رهبران آلمان، فرانسه و بریتانیا در بیانیهای مشترک خواستار آتشبس فوری در غزه، آزادی بدون قید و شرط گروگانها، خلع سلاح حماس و آغاز روندی سیاسی برای رسیدن به راهحلی دوکشوری شدند.
رهبران سه کشور اروپایی جمعه سوم مرداد با انتشار بیانیهای اعلام کردند: «آتشبسِ مورد مذاکره، بهترین فرصت برای بازگرداندن گروگانها، پایان دادن به رنج خانوادهها و فراهم کردن امدادرسانی به مردم غزه است».
در این بیانیه همچنین بر ضرورت خلع سلاح کامل حماس و حذف آن از آینده غزه تاکید شده و آمده است: «حماس نباید هیچ نقشی در آینده غزه داشته باشد.»
رهبران این کشورها همچنین بر حمایت از تلاشهای دیپلماتیک ایالات متحده، قطر و مصر تاکید کردند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، جمعه با انتقاد از موضع حماس گفت این گروه به دنبال توافق آتشبس نیست.
او تاکید کرد که حماس خواهان مرگ است و باید کار را به پایان رساند. ترامپ در واکنش به روند مذاکرات گفت: «فکر میکنم رهبران حماس شکار خواهند شد.»
در بخش دیگری از بیانیه رهبران اروپایی آمده است: «فاجعه انسانی که اکنون در غزه شاهد آن هستیم باید فورا پایان یابد. نیازهای اولیه غیرنظامیان، از جمله آب و غذا، باید بدون تاخیر تامین شود. محروم کردن مردم از کمکهای انسانی قابل قبول نیست.»
رهبران سه کشور از دولت اسرائیل خواستند محدودیتها برای ورود کمکهای بشردوستانه را فورا لغو کرده و اجازه دهند سازمان ملل و نهادهای امدادرسان کار خود را برای مقابله با گرسنگی انجام دهند.
همزمان نتانیاهو اعلام کرد که کشورش به دنبال «گزینههای جایگزین» برای تحقق اهداف خود در غزه، از جمله بازگرداندن گروگانها و پایان دادن به حکومت حماس خواهد بود.
این اظهارات پس از آن مطرح شد که اسرائیل و آمریکا هیاتهای خود را از مذاکرات آتشبس در قطر خارج کردند.
اروپاییها در بیانیه جدید خود تاکید کردهاند که اسرائیل باید به تعهدات خود بر اساس قوانین بینالمللی بشردوستانه پایبند باشد.
این کشورها همچنین مخالفت قاطع خود را با هرگونه تلاش برای تحمیل حاکمیت اسرائیل بر سرزمینهای فلسطینی اعلام کردهاند و هشدار دادهاند که تهدید به الحاق، توسعه شهرکها و خشونت شهرکنشینان علیه فلسطینیان، روند راهحل دوکشوری را تضعیف میکند.
رهبران اروپایی اعلام کردند که آمادهاند با همکاری سازمان ملل و سایر شرکای بینالمللی، طرحی مشخص و قابل اعتماد برای مرحله بعدی در غزه تهیه کنند که شامل ایجاد ساختارهای موقت حکمرانی و امنیتی و تضمین ارسال گسترده کمکهای بشردوستانه باشد.
این فرایند باید با خروج نیروهای اسرائیلی و حذف رهبری حماس همراه شود تا مسیر برای راهحل دوکشوری باز شود.
در پایان این بیانیه تاکید شده: «ما آمادهایم برای حمایت از آتشبس فوری و روندی سیاسی که به صلح و امنیت پایدار برای اسرائیلیها، فلسطینیها و کل منطقه بینجامد، اقدامات بیشتری انجام دهیم.»
خبرگزاری رویترز جمعه سوم مرداد در گزارشی نوشت این قطعی در حالی رخ داد که نیروهای اوکراینی برای ارتباطات میدانی، هدایت پهپادها و انتقال دادههای شناسایی، به شدت به ترمینالهای اینترنت ماهوارهای اسپیسایکس وابسته هستند.
رابرت بروفدی، فرمانده نیروهای پهپادی ارتش اوکراین، پنجشنبه ساعت ۱۰:۴۱ شب در کانال تلگرامی خود نوشت: «استارلینک در تمام خط مقدم قطع است».
او یک ساعت و نیم بعد اعلام کرد که اتصال برقرار شده، اما این حادثه نشان داد تکیه صرف بر استارلینک میتواند «ریسک جدی» برای ارتش باشد.
بروفدی در ادامه نوشت: «ماموریتهای رزمی بدون تصویر و عملیات شناسایی با پهپادهای تهاجمی انجام شد». یک فرمانده پهپادی دیگر که نامش فاش نشده به رویترز گفت به دلیل قطعی استارلینک، چندین عملیات مهم به تعویق افتاد.
الکساندر دمیتریف، بنیانگذار سامانه فرماندهی پهپادی در اوکراین نیز گفت: «اگر اتصال به اینترنت از بین برود، توان اجرای عملیات رزمی عملا از بین میرود». او خواستار توسعه سامانههای ارتباطی محلی و غیراینترنتی شد.
بر اساس اعلام رسمی مقامات اوکراینی، تا فروردین ۱۴۰۴ بیش از ۵۰ هزار ترمینال استارلینک به این کشور ارسال شده است.
هرچند این سرویس در روسیه فعال نیست، اما مقامهای اوکراینی میگویند نیروهای روسی در خطوط مقدم از آن بهره میبرند.
مایکل نیکولز، معاون شرکت استارلینک، در شبکه ایکس گفت: «اختلال به دلیل نقص در خدمات نرمافزاری داخلی بود که شبکه مرکزی را اداره میکند». او بابت این قطعی عذرخواهی کرد و گفت تلاش میکنند علت اصلی آن را پیدا کنند.
پیشتر رویترز گزارش داده بود که ایلان ماسک در سال ۲۰۲۲ بهطور مستقیم دستور قطع سرویس استارلینک را در برخی مناطق اوکراین صادر کرده بود؛ اقدامی که عملیات ضدحمله ارتش اوکراین برای بازپسگیری خرسون را مختل کرد.
سه منبع آگاه به این رسانه گفتهاند که ماسک این دستور را به یکی از مهندسان ارشد اسپیسایکس در کالیفرنیا داده و در نتیجه آن، پوشش استارلینک در مناطقی از جمله خرسون و بخشهایی از استان دونتسک متوقف شد.
به گفته یک مقام نظامی اوکراین و مشاور نیروهای مسلح، قطع سرویس استارلینک موجب بروز اختلال در ارتباطات نیروها، از کار افتادن پهپادهای شناسایی و کاهش دقت توپخانههای دوربرد شد. آنها گفتهاند که این قطع ارتباط باعث شد عملیات محاصره نیروهای روسی در شهر بریسلاو به شکست بیانجامد.
ایلان ماسک و شرکت اسپیسایکس از پاسخ به درخواستهای رویترز برای توضیح درباره این تصمیم خودداری کردند، اما یک سخنگوی اسپیسایکس در ایمیلی گفته است که گزارش این خبرگزاری «نادرست» است و به پست پیشین این شرکت در شبکه اجتماعی ایکس اشاره کرده که تاکید کرده بود: «استارلینک کاملا متعهد به ادامه خدماتدهی به اوکراین است.» این شرکت جزئیاتی درباره اشتباهات ادعایی در گزارش ارائه نکرده است.
آندری کوستین، رییس شرکت کشتیسازی دولتی روسیه، جمعه سوم مرداد در گفتوگو با روزنامه «کامرسانت» گفت: «ما معتقدیم دیگر تعمیر این ناو منطقی نیست. این ناو بیش از ۴۰ سال عمر دارد و تعمیر آن بسیار پرهزینه است. به نظر میرسد تصمیم نهایی یا فروش خواهد بود یا اوراقسازی.»
ناو «آدمیرال کوزنتسوف» که در سال ۱۹۸۵ در دوران اتحاد جماهیر شوروی به آب انداخته شد، تنها ناو هواپیمابر روسیه است و از آن طی جنگ سوریه در سال ۲۰۱۶ برای پشتیبانی از بشار اسد، رییسجمهوری مخلوع سوریه استفاده شد و جنگندههای مستقر روی آن عملیاتهایی علیه نیروهای مخالف در سوریه انجام دادهاند.
این ناو از سال ۲۰۱۷ بهطور کامل از ناوگان عملیاتی خارج شد و در منطقه مورمانسک، نزدیک به پایگاه ناوگان شمالی روسیه، در حال نوسازی است.
روند تعمیرات این ناو طی این سالها با مشکلات و حوادث مکرری مواجه شده است.
کوستین در حاشیه مراسم برافراشتن پرچم بر روی یک زیردریایی هستهای جدید، تاکید کرد که تصمیم نهایی درباره آینده این ناو هنوز گرفته نشده، اما صرف هزینههای بیشتر برای آن را بیفایده دانست.
در سال ۲۰۱۷، مایکل فالون، وزیر دفاع وقت بریتانیا، در واکنش به عبور این ناو از نزدیکی سواحل انگلستان، آن را «کشتی ننگ» خواند.
دلیل این نامگذاری، وضعیت فنی نامناسب و ظاهر فرسوده کشتی بود؛ از جمله دود سیاه و غلیظی که از دودکشهای کشتی خارج میشد، فرسودگی ساختاری، و سابقه خرابیها و حوادث متعدد فنی.
این مسائل باعث شد رسانههای غربی و مقامهای نظامی بریتانیا آن را نمادی از ضعف و ناکارآمدی ناوگان دریایی روسیه بدانند.
نیروی دریایی روسیه یکی از بزرگترین و قدیمیترین شاخههای نظامی این کشور است که با وجود بهرهمندی از زیردریاییهای هستهای، ناوشکنها و موشکهای پیشرفته، سالهاست با فرسودگی ناوگان، محدودیت مالی و مشکلات فنی دستوپنجه نرم میکند.
این نیرو شامل پنج ناوگان اصلی در شمال، اقیانوس آرام، دریای سیاه، دریای بالتیک و دریای خزر است.
با این حال، حادثههایی مانند غرق شدن ناو «موسکوا» در جنگ اوکراین و مشکلات فنی مداوم در تنها ناو هواپیمابر فعال روسیه، «آدمیرال کوزنتسوف»، نقاط ضعف نیروی دریایی روسیه را آشکار کردهاند.
این ناوگان با وجود داشتن سلاحهای دوربرد مانند موشکهای «کالیبر» و «زیرکُن»، از نظر تجهیزات سطحی و پشتیبانی لجستیکی با چالشهای عمدهای روبهروست که توان بازدارندگی دریایی روسیه را محدود کرده است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، ترامپ جمعه سوم مرداد با تاکید بر این که «به نقطهای رسیدهایم که باید کار را تمام کرد» گفت: «آنها [اسرائیلیها] باید بجنگند و منطقه را پاکسازی کنند و از شر آنها [حماس] خلاص شویم.»
ترامپ در واکنش به روند مذاکرات گفت: «فکر میکنم رهبران حماس شکار خواهند شد.»
او حماس را عامل بنبست مذاکرات دانست.
ترامپ در پاسخ به سوالی درباره گفتوگو با بنیامین نتانیاهو بر سر ارسال کمکها به غزه، ضمن تایید تماس با نخستوزیر اسرائیل گفت که نمیتواند درباره محتوای این گفتوگو توضیحی بدهد، اما آن را «تا حدی ناامیدکننده» توصیف کرد.
رییسجمهوری آمریکا درباره کمکهای بشردوستانه به غزه نیز گفت امیدوار است «پول به آنجا برسد، ما کارهای بیشتری انجام خواهیم داد.
همزمان نتانیاهو اعلام کرد که کشورش به دنبال «گزینههای جایگزین» برای تحقق اهداف خود در غزه، از جمله بازگرداندن گروگانها و پایان دادن به حکومت حماس خواهد بود.
این اظهارات پس از آن مطرح شد که اسرائیل و آمریکا هیاتهای خود را از مذاکرات آتشبس در قطر خارج کردند.
این اقدام چند ساعت پس از ارائه پاسخ حماس به پیشنهاد آتشبس صورت گرفت. مقامهای اسرائیلی ابتدا گفته بودند که این خروج برای انجام مشورتهاست،
در مقابل، باسم نعیم، از مقامهای ارشد حماس، در فیسبوک نوشت: «پیشنهاد ارائهشده از سوی ما، با درک کامل از پیچیدگی وضعیت، میتوانست به توافق منجر شود، اگر دشمن اراده رسیدن به توافق داشت.»
حماس از کمکهای ارسالی به غزه سودی نبرده است
بر اساس گزارش اختصاصی رویترز، اداره کمکهای بشردوستانه آژانس توسعه بینالمللی آمریکا در بررسی ۱۵۶ مورد گزارششده از سرقت یا مفقودی اقلام کمکرسانی بین اکتبر ۲۰۲۳ تا مه ۲۰۲۵، هیچ موردی را پیدا نکرده که نشان دهد حماس از کمکهای تامینشده از سوی آمریکا سود برده باشد.
این بررسی که در اواخر ژوئن تکمیل شده، به صراحت نشان میدهد: «هیچ گزارشی مبنی بر اینکه حماس از این اقلام بهرهمند شده باشد، وجود ندارد.»
این یافتهها در تضاد با اظهارات وزارت خارجه آمریکا و کاخ سفید است. سخنگوی وزارت خارجه بدون ارائه سند، از وجود ویدیویی از غارت کمکها به دست حماس خبر داده بود.
طرح آتشبس و اختلافهای کلیدی
پیشنهاد آتشبس شامل توقف ۶۰ روزه درگیری، افزایش ورود کمکهای بشردوستانه به غزه و آزادی بخشی از ۵۰ گروگان باقیمانده در برابر زندانیان فلسطینی بود.
اما اختلافها بر سر خروج نیروهای اسرائیلی و سرنوشت منطقه پس از پایان ۶۰ روز، مانع پیشرفت مذاکرات شد.
بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی راستگرای اسرائیل، در واکنش به پایان مذاکرات در ایکس نوشت: «مراسم تحقیرآمیز مذاکره با تروریستها تمام شد. اکنون زمان پیروزی است.»
در حالی که مذاکرات به بنبست رسیده، نهادهای بینالمللی هشدار دادهاند که قحطی در میان ۲.۲ میلیون ساکن غزه فراگیر شده است.
اسرائیل از اسفند ماه ورودی تمامی اقلام به غزه را قطع کرده بود و اگرچه در اردیبهشت مرزها را با محدودیتهایی بازگشایی کرد، اما کمکها ناکافی بودهاند.
ارتش اسرائیل جمعه اعلام کرد که اجازه پرتاب هوایی کمکها به غزه را داده است. اما اسماعیل الثوابتة، مدیر دفتر رسانهای دولت حماس در غزه، این اقدام را «نمایشی» خواند و گفت: «نوار غزه به مانورهای هوایی نیاز ندارد، بلکه نیازمند گذرگاههای انسانی باز و جریان ثابت کامیونهای کمکرسان است.»
به گفته منابع پزشکی در غزه، در ۲۴ ساعت گذشته ۹ نفر دیگر بر اثر گرسنگی یا سوءتغذیه جان باختهاند. دهها نفر در هفتههای اخیر به همین دلیل جان دادهاند.
اسرائیل میگوید که غذا به اندازه کافی وارد غزه کرده و سازمان ملل را به ناکامی در توزیع آن متهم کرده است. وزارت خارجه اسرائیل این وضعیت را «تلاشی برای بدنام کردن اسرائیل» خوانده است. اما سازمان ملل میگوید که فعالیتهایش تحت محدودیتهای اسرائیل انجام میشود.
محمود عباس، رییس تشکیلات خودگردان فلسطین، جمعه سوم مرداد تصمیم فرانسه در به رسمیتشناختن کشور فلسطین را «پیروزی برای آرمان فلسطین» توصیف کرد.
در همین حال، شورای همکاری خلیج فارس، دولت قطر و کویت نیز به جمع کشورهایی پیوستند که از این اقدام پاریس استقبال کردهاند.
گیدئون ساعر، وزیر امور خارجه اسرائیل، در واکنش به تصمیم فرانسه، این اقدام را به رسمیت شناختن یک «کشور مجازی» خواند و گفت: «این تصمیم مواضع حماس را در مذاکرات آتشبس سختتر خواهد کرد.»
یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون اسرائیل، نیز این تصمیم را «خطای اخلاقی و از نظر سیاسی مضر» توصیف کرد.
مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل نیز با طعنه به تصمیم رییسجمهوری فرانسه، گفت که او نگفته این کشور فلسطینی کجا خواهد بود و به کنایه نوشت: «شاید مکرون منطقه ساحلی ریویرای فرانسه را برای تشکیل کشور فلسطین پیشنهاد کند.»
آمریکا اعلام کرده این کشور در کنفرانس آتی درباره راه حل دوکشوری اسرائیل شرکت نخواهد کرد.
این کنفرانس که اواخر ماه جاری میلادی در سازمان ملل برگزار میشود، قرار است به تاسیس یک کشور فلسطینی در کنار اسرائیل بپردازد.
آنتونیو تاجانی، وزیر امور خارجه ایتالیا، در همین ارتباط گفت: «به رسمیت شناختن کشور فلسطین باید همزمان با به رسمیت شناختن اسرائیل از سوی این کشور جدید انجام شود» و تاکید کرد که بدون چنین شرطی، مشکلی حل نخواهد شد.
پیتر کایل، وزیر علوم و فناوری بریتانیا اعلام کرد برنامه دولت، به رسمیت شناختن کشور فلسطین در آینده است، اما این اقدام مشروط به برقراری آتشبس در غزه و کاهش رنج مردم این منطقه خواهد بود.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در واکنش به این تصمیم فرانسه، آن را «هدیهای به حماس» خواند و هشدار داد که این اقدام نهتنها تهدیدی برای موجودیت اسرائیل است، بلکه میتواند زمینهساز گسترش نفوذ جمهوری اسلامی از طریق نیروهای نیابتی در منطقه شود.
تصمیم فرانسه
مکرون پنجشنبه در نامهای خطاب به محمود عباس، رییس تشکیلات خودگردان فلسطین، اعلام کرد که فرانسه در مجمع عمومی آتی سازمان ملل کشور فلسطین را به رسمیت خواهد شناخت.
او در پیامی به رسمیت شناختن فلسطین به عنوان کشوری مستقل را «تعهد تاریخی فرانسه به صلح منصفانه و پایدار در خاورمیانه» خوانده است.
گروه حماس با صدور بیانیهای از فرانسه، برای بهرسمیت شناختن کشور فلسطین در ماه سپتامبر استقبال کرد و آن را «گامی مثبت در مسیر تحقق عدالت برای مردم مظلوم فلسطین» خواند.
حماس در این بیانیه تاکید کرد که این تصمیم نشاندهنده افزایش باور جهانی به عدالت آرمان فلسطین و شکست تلاشهای اسرائیل برای تحریف واقعیتهاست و از سایر کشورهایی که هنوز فلسطین را به رسمیت نشناختهاند خواست تا از اقدام فرانسه پیروی کنند.
خبرگزاری رویترز جمعه سوم مردادماه گزارش داد تایلند پیشنهاد میانجیگری کشورهای ثالث برای پایان درگیری مرزی با کامبوج را رد و اعلام کرده تنها از طریق مذاکرات دوجانبه آماده حل اختلاف است.
نیکورندج بالانکورا، سخنگوی وزارت خارجه تایلند، گفت بانکوک پیش از هر مذاکرهای، خواستار توقف حملات کامبوج است.
این اظهارات در شرایطی مطرح میشوند که درگیریهای مرزی میان این دو کشور همسایه آسیای جنوب شرقی برای دومین روز متوالی ادامه دارد و تاکنون دستکم ۱۶ نفر جان خود را از دست دادهاند که اکثر آنها غیرنظامیان تایلندی هستند.
این شدیدترین درگیری میان تایلند و کامبوج طی بیش از یک دهه اخیر به شمار میرود.
ریشه تاریخی اختلافات
اختلاف میان تایلند و کامبوج قدمتی بیش از یک قرن دارد و به زمان ترسیم مرزهای این دو کشور پس از اشغال کامبوج از سوی فرانسه بازمیگردد.
تنشها در سال ۲۰۰۸ زمانی شدت گرفت که کامبوج تلاش کرد یک معبد قرن یازدهمی واقع در منطقه مورد مناقشه را در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت کند که با اعتراض شدید تایلند روبهرو شد.
آخرین تنشها در ماه مه پس از کشته شدن یک سرباز کامبوجی آغاز شد و روابط دو کشور را به پایینترین سطح طی بیش از یک دهه رساند.
تایلند و کامبوج در هفتههای اخیر حضور نظامی خود در مرز را تقویت کردهاند.
موضع جامعه بینالمللی
آمریکا و چین به همراه مالزی که ریاست اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسهآن) را بر عهده دارد، پیشنهاد میانجیگری میان بانکوک و پنومپن را مطرح کردهاند، اما تایلند بر راهحل دوجانبه اصرار دارد.
سخنگوی وزارت خارجه تایلند در مصاحبه با رویترز گفت: «گمان نمیکنم هنوز به میانجیگری کشور ثالثی نیاز داشته باشیم.»
بالانکورا تاکید کرد «ساز و کار دوجانبه بهترین راه حل» است و این اختلاف باید از طریق گفتوگو میان دو کشور حل و فصل شود.
او افزود «درهای مذاکره همچنان باز است»، اما کامبوج ابتدا باید خشونت در مرز را متوقف کند.
در مقابل، هون مانت، نخستوزیر کامبوج، از شورای امنیت سازمان ملل خواست جلسهای درباره درگیریهای اخیر با تایلند تشکیل دهد.
او همچنین «تجاوز نظامی بیدلیل و از پیش طراحیشده» تایلند را محکوم کرد.
شورای امنیت اعلام کرد سوم مرداد جلسهای غیرعلنی درباره این موضوع برگزار خواهد کرد.
تشدید درگیریها
درگیریها پنجشنبه دوم مرداد یک روز پس از آنکه تایلند سفیر خود را از پنومپن فراخواند و نماینده کامبوج را اخراج کرد، شدت گرفت.
این اقدام بانکوک در واکنش به انفجار مینهایی بود که به مجروح شدن سربازان تایلندی انجامید.
مقامات تایلندی اعلام کردهاند این مینها بهتازگی از سوی کامبوج کاشته شدهاند، اتهامی که پنومپن آن را بیاساس خوانده است.
پیشتر انور ابراهیم، نخستوزیر مالزی، با رهبران تایلند و کامبوج گفتوگو کرد و خواستار یافتن راهحلی مسالمتآمیز میان دو کشور شد.
