اوکراینیها برای فرار از بمباران روسیه به متروها پناه میبرند
شهروندان کییف پس از تشدید حملات شبانه روسیه در دو ماه گذشته، مجبور به پناه گرفتن در ایستگاههای متروی شهر هستند. این شرایط، ساکنین پایتخت اوکراین را خسته و مضطرب کرده است.
شهروندان کییف پس از تشدید حملات شبانه روسیه در دو ماه گذشته، مجبور به پناه گرفتن در ایستگاههای متروی شهر هستند. این شرایط، ساکنین پایتخت اوکراین را خسته و مضطرب کرده است.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، شنبه ۲۸ تیر اعلام کرد روسیه در حملهای شبانه بیش از ۳۰ موشک و ۳۰۰ پهپاد به سوی اوکراین پرتاب کرده است.
او افزود این حملات به زیرساختهای حیاتی در شهر سومی آسیب رساند و باعث قطع برق هزاران خانواده شد.
شبهای بیخوابی در اعماق زمین
داریا اسلاویتسکای ۲۷ ساله، چند شب در هفته، تشک، پتو و غذا جمع میکند و همراه پسر دو سالهاش، امیل، به متروی کییف پناه میبرد.
رویترز در گزارشی نوشت که این مادر جوان هنگام به صدا در آمدن آژیر خطر راهی ایستگاههای زیرزمینی میشود تا شاید ساعاتی با فرزندش در امان بخوابد.
روسیه در دو ماه گذشته حملات شبانه با پهپاد و موشک به کییف را افزایش داده و سیستم پدافند هوایی پایتخت اوکراین را با چالش جدی مواجه کرده است.
شهرها و روستاهای نواحی شرقی و جنوبی اوکراین از زمان آغاز جنگ در اوایل سال ۲۰۲۲ شرایط سختتری را تجربه کردهاند.
بخشهای زیادی از این مناطق ویران شده یا در اشغال نیروهای روسی قرار گرفتهاند و هزاران نفر به کییف که امنترین شهر کشور محسوب میشود، پناه بردهاند.
حملات جدید، فضای کییف را تغییر داده است.
مردم شبها با عجله به سمت ایستگاههای مترو میدوند تا در اعماق زمین پناه بگیرند.
این صحنهها یادآور بمباران لندن از سوی آلمان در جنگ جهانی دوم است.
افزایش پناهبرندگان به مترو
تعداد کسانی که شبها در ۴۶ ایستگاه زیرزمینی کییف پناه میگیرند، پس از تشدید حملات، افزایش یافته است.
آمارها نشان میدهند در ماه ژوئن ۱۶۵ هزار نفر از مترو برای پناه گرفتن استفاده کردهاند.
این رقم نسبت به ۶۵ هزار نفر در ماه می، بیش از دو برابر و در مقایسه با ژوئن پارسال، پنج برابر شده است.
تایمور تکاچنکو، مسئول اداره نظامی کییف، علت این افزایش را «گستردگی و شدت بیشتر» حملات روسیه دانست.
به گفته تکاچنکو، حملات در شش ماه نخست ۲۰۲۵ جان ۷۸ شهروند کییف را گرفت و بیش از ۴۰۰ نفر را زخمی کرد.
فشارهای روانی بر مردم
ماه آوریل نقطه عطفی برای اسلاویتسکا بود، چرا که حمله موشکی روسیه ساختمان مسکونی در چند کیلومتری محل زندگی او را ویران کرد.
او درباره آن شب به رویترز گفت: «انفجار بسیار شدید بود. پسرم از خواب پرید و لحظات وحشتناکی بود.»
کارشناسان هشدار میدهند کمخوابی مداوم بر سلامت مردم اوکراین که بیش از سه سال است با جنگ دست و پنجه نرم میکنند، تاثیر مخربی دارد.
به گفته کاترینا هولتسبرگ، روانشناس خانواده در کییف، این وضعیت موجب تغییرات خلقی، افزایش استرس و کاهش تمرکز در کودکان و بزرگسالان شده است.
آنتون کوراپوف از دانشگاه سالزبورگ نیز تاکید کرد استرس شدید میتواند عوارضی دائمی از جمله ابتلا به بیماریهای مزمن به همراه داشته باشد.
در مطالعه کوراپوف که نتایج آن در نشریه اروپایی «سایکوتروماتولوژی» چاپ شد، ۸۸ درصد اوکراینیهای مورد بررسی، از کیفیت بد خواب خود شکایت کردند.
راهحلهای شخصی
اسلاویتسکا اکنون به دنبال خرید تشک مناسبتری برای شبهای مترو است.
شرکت دانمارکی «یِسک» اعلام کرد حملات هوایی، فروش تشک سفری در کییف را ۲۵ درصد افزایش داده است.
کاترینا استوروژوک، صاحب کسبوکار کوچکی که پناهگاهی در شعاع سه کیلومتری خانهاش ندارد، بیش از دو هزار دلار برای خرید «کپسول زندگی» صرف کرده است.
این جعبه فولادی میتواند در برابر سقوط قطعات ساختمان مقاومت کند.
استوروژوک که هر شب همراه سگش در این کپسول میخوابد، گفت: «اضطراب زیادی دارم. برای خواب آرام در اوکراین، به پناهگاه امن نیاز است.»
پلیس لندن شنبه ۲۸ تیر در پستی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که جمعیت حاضر در میدان پارلمان، پلاکاردهایی در حمایت از این گروه در دست داشتند. گروهی که در ماه جاری میلادی به موجب قوانین ضدتروریسم در بریتانیا غیرقانونی اعلام شده است.
برخی از شرکتکنندگان در این تجمع که شالهای سیاه و سفید فلسطینی به سر داشتند، با خودروهای پلیس از محل تخلیه شدند.
قانونگذاران بریتانیا اوایل ماه جاری این گروه را پس از آن که شماری از اعضای آن به پایگاه نیروی هوایی سلطنتی نفوذ کرده و در اعتراض به حمایت بریتانیا از اسرائیل، به هواپیماها آسیب رساندند، ممنوع کردند.
اکنون عضویت در گروه «اقدام برای فلسطین» میتواند تا ۱۴ سال زندان در پی داشته باشد.
این گروه این تصمیم را «استبدادی» خوانده و گفته است ممنوعیت مذکور را به چالش خواهد کشید.
قرار است این پرونده دوشنبه در دادگاه عالی لندن بررسی شود.
«اقدام برای فلسطین» یکی از گروههایی است که از آغاز جنگ در غزه، بهطور مکرر شرکتهای دفاعی و دیگر موسساتی را که در بریتانیا با اسرائیل در ارتباط هستند، هدف قرار داده است.
پلیس از زمان اجرایی شدن ممنوعیت، دهها تن از حامیان این گروه را در تجمعهای سراسر بریتانیا بازداشت کرده است.
بازداشتهای قبلی
دو هفته پیش نیز پلیس لندن شماری از معترضان را بهدلیل حمایت از گروه «اقدام برای فلسطین» بازداشت کرد.
در آن زمان، سخنگوی گروه «دفاع از هیات منصفهها» در واکنشی کنایهآمیز به این تحولات گفت: «ما از پلیس مبارزه با تروریسم بابت اقدام قاطعانهاش در محافظت از مردم لندن در برابر چند تکه مقوای حاوی پیام مخالفت با نسلکشی در غزه و حمایت از کسانی که در برابر آن اقدام میکنند، قدردانی میکنیم.»
اقدام برای فلسطین خود را یک جنبش اعتراضی مینامد که هیچگاه به خشونت دامن نزده اما از نافرمانی مدنی حمایت میکند.
پارلمان بریتانیا ۱۲ تیر گروه اقدام برای فلسطین را در فهرست سازمانهای تروریستی این کشور قرار داد و تلاشهای حقوقی برای جلوگیری از اجرایی شدن این تصمیم پارلمان در ۱۳ تیر بینتیجه ماند.
تصمیم برای قرار دادن نام این گروه در فهرست سازمانهای تروریستی پس از تخریب عمدی دو فروند هواپیمای وویجر نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در ۳۰ خرداد انجام گرفت.
اقدام برای فلسطین مسئولیت تخریبها را برعهده گرفت و گفت این عمل را در راستای اعتراض به نقش بریتانیا در حمایت از اسرائیل و جنگ غزه انجام داده است.
چهار نفر از اعضای این گروه در ارتباط با این حادثه بازداشت و به «توطئه برای ورود به مکان ممنوعه و تخریب عمدی اموال» متهم شدند.
پلیس بریتانیا اعلام کرد این عملیات خرابکارانه حدود هفت میلیون پوند خسارت بر جا گذاشته است.
نریمان غریب، پژوهشگر امنیت اینترنت ساکن لندن، در جدیدترین تحقیق خود اطلاعات گستردهای از عملیات جاسوسی سایبری شرکت «امنبان، فناوریهای پیشرفته شریف» را منتشر کرد.
این یافتهها نشان میدهند این شرکت، تحت پوشش خدمات امنیت سایبری، عملیات سایبری متنوعی علیه خطوط هوایی بینالمللی انجام داده که در دایره اقدامات سایبری برای دستگاه اطلاعاتی جمهوری اسلامی بوده است.
غریب که به دادههای بسیاری از سرورهای داخلی این شرکت دست یافته، نوشت: «هکرهایی که قول دادند شبکههای ایران را محافظت کنند، حتی نتوانستند از شبکه خودشان محافظت کنند.»
این شرکت که در سال ۱۳۹۸ با ادعای ارائه خدمات امنیت سایبری و با استخدام فارغالتحصیلان دانشگاههای شریف و امیرکبیر تاسیس شد، در واقع بازوی عملیاتی گروه هکری APT39 بوده است.
گروه سایبری APT39 با وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی در ارتباط است.
در سالهای قبل، یکی از شرکتهای پوششی این گروه با نام «رایانش هوشمند رانا» از سوی وزارت خزانهداری آمریکا تحریم شد.
حملات گسترده به خطوط هوایی بینالمللی
اسناد فاش شده نشان میدهند امنبان بهطور سیستماتیک و تحت پوشش «آموزش OSINT» خطوط هوایی متعددی را هدف حملات سایبری قرار داده است.
غریب تاکید کرد در این فهرست، خطوط هوایی کشورهای متحد جمهوری اسلامی مانند روسیه و قطر در کنار خطوط هوایی کشورهایی که تهران آنها را متخاصم میداند، قرار دارند.
ارتباط مستقیم با وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی
یکی از مهمترین بخشهای این افشاگری، اسناد و مدارک ارتباط مستقیم امنبان با وزارت اطلاعات است.
بهنام امیری، مدیرعامل این شرکت، پیش از این از سوی آژانسهای اطلاعاتی غربی برای ارتباط با APT39 شناسایی شده بود.
امیری همچنین علی کمالی را استخدام کرده بود. افبیآی و وزارت خزانهداری آمریکا، کمالی را در سال ۲۰۲۰ به دلیل حمله به زیرساختهای آمریکایی تحریم کرده بودند.
علاوه بر این، تصاویر و ویدیوهای موجود در سرورهای شرکت، حضور مکرر حامد مشایخی، رابط وزارت اطلاعات را در دفاتر امنبان نشان میدهند.
غریب نوشت: «APT39 که با نام Chafer نیز شناخته میشود، سگ زنجیری مورد علاقه وزارت اطلاعات است. آنها دنبال پول نیستند - دنبال اطلاعات خطوط هوایی خارجی، سیستمهای دولتی و شرکتهای مخابراتی هستند.»
نحوه سازماندهی حملات
بر اساس ویدیوهای به دست آمده، عوامل امنبان به طور دقیق و حسابشده راههای حمله به هر هدف را پیدا میکنند.
این عملیاتها در پوشههایی با عناوین «پروژهها» و «تحقیق و توسعه» سازماندهی شده بودند.
غریب تاکید کرد: «محققان امنیتی، هک خطوط هوایی را پروژه نمینامند. آژانسهای اطلاعاتی این کار را میکنند.»
عملیات علیه صرافیهای ارز دیجیتال
علاوه بر خطوط هوایی، اسناد نشان میدهد امنبان از مدتها قبل کارزار گستردهای علیه صرافیهای ارز دیجیتال نیز راهاندازی کرده بود.
در فایلی با نام «social engineering.docs»، جزییات تلاشهای مهندسی اجتماعی علیه کارمندان صرافیهایی مانند کوکوین، بایننس و کوینسوییچ مستند شده است.
از جمله روشهای استفاده شده به شرح زیر است:
در یک مورد، عوامل امنبان با ارسال پیامی نامفهوم به نماینده بایننس، او را وادار به کلیک روی لینک مخرب کردند و متوجه شدند که این کارمند اگرچه از آیپی آمازون ژاپن استفاده میکرد، اما منطقه زمانی و زبان سیستم او مربوط به چین بود.
زیرساخت جهانی برای حملات
تحقیق غریب همچنین فاش کرد که امنبان دهها آدرس ایمیل جعلی و سرورهایی در سراسر جهان ایجاد کرده است که هر کدام نقطه دیگری برای کارزارهای سایبری آنها محسوب میشود.
این افشاگریها نشان میدهند که شرکتهایی مانند امنبان تحت پوشش فعالیتهای قانونی، در واقع بازوی عملیاتی دستگاههای اطلاعاتی جمهوری اسلامی برای جاسوسی سایبری در سطح بینالمللی هستند.
ترامپ شنبه ۲۸ تیر در شبکه اجتماعی تروثسوشال تاکید کرد بازگرداندن این تاسیسات به وضعیت عملیاتی «سالها زمان خواهد برد».
او افزود: «اگر ایران بخواهد چنین کاری انجام دهد، بسیار بهتر خواهد بود که از نو و در سه مکان متفاوت آغاز کند، آنهم پیش از آنکه آن سایتها منهدم شده باشند، اگر تصمیم به انجام چنین کاری داشته باشد.»
اسرائیل در جریان یک جنگ ۱۲ روزه به مواضعی در سراسر خاک ایران حمله کرد، برخی از مقامات بلندپایه نظامی و عوامل برنامه هستهای جمهوری اسلامی را کشت و تاسیسات مربوط به برنامههای موشکی و هستهای جمهوری اسلامی را تخریب کرد.
آمریکا نیز سه تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی از جمله تاسیسات مهم و زیرزمینی فردو را هدف گرفت.
پیشتر شبکه انبیسی نیوز گزارش داد که بر اساس ارزیابی جدید آمریکا، تنها یکی از سه سایت غنیسازی هستهای جمهوری اسلامی که ماه گذشته هدف حمله قرار گرفت، بهطور جدی نابود شده و فعالیتهای آن بهطور قابل توجهی مختل شده است.
روزنامه نیویورکتایمز نیز با استناد به ارزیابی تازه اطلاعاتی، گزارش داد حملات نیروی هوایی آمریکا به سایت فردو که عمیقا در دل کوه مدفون است، خساراتی شدید وارد کرده است.
جمعه ۲۷ تیر، یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، در دیدار با پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، گفت حمله ایالات متحده به تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی «تصمیمی شجاعانه و تاریخی» از سوی رییسجمهوری آمریکا بود و «نابودی» برنامه هستهای ایران نتیجه همکاری دو کشور بوده است.
کاتز که به واشینگتن سفر کرده، در پنتاگون افزود: «ما با هم برنامه هستهای ایران را نابود کردیم. بله، برنامه هستهای ایران را نابود کردیم. میتوانم این را بهصراحت بگویم - برای همه. موضوع کاملا روشن است.»
با این حال نشریه فارینپالیسی در تحلیلی نوشت که سیاست دولت ترامپ در قبال جنگ اخیر با حکومت ایران بیشتر بر «روایتسازی» استوار بوده تا بر دادههای واقعی و ارزیابیهای اطلاعاتی؛ روایتی که هم افکار عمومی را گمراه کرده و هم مانع شکلگیری سیاست خارجی منسجم در واشینگتن شده است.
به نوشته این نشریه، جدال رسانهای اخیر درباره میزان خسارت وارد شده به سه مرکز اصلی برنامه هستهای در ایران، نمونهای از این وضعیت بوده است. این بحثها با ادعای رییسجمهوری آمریکا آغاز شد که چند ساعت پس از حملات هوایی اعلام کرد تاسیسات ایران «کاملا نابود شدهاند».
همچنین گزارشی از سوی آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا به شبکه سیانان درز کرد که روایت متفاوتی ارائه میداد و تخمین زده بود برنامه هستهای ایران تنها چند ماه عقب افتاده است.
در این یادداشت، نویسندگان با یادآوری نظرات روحالله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی، درباره ایالات متحده در سالهای ابتدایی پس از انقلاب سال ۵۷ نوشتند که او در همان سالها به صراحت روشن کرد منظور از شعار «مرگ بر آمریکا»، قتل رییسجمهور آمریکاست. موضوعی که جانشین خمینی، علی خامنهای نیز آن را تصریح کرد و گفت که «مرگ بر آمریکا یعنی مرگ بر ترامپ».
اشاره نویسندگان این یادداشت به سخنرانی خامنهای در جمع فرماندهان نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی در بهمن سال ۱۳۹۷ است.
کمتر از یکسال پس از این سخنان، ترامپ فرمان هدف قرار دادن قاسم سلیمانی، فرمانده مورد علاقه خامنهای در نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را صادر کرد.
بهنام طالبلو، مدیر ارشد برنامه ایران و سعید قاسمینژاد، مشاور ارشد در بنیاد دفاع از دموکراسیها، در ادامه به سخنان محمدجواد لاریجانی، از چهرههای نزدیک به حاکمیت در یک برنامه تلویزیونی که ۱۷ تیر پخش شد اشاره کردند.
این دو نوشتند: «هفته گذشته، محمدجواد لاریجانی، مشاور ارشد پیشین خامنهای، گفت که ترامپ کاری کرده - با اشاره به حمله به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی - که دیگر نتواند در مارالاگو حمام آفتاب بگیرد. لاریجانی در ادامه به کنایه گفت که وقتی ترامپ در آفتاب فلوریدا لم داده است، یک پهپاد کوچک میتواند به ناف او بخورد.»
آنها در یادداشت خود به صدور فتوای قتل ترامپ از سوی برخی روحانیون در ایران که از جمله منصوبان خامنهای در نهاد نماز جمعه نیز بهشمار میروند، اشاره کردند و نوشتند حتی در داخل ایران، کارزاری راهاندازی کردهاند و برای پاداش ترور ترامپ، پول جمع میکنند.
این موضوع، یادآور تعیین جایزه برای ترور سلمان رشدی، نویسنده بریتانیایی، از سوی بنیاد «۱۵ خرداد» است که فتوای قتل او از سوی خمینی صادر شده بود.
افزایش اظهارات درباره قتل ترامپ
نویسندگان این یادداشت تاکید کردند با وجود مصاحبه مسعود پزشکیان، رییسجمهوری، با تاکر کارلسون، مجری آمریکایی که در آن گفت جمهوری اسلامی به دنبال ترور ترامپ نیست، پس از جنگ ۱۲ روزه، اظهارات درباره قتل ترامپ در بین مقامات سیاسی و مذهبی جمهوری اسلامی افزایش یافته است.
این یادداشت برای مخاطبان انگلسیزبان توضیح داده اصطلاحاتی نظیر «محارب»، «مفسد فیالارض»، «کافر حربی» و «مهدورالدم» که برای اشاره به ترامپ از آنها استفاده شده است، همگی به معنی مجاز دانستن قتل اوست.
همچنین به صدور فتوای قتل ترامپ از سوی دو تن از مراجع حامی جمهوری اسلامی یعنی ناصر مکارم شیرازی و حسین نوری همدانی اشاره و نوشته شده است که این فتوا مشابه فتوایی است که برای سلمان رشدی صادر شد.
این یادداشت در پایان تاکید کرده است: «اگر خامنهای و روحانیون همراهش از دولت ترامپ جان سالم به در ببرند یا عمرشان بیشتر باشد، سرنوشتی مشابه با آنچه بر سلمان رشدی گذشت ممکن است در انتظار ترامپ نیز باشد و حکم مرگ صادر شده در جمهوری اسلامی در هر نقطه از جهان، او را دنبال خواهد کرد.»
رشدی، حدود ۳۴ سال پس از صدور فتوای قتلش از سوی خمینی و مرگ او، در سال ۱۴۰۱ هدف حمله قرار گرفت.
۲۰ تیر، محمدحسن اختری، رییس «شورای عالی مجمع جهانی اهل بیت»، گفت: «خامنهای پیروان زیادی در آمریکا و اروپا دارد. آنها حکم محاربه ترامپ را اجرا خواهند کرد.»
او افزود: «همانطور که این حکم برای سلمان رشدی صادر شد و مسلمانان تصمیم گرفتند او را از بین ببرند، امروز باید این تهدیدها انجام شود.»
غلامعلی صفایی بوشهری، نماینده خامنهای در استان بوشهر نیز موضعی مشابه داشته است.
روزنامه عربنیوز، جمعه ۲۷ تیر بخشهایی از نتایج تحقیقات یک کمیته ویژه را که به دستور محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق، تشکیل شده است منتشر کرد. بر اساس این گزارش، پهپادهایی که در جریان جنگ میان اسرائیل و جمهوری اسلامی برای حمله به پایگاههای نظامی در عراق استفاده شدند، در «خارج از این کشور» ساخته شده اما از داخل خاک عراق به پرواز درآمدهاند.
اگرچه اشاره دقیقی به محل ساخت پهپادها نشده است اما جمهوریاسلامی در زمینه ساخت پهپاد فعال است و از گروههای نیابتی در عراق پشتیبانی میکند.
در این گزارش، عامل یا عوامل پشت پرده این حملات که سامانههای راداری و پدافندی را هدف گرفتند، معرفی نشدهاند.
در جریان جنگ ۱۲ روزه، چندین پایگاه نظامی در عراق از جمله پایگاههایی که نیروهای آمریکایی در آنها حضور دارند، هدف قرار گرفتند و به سامانههای راداری در پایگاه التاجی در شمال بغداد و پایگاه «امام علی» در استان ذیقار آسیب وارد شد.
۱۳ تیر، وزارت داخله اقلیم کردستان رسما گروههای وابسته به جمهوری اسلامی، بهویژه حشد الشعبی را مسئول این حملات به دانست. این اتهام از سوی دولت مرکزی عراق بهشدت رد شد.
همه پهپادها از یک نوع بودند
صباح النعمان، سخنگوی ارتش عراق، اعلام کرد که تحقیقات به «یافتههایی قاطع» دست یافته است.
او گفت: «پهپادهایی که در این حملات استفاده شدند، در خارج از کشور ساخته شدهاند اما از نقاطی در داخل عراق به پرواز درآمدهاند. همه پهپادها نیز از یک نوع بودهاند که نشان میدهد یک عامل واحد پشت کل عملیات قرار داشته است.»
النعمان افزود نهادهای مسئول هماهنگی و اجرای این عملیات شناسایی شدهاند اما هنوز نامی از آنها برده نشده است.
در بیانیهای که در اینباره منتشر شد، آمده است: «اقدامات قانونی علیه همه افراد دخیل انجام خواهد شد و آنان برای پاسخگویی در چارچوب قانون، به دستگاه قضایی عراق معرفی میشوند.»
پیش از این حملات پهپادی، برخی از گروههای شبهنظامی وابسته به جمهوریاسلامی در عراق تهدید کرده بودند در صورت حمله آمریکا به ایران، پایگاههای آمریکایی را هدف قرار خواهند داد.
شماری از این گروهها عضو حشد الشعبی هستند که بهطور رسمی زیر نظر ارتش عراق فعالیت میکند اما در عمل اغلب مستقل عمل میکنند.
روزنامه والاستریت ژورنال ۲۷ تیر با اشاره به توقیفهای متعدد تسلیحات پیشرفته در لبنان، سوریه و نزدیکی یمن، گزارش داد که این توقیفها نشان میدهند جمهوری اسلامی در تلاش تازهای برای تجهیز دوباره نیروهای نیابتی خود است.
