تهدید جمهوری اسلامی به ایجاد ناامنی در منطقه در صورت فعال شدن مکانیسم ماشه
با تایید نهایی خبر برگزاری مذاکرات تروئیکای اروپایی و جمهوری اسلامی در استانبول، روزنامه فرهیختگان نوشت اروپا میخواهد در برابر بازگشت بازرسان آژانس انرژی اتمی، مکانیسم ماشه را تعلیق کند. نایبرییس کمیسیون امنیت ملی مجلس نیز نبستن تنگه هرمز را اهرم مذاکره تهران در مذاکرات خواند.
تهدید جمهوری اسلامی به ایجاد ناامنی در منطقه در صورت فعال شدن مکانیسم ماشه | ایران اینترنشنال
اسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، دوشنبه ۳۰ تیر گفت: «با اجرایی شدن مکانیسم ماشه از انپیتی خارج میشویم.»
عباس مقتدایی، نایبرییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، نیز به خبرگزاری برنا گفت در صورت استفاده اروپا از مکانیسم ماشه، گزینه جمهوری اسلامی «امنیت مجموعه وسیعی از آبراههها» خواهد بود.
او افزود این موضوع نهتنها شامل منطقه، خلیج فارس و تنگه هرمز میشود، بلکه سایر مناطق دریایی را نیز با توجه به ظرفیتها و پیشرفتهای دریایی جمهوری اسلامی در بر خواهد گرفت.
بهنام سعیدی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس هم در گفتوگو با وبسایت خبری جماران گفت اجرای مکانیسم ماشه، سازوکاری خلاف قوانین بینالمللی است و بر اساس هیچ قاعدهای نباید اجرایی شود.
او افزود در صورت استفاده اروپاییها از این روند، جمهوری اسلامی بر اساس منافع ملی تصمیماتی اتخاذ خواهد کرد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، بامداد دوشنبه ۳۰ تیر اعلام کرد مذاکرات هستهای با سه کشور بریتانیا، فرانسه و آلمان جمعه سوم مرداد در استانبول و در سطح معاونان وزیر از سر گرفته خواهد شد.
بقائی ظهر دوشنبه هم گفتوگوهای ایران با کشورهای اروپایی را در سطح معاونان وزیر توصیف کرد و افزود: «ما هرجا احساس کنیم از دیپلماسی میتوانیم برای احقاق حقوق ملت ایران استفاده کنیم، دریغ نخواهیم کرد.»
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی گفت ما هیچ برنامهای در وضعیت فعلی برای گفتوگو با آمریکا نداریم.
بقایی اعلام کرد روز سهشنبه جلسهای سهجانبه در سطح مدیران کل میان ایران، چین و روسیه در تهران برگزار خواهد شد که یکی از محورهای اصلی آن، بحث درباره موضوع هستهای، بهویژه موضوع بازگشت تحریمها خواهد بود.
به تازگی سه کشور اروپایی به جمهوری اسلامی هشدار داده بودند که فورا گفتوگوهای دیپلماتیک را از سر بگیرد و برای حل مسئله هستهای» قدمهایی ملموس بردارد، در غیر اینصورت نهم شهریور مکانیسم ماشه فعال خواهد شد.
مقتدایی با اشاره به این تهدیدات تاکید کرد: «اگر قرار باشد اروپاییها فشار بیاورند ما هم ابزارهای خودمان را داریم... ما میتوانیم در منطقه مخصوصا در غرب آسیا، خلیج فارس و دریای عمان دردسرهایی برای آنها ایجاد کنیم.»
طی سالهای گذشته، جمهوری اسلامی بارها تهدید به بستن تنگه هرمز کرده، اما تاکنون هیچگاه آن را عملی نکرده است.
اسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، یکم تیر گفت مجلس با طرحی برای بستن تنگه هرمز موافقت کرده است. با این حال، این مصوبه الزامآور نیست و تصمیم نهایی در این زمینه به عهده شورای عالی امنیت ملی است.
تنگه هرمز گذرگاهی استراتژیک بین خلیج فارس و دریای عمان و یکی از حیاتیترین مسیرهای کشتیرانی در جهان است که روزانه بیش از ۲۱ میلیون بشکه نفت و حدود یکسوم از صادرات گاز طبیعی مایع از این تنگه عبور میکند.
جمهوری اسلامی نیز برای صادرات نفت و واردات کالاهایش از این تنگه استفاده میکند.
اهرم بازگشت بازرسان آژانس
روزنامه فرهیختگان در گزارشی با اشاره به مذاکرات سوم مرداد نوشت در خصوص سازوکار و دستورکار این گفتوگوها، تاکنون هیچیک از مقامات رسمی اظهار نظری ارائه نکردهاند، اما احتمالا موضوع بحث فعالسازی مکانیسم ماشه خواهد بود.
این روزنامه نوشت اروپا میخواهد نظارتهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی در ایران از حالت تعلیق خارج شود، بازرسان مجدد بازگردند.
به نوشته این رسانه، طرف اروپایی تعویق مکانیسم ماشه را مشروط به ارائه گزارش رضایتبخش دبیرکل آژانس به تروئیکا و شورای امنیت کرده است.
مکانیسم ماشه یا اسنپبک سازوکاری است که در متن قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل گنجانده شد تا در صورت «عدم پایبندی اساسی» تهران به تعهدات برجامی، امکان بازگشت خودکار تحریمهای این سازمان علیه ایران را بدون نیاز به رایگیری یا اجماع در شورای امنیت فراهم کند.
با حمله آمریکا به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی، به نظر میرسد اهرمهای فشار و چانهزنی تهران در مذاکرات هم با آمریکا و هم اروپا بر مواردی مانند تهدید بستن تنگه هرمز، خروج از انپیتی، افزایش غنیسازی، اجازه بازگشت بازرسان آژانس به ایران و حتی آزادی گروگانهای اروپایی،از جمله شهروندان فرانسوی زندانی در ایران، استوار است.
روسیه: اروپا حق فعالسازی مکانیسم ماشه را ندارد
میخائیل اولیانوف، نماینده دائم روسیه در سازمانهای بینالمللی در وین، گفت سه کشور اروپایی بریتانیا، آلمان و فرانسه «هیچ حق قانونی یا اخلاقی» برای فعالسازی مکانیسم ماشه ندارند.
او با ارجاع به پست عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در ایکس نوشت تروئیکای اروپایی نمیتواند سازوکار بازگشت تحریمهای پیشین علیه ایران را فعال کند.
عراقچی ۲۹ تیر در نامهای به آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، نسبت به فعال شدن احتمالی مکانیسم ماشه علیه جمهوری اسلامی هشدار داد و نوشت: «سه کشور اروپایی از هیچ مشروعیت حقوقی، سیاسی و اخلاقی برای فعالسازی سازوکارهای برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ برخوردار نیستند.»
جمهوری اسلامی تا زمان آغاز حملات غافلگیرکننده اسرائیل در ۲۳ خرداد که در نهایت آمریکا نیز با حمله به تاسیسات هستهای نطنز، فردو و اصفهان به آن پیوست، با واشینگتن در حال مذاکره بود.
پس از پایان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، عراقچی فعال شدن مکانیسم ماشه بهوسیله اروپا را معادل حمله نظامی به جمهوری اسلامی دانست و آغاز مذاکرات را به ارائه تضمین عدم حمله نظامی مجدد مشروط کرد.
در پی انتشار ویدیویی در شبکههای اجتماعی که صحنه قتل یک زن و مرد را بهدلیل ازدواج بدون رضایت خانوادههایشان نشان میدهد، مقامهای ایالت بلوچستان پاکستان اعلام کردند که تاکنون ۱۱ نفر در ارتباط با این قتل بازداشت شدهاند.
خبرگزاری رویترز ۳۰ تیر در گزارش نوشت سرفراز بگتی، نخستوزیر ایالت بلوچستان اعلام کرد که در پی شناسایی محل وقوع حادثه و افراد حاضر در ویدیو، ۱۱ مظنون بازداشت شدهاند و پروندهای قضایی علیه تمام افراد دخیل در این ماجرا تشکیل شده است.
به گفته مقامهای محلی، این زن و مرد ماه گذشته با حکم یک شورای قبیلهای محلی در بلوچستان، بهدلیل ازدواج بدون اجازه خانوادههایشان، در منطقهای بیابانی با شلیک گلوله کشته شدند.
در این ویدیو که بهصورت گسترده در فضای مجازی منتشر شده، یک زن با شالی بر تن دیده میشود که نسخهای از قرآن را در دست گرفته و به مردی میگوید: «بیا هفت قدم با من راه برو، بعد از آن میتوانی من را بکشی.»
مرد همراه او چند قدم برمیدارد و سپس زمانی که زن پشت به او ایستاده، اسلحه را به سوی او نشانه میگیرد.
پس از شلیک سه گلوله، زن به زمین میافتد. در ادامه، ویدیو پیکر خونآلود مردی را در کنار زن نشان میدهد و گروهی از مردان دیده میشوند که به سوی اجساد شلیک میکنند.
مقامهای پلیس میگویند زن در این ویدیو بدون فریاد یا التماس، به زبان محلی براهوئی میگوید: «فقط اجازه داری من را بکشی، نه بیشتر از آن.»
رویترز نوشت که امکان تایید مستقل اعتبار این ویدیو وجود ندارد.
کمیسیون حقوق بشر پاکستان اعلام کرده در سال ۲۰۲۴ دستکم ۴۰۵ مورد قتل ناموسی در این کشور ثبت شده است.
سازمانهای حقوق بشری این قتلها را بیشتر علیه زنان و بهدست بستگان آنها با هدف دفاع از «شرافت خانوادگی» میدانند.
در بسیاری از مناطق محافظهکار پاکستان و هند، ازدواج برخلاف خواسته خانوادهها همچنان با واکنشهای خشونتبار روبهرو میشود.
پاپ لئو، رهبر کاتولیکهای جهان، طی تماس تلفنی با محمود عباس، رییس دولت خودگران فلسطینی، نگرانی خود را از وضعیت انسانی در غزه ابراز کرده و بار دیگر خواستار احترام به قوانین بینالمللی و حقوق بشردوستانه شد.
بر اساس بیانیهای که واتیکان دوشنبه ۳۰ تیر منتشر کرد پاپ لئو در این گفتوگو بر لزوم حفاظت از غیرنظامیان و اماکن مقدس تاکید کرد و نسبت به «استفاده بیرویه از زور» و «جابهجایی اجباری گسترده مردم در نوار غزه» هشدار داد.
در گفتوگویی تلفنی با پاپ لئو چهاردهم، دفتر نخستوزیر اسرائیل جمعه ۲۷ تیر اعلام کرد بنیامین نتانیاهو «ابراز تاسف اسرائیل بابت حادثه تراژیکی را که در آن، بر اثر اصابت ناخواسته گلولههای سرگردان، کلیسای خانواده مقدس در غزه هدف قرار گرفت» به اطلاع پاپ رساند و مراتب تسلیت صمیمانه خود را به خانوادههای آسیبدیدگان ابراز کرد.
ارتش اسرائیل برای عملیاتی جدید در غزه آماده میشود
در حالی که حماس هنوز به آخرین پیشنهاد آتشبس در غزه پاسخ نداده، ارتش اسرائیل برای احتمال شکست مذاکرات در دوحه آماده میشود و طرحی عملیاتی برای کنترل مناطق کلیدی در غزه تهیه کرده است.
روزنامه یدیعوت آخرونوت دوشنبه ۳۰ تیر در گزارشی نوشت با وجود برخی امتیازدهیها از سوی اسرائیل در جریان مذاکرات دوحه، حماس هنوز پاسخی به آخرین پیشنهاد ارائهشده نداده است.
این روزنامه گزارش داد ارتش اسرائیل در حال تدوین طرحی است که در صورت شکست مذاکرات اجرایی خواهد شد. این طرح شامل «کنترل بر مناطق راهبردی، اعمال فشار هوایی، و کاهش خطرات علیه نیروهای نظامی» است.
شبکه ۱۲ اسرائیل هم به نقل از منابع آگاه گزارش داد این طرح با استقبال گسترده اعضای کابینه مواجه شده است.
باراک راوید، خبرنگار وبسایت اکسیوس، به نقل از منابع آمریکایی و اسرائیلی نوشت چهار کشور ایالات متحده، اسرائیل، قطر و مصر همچنان در انتظار پاسخ حماس به پیشنهاد آتشبس هفته گذشته هستند.
یک مقام ارشد آمریکایی به این خبرنگار گفت: «در گذشته مواردی بود که به دلیل [مواضع] اسرائیل توافق حاصل نمیشد، اما این بار چنین نیست. اسرائیلیها همه تلاش خود را برای رسیدن به توافق به کار گرفتهاند و اکنون رهبران حماس هستند که سرسختی نشان میدهند. اگر این بار توافقی حاصل نشود، کاملا تقصیر حماس است.»
منبعی آگاه از جزئیات مذاکرات نیز به اکسیوس گفت: «اکنون مشکل حماس است. هر روزی که ارائه پاسخ را به تاخیر میاندازند، فلسطینیهای بیشتری جان میبازند. نمیتوانیم همچنان منتظر پاسخ چند رهبر لعنتی حماس در غزه بمانیم. آنها خود را چه کسی میدانند؟ از زمان دریافت پیشنهاد جدید در هفته گذشته، صدها فلسطینی کشته شدهاند.»
وزارت بهداشت تحت کنترل حماس در غزه یکشنبه ۲۹ تیر اعلام کرد شمار فلسطینیهایی که در نتیجه تیراندازی نیروهای اسرائیلی هنگام انتظار برای دریافت کمکهای سازمان ملل در شمال نوار غزه کشته شدند، به ۶۷ نفر رسیده است.
این منبع همچنین گفت میانجیهای مصری و قطری در حال اعمال فشار بر حماس برای ارائه پاسخ هستند. به گفته او، مقامهای حماس در دوحه تمایل دارند که از پیشنهاد آتشبس حمایت کنند، اما شاخه نظامی این گروه در غزه هنوز پاسخ روشنی نداده است.
خبرنگار العربیه بامداد دوشنبه اعلام کرد حملات هوایی ارتش اسرائیل به مناطق مرکزی و جنوبی نوار غزه از سر گرفته شده است.
همزمان، دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل اعلام کرد دستور تخلیهای که از سوی ارتش اسرائیل برای ساکنان دیرالبلح صادر شده، «ضربه ویرانگر دیگری به راههای شکننده زندهماندن مردم سراسر غزه وارد کرده است».
یک منبع مطلع در تحقیقات رسمی کره جنوبی درباره سقوط مرگبار هواپیمای ججو ایر اعلام کرد شواهد نشان میدهد خلبانان در پی برخورد پرنده، بهاشتباه موتور کمتر آسیبدیده را خاموش کردهاند. این سانحه که در دسامبر گذشته رخ داد، مرگبارترین حادثه هوایی تاریخ معاصر کره جنوبی بود.
خبرگزاری رویترز دوشنبه ۳۰ تیر در گزارشی به نقل از یک منبع آگاه از روند تحقیقات سقوط هواپیمای پرواز ججو ایر اعلام کرد: «تیم تحقیقاتی شواهد و دادههای پشتیبان کافی در اختیار دارد و این یافته تغییری نخواهد کرد.»
شواهد موجود از جمله ضبط مکالمات کابین، دادههای رایانهای و کلیدهای فیزیکی موتور نشان میدهد که خلبانان پس از برخورد پرنده، موتور سمت چپ که آسیب کمتری دیده بود را خاموش کردهاند، در حالی که موتور سمت راست بیشتر آسیب دیده بود.
یک منبع دولتی نیز تایید کرد که بررسی موتورهای بازیابیشده نشان میدهد هیچ نقصی پیش از برخورد پرنده و سقوط وجود نداشته است.
این هواپیمای مسافربری ۹ دی ۱۴۰۳ هنگام فرود در فرودگاه موان کره جنوبی از باند خارج و پس از برخورد به دیواری منفجر شد. این هواپیما ۱۸۱ سرنشین داشت که تنها دو نفر از آن زنده خارج شدند.
به گفته منبع سومی که در جلسه توجیهی برای خانوادههای قربانیان حضور داشته، مقامهای تحقیقاتی به خانوادهها اطلاع دادهاند که موتور سمت راست بهطور قابل توجهی آسیب دیده بوده اما خلبانان موتور سمت چپ را خاموش کردهاند.
اداره بررسی سوانح هوایی و ریلی کره جنوبی که مسئول اصلی این تحقیقات است، تاکنون به درخواست پاسخ نداده است.
شرکت بوئینگ در این باره پاسخی نداد و سیافام اینترنشنال، سازنده موتور نیز هنوز واکنشی نشان نداده است.
ججو ایر اعلام کرده است با تحقیقات دولت همکاری کامل دارد و در انتظار انتشار رسمی نتایج است.
بر اساس مقررات بینالمللی، گزارش نهایی سوانح هوایی باید ظرف یک سال منتشر شود.
در گزارش اولیهای که ژانویه گذشته منتشر شد، تایید شده بود که بقایای پرندگان در هر دو موتور یافت شده، اما جزئیاتی از میزان آسیب هر موتور ارائه نشده بود.
در همین حال، خانوادههای قربانیان به انتشار عمومی گزارش جدید اعتراض کردهاند.
وکلای خانوادهها میگویند این گزارش خلبانان را مقصر جلوه میدهد در حالی که عوامل دیگر بهدرستی بررسی نشدهاند.
اتحادیه خلبانان ججو ایر نیز اعلام کرد که اداره تحقیقات با بزرگنمایی نقش خلبانان و نادیده گرفتن شواهد علمی درباره شرایط اضطراری موتور، افکار عمومی را گمراه میکند و قصد دارد خلبانان را قربانی کند.
این اتحادیه همچنین از سکوت تیم تحقیقاتی درباره مسئولیتهای سازمانی در این حادثه انتقاد کرده است.
خانوادههای قربانیان تاکید دارند که همه عوامل مرتبط با این سانحه باید بهطور کامل و شفاف روشن شود و نباید نتیجهگیری نهایی، پیش از بررسی همه جانبه، به افکار عمومی منتقل شود.
مقامات جمهوری دموکراتیک کنگو و گروه شورشی جنبش ۲۳ مارس، موسوم به ام۲۳، در دوحه متعهد شدند ظرف یک ماه توافقنامه صلح را امضا کنند. وزارت خارجه آمریکا با انتشار بیانیهای ضمن استقبال از برقراری صلح در کنگو، گفت از قطر برای نقش حیاتی در تسهیل روند صلح قدردانی میکند.
نمایندگان دو طرف در مراسمی که شنبه ۲۸ تیر در دوحه برگزار شد، بیانیهای شامل اصول مشترک و زمانبندی جدید برای ادامه مذاکرات را امضا کردند. این مراسم حاصل ماهها میانجیگیری قطر میان دولت کنگو و شورشیان مورد حمایت رواندا بود.
ایالات متحده بهتازگی میزبان مذاکراتی جداگانه میان دولتهای کنگو و رواندا بود و مشوقهایی به این دو کشور ارائه کرد تا هرچه سریعتر به یک توافق پایدار برسند. دو کشور در پایان این دیدار یک توافقنامه صلح امضا کردند.
این پیشرفت در پی دیدار غیرمنتظره روسای جمهوری کنگو و رواندا در ماه مارس با میانجیگری قطر حاصل شد. در این دیدار هر دو طرف خواستار برقراری «آتشبس فوری و بدون قید و شرط» شدند.
پیش از این، کنگو از مذاکره با گروه ام ۲۳ ( M23) امتناع و آن را یک گروه تروریستی معرفی کرده بود.
رواندا همواره اتهامات مربوط به حمایت از ام ۲۳ را رد و بارها اعلام کرده است که نیروهایش تنها در واکنش به ارتش کنگو و شبهنظامیان قوم هوتوی مرتبط با نسلکشی ۱۹۹۴ وارد عمل شدهاند.
اتحادیه آفریقا توافق فعلی را «نقطه عطفی مهم» در تلاشهای صلح دانست.مقامات قطری نیز اعلام کردند این توافق، زمینه را برای «صلحی فراگیر که به ریشههای عمیق این مناقشه میپردازد» فراهم میکند.
ریشه درگیری ۲۹ ساله: نسلکُشی در رواندا
طی سه دهه گذشته مرزهای شرقی کنگو مرکز یکی از مرگبارترین و پیچیدهترین درگیریهای جهان بوده است. در این مدت حدود شش میلیون نفر بهطور مستقیم در اثر خشونت یا به دلیل گرسنگی ناشی از خشونت کشته و بیش از هفت میلیون نفر آواره شدهاند.
یکی از دلایل اصلی این جنگ گریختن نزدیک به دو میلیون شهروند رواندا از قبیله هوتو به شرق کنگو بود.
با پایان نسلکُشی رواندا که در آن هوتوهای تندرو، توتسیها و هوتوهای میانهرو را قتل عام کردند، دولتی در رواندا روی کار آمد که توتسیها در آن اکثریت داشتند. پس از آن حدود دو میلیون هوتوی نگران از انتقامجوییِ بازماندگان نسلکُشی به شرق کنگو گریختند.
رواندا با استناد به اینکه کنگو عاملان نسلکُشی را پناه داده و این تهدید برای امنیت ملی رواندا به شمار میآید، به کنگو حمله کرد.
این جنگ که سبب تغییر حکومت در کنگو شد و طی سالها چندین کشور آفریقایی را درگیر کرد، با وجود بارها تلاش برای صلح میان طرفین درگیر همچنان ادامه دارد و شرق کنگو همچنان درگیر خشونت ناشی از تنشهای قومی، شبهنظامیان محلی و رقابت بر سر منابع معدنی گسترده است.
یکی از پیامدهای ادامه درگیریها ظهور و رشد گروههای متعدد شورشی در مناطق تحت درگیری است.
رواندا بارها به حمایت از این گروهها بهویژه ام ۲۳ متهم شده است، اما دخالت خود را انکار میکند. دولت کنگو نیز متهم است که به بهانه «محافظت از غیرنظامیان» به آوارگی میلیونها نفر دامن زده و حقوق بشر را نقض کرده است.
قطر در شش ماه گذشته در بخش قابل توجهی از معادلات مهم جهانی، از جمله مناقشه اسرائیل و حماس، مذاکرات هستهای جمهوری اسلامی و آمریکا، آتشبس میان ایران و اسرائیل پس از جنگ ۱۲ روزه، مذاکرات بشردوستانه میان اوکراین و اسرائیل، برقراری صلح و ثبات در سوریه و حالا بحران کنگو، نقشی تعیینکننده ایفا کرده است.
این ماموریتها در کنار چندین قرارداد و توافق با ایالات متحده در چند حوزه مهم و استراتژیک این کشور را به عنوان شریک راهبردی ایالات متحده در خلیج فارس تثبیت و او را از سایه سنگین حمایت از حماس خارج میکند.
کاخ سفید در آخرین روزهای اردیبهشت با انتشار یک سند رسمی اعلام کرد که مجموع ارزش توافقهای امضا شده میان دولت ترامپ با قطر بیش از ۴۲۳ میلیارد دلار است. افزون بر این یک تعهد کلی به مبلغ ۱.۲ تریلیون دلار برای همکاریهای اقتصادی میان این دو کشور امضا شده است.
آمریکا این قراردادها را نشانهای از «تعمیق روابط راهبردی میان دو کشور» اعلام کرد.
روزنامه والاستریتژورنال در گزارشی فاش کرد که گروه هکری گنجشک درنده، در یک عملیات سایبری علیه زیرساختهای مالی جمهوری اسلامی در جنگ ۱۲ روزه توانست کیفپولهای دیجیتال مرتبط با سپاه پاسداران را که حاوی رمزارزهایی به ارزش ۹۰ میلیون دلار بود از دسترس مالکانشان خارج کند و بسوزاند.
این گزارش که یکشنبه ۲۹ تیر منتشر شد، با اشاره به از کار افتادن دستگاههای خودپرداز حین جنگ ۱۲ روزه، آن را بخشی از «یک کارزار بیسابقه سایبری علیه سیستم مالی جمهوری اسلامی» با هدف «نابود کردن داراییهای دیجیتال و سوابق بانکی برای تضعیف حکومت ایران» عنوان کرد.
به نوشته والاستریتژورنال، گروه هکری گنجشک درنده که گفته میشود با اسرائیل در ارتباط است، در قدم نخست این کارزار با نفوذ به زیرساختهای اطلاعاتی بانک سپه، به عنوان نهاد مالی مرکزی سپاه پاسداران، دادههای آن را حذف کرد و سیستمهای آن را از کار انداخت.
بهدنبال این حمله هکری، دستگاههای خودپرداز، حتی خودپردازهایی خارج از سیستم بانک سپه از کار افتاد و خدمات بانکی آنلاین و حضوری، همچنین پرداخت حقوق و مستمری نیروهای نظامی و امنیتی که بهوسیله بانک سپه انجام میشد، متوقف شد.
در این گزارش آمده است: «با گسترش وحشت عمومی، هجوم به همه بانکها آغاز شد. بزرگترین بانک تجاری ایران، بانک ملی، با وجود آنکه هدف حمله سایبری قرار نگرفته بود، نتوانست پاسخگوی تقاضای نقدی باشد. بانک مرکزی ایران تلاش کرد بحران را مهار کند و با چاپ پول و تزریق ذخایر به نظام بانکی واکنش نشان داد.»
نویسندگان این گزارش سقوط بورس تهران و کاهش ۱۲ درصدی ارزش ریال را نیز از نتایج کارزار گنجشک درنده عنوان کرده است.
در ادامه این گزارش به هدف قرار گرفتن «یک زیرساخت مالی موازی مبتنی بر رمزارزهای پایدار با پشتوانه مالی غیر دیجیتال» اشاره شده و آمده است: «گنجشک درنده با شناسایی داراییهایی که سپاه از آنها برای عملیات روزانهاش استفاده میکرد، حدود ۹۰ میلیون دلار از این کیفپولها خارج کرد و با انتقال آنها به آدرسهایی غیر قابل بازیابی، کیفپولهای سپاه را سوزاند.»
نویسندگان این گزارش، معتقدند که این حملهها با قطع دسترسی نیروهای امنیتی به پولهایشان، مشروعیت حکومت ایران نزد نیروهای وفادارش را هدف گرفت.
مایکل دوران، تحلیلگر برجسته سیاست خارجی آمریکا با نگاهی ویژه به سیاستهای سایبری در خاورمیانه و زینب ریبوا، پژوهشگر و همکار دوران در مرکز صلح و امنیت خاورمیانه این نفوذ را حاوی یک پیام روشن میدانند: «زیرساخت مالی جمهوری اسلامی تنها تا زمانی پابرجاست که دولت اسرائیل اجازه دهد.»
گنجشکهای درنده پشتوانه تهدید ترامپ علیه ایران
نویسندگان استدلال میکنند که عملیات اخیر گنجشک درنده، چارچوب دیپلماسی آمریکا در قبال جمهوری اسلامی را دگرگون کرده و به دولت ترامپ امکان داده است تا رهبر ایران را در برابر یک دوگانه روشن قرار دهد: یا از برنامه هستهای عقبنشینی کن یا با فروپاشی اقتصادی روبهرو شو.
آنها تحقق این فشار را در گرو دو راهکار کلیدی میدانند؛ نخست، ادامه تحریمها برای سوق دادن منابع مالی ایران به شبکههای غیررسمی و رمزارز، جایی که آمریکا و اسرائیل میتوانند از طریق حملات سایبری آسیبپذیریهای ایران را هدف قرار دهند.راهکار دوم نیز تغییر رویکرد ایالات متحده از «حمایت غیرمستقیم» به «مشارکت فعال» در پیادهسازی عملیات سایبری تهاجمی همراه با اسرائیل علیه زیرساختهای مالی جمهوری اسلامی است.
نویسندگان این مسیر را مؤثر، کمهزینه و به لحاظ سیاسی قابلپذیرش میدانند، بهویژه در شرایطی که آمریکا مایل به درگیری مستقیم نظامی نیست.
در پایان، گزارش بر این موضوع تاکید شده است که جنگ سایبری، مانند جنگ نظامی، نیازمند «آزمون میدانی» است. همکاری عملیاتی مداوم واشنگتن و تلآویو نه تنها باعث تقویت اتحاد آنها میشود، بلکه در رقابت با کشورهایی مانند چین، روسیه، ایران و کره شمالی، برتری میدان را برای آنها تضمین میکند.
دیدگاههای مایکل دوران و زینب ریبوا در خصوص ایران اغلب بر تحلیل سیاستهای امنیتی و راهبردی ایالات متحده و اسرائیل در قبال جمهوری اسلامی، بهویژه نقش ابزارهایی مانند تحریمهای اقتصادی و عملیاتهای سایبری در سیاست بازدارندگی متمرکز است.