بقایی: تمدید احتمالی ضربالاجل مکانیسم ماشه «بیمعنا» است
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، احتمال تمدید ضربالاجل تعیینشده برای بازگرداندن تحریمهای تهران در چارچوب مکانیسم ماشه را «بیمعنا و بیمبنا» خواند.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، احتمال تمدید ضربالاجل تعیینشده برای بازگرداندن تحریمهای تهران در چارچوب مکانیسم ماشه را «بیمعنا و بیمبنا» خواند.
بقایی جمعه سوم مردادماه گفت: «اساسا وقتی اصل موضوع بازگرداندن تحریمها فاقد هرگونه دلیل و وجاهت قانونی و منطقی است و طرفهای اروپایی بهدلیل عملکردشان صلاحیت و مجوز چنین کاری ندارند، صحبت کردن از تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ را نیز بهطور مضاعف بیمعنا و بیمبنا میدانیم و با آن مخالفیم.»
او با انتقاد از «موضعگیری حمایتی» بریتانیا، فرانسه و آلمان از حملات اخیر آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران، تروئیکای اروپایی را به «نقض مستمر تعهدات خود طبق برجام» متهم کرد و افزود این سه کشور «آگاهانه جایگاه خود بهعنوان مشارکتکننده برجام را مخدوش کردهاند و لذا دیگر صلاحیت حقوقی برای استفاده از، یا حتی تمدید، سازوکارهای برجامی که خود ناقض آن هستند ندارند».
پایگاه خبری فایننشالتایمز سوم مرداد گزارش داد در صورتی که جمهوری اسلامی با شروطی از جمله از سرگیری مذاکرات با واشینگتن و همکاری با بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی موافقت کند، فرانسه، بریتانیا و آلمان آمادهاند ضربالاجل بازگشت تحریمهای بینالمللی در قالب مکانیسم ماشه را به مدت چندماه تمدید کنند.
در صورت عدم تمدید این مهلت، کشورهای اروپایی باید تا اواسط سپتامبر (اواخر شهریور) درباره استفاده از مکانیسم ماشه در چارچوب برجام تصمیمگیری کنند، زیرا برخی مفاد این توافق ۲۶ مهر منقضی خواهند شد.
بقایی: اروپا از مذاکرات استانبول برای جبران گذشته استفاده کند
بقایی در ادامه اظهارات خود به آغاز مذاکرات نمایندگان جمهوری اسلامی و تروئیکای اروپایی در استانبول پرداخت و گفت این نشست «فرصت مغتنمی برای تصحیح نگاه و آزمونی برای واقعبینی آنها در خصوص موضوع هستهای ایران» است.
او خواستار آن شد که بریتانیا، فرانسه و آلمان «از این فرصت برای جبران رویکردهای غیرسازنده قبلی که موجب مخدوش شدن اعتبار و جایگاه مذاکراتی اروپا و تبدیل آن به بازیگر حاشیهای گردیده است، استفاده کنند».
پیشتر در دوم مرداد، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، با اشاره به آغاز مجدد مذاکرات با تروئیکای اروپایی گفت: «دنیا باید بداند که مواضع ما روشن است و هیچ تغییری نکرده است... غنیسازی ما ادامه پیدا خواهد کرد.»
این نخستین مذاکرات هستهای نمایندگان تروئیکای اروپایی و جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲ روزه به شمار میرود.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی، دوم مرداد در شبکه اجتماعی ایکس نوشت حکومت ایران در صورت برآورده شدن سه شرط، آماده مذاکره با آمریکاست.
او سه شرط تهران را «جلب اعتماد ایران، عدم استفاده از مذاکرات بهعنوان سکویی برای دستورکارهای پنهان مانند اقدام نظامی، و احترام و شناسایی حقوق ایران تحت معاهده عدم اشاعه شامل غنیسازی» عنوان کرد.
سفر معاون مدیرکل آژانس بینالمللی به ایران در هفتههای آینده
بقایی در ادامه سخنان خود، از سفر معاون مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ایران «طی چند هفته آینده» خبر داد و در عین حال تاکید کرد «هیچ برنامهای برای بازدید» از تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی که در حملات اخیر آمریکا و اسرائیل آسیب دیدهاند، در دستور کار قرار ندارد.
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی گفت: «هدف از این سفر، رایزنی جهت تنظیم شیوهنامه جدید برای همکاری ایران-آژانس است.»
او اضافه کرد: «مبنا و چارچوب تعامل ما با آژانس، قانون اخیر مصوب مجلس است که همکاری با آژانس را منوط به کسب مجوز و هماهنگی لازم با شورای عالی امنیت ملی کرده است.»
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۱۱ تیر قانون «الزام دولت به تعلیق همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی» را برای اجرا ابلاغ کرد. این قانون پیشتر به تصویب مجلس و تایید شورای نگهبان رسیده بود.
در هفتههای اخیر، لفاظیهای مقامات جمهوری اسلامی علیه آژانس بینالمللی و رافائل گروسی، مدیرکل این نهاد، شدت گرفته است و برخی او را به «جاسوسی» برای آمریکا و اسرائیل متهم کردهاند.
آژانس بینالمللی ۱۳ تیر بازرسان خود را به دلایل امنیتی از ایران خارج کرد.
ایرنا، خبرگزاری دولت جمهوری اسلامی، جمعه سوم مردادماه نوشت: «ساخت و پرتاب این ماهواره حدود ۱۱۰ کیلوگرمی یکی از مهمترین گامهای صنعت فضایی ایران برای ارتباطات ماهوارهای، ایجاد منظومههای ماهوارهای مخابراتی ارتفاع پایین (LEO) و ماهوارههای مخابراتی ارتفاع بالا (GEO) است.»
ایرنا افزود با قرار گرفتن ماهواره ناهید ۲ در مدار، «فناوریهای بومی فضایی برای ارتباطات باند KU» برای نخستین بار بهصورت عملیاتی آزمایش میشوند.
باند KU، مخفف عبارتی در زبان آلمانی به معنای «کوتاه پایین»، یکی از باندهای فرکانسی مورد استفاده در ارتباطات ماهوارهای است و در حوزههای نظامی و هواشناسی، ماموریتهای فضایی، پخش تلویزیونی و اینترنت ماهوارهای کاربرد دارد.
خبرگزاری ایسنا هم گزارش داد این ماهواره «با پرتابگر سایوز روسیه» و «پس از چند نوبت تاخیر» به فضا پرتاب شد.
پیشتر در ۳۰ تیرماه، سازمان فضایی ایران از آزمایش یک موشک ماهوارهبر جدید به نام «قاصد» خبر داد و هدف از آن را «ارزیابی برخی فناوریهای جدید در حال توسعه صنعت فضایی ایران» عنوان کرد.
انجام این آزمایش آن هم پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل و در آستانه دور جدید گفتوگوهای تهران و غرب، بر اهمیت ابعاد فنی، سیاسی، نظامی و امنیتی آن افزوده است.
ناهید ۲ در «مدار ۵۰۰ کیلومتری» زمین
ایرنا در ادامه گزارش خود از پرتاب ماهواره ناهید ۲ نوشت در جریان این عملیات «سایر فناوریهای فضایی نظیر کنترل وضعیت سهمحوره، ارتباطات دوطرفه در سایر باندهای فرکانسی، مدیریت داده و توزیع توان» مورد بررسی و ارزیابی قرار خواهند گرفت.
این خبرگزاری افزود ناهید ۲ که یک ماهواره مخابراتی ساخت ایران است، نخستین بار در بهمنماه ۱۴۰۱بهصورت نمونه کیفی رونمایی شد و اکنون نمونه پروازی آن نیز آماده شده است.
بر اساس این گزارش، عمر این ماهواره دو سال خواهد بود، در «مدار ۵۰۰ کیلومتری» قرار میگیرد و «باند فرکانسی آن KU ،X و UHF است».
وحید یزدانیان، رییس پژوهشگاه فضایی ایران، دوم خرداد اعلام کرده بود علاوه بر ناهید دو، ماهواره «پارس ۲» نیز «بهزودی» در صف پرتاب قرار خواهد گرفت.
پایگاه خبری بلومبرگ ۲۹ فروردین گزارش داد برنامه فضایی حکومت ایران با وجود تحریمهای آمریکا تقویت شده است.
بر اساس این گزارش، برنامه فضایی جمهوری اسلامی بهطور موازی از سوی سازمان فضایی ایران و سپاه پاسداران پیگیری میشود؛ موضوعی که به گفته مقامهای آمریکایی، مشابهتهایی با برنامه موشکی تهران دارد و نگرانکننده تلقی میشود.
فایننشالتایمز جمعه سوم مرداد به نقل از دیپلماتهای غربی نوشت انتظار میرود فرانسه، بریتانیا و آلمان، موسوم به تروئیکای اروپایی، در مذاکرات آتی با حکومت ایران پیشنهاد تعویق چندماهه ضربالاجل بازگشت تحریمها را مطرح کنند.
در صورت عدم تمدید این مهلت، کشورهای اروپایی باید تا اواسط سپتامبر (اواخر شهریور) درباره استفاده از مکانیسم ماشه در چارچوب برجام تصمیمگیری کنند، زیرا برخی مفاد این توافق ۲۶ مهر منقضی خواهند شد.
دیپلماتهای فرانسه، بریتانیا و آلمان قرار است سوم مرداد با تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی در استانبول دیدار کنند.
خبرگزاری رویترز دوم مرداد گزارش داد هدف این نشست بررسی احتمال دستیابی به توافقی دیپلماتیک برای جلوگیری از فعالسازی مکانیسم ماشه است.
این نخستین مذاکرات هستهای نمایندگان تروئیکای اروپایی و جمهوری اسلامی پس از حملات اخیر آمریکا و اسرائیل به تاسیسات اتمی در ایران به شمار میرود.
شروط اروپا برای جمهوری اسلامی چیست؟
فایننشالتایمز در ادامه گزارش خود نوشت تروئیکای اروپایی برای تمدید ضربالاجل بازگشت تحریمهای بینالمللی شروطی را در نظر دارد که از مهمترین آنها میتوان به آغاز مذاکرات هستهای تهران و واشینگتن و همچنین همکاری حکومت ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی اشاره کرد.
نهایی شدن این پیشنهاد منوط به موافقت شورای امنیت سازمان ملل متحد خواهد بود و در صورت تحقق آن، بازگشت تحریمها علیه جمهوری اسلامی بهمدت چند ماه به تعویق خواهد افتاد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، دوم مرداد با اشاره به آغاز مجدد مذاکرات با تروئیکای اروپایی گفت: «دنیا باید بداند که مواضع ما روشن است و هیچ تغییری نکرده است... غنیسازی ما ادامه پیدا خواهد کرد.»
رویترز دوم مرداد گزارش داد ران درمر، وزیر امور راهبردی اسرائیل، در آستانه گفتوگوهای هستهای میان جمهوری اسلامی و سه کشور اروپایی، به پاریس سفر کرده است.
هدف این سفر رایزنی درباره برنامه اتمی جمهوری اسلامی و مذاکرات استانبول عنوان شده است.
پیش از جنگ ۱۲ روزه، پنج دور مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن برگزار شد، اما با تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، گفتوگوها به بنبست رسید.
در هفتههای اخیر گمانهزنیها درباره سرنوشت برنامه هستهای جمهوری اسلامی، بهویژه ذخایر اورانیوم غنیشده ایران، پس از حملات آمریکا به تاسیسات نطنز، فردو و اصفهان در اول تیر بالا گرفته است.
رِئول مارک گرِشت، افسر اطلاعاتی سابق سیا در امور ایران و رِی تکیه، پژوهشگر اندیشکده شورای روابط خارجی، در این مقاله تحلیلی که چهارشنبه یکم تیر منتشر شد، نوشتهاند که شکست جمهوری اسلامی در جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل و آمریکا، برخلاف جنگ با عراق که تقویت نهادهای انقلابی را در پی داشت، سبب تضعیف چشمگیر نهادهای جمهوری اسلامی شده و جایگاه رهبری علی خامنهای را مخدوش کرده است.
به باور نویسندگان، این تضعیف راه برای ظهور نسل جدیدی از نیروهای تندرو و کمتر شناخته شده هموار کرده است، نیروهایی که اغلبشان از میان فرماندهان میانی سپاه و گروههایی مانند جبهه پایداری سربرآوردهاند.
این مقاله نسل جدید مورد اشاره را اینطور توصیف میکند: «نسلی که برخلاف نسل نخست انقلاب اسلامی انگیزهای برای توضیح اهداف و باورهای خود ندارد، بیشتر در ساختارهای امنیتی و موازی فعال هستند، و نهتنها خشونت علیه شهروندان ایرانی را مشروع میدانند، بلکه به دو چیز تعهد بنیادین دارند: ساخت بمب اتم و ادامه راه قاسم سلیمانی در منطقه.»
گرِشت و تکیه با بیان اینکه شبکه نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی در پی رویدادهای پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ آسیبپذیر شدهاند، پیشبینی میکنند که تندروهای نوظهور برنامه هستهای و جنگ نیابتی در منطقه را با شیوههایی پنهانی و پراکنده دنبال خواهند کرد.
آنها به اسرائیل و آمریکا هشدار میدهند که جمهوری اسلامی از این به بعد بهجای تاسیسات عظیم زیرزمینی، به ساخت مراکز کوچکتر و در ساختمانهایی روی خواهد آورد، مشروط بر اینکه بتواند شبکه جاسوسهای اسرائیل درون مرزهای ایران را خنثی کند.
در این مقاله آمده است: «جمهوری اسلامی موجی از پاکسازی درونحکومتی برای حذف جاسوسان را آغاز کرده تا مانعی در مسیر این برنامهها باقی نماند. هرچند این اقدامات برای مدتی پروژههای هستهای را فلج خواهد کرد، اما در نهایت برنامهای پنهانی را ممکن میکند که نه اسرائیل و نه آمریکا قادر به مهار آن نخواهند بود.»
تقلای بیفایده برای آشتی با جامعه
در بخشی از این مقاله به تلاشهای جمهوری اسلامی برای بیدار کردن عواطف میهنپرستانه عموم مردم و تشویق مردم به اتحاد در برابر نیروی خارجی اشاره شده است، تلاشهایی که به نظر نویسندگان «در احیای هویت ملی ناموفق بوده است.»
آنها با اشاره به خشونت افسارگسیخته از سوی جمهوری اسلامی برای سرکوب خیزش زن، زندگی، آزادی نوشتهاند: «چنین خشونتی پیوند میان جامعه و حکومت را بهشکلی غیرقابل جبران از هم گسسته است. حتی بمبارانهای اسرائیل و آمریکا هم این پیوند را بازسازی نخواهد کرد.»
به باور نویسندگان، نیروهای تازهقدرتگرفته سپاه خود را نه با پیوند با جامعه بلکه با آمادگی برای سرکوب حداکثری مردم تعریف میکنند.
این مقاله با طرح دو پرسش محوری پایان مییابد. مخاطب پرسش اصلی موساد است: آیا در موقعیتهای کلیدی کسانی در ایران هستند که حاضر باشند جان خود و عزیزانشان را برای ممانعت از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای به خطر بیاندازند؟
و پرسش دیگر اینکه، آیا اسرائیل میتواند آنقدر درباره نخبگان سیاسی جدید اطلاعات بهدست آورد که بتواند آنها را تضعیف کند؟
نویسندگان این تحلیل معتقدند «در رقابت اطلاعاتی مرگبار جاری میان ایران و اسرائیل» پاسخ به این پرسشها حیاتی خواهد بود.
گرِشت و تکیه، هر دو نسبت به گفتمانِ اصلاح جمهوری اسلامی از درون بدبیناند و این ساختار سیاسی را «اصلاحناپذیر» میدانند. تکیه در مقالههای اخیرش تاکید میکند که هیچ یک از جناحهای درون نظام خواهان تغییرات ساختاری نیستند.
دیگر وجه مشترک میان این دو تحلیلگر تاکید بر نقش مردم در تغییر حاکمیت در ایران است. آنها معتقدند در ایجاد هر شکلی از تغییر سیاسی در ایران، نقش اصلی بر عهده جامعه ایران است و نقش نیروهای بیرونی از جمله آمریکا و اسرائیل باید به فشار سیاسی و نظامی هدفمند و ایجاد ضعف ساختاری جدی در نظام امنیتی و سیاسی محدود شود.
در نامهای که روز پنجشنبه دوم مرداد منتشر شد، شماری از نمایندگان پارلمان بریتانیا سپاه پاسداران را نه صرفا یک نیروی نظامی، بلکه «موتور ایدئولوژیک» جمهوری اسلامی توصیف کردهاند.
آنها تاکید کردهاند که این نهاد به «دکترین رادیکال مهدویت» معتقد است؛ ایدئولوژیای که هدف آن تقابل آخرالزمانی و نابودی یهودیان، مسیحیان، اسرائیل و کشورهای غربی است.
در این نامه گفته شده یهودستیزی برای سپاه «جنبه جانبی ندارد، بلکه بخش محوری جهانبینی و اهداف عملیاتی آن است» و این ایدئولوژی به پشتیبانی مادی از گروههای «تروریستی» چون حزبالله لبنان و حماس انجامیده که هر دو در بریتانیا در فهرست سازمانهای تروریستی قرار دارند.
از جمله امضاکنندگان این نامه میتوان به «باب بلکمن» از حزب محافظهکار، «دامین ایگان» از حزب کارگر، «نایجل فراژ»، «رابرت جنریک»، «بارونس لوسی برگر»، «تام توگندهت» و «لوک آکهورست» اشاره کرد. همچنین چهرههایی چون «لرد گربینر»، «لرد پالمر» و «بارونس دیچ» نیز از حامیان این اقدام هستند.
در این نامه همچنین آمده که سپاه پاسداران در چندین طرح ترور و تهدید علیه روزنامهنگاران و مخالفان ایرانی ساکن بریتانیا نقش داشته و کوشیده در نهادهای سیاسی و مدنی بریتانیا نفوذ پیدا کند.
امضاکنندگان این نامه از دولت خواستهاند تا «قانونگذاری لازم برای تروریستی اعلام کردن کامل سپاه پاسداران را بدون تاخیر ارائه و تصویب کند» و تاکید کردهاند که «بریتانیا نباید به محیطی امن برای افراطگرایی مورد حمایت دولتهای خارجی تبدیل شود».
گزارشی درباره جنگ اسرائیل و حماس؛ نقش تهران در تهدید علیه صلح
کمیته روابط خارجی مجلس عوام بریتانیا پنجشنبه دوم مرداد در گزارشی به بررسی نقش فعال جمهوری اسلامی و متحدانش، از جمله حزبالله لبنان و حوثیهای یمن در حمله به اسرائیل از مهرماه ۱۴۰۲ پرداخت.
بر اساس این گزارش، جمهوری اسلامی بهطور مداوم بر نابودی اسرائیل تاکید میکند و حملات هفت اکتبر بهسرعت با اقدامات حزبالله و حوثیها دنبال شد.
کمیته روابط خارجی با استناد به نظرات کارشناسان هشدار داده است که حمایت تهران از گروههای نیابتی مانند حماس و حزبالله، تهدید مستقیمی علیه صلح منطقهای است.
«انجمن روابط خارجی» به کمیته پیشنهاد داده است که بریتانیا تلاشهای دیپلماتیک خود برای محدودکردن نفوذ منطقهای ایران بهویژه در غزه و لبنان را افزایش دهد.
موسسه «هاریف» نیز در پیشنهاد خود خواستار تحریمهای بیشتر علیه جمهوری اسلامی و قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست گروههای تروریستی شده است.
با این حال، «کمیته اطلاعات و امنیت پارلمان» در گزارشی در ژوئیه ۲۰۲۵ اعلام کرد اجماع موجود علیه معرفی سپاه بهعنوان گروه «تروریستی» است.
در جلسه کمیته اطلاعات و امنیت پارلمان گفته شد که چنین اقدامی «تقریبا هیچ اثر مثبتی نخواهد داشت، اما اثر منفی آن قابلتوجه خواهد بود.»
در این گزارش همچنین آمده است که بریتانیا در ماههای آوریل و اکتبر ۲۰۲۴ در دفاع از اسرائیل در برابر جمهوری اسلامی نقش داشته است.
کمیته با وجود اختلافنظرهای داخلی در زمینه صدور مجوز فروش قطعات جنگنده اف-۳۵ به اسرائیل، تاکید کرده است تهدید تهران و گروههای نیابتیاش واقعی است و حق اسرائیل برای دفاع از خود را تایید میکند.
الستر برت، وزیر پیشین امور خاورمیانه و شمال آفریقا، در جلسه کمیته درباره تفاوتهای حزبالله و حماس گفت: «حزبالله نیرویی شیعه است که از سوی ایران ایجاد و حمایت میشود، اما لبنانی است و منافع شیعیان لبنان را نمایندگی میکند.»
