نشریه بریتانیایی ساندیتایمز در گزارشی تحقیقی فاش کرده است که اسرائیل در یک سال گذشته با اجرای سلسلهای از عملیاتهای پیچیده اطلاعاتی و نظامی، توانسته به عمق ساختارهای امنیتی، نظامی و هستهای جمهوری اسلامی نفوذ کند و ضربات بیسابقهای به آن وارد سازد.
از ترور فرماندهان حزبالله و حماس تا تخریب تجهیزات و زیرساختهای حیاتی در ایران، این عملیاتها به گفته مقامهای اطلاعاتی اسرائیلی، موازنه قدرت را به نفع تلآویو تغییر دادهاند.
ترور در تهران و بیروت؛ رهبران «مقاومت» هدف قرار گرفتند
در شامگاه ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۴، موشکهای اسرائیلی ساختمان محل اقامت اسماعیل هنیه، رئیس دفتر سیاسی حماس، را در شمال تهران هدف قرار دادند و همزمان در بیروت، فؤاد شکر، از رهبران ارشد حزبالله، در حملهای مشابه کشته شد. این دو عملیات که به فاصله چند ساعت و در فاصلهای بیش از هزار مایل از یکدیگر انجام شدند، به گفته کارشناسان، آغازگر مرحلهای جدید در راهبرد اطلاعاتی و نظامی اسرائیل بودند.
اسرائیل دانشمندان، تاسیسات و تجهیزات را نابود کرد
بر پایه اطلاعات منتشر شده، حملات هوایی و عملیات مخفیانه اسرائیل منجر به کشتهشدن بخش زیادی از «دانشمندان هستهای» ایران، تخریب تاسیسات غنیسازی نطنز و فردو، و نابودی مراکز مرتبط با متالورژی و تولید سلاح شدهاند. یک مقام پیشین اطلاعاتی اسرائیل در این گزارش تصریح کرده است که حتی محل خواب برخی دانشمندان و روابط شخصیشان نیز تحت نظارت کامل موساد بوده است.
فناوری جای جاسوسی سنتی را گرفت
موساد با استفاده از تکنولوژیهای نوین، از جمله فروش تجهیزات ارتباطی دستکاریشده مانند پیجرها و واکیتاکیها به نیروهای حزبالله، موفق شد هزاران نفر از اعضای این گروه را هدف قرار دهد. این عملیاتها، که بدون نیاز به حضور فیزیکی عوامل اسرائیلی در محل انجام شدند، نشاندهنده تحول بنیادین در شیوههای جاسوسی و عملیات اطلاعاتی اسرائیل هستند.
رقابت موساد و آمان؛ تحول در سیاست امنیتی
در حالیکه موساد با انتشار بیانیههایی خود را پیروز اصلی این نبرد اطلاعاتی معرفی کرد، منابع نظامی اسرائیل میگویند یگان اطلاعات نظامی (آمان) در شناسایی و تعیین اهداف اصلی نقشی کلیدی داشته است. زوهر پَلتی، از فرماندهان پیشین موساد، این رقابت را سازنده توصیف کرده و بر لزوم تمرکز بیشتر بر فناوری و هوش مصنوعی در آینده تاکید داشته است.
پیروزی تاکتیکی، اما بدون دستاورد سیاسی قطعی
هرچند عملیاتهای اسرائیل در مهار «محور مقاومت» و تضعیف برنامه هستهای جمهوری اسلامی ایران موفق بودهاند، گزارش ساندیتایمز هشدار میدهد که تا زمانیکه این پیروزیها با اهداف سیاسی قابل تحقق همراه نشوند، موفقیت نهایی تضمین نخواهد شد. حکومت ایران هنوز به برنامه هستهای خود پشت نکرده و جنگ در غزه نیز بدون راهحل سیاسی ادامه دارد.
دفتر نخستوزیری بریتانیا اعلام کرد که کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، شنبه ۴ مرداد در گفتوگویی با امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، و فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، درباره تحولات منطقه، از جمله وضعیت ایران، تبادل نظر کردند.
بر اساس این بیانیه، این سه رهبر درباره غزه و جنگ اوکراین نیز گفتوگو و توافق کردند که در تماس نزدیک با یکدیگر باقی بمانند.
تاکید اروپا بر استفاده از مکانیسم ماشه
سه کشور اروپایی جمعه نیز اعلام کرده بودند در صورتی که حکومت ایران به تعهدات مشخصی در زمینه برنامه هستهای خود عمل نکند، آمادهاند مکانیسم بازگشت خودکار تحریمها (ماشه) را فعال کنند.
با این حال، آنها مسیر دیپلماسی را هنوز بسته نمیدانند و در صورت همکاری تهران، احتمال تمدید موقت این ضربالاجل را نیز مطرح کردهاند.
وزارت خارجه بریتانیا پس از دیدار مقامهای جمهوری اسلامی با نمایندگان فرانسه، بریتانیا و آلمان (E3) در استانبول در پیامی نوشت: «سه کشور اروپایی آمادهاند تا مکانیسم بازگشت خودکار تحریمها (ماشه) را فعال کنند، با این حال پیشنهاد دادیم که در صورت پایبندی ایران به تعهدات قانونیاش و تحقق معیارهای مشخص، این روند را به تعویق بیندازیم. ما ایران را ترغیب میکنیم که مسیر دیپلماسی را برگزیند.»
واکنش جمهوری اسلامی
این در حالی است که اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، جمعه ۳ مردادماه احتمال تمدید ضربالاجل تعیینشده برای بازگرداندن تحریمهای تهران در چارچوب مکانیسم ماشه را «بیمعنا و بیمبنا» خواند.
بقایی گفت: «اساسا وقتی اصل موضوع بازگرداندن تحریمها فاقد هرگونه دلیل و وجاهت قانونی و منطقی است و طرفهای اروپایی بهدلیل عملکردشان صلاحیت و مجوز چنین کاری ندارند، صحبت کردن از تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ را نیز بهطور مضاعف بیمعنا و بیمبنا میدانیم و با آن مخالفیم.»
پایگاه خبری فایننشالتایمز ۳ مرداد گزارش داد در صورتی که جمهوری اسلامی با شروطی از جمله از سرگیری مذاکرات با واشینگتن و همکاری با بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی موافقت کند، فرانسه، بریتانیا و آلمان آمادهاند ضربالاجل بازگشت تحریمهای بینالمللی در قالب مکانیسم ماشه را به مدت چندماه تمدید کنند.
در صورت عدم تمدید این مهلت، کشورهای اروپایی باید تا اواسط سپتامبر (اواخر شهریور) درباره استفاده از مکانیسم ماشه در چارچوب برجام تصمیمگیری کنند، زیرا برخی مفاد این توافق ۲۶ مهر منقضی خواهند شد.
در حالی که تنها سه ماه تا پایان اعتبار قطعنامه ۲۲۳۱ باقیمانده، مسیر پیش روی حکومت ایران میان دیپلماسی و تقابل در نوسان است.
نیویورکتایمز مینویسد در پی پنج سال خشکسالی بیوقفه، سوءمدیریت مزمن و اثرات تشدیدشده تغییرات اقلیمی، منابع آبی ایران با سرعتی هشداردهنده در حال کاهش است.
به گزارش این روزنامه آمریکایی، ذخایر چهار سد اصلی تامینکننده آب تهران به حدود ۱۴ درصد ظرفیت خود کاهش یافتهاند و دولت ایران در اقدامی کمسابقه دستور تعطیلی تمامی ادارات دولتی در تهران و بیش از ۲۴ شهر دیگر را صادر کرده تا از مصرف آب و برق بکاهد. سخنگوی دولت جمهوری اسلامی حتی پیشنهاد کرده مردم برای کاهش مصرف، «به تعطیلات بروند».
نیویورکتایمز در گزارش خود مینویسد فشار آب در بخشهایی از تهران به حدی کاهش یافته که در بسیاری از آپارتمانها، آب حتی به طبقه دوم نیز نمیرسد. برخی از ساکنان پایتخت از قطعیهای ۴۸ ساعته و ناتوانی در انجام کارهای روزمره مانند شستوشوی ظروف، لباس یا حتی استفاده از سرویس بهداشتی سخن گفتهاند.
این گزارش تاکید میکند که سیاستهای اشتباه جمهوری اسلامی از جمله سدسازی بیرویه، انتقال آب به صنایع فولاد در مناطق خشک و تخلیه بیرویه سفرههای زیرزمینی، به تشدید بحران کمک کرده است. در برخی نقاط کشور، زمین به دلیل برداشت بیش از حد آب زیرزمینی در حال فرونشست است و در تهران برخی مناطق تا ۳۰ سانتیمتر در سال نشست کردهاند.
به گفته نیویورکتایمز، مردم برای ذخیره آب به خرید تانکر و بطریهای بزرگ روی آوردهاند. یکی از مدیران برجهای مسکونی در شمال تهران به خبرنگار این روزنامه گفت که پس از سه روز بیآبی، با زحمت فراوان یک تانکر تهیه کردهاند، اما آب آن تنها دو ساعت دوام داشته و در تلاش بعدی، آبی آلوده و غیرقابل استفاده از یک فروشنده سیار خریداری کردهاند.
در ادامه این گزارش، نیویورکتایمز به نقل از کاوه مدنی، رییس مؤسسه آب و محیطزیست سازمان ملل، مینویسد: «وضعیت کنونی نوعی ورشکستگی آبی است. پاسخهای دولت پراکنده، شتابزده و گیجکننده است و نابرابری نیز در بحران نقش پررنگی دارد؛ ثروتمندان میتوانند راهحلهایی برای ذخیره یا خرید آب پیدا کنند اما فقرا بیشترین آسیب را خواهند دید.»
این روزنامه همچنین مینویسد که در شهرهایی مانند سبزوار، شهروندان طی شبهای اخیر مقابل فرمانداری تجمع کردهاند و با سر دادن شعار «آب، برق، زندگی حق ماست» نسبت به وضعیت بحرانی معیشت اعتراض کردهاند.
نیویورکتایمز در پایان هشدار میدهد که بحران آب ایران، نهتنها یک بحران زیستمحیطی و زیرساختی است، بلکه نمادی از ناکارآمدی عمیق حکمرانی در جمهوری اسلامی به شمار میرود؛ حکومتی که بهزعم بسیاری از شهروندان، توان و اراده لازم برای مقابله با بحرانهای چندوجهی کشور را ندارد.
پزشکیان شنبه ۴ مرداد در جریان سفر به استان قم با اشاره به بمباران محل نشست شورای امنیت ملی در صبح ۲۶ خرداد گفت: «اگر در جریان آن بمباران ما شهید میشدیم، برای خودمان فوز (رستگاری) بزرگی بود، اما کشور را این نامردها بههم میریختند.»
او در ادامه گفت اگر این بمباران نتیجه موفقیتآمیزی داشت، مردم «بسیار ناامید» میشدند چرا که در آن جلسه، تمام سران قوا، فرماندهان ارشد و وزیر کشور و وزیر اطلاعات حضور داشتند.
پزشکیان افزود: «در آن لحظه فقط یک سوراخ بود و دیدیم هواست و گفتیم دیگر خفه نمیشویم.»
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، پیشتر گزارش داده بود این جلسه با حضور روسای سه قوه و دیگر مقامات ارشد در طبقات زیرین یک ساختمان در غرب تهران درحال برگزاری بود که اسرائیل با شلیک شش موشک یا بمب، ورودیها و خروجیهای ساختمان را هدف قرار داد.
فارس مدل این حمله را مشابه عملیات کشتن حسن نصرالله، دبیرکل پیشین حزبالله لبنان، خواند و نوشت بمبافکنهای اسرائیلی قصد داشتند مسیرهای فرار را مسدود و جریان هوا را قطع کنند.
این خبرگزاری افزود در پی انفجارها، برق طبقه محل جلسه قطع شد اما مقامات حاضر با استفاده از یک دریچه اضطراری از ساختمان خارج شدند.
همچنین پیشتر گزارش شده بود برخی افراد از جمله پزشکیان حین خروج از محل نشست دچار جراحات سطحی در ناحیه پا شدند.
پزشکیان اواسط تیر ماه در مصاحبهای با تاکر کارلسون، پادکستر محافظهکار آمریکایی، اسرائیل را به تلاش برای کشتن خود متهم کرده بود.
پیش از آن و در ۸ تیر ماه، علی لاریجانی، مشاور خامنهای اعلام کرد اسرائیل در جریان جنگ ۱۲ روزه قصد داشت بعد از هدف قرار دادن سران قوا، به سراغ رهبر جمهوریاسلامی برود.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، ششم تیر در پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت در جریان جنگ اخیر جمهوری اسلامی و اسرائیل، او خامنهای را از مرگی «بسیار زشت و خفتبار» نجات داده است.
ارتش اسرائیل ۲۲ تیر در پاسخ به پرسش ایراناینترنشنال درباره درستی موضوع تلاش برای کشتن سران قوای جمهوری اسلامی،اعلام کرد به این گزارشها واکنشی نشان نمیدهد.
خبرگزاری فارس در گزارش خود از احتمال وجود یک عامل نفوذی در داخل کشور خبر داده و نوشته بود بررسیها برای شناسایی منبع نشت اطلاعات همچنان ادامه دارد.
