انبیسینیوز: تنها یکی از سه سایت هستهای هدف حمله آمریکا در ایران نابود شد
انبیسی نیوز گزارش داد بر اساس ارزیابی جدید ایالات متحده، تنها فردو، یکی از سه سایت هستهای جمهوری اسلامی که در حملات هوایی آمریکا هدف قرار گرفت، تقریبا منهدم شده است.
انبیسی نیوز گزارش داد بر اساس ارزیابی جدید ایالات متحده، تنها فردو، یکی از سه سایت هستهای جمهوری اسلامی که در حملات هوایی آمریکا هدف قرار گرفت، تقریبا منهدم شده است.
انبیسی نیوز پنجشنبه ۲۶ تیر به نقل از پنج مقام سابق و فعلی آمریکا نوشت دو سایت هستهای دیگر حکومت ایران آسیب کمتری دیدهاند و میزان تخریب آنها به اندازهای بوده است که تهران در صورت تمایل میتواند ظرف چند ماه آینده، برنامه غنیسازی خود را در این دو مرکز از سر بگیرد.
چهار منبع آگاه گفتند این ارزیابی بخشی از تلاشهای مداوم دولت دونالد ترامپ برای بررسی وضعیت برنامه هستهای جمهوری اسلامی پس از حملات اخیر ایالات متحده، موسوم به عملیات «چکش نیمهشب»، به شمار میرود و در روزهای اخیر، دادههای آن در اختیار شماری از قانونگذاران آمریکایی، مقامهای وزارت دفاع و کشورهای همپیمان واشینگتن قرار گرفته است.
در واکنش به گزارش انبیسی درباره حملات آمریکا به مراکز هستهای ایران، سخنگوی پنتاگون گفت اعتبار رسانههای دروغپرداز شبیه سایتهای هستهای جمهوری اسلامی است.
پیش از حملات اسرائیل به ایران، پنج دور مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن برگزار شد اما با تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، گفتوگوها به بنبست رسید.
در روزهای اخیر گمانهزنیها درباره سرنوشت برنامه هستهای جمهوری اسلامی، به ویژه ذخایر اورانیوم غنیشده در ایران پس از حملات آمریکا به تاسیسات نطنز، فردو و اصفهان در اول تیر بالا گرفته است.
مخالفت ترامپ با عملیات چندهفتهای علیه برنامه هستهای تهران
انبیسی نیوز در ادامه گزارش خود نوشت فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) پیشتر طرحی جامع برای حمله به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی تهیه کرده بود که شامل هدف قرار دادن سه سایت دیگر و اجرای عملیات در بازهای چند هفتهای میشد.
بر اساس این گزارش، ترامپ این طرح را بهدلیل مغایرت آن با رویکرد سیاست خارجیاش مبنی بر پرهیز از درگیریهای جدید و تلاش برای دور ماندن آمریکا از منازعات خارجی نپذیرفت.
همچنین نگرانی از تلفات سنگین احتمالی برای هر دو طرف، یکی دیگر از دلایل رد این گزینه نظامی عنوان شده است.
یکی از مقامهای آمریکایی در این رابطه گفت: «ما آماده بودیم همه گزینهها را تا انتها دنبال کنیم اما رییسجمهور تمایلی به این کار نداشت.»
هرچند ترامپ بارها از «نابودی کامل» برنامه هستهای تهران پس از حملات آمریکا سخن گفته، اما با توجه به خروج بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی از ایران و تصمیم جمهوری اسلامی برای تعلیق همکاریها با آژانس، هنوز گزارش تاییدشدهای در این خصوص منتشر نشده است.
روزنامه واشینگتنپست هشتم تیر گزارش داد تماسهای شنودشده از مقامهای جمهوری اسلامی نشان میدهد آنها حملات نظامی آمریکا به تاسیسات هستهای در ایران را «کماثرتر از حد انتظار» توصیف کردهاند.
احتمال حمله مجدد آمریکا و اسرائیل
انبیسی نیوز در ادامه گزارش داد برخی مقامهای آمریکایی و اسرائیلی در حال بررسی این گزینه هستند که در صورت مخالفت جمهوری اسلامی با آغاز مجدد مذاکرات هستهای یا اقدام احتمالی تهران برای بازسازی دو سایت اتمی کمتر آسیبدیده، حملات نظامی جدید در دستور کار قرار گیرد.
مقامهای آمریکایی میگویند فرآیند ارزیابی وضعیت برنامه هستهای حکومت ایران پس از حملات اخیر چند ماه طول میکشد. با این حال، آخرین دادهها نشان میدهند آسیب واردشده به این تاسیسات بیشتر از برآوردهای اولیه بوده است.
آنا کِلی، معاون سخنگوی کاخ سفید، در بیانیهای در پاسخ به انبیسی نیوز گفت: «همانطور که رییسجمهور اعلام کرده و کارشناسان نیز تایید کردهاند، عملیات "چکش نیمهشب" توانمندیهای هستهای ایران را بهطور کامل نابود کرد. به لطف اقدام قاطع او، آمریکا و جهان اکنون در امنیت بیشتری قرار دارند.»
شان پارنل، سخنگوی ارشد پنتاگون نیز در بیانیهای تند خطاب به رسانهها گفت: «اعتبار رسانههای دروغپرداز چیزی شبیه به وضعیت فعلی تاسیسات هستهای ایران است: نابودشده، مدفون در خاک و نیازمند سالها زمان برای بازسازی.»
پارنل افزود: «رییسجمهور ترامپ با صراحت سخن گفت و مردم آمریکا میدانند که تاسیسات هستهای ایران در فردو، اصفهان و نطنز بهطور کامل و مطلق نابود شدهاند. در این باره هیچ تردیدی وجود ندارد.»
ترامپ تاکنون بارها از ادامه مذاکرات هستهای با جمهوری اسلامی حمایت کرده اما منابع آگاه میگویند پایان دادن به غنیسازی در خاک ایران یکی از مهمترین خواستههای واشینگتن در هرگونه گفتوگو با تهران خواهد بود.
به گزارش خبرگزاری دولتی تاس روسیه، مدودف پنجشنبه ۲۶ تیر گفت: «ما باید متناسب با وضعیت عمل کنیم و واکنشی کامل نشان دهیم. حتی در صورت لزوم، حملات پیشگیرانه انجام دهیم.»
مدودف که اکنون معاون رییس شورای امنیت روسیه است، اظهارات مقامهای غربی مبنی بر اینکه روسیه ممکن است به اروپا حمله کند را «کاملا مزخرف» خواند.
او افزود: «اجازه دهید یادآوری کنم که رییسجمهور ما بهروشنی اعلام کرده است مسکو قصدی برای جنگ با ناتو یا "حمله به اروپا" ندارد.»
پیشتر و همزمان با تهدید تازه دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای تحریم شرکای تجاری روسیه در صورت عدم توافق با اوکراین ظرف ۵۰ روز، کرملین نسبت به تبعات این رویکرد هشدار داد و اعلام کرد چنین سیاستهایی میتواند روند متوقفشده مذاکرات صلح را بهطور کامل از مسیر خارج کند.
کرملین سهشنبه اعلام کرد وعده ترامپ برای ارسال تسلیحات بیشتر به اوکراین و اعمال تحریمهای جدید علیه متحدان اقتصادی روسیه، احتمال از سرگیری گفتوگوهای صلح را تضعیف میکند و دولت کییف را به ادامه جنگ تشویق خواهد کرد.
مبادله اجساد کشتهشدگان جنگ میان روسیه و اوکراین
یکی از مشاوران کرملین پنجشنبه اعلام کرد که روسیه و اوکراین بار دیگر اجساد کشتهشدگان جنگ را مبادله کردهاند.
این اقدام بخشی از توافقی است که در جریان مذاکرات ماه ژوئن در استانبول حاصل شد.
ولادیمیر مدینسکی، رییس هیئت مذاکرهکننده روسیه در آن گفتوگوهای صلح، در بیانیهای در تلگرام گفت که مسکو اجساد یکهزار سرباز اوکراینی را تحویل داده است.
روسیه در مقابل، اجساد ۱۹ سرباز کشتهشده خود را دریافت کرده است.
انتقال سامانههای پدافند هوایی پاتریوت به اوکراین
آلکسوس گرینکویچ، فرمانده عالی نظامی ناتو، پنجشنبه اعلام کرد که مقدمات انتقال سریع سامانههای پدافند هوایی پاتریوت بیشتر به اوکراین در حال انجام است زیرا این کشور در حال حاضر با یکی از شدیدترین حملات روسیه از آغاز جنگ تاکنون مواجه است.
او در جریان یک کنفرانس در شهر ویسبادن آلمان گفت: «مقدمات در حال انجام است. ما با آلمانیها برای انتقال پاتریوتها بهطور بسیار نزدیک همکاری میکنیم.»
این فرمانده عالی ناتو افزود: «دستورالعملی که به من داده شده این است که هر چه سریعتر این انتقال انجام شود.»
تنش میان روسیه و دیگر کشورهای اروپایی
در کنار جنگ اوکراین، تنشها میان روسیه با دیگر کشورهای اروپایی افزایش یافته است.
دو مقام ارشد پلیس بریتانیا ۲۴ تیر اعلام کردند روسیه، جمهوری اسلامی و چین، پشت بخش قابل توجهی از عملیاتهای تهدید کننده جان افراد در خاک بریتانیا، از جمله حملات و آدمرباییها هستند و در این مسیر اغلب از مجرمان و گاهی حتی کودکان به عنوان نیروی نیابتی استفاده میکنند.
مقامهای بریتانیایی در سالهای اخیر بارها درباره «فعالیتهای مخرب این سه کشور در بریتانیا» ابراز نگرانی کردهاند. فعالیتهایی که از جاسوسی سنتی و اقدامات تضعیفکننده نهادهای کشور، تا خرابکاری و ترور را شامل میشوند.
در این گزارش که پنجشنبه ۲۶ تیر منتشر شد، آمده است: «در حالی که خوزستان بر نفت تکیه داده، کرمان بر مس و زغالسنگ و هرمزگان بر بنادرش، شاخص فلاکت در این سه استان به مرزهای بیسابقهای رسیده است. طبق دادههای رسمی مرکز آمار، شاخص فلاکت در بهار ۱۴۰۴ به عدد بحرانی ۴۲.۲ رسید اما در این سه استان، آمار به مرزهای فاجعهبار نزدیک شده است.»
شاخص فلاکت که از مجموع نرخ تورم سالانه و نرخ بیکاری فصلی به دست میآید، نشانگر سطح فشار اقتصادی و معیشتی بر جامعه است.
رکنا افزود افزایش همزمان بیکاری و گرانی، ضمن تضعیف قدرت خرید مردم، ثبات اجتماعی و روانی را نیز به خطر میاندازد.
تازهترین آمارها در بهار ۱۴۰۴ از رشد دو واحدی شاخص فلاکت در ایران نسبت به سال قبل حکایت دارند و در این میان، زنگ خطر بیش از هر نقطهای در کشور، در خوزستان، کرمان و هرمزگان به صدا درآمده است.
این در حالی است که هر سه استان از نظر منابع طبیعی و موقعیت راهبردی، جزو مناطق برخوردار کشور محسوب میشوند.
پیشتر مرکز آمار ایران از افزایش چشمگیر قیمت خوراکیهای پرمصرف خانوارها در خردادماه خبر داد.
خوزستان و شاخص فلاکت ۴۶.۶ واحدی
خوزستان با ثبت شاخص فلاکت ۴۶.۶، بالاترین رقم در میان استانهای کشور را به خود اختصاص داده است. این استان ثروتمند که منابع عظیم نفت، گاز، نیشکر، فولاد، آبهای سطحی و بنادر را در خود جای داده، اکنون با ترکیبی از نرخ تورم ۳۵.۶ درصدی و بیکاری ۱۱ درصدی، در صدر جدول فشارهای معیشتی قرار گرفته است.
رکنا با استناد به گزارشهای رسمی نوشت «بحران آب و ریزگردها، مهاجرت اقلیمی گسترده، نرخ بالای بیکاری در مناطق بومی، ضعف زیرساختهای بهداشتی و آموزشی و فساد ساختاری در تخصیص منابع» از مهمترین مشکلاتی هستند که خوزستان با آنها دست و پنجه نرم میکند.
کرمان در رتبه دوم شاخص فلاکت
استان کرمان با شاخص فلاکت ۴۵.۹ در رتبه دوم کشوری قرار گرفته است؛ وضعیتی بحرانی برای استانی که به منابع غنی همچون مس، زغالسنگ، سنگآهن، انرژی خورشیدی و زمینهای حاصلخیز دسترسی دارد.
تحلیلگران معتقدند این شکاف میان ظرفیت و واقعیت، نتیجه توسعهای «منبعمحور» است که بیشتر بر استخراج منابع تمرکز داشته تا بر بهبود کیفیت زندگی ساکنان استان.
رکنا چالشهای موجود در کرمان را «تورم بالا در کالاهای مصرفی، دستمزد پایین کارگران معدن، مهاجرت جوانان بهدلیل نبود فرصت شغلی و ضعف دسترسی به تسهیلات بانکی در مناطق روستایی» برشمرد.
هرمزگان و نابرابری چشمگیر درآمدی
هرمزگان که با وجود موقعیت راهبردی در خلیجفارس و نقش مهم در تجارت دریایی کشور با مشکلات گسترده معیشتی روبهروست، با شاخص فلاکت ۴۵.۸ در رتبه سوم کشوری قرار دارد.
به گزارش رکنا، «رشد حاشیهنشینی، مسکنهای غیررسمی، آموزش ناکافی و تورم بالا» از مهمترین مشکلات این منطقه به شمار میروند.
بر اساس آمارهای رسمی، شکاف درآمدی شدید میان مناطق بندری و حاشیهنشینان بندرعباس، از بالاترین نرخهای نابرابری در کشور است.
هشدار درباره تشدید نارضایتی اجتماعی
رکنا در ادامه گزارش خود نوشت: «شاخص فلاکت تنها یک عدد نیست؛ بلکه بازتابی است از سیاستهای نامتوازن، برنامهریزیهای غیرواقعگرا و گسست اجتماعی در برخی از مهمترین استانهای کشور. وقتی مناطق ثروتمند از نظر منابع در صدر فلاکت قرار میگیرند، این یعنی توزیع منابع و رفاه بهدرستی انجام نشده است.»
این رسانه نسبت به تشدید «نارضایتی اجتماعی، مهاجرت و حتی بیثباتی منطقهای» در کشور هشدار داد و از دولت مسعود پزشکیان خواست تغییر استانداران را در دستور کار قرار دهد.
روزنامه فایننشال تایمز پنجشنبه ۲۶ تیر در گزارشی نوشت با پایان حکومت اسد و افت ناگهانی شمار سوریهایی که برای دریافت حمایت به اتحادیه اروپا مراجعه میکنند، آلمان جایگاه خود را بهعنوان مقصد اصلی پناهجویان در این اتحادیه از دست داده است.
بر اساس گزارشی منتشرنشده از آژانس پناهندگی اتحادیه اروپا که فایننشالتایمز به آن دست یافته، نظام پناهندگی در این اتحادیه پس از تحولات اخیر در سوریه دستخوش «تغییری قابل توجه» شده است.
این نهاد مستقر در مالت در تازهترین آمار مربوط به ماه مه، ۶۴ هزار درخواست پناهندگی را در اتحادیه اروپا ثبت کرده که نسبت به ماه مشابه در سال ۲۰۲۴، کاهشی نزدیک به یکچهارم داشته. عامل اصلی این کاهش، افت «بسیار ناگهانی» در درخواستهای پناهندگی از سوی سوریها بوده است: از حدود ۱۶ هزار مورد در اکتبر سال گذشته به تنها سه هزار و ۱۰۰ مورد در ماه مه امسال.
در آلمان که از مقاصد اصلی برای پناهجویان سوری محسوب میشود، تعداد کل درخواستها در ماه مه به ۹ هزار و ۹۰۰ مورد رسیده که در مقایسه با ۱۸ هزار و ۷۰۰ مورد در می ۲۰۲۴، تقریبا نصف شده است.
اسپانیا با ثبت حدود ۱۲ هزار و ۸۰۰ درخواست در ماه مه به مقصد نخست پناهجویان در اتحادیه اروپا تبدیل شده، اگرچه این رقم نیز نسبت به ۱۶ هزار و ۳۰۰ مورد در سال گذشته کاهش یافته است.
با این حال، آژانس پناهندگی اتحادیه اروپا گزارش داده که درخواستها از سوی پناهجویان ونزوئلایی بهدلیل «بحران شدید اقتصادی و سیاسی» در آن کشور افزایش داشته است.
تاثیر تحولات آمریکا و نقش دیگر کشورها
در گزارش منتشر نشده آژانس، اشاره شده که روند افزایش درخواستهای ونزوئلاییها در اسپانیا میتواند با سیاستهای مهاجرتی جدید آمریکا از جمله اخراج مهاجران ونزوئلایی مرتبط باشد.
در این گزارش آمده است: «طی دهه گذشته، سوریها بزرگترین گروه پناهجویان در اتحادیه اروپا و همچنین کشورهای نروژ و سوئیس بودهاند، اما از آغاز سال ۲۰۲۵، این روند معکوس شده و درخواستهای پناهندگی از سوی سوریها بهشدت کاهش یافته است.»
بر همین اساس، از فوریه سال جاری، آلمان دیگر مقصد اصلی پناهجویان در اتحادیه اروپا محسوب نمیشود و اسپانیا، ایتالیا و فرانسه، همگی در ماه مه ۲۰۲۵ شمار بیشتری از درخواستها را دریافت کردهاند.
در حال حاضر، ایتالیا با ۱۲ هزار و ۳۰۰ درخواست در ماه مه، دومین کشور مقصد است که این رقم نیز نسبت به ۱۵ هزار و ۵۰۰ مورد سال گذشته کاهش یافته است.
حدود یکسوم این درخواستها از سوی مهاجران بنگلادشی و پرویی ثبت شدهاند.
فرانسه با ۱۱ هزار و ۹۰۰ درخواست در جایگاه سوم قرار دارد که اندکی کمتر از ۱۲ هزار و ۵۰۰ مورد سال گذشته است. این درخواستها عمدتا از سوی شهروندان کنگو که از جنگ داخلی در کشور خود فرار کردهاند و همچنین مهاجران اهل افغانستان و هائیتی ارائه شدهاند.
واکنش اتحادیه اروپا و وضعیت لیبی
این تحولات در حالی رخ دادهاند که بسیاری از کشورهای اروپایی خواهان سیاستهای سختگیرانهتر برای مهار مهاجرت غیرقانونی به اروپا هستند. از جمله دانمارک که در حال بررسی راههایی برای بازگرداندن مهاجران به کشورهایی غیر از سرزمین مبدأشان است تا اثر بازدارندگی بیشتری داشته باشد.
اوایل ژوئیه، مگنوس برونر، کمیسر مهاجرت اتحادیه اروپا، در پی افزایش ورود مهاجران از طریق لیبی (کشوری گرفتار بیثباتی سیاسی) بهویژه به یونان، به این کشور سفر کرد، اما این سفر با درخواست مقامات لیبی برای ترک خاک این کشور، نیمهتمام ماند.
آژانس پناهندگی اتحادیه اروپا در گزارش خود تاکید کرده کاهش درخواستهای سوریها «احتمالا ناشی از تغییر در سیاستهای پناهندگی کشورهای اروپایی نیست» بلکه این روند «بیشتر بازتابی از تغییر شرایط در داخل سوریه» است.
پایان جنگ داخلی و توزیع جمعیتی پناهجویان
دسامبر ۲۰۲۴، گروه اسلامگرای تحریر الشام، اسد را از قدرت کنار زد و به جنگ داخلی ۱۳ ساله سوریه پایان داد. پس از این تحول، برخی از کشورهای اروپایی بررسی پروندههای پناهندگی سوریها را موقتا متوقف کردند؛ هرچند از نظر فنی امکان ثبت درخواستهای جدید همچنان برقرار بوده است.
با وجود تغییر در توزیع جغرافیایی درخواستهای پناهندگی، آلمان بهاحتمال زیاد همچنان بیشترین جمعیت پناهجویان را در خود جای داده است. این کشور در سالهای گذشته تعداد بیشتری از درخواستها را پذیرفته است.
طبق دادههای یورواستات، آلمان در فاصله سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۴ به ۱۵۰ هزار نفر پناهندگی اعطا کرده است.
این در حالی است که این رقم در اسپانیا ۵۰ هزار و ۹۰۰ نفر، در ایتالیا ۴۰ هزار نفر و در فرانسه ۶۵ هزار و ۲۰۰ نفر بوده است.
الشرع پنجشنبه ۲۶ تیر در یک نطق تلویزیونی گفت: «ما از جمله کسانی نیستیم که از جنگ میترسند. عمر خود را صرف رویارویی با چالشها و دفاع از مردممان کردهایم اما منافع مردم سوریه را بر هرج و مرج و ویرانی مقدم میدانیم.»
او خطاب به شهروندان دروزی سوریه افزود: «ما هرگونه تلاش برای کشاندن شما به دامن یک طرف خارجی را رد میکنیم.»
الشرع همچنین هشدار داد مردم سوریه از جنگ هراسی ندارند و در صورتی که «کرامت» آنها مورد تهدید قرار بگیرد، آماده نبرد هستند.
او تاکید کرد دروزیها «تحت حمایت» دولت سوریه قرار دارند و کسانی که در تحولات اخیر به دروزیها «تعدی و تعرض کردهاند»، پاسخگو خواهند شد.
این اظهارات پس از آن مطرح شدند که اسرائیل در حمایت از اقلیت دروزی، در درگیریهای فرقهای مرگبار سوریه مداخله کرد و وزارت دفاع و محوطه نزدیک به کاخ ریاستجمهوری این کشور را هدف قرار داد.
تحولات چند روز گذشته از تشدید مجدد تنشها میان اسرائیل و حکومت جدید سوریه حکایت دارد. این در حالی است که دمشق بهتازگی در صدد ترمیم روابط خود با آمریکا و سایر کشورهای غربی برآمده و حتی برخی منابع از احتمال پیوستن سوریه به پیمان ابراهیم خبر دادهاند.
بر اساس گزارشها، از زمان آغاز درگیریهای خونین میان دروزیها، قبایل بدوی و نیروهای دولتی در ۲۲ تیر، بیش از ۳۵۰ نفر در استان سویدا جان خود را از دست دادهاند.
روبیو از پایان درگیریها در سوریه خبر داد
مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، شامگاه چهارشنبه ۲۵ تیر اعلام کرد درگیریها در سوریه بهزودی پایان خواهد یافت.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ما با تمامی طرفهای دخیل در درگیریهای سوریه وارد گفتوگو شدهایم و بر سر گامهای مشخصی توافق کردهایم که این وضعیت نگرانکننده و هولناک را امشب خاتمه خواهد داد.»
سانا، خبرگزاری رسمی سوریه، گزارش داد نیروهای ارتش در چارچوب توافقی میان دولت و رهبران مذهبی در سویدا و پس از «پایان عملیات تعقیب گروههای غیرقانونی»، در حال ترک این منطقه هستند.
وزارت خارجه سوریه نیز اعلام کرد این کشور از «تلاشهای آمریکا و طرفهای عربی» برای حل و فصل «بحران کنونی» استقبال میکند.
منابع دیپلماتیک خبر دادند شورای امنیت سازمان ملل متحد ۲۶ تیر برای بررسی تحولات سوریه تشکیل جلسه میدهد.
در همین حال، دنی دانون، سفیر اسرائیل در سازمان ملل، خواستار واکنش جامعه بینالمللی به تحولات اخیر سوریه شد.
دانون گفت: «شورای امنیت باید جنایات وحشیانهای را که علیه غیرنظامیان بیگناه در خاک سوریه صورت گرفته، محکوم کند. اسرائیل در هر زمان و هر مکانی، با قاطعیت به مقابله با هرگونه تهدید تروریستی در مرزهای خود ادامه خواهد داد.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۲۳ اردیبهشت در جریان سفر به ریاض، با الشرع دیدار کرد و سپس از تصمیم خود برای لغو تحریمهای سوریه خبر داد.
ترامپ در آن زمان از رییسجمهوری دوره انتقالی سوریه خواست بهدنبال عادیسازی روابط کشورش با اسرائیل باشد.
به گزارش روزنامه گاردین، زاکربرگ سهشنبه در جریان یک نشست داخلی گفت پروژههای کلان این شرکت در زمینه هوش مصنوعی با سرعت بالا در حال پیشرفت هستند و نخستین مرکز داده با ظرفیت چند گیگاوات، که «پرومتئوس» (Prometheus) نام دارد، در سال ۲۰۲۶ راهاندازی خواهد شد.
همزمان، مرکز دیگری با نام «هایپریون» (Hyperion) نیز طراحی شده که ظرف چند سال آینده تا ظرفیت پنج گیگاوات قابل توسعه خواهد بود.
زاکربرگ با اشاره به ابعاد غولپیکر این تاسیسات گفت: «ما در حال ساخت چند خوشه عظیم محاسباتی دیگر هم هستیم. فقط یکی از این خوشهها به اندازه بخش زیادی از وسعت منهتن است.»
او همچنین با استناد به گزارشی از نشریه تخصصی «سمی آنالیزیز» (SemiAnalysis) گفت: «متا نخستین آزمایشگاه هوش مصنوعی خواهد بود که موفق میشود ابرخوشهای با ظرفیت بیش از یک گیگاوات را بهصورت عملیاتی وارد مدار کند.»
رقابت برای هوش مصنوعی عمومی
متا، شرکت مادر فیسبوک، اینستاگرام و واتساپ، در ماههای اخیر بهشدت وارد رقابت جهانی برای توسعه «ابرهوش مصنوعی» یا هوش مصنوعی عمومی (AGI) شده است؛ فناوریای که توان انجام بسیاری از وظایف انسانی را با دقت بیشتر و سرعت بالاتر دارد و حتی میتواند از انسان پیشی بگیرد.
برای دستیابی به این هدف، متا با محققان برجسته هوش مصنوعی قراردادهایی چند ده میلیون دلاری امضا کرده و گفته میشود برخی از این افراد دستمزدی تا سقف ۱۰۰ میلیون دلار دریافت کردهاند.
با وجود نگرانیهایی که از سوی برخی سرمایهگذاران درباره بازگشت مالی این هزینهها مطرح شده، زاکربرگ تاکید کرده که درآمدهای بخش تبلیغات متا بهقدری قوی است که میتواند این سرمایهگذاری عظیم را پشتیبانی کند.
او افزود: «ما سرمایه لازم را از دل کسبوکار خود داریم و نیازی به منابع بیرونی نیست.»
بازسازی ساختار درونسازمانی و جدال با رقبا
بر اساس این گزارش، متا ماه گذشته ساختار بخش هوش مصنوعی خود را بازسازی کرد و آن را تحت عنوان «آزمایشگاههای ابرهوش» (Superintelligence Labs) ساماندهی کرد. این اقدام پس از آن انجام شد که توسعه مدل متنباز «لاما ۴» (LLaMA 4) با دشواریهایی مواجه شد و برخی از چهرههای کلیدی از شرکت جدا شدند.
متا اکنون امیدوار است از طریق ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی، مانند برنامه Meta AI، سامانههای ساخت ویدیوهای تبلیغاتی از روی تصاویر، و عینکهای هوشمند، درآمدهای جدیدی ایجاد کند.
گیل لوریا، تحلیلگر ارشد موسسه DA Davidson، در گفتوگو با گاردین تاکید کرد که سرمایهگذاری سنگین متا در حوزه هوش مصنوعی، حتی در این مرحله ابتدایی، بازده قابل توجهی در بخش تبلیغات داشته است: «فناوری هوش مصنوعی باعث شده که متا بتواند تبلیغات بیشتری بفروشد و قیمتها را نیز افزایش دهد.»
شکار استعدادهای برتر
به نوشته گاردین، زاکربرگ بهصورت شخصی کارزاری برای جذب استعدادهای برتر در حوزه هوش مصنوعی راه انداخته و تاکنون موفق شده دو چهره سرشناس این حوزه را به استخدام متا درآورد: الکساندر وانگ، مدیرعامل سابق شرکت Scale AI، و نت فریدمن، مدیر پیشین GitHub. رهبری «آزمایشگاههای ابرهوش» به این دو نفر سپرده شده است. متا پیشتر ۱۴.۳ میلیارد دلار در شرکت Scale سرمایهگذاری کرده بود.
در همین حال، متا در ماه آوریل برآورد هزینههای سرمایهای خود برای سال ۲۰۲۵ را به ۶۴ تا ۷۲ میلیارد دلار افزایش داد؛ اقدامی که با هدف افزایش رقابتپذیری این شرکت در برابر غولهای دیگر هوش مصنوعی مانند OpenAI و گوگل انجام شده است.
رقابت برای تسلط آینده
با تشدید رقابت میان شرکتهای بزرگ فناوری بر سر توسعه هوش مصنوعی عمومی، زاکربرگ قصد دارد متا را به نخستین بازیگر در این عرصه تبدیل کند؛ شرکتی که نهتنها زیرساختهای عظیم محاسباتی و ذخیرهسازی را در اختیار دارد، بلکه توانایی علمی و مالی لازم برای پیشبرد پروژههایی با مقیاس بیسابقه را نیز دارد.
به گفته ناظران، پروژه «پرومتئوس» تنها نماد جاهطلبی فنی متا نیست، بلکه تلاشی است برای ایجاد زیرساختی که بتواند میلیاردها محاسبه و تبادل داده را در خدمت الگوریتمهایی قرار دهد که بهزودی آینده تصمیمگیری، تبلیغات، تعامل اجتماعی و حتی فناوری دفاعی را دگرگون خواهند کرد.
