی شد.
انجمن قلم آمریکا ۱۳ تیر با انتشار بیانیهای نسبت به تشدید سرکوب داخلی در ایران پس از جنگ اخیر با اسرائیل هشدار داد و از مقامهای جمهوری اسلامی خواست موج بازداشت نویسندگان، کنشگران و هنرمندان را فورا متوقف کنند.
گزارشها و ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند آلودگی شدید هوا در شهرهای مختلف ایران در جمعه ۲۰ تیر همچنان ادامه داشت.
یک شهروند با ارسال ویدیویی به ایراناینترنشنال، آلودگی هوای اهواز در این روز را نشان داد و گفت که شعار «دشمن ما همینجاست/ دروغ میگن آمریکاست» یک حقیقت است.
تداوم آلودگی هوا دستکم تا شنبه
اظهارات مقامهای دولتی حاکی است که آلودگی هوا در شهرهای ایران دستکم تا شنبه ۲۱ تیر ادامه دارد.
مدیریت بحران استانداری اصفهان، جمعه از نفوذ گرد و غبار با شاخص ناسالم برای عموم در شهرستان اصفهان و ۱۶ شهرستان دیگر استان خبر داد و گفت که این وضعیت تا شنبه ادامه خواهد داشت.
مدیریت بحران استان یزد نیز از تداوم وضعیت نامطلوب کیفیت هوا تا فردا خبر داد.
بر اساس گزارش مقامهای محلی، گردوغبار ناشی از وزش تندبادهای فصلی و خیزش کانونهای ریزگرد در شرق و شمال استان و مناطق کویری هممرز با اصفهان و خراسان جنوبی، موجب کاهش شدید دید و آلودگی هوای ۱۲ شهرستان استان یزد شده است.
افزایش تماسهای مردم با اورژانس
شروین تبریزی، سخنگوی سازمان اورژانس استان تهران، شامگاه پنجشنبه ۱۹ تیر اعلام کرد تماسها و ماموریتهای اورژانس در بازه زمانی ۱۲ تا ۱۷ تیر نسبت به مدت مشابه سال گذشته افزاش یافته است.
تبریزی افزود: «در این بازه زمانی، تماسها و ماموریتهای مربوط به بیماران قلبی حدود پنج درصد و موارد مربوط به ناراحتیهای تنفسی حدود ۱۷ درصد افزایش داشته است.»
این مقام امدادی تاکید کرد نمیتوان تاثیر آلودگی هوا و پدیده ریزگردها را بر چنین افزایشی نادیده گرفت و آلودگی هوا نقش مهمی در تشدید بیماریهای زمینهای بهویژه در حوزه قلب و تنفس ایفا میکند.
همزمان، منصور شیشهفروش، مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان، گفت: «با فعال شدن کانونهای گرد و غبار بهدلیل تداوم خشکسالی و وزش تندبادهای فصلی، ۲۳۰ تیم امدادی و فوریتی اورژانس در مناطق اولویتدار شهرستان اصفهان مستقر شدهاند.»
خبرگزاری ایسنا به نقل از مهشید موحدی، فوق تخصص آلرژی و ایمونولوژی بالینی درباره افزایش شاخص آلودگی هوا در روزهای گذشته نوشت که چنین آلودگیای بر شرایط مبتلایان به بیماریهای زمینهای تاثیر میگذارد.
این پزشک متخصص گفت: «آلودگی هوا میتواند موجب تشدید بیماریهای تنفسی مزمن، آسم و در مواردی حتی افزایش مشکلات قلبی در بیماران حساس شود. این شرایط بر زنان باردار و کودکان در سنین کم نیز اثرگذار است.»
وضعیت قرمز در شهرهای خوزستان
خبرگزاری دولتی ایرنا گزارش داد شاخص هوای شهرهای اندیمشک و اهواز بر اساس اعلام سامانه پایش هوای کشور در جمعه، در وضعیت ناسالم و قرمز قرار دارد.
بر اساس این گزارش، شاخص هوای اندیمشک ۱۵۸ و اهواز ۱۹۱ است.
همچنین هوای شهرهای امیدیه، بهبهان، دزفول، رامهرمز، شوش، ماهشهر و هندیجان در شرایط ناسالم برای گروههای حساس قرار دارند.
ایرنا افزود که وضعیت هوای شهرستانهای فهرج و زرند در شرق و شمال استان کرمان به دلیل هجوم ریزگردها طی شامگاه پنجشنبه در شرایط خطرناک قرار گرفت و مناطقی دیگر نیز بسیار ناسالم شدند.
گزارشها از وجود سیانور در هوای تهران
در پی گزارشهایی از وجود آرسنیک و سیانور در گرد و غبار هوای تهران، احمد طاهری، رییس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم، نهادی که زیر نظر سازمان حفاظت محیط زیست فعالیت میکند، وجود «بیش از حد مجاز» این ذرات را رد کرد.
طاهری ۱۹ تیر گفت: «این عناصر از اجزای تشکیلدهنده پوسته زمین به شمار میروند، بهطور طبیعی در خاک وجود دارند و قاعدتا در بسیاری از پدیدههای گرد و غبار در سراسر دنیا یافت میشوند.»
او افزود: «در هیچکدام از نمونههای ذرات معلق برداشتشده در سطح شهر تهران، سیانور مشاهده نشده است.»
این اظهارات در شرایطی است که پیشتر محسن موسوی خوانساری، فعال حوزه آب و محیط زیست و عضو هیات مدیره انجمن آب و خاک پایدار ایران، به رسانهها گفته بود پساب مناطق صنعتی مثل چرمشهر ورامین که با گرد و غبار تهران بلند میشوند، سمی و حاوی موادی مانند آرسنیک و سیانور است.
چهارشنبه ۱۸ تیر نیز حسن عباسنژاد، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران، گزارشها درباره وجود آرسنیک و سیانور در گرد و غبار تالاب بندعلیخان را فاقد هرگونه پشتوانه علمی و فنی دانست.
اختلال در زندگی شهروندان
آلودگی هوای تهران در روزهای اخیر موجب اختلال در زندگی روزمره و برخی برنامهها از جمله برنامههای ورزشی شده است.
به عنوان نمونه، در حالی که قرار بود تمرینات تیم فوتبال استقلال با حضور ریکاردو ساپینتو، سرمربی جدید این تیم، از چهارشنبه آغاز شود، آلودگی شدید هوای تهران باعث لغو تمرین آبیپوشان شد.
پیش از این نیز تمرین دوشنبه استقلال به دلیل وضعیت قرمز هوا لغو شده بود.
اختلاف در زمینه منشا آلودگی
محسن موسوی خوانساری، عضو هیات مدیره انجمن آب و خاک پایدار ایران، گفته است: «گرد و غباری که در این چند روز در مناطق کرج، قزوین، قم و تهران مشاهده شد، عمدتا ناشی از خشک شدن دریاچه نمک قم بوده است، نه صرفا تالاب صالحیه.»
پیشتر رضا شهبازی، معاون زمینشناسی سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی ایران، اعلام کرد تالاب خشکیده صالحیه در جنوب غربی پایتخت به کانون اصلی گرد و غبار تبدیل شده است.
شهبازی سهشنبه ۱۷ تیر با اشاره به شدت بیسابقه پدیده گرد و غبار گفت این پدیده جدید نیست و از سالهای گذشته آغاز شده اما در سالهای اخیر شدت، وسعت و مدت زمان آن افزایش یافته است.
آلودگی هوا در تهران و دیگر شهرهای ایران سالانه جان هزاران نفر را میگیرد.
سال گذشته، داریوش گلعلیزاده، رییس وقت مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم گفته بود در بررسیهای انجام شده در ۳۳ شهر، بیش از ۲۶ هزار نفر بهدلیل مرگومیر منتسب به آلودگی هوا طی سال ۱۴۰۱ جان خود را از دست دادند که خسارت آن ۱۱.۳ میلیارد دلار برآورد شده است.
یکی از ساکنان این مجتمع جمعه ۲۰ تیر به ایراناینترنشنال گفت: «در حال حاضر دو برج پامچال ۹ و ۱۰ در شهرک چیتگر فاقد گاز هستند اما سایر برجهای این مجموعه گاز دارند. یکی از دلایل اصلی خالی بودن بخش زیادی از واحدهای این دو برج هم همین مساله است.»
او افزود: «بسیاری از واحدهای این ساختمان، نزدیک به ۷۰ درصد، خالی از سکنه هستند و هنوز مشخص نیست علت اصلی انفجار چه بوده است.»
به گفته این منبع، این ساختمان متعلق به سازمان قضایی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی است.
از زمان اعلام آتشبس میان جمهوری اسلامی و اسرائیل در سوم تیر ماه و پس از جنگ ۱۲ روزه، انفجارهای متعددی در شهرهای مختلف کشور و نقاط متفاوتی از تهران گزارش شدهاند که آخرین مورد آن به مجتمع پامچال ۹ در غرب تهران برمیگردد.
رسانههای وابسته به جمهوری اسلامی تاکنون علت این حادثه را که عصر پنجشنبه ۱۹ تیر رخ داد، «انفجار گاز» اعلام کردهاند.
در حالی که گزارشهای مردمی از عدم اتصال ساختمان پامچال به شبکه گاز حکایت دارند، خبرگزاری دانشجو، وابسته به بسیج، شامگاه ۱۹ تیر گزارش داد گاز این مجموعه «امروز» (در روز انفجار) وصل شده است.
جو امنیتی در محل حادثه
منبع ایراناینترنشنال در ادامه اظهارات خود، گزارش خبرگزاری دانشجو را رد کرد و گفت در روز وقوع حادثه (پنجشنبه)، هیچگونه فعالیتی از سوی ماموران اداره گاز مشاهده نشده است.
او اضافه کرد: «گاز شهری در شهرک وجود دارد و حتی تا جلوی در برج هم کشیده شده اما هنوز به داخل واحدها وصل نشده است. ما فعلا از کپسول گاز استفاده میکنیم.»
او ادامه داد: «انفجار گاز در حالت عادی میتواند حداکثر یک واحد را تخریب کند اما در این حادثه نهتنها همان واحد، بلکه کل طبقه و دو طبقه زیر آن نیز آسیب دیدهاند. علاوه بر این، در انفجار گاز معمولا موج انفجار به سمت بیرون است، در حالی که تخریب این حادثه بهطور کامل در داخل ساختمان رخ داده است.»
او همچنین به جو امنیتی شدید در محل حادثه، ممانعت از ورود افراد و تهدید نسبت به فیلمبرداری یا عکسبرداری از واحدهای آسیبدیده اشاره کرد و گفت تاکنون هیچ اطلاعاتی درباره هویت افرادی که در پی این انفجار به بیمارستان منتقل شدهاند، منتشر نشده است.
۱۹ تیر نیز یکی دیگر از منابع ایراناینترنشنال، وقوع انفجار «ناشی از نشت گاز» در این ساختمان را منتفی دانسته بود.
روایت یک شاهد عینی
یک شاهد عینی به ایراناینترنشنال گفت انفجار حوالی ساعت چهار بعدازظهر رخ داد و شدت آن به حدی بود که خردهشیشه و سنگ در سطح وسیعی پراکنده شد.
او به حضور نیروهای اطلاعاتی و لباس شخصی در محل حادثه اشاره کرد و افزود ماموران از مردم میخواستند فیلمبرداری نکنند.
این شاهد نیز روایت نشت گاز را رد کرد و گفت این انفجار برای بسیاری از ساکنان، یادآور حملات پهپادی پیشین اسرائیل بود.
به نوشته خبرگزاری رویترز، ژنرال دانیل کین، رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا، چند روز پس از این حمله در نشستی خبری اعلام کرد شمار موشکهای پاتریوت شلیکشده در جریان این درگیری، بیش از هر عملیات دیگری از زمان نخستین بهکارگیری این سامانه در جنگ اول خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ بوده است.
او افزود: «عملیات رهگیری موفقیتآمیز بود و خوشبختانه هیچ تلفاتی نداشتیم و خسارات نیز حداقلی بود.»
این درگیری نظامی در حالی رخ داد که بهنوشته رویترز، دولت دونالد ترامپ آن را بهعنوان تجلی «یک دکترین نظامی جدید» معرفی کرد.
بر اساس این روایت، دولت فعلی آمریکا نسبت به دولتهای گذشته از قدرت نظامی به شکلی «شفافتر و هدفمندتر» استفاده میکند که این امر به بازسازی بازدارندگی آمریکا در برابر رقبایی چون چین و روسیه کمک کرده است.
بهموازات این رویکرد، واشینگتن همچنین حملات ۵۲ روزه به مواضع حوثیها در یمن را نمونهای دیگر از این سیاست «مداخله محدود و هدفمند» توصیف کرده است.
با این حال، حملات دریایی و هوایی حوثیها به کشتیها و کشور اسرائیل طی روزهای گذشته بار دیگر از سر گرفته شده است.
با وجود این شرایط، رویترز گزارش داد که در داخل دولت ترامپ، شکافهای فزایندهای درباره نحوه استفاده از قدرت نظامی آمریکا ایجاد شده است. برخی فرماندهان ارشد ارتش آمریکا بر لزوم ادامه حمایت از اوکراین تاکید دارند و هشدار میدهند که شکست کییف میتواند زمینهساز حملات بیشتر از سوی روسیه یا چین شود.
از سوی دیگر، چهرههایی چون پیت هگست، وزیر دفاع و الگبریج کولبی، معاون غیرنظامی پنتاگون، استدلال میکنند که ارسال تجهیزات بیش از حد به اوکراین، ذخایر حیاتی تسلیحات آمریکا را تضعیف کرده و به نفع چین تمام میشود.
رویترز در ادامه گزارش خود به نقل از منابع مطلع نوشت که مصرف گسترده موشکهای پاتریوت در خاورمیانه و اوکراین موجب کاهش شدید موجودی این سامانهها شده؛ بهطوری که ذخایر فعلی تنها ۲۵ درصد از سطح مورد نیاز پنتاگون را پوشش میدهد.
در واکنش به این وضعیت، پنتاگون هفته گذشته تصمیم گرفت ارسال برخی سلاحها از جمله پاتریوت و موشکهای هایمارس را به اوکراین متوقف کند تا ذخایر نظامی آمریکا بازسازی شود اما ترامپ این تصمیم را وتو کرد و در نشستی خبری گفت: «آنها باید بتوانند از خودشان دفاع کنند.»
در ادامه، رویترز به بخشی دیگر از شکاف داخلی در دولت ترامپ پرداخت؛ جایی که جیدی ونس، معاون اول او، با لحنی دفاعی از آنچه «دکترین ترامپ» مینامد، گفت: «اول، منافع آمریکا را شفاف بیان میکنی، دوم، تلاش دیپلماتیک برای حل مساله انجام میدهی و سوم، اگر دیپلماسی شکست خورد، با قدرت نظامی ضربه میزنی و قبل از اینکه درگیر جنگی فرسایشی شوی، خارج میشوی.»
بهنوشته رویترز، این تعریف ساده از سیاست ترامپ در عرصه بینالمللی با موانعی جدی روبهرو است؛ از جمله شخص ترامپ که همواره به غیرقابل پیشبینی بودن تصمیمهایش افتخار میکند و بارها مواضع خود را بهسرعت تغییر داده است.
در بخشی از گزارش رویترز آمده است ترامپ در یک سخنرانی خصوصی، ادعا کرده که به رهبران روسیه و چین هشدار داده بوده در صورت حمله به اوکراین یا تایوان، آمریکا اقدام نظامی خواهد کرد.
ترامپ گفته که به ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، گفته بوده: «اگر وارد اوکراین شوی، مسکو را با خاک یکسان میکنم.»
درباره شی جینپینگ، رییسجمهوری چین نیز گفته بوده که رهبر چین او را «دیوانه» تصور کرده است.
هر چند برخی مشاوران سابق ترامپ، از جمله جان بولتون، صحت این اظهارات را زیر سوال بردهاند اما حتی در صورت نادرست بودن، باز هم منعکسکننده نگاه رییسجمهوری آمریکا به نقش تهدید نظامی در بازدارندگی است.
رویترز در پایان گزارش خود تاکید کرد بسیاری از روسایجمهور آمریکا از دوران جنگ سرد به این نتیجه رسیدهاند که برای جلوگیری از بروز جنگهای فراگیر باید به شکلی صریحتر، متعهد به دفاع از متحدان شوند؛ حتی اگر این تعهد شامل استفاده از سلاحهای متعارف یا اتمی باشد.
تحلیلگران معتقدند سیاستهای نظامی ترامپ در دوره دوم ریاستجمهوری ناپیوستهاش، ممکن است به سیاستی انعطافناپذیر و بر پایه تهدید مستقیم نظامی بدل شود که پیچیدگیهای ژئوپولیتیکی آینده را بیش از پیش تشدید خواهد کرد.
