منوچهر متکی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، گفت: «اگر طرف مقابل گامی به سمت عملیاتی کردن مکانیسم ماشه و استفاده از ابزار آن بردارد، حتما با اقدام مجلس ایران مواجه خواهد شد.» او افزود مجلس «دست به ماشه» برای خروج از انپیتی است.
متکی اضافه کرد: «آنها هم از نظر برداشت محتوای برجام و هم به دلیل عملکردشان، حق چنین کاری را ندارند و تنها بهعنوان تهدید از آن استفاده میکنند. اگر آنها تهدیدشان را عملی کنند، طبق فرمایشات رهبر انقلاب اسلامی، ما نیز تهدید خود را عملی خواهیم کرد
جمعیت هلال احمر چهارشنبه ۲۲ مرداد اعلام کرد حادثه برخورد یک اتوبوس با یک مینیبوس در محور نجف-بصره در خاک عراق، ۵۷ مصدوم بر جا گذاشته است.
بر اساس این گزارش، بیشتر مجروحان از شهروندان خوزستانی عازم شهرهای مذهبی عراق بودند.
پیشتر برخی رسانههای ایران علت این حادثه را «انحراف و برخورد اتوبوس با جدول کنار جاده» عنوان کرده بودند.
ابوالفضل ماهرخ، سخنگوی اورژانس ایران، گفت: «این اولین بار است که نیروهای اورژانس وارد خاک عراق میشوند و کارشناسان اورژانس با وجود شرایط ویژه و فاصله مکانی، توانستند با سرعت عمل بالا و هماهنگی دقیق، مصدومان را از خاک عراق به مراکز درمانی ایران منتقل کنند.»
احمد کرمیاسد، رییس پلیس راهور فراجا، خبر داد از چهارم مرداد و آغاز طرح ویژه اربعین تا ۲۱ مرداد، ۱۲۵ نفر بر اثر تصادفات جادهای در پنج استان مرزی جان خود را از دست دادهاند.
با احتساب آمار تصادف اخیر، تعداد کشتههای سفر اربعین تا ۲۲ مرداد به دستکم ۱۳۰ نفر میرسد.
به گفته کرمیاسد، تاکنون حداقل سه هزار نفر نیز در این تصادفها مجروح شدهاند.
حوادث مشابه در روزهای گذشته
در چند هفته اخیر چند سانحه مشابه برای کاروانهای زائران ایرانی گزارش شده است. از جمله یک ون حامل زائران اربعین، ۱۹ مرداد در حوالی شهر «حله» عراق واژگون شد که مصدومیت ۱۳ نفر را در پی داشت.
در پی تصادف یک مینیبوس در محور نجف به کربلا در روز ۱۳ مرداد نیز ۱۶ نفر مصدوم شدند.
واژگونی یک ون حامل زائران در جاده نجف به مهران در یازدهم مرداد هم ۱۰ مجروح بر جا گذاشت.
یک روز پیش از آن و در دهم مرداد، در سانحه برخورد یک ون در جاده کربلا به کاظمین، ۱۹ زائر ایرانی مصدوم شدند که یکی از آنها جان باخت.
هلالاحمر ایلام ۱۷ مرداد اعلام کرد از آغاز طرح اربعین تا آن زمان، ۷۵ زائر مصدوم و شش جانباخته از خاک عراق به مرز مهران منتقل شدند.
این تلفات جادهای در شرایطی است که جمهوری اسلامی تبلیغات وسیعی برای مراسم موسوم به «راهپیمایی اربعین» میکند.
سازمان راهداری کشور چهارشنبه ۲۲ مرداد اعلام کرد از این روز تا جمعه ۲۴ مرداد بهدلیل اعزام اتوبوسهای برونشهری برای بازگشت زائران اربعین، مردم برای سفر داخلی با اتوبوس، به پایانهها مراجعه نکنند.
این سازمان از شهروندان خواست از دیگر شیوههای حملونقل استفاده کنند.
اسکندر مومنی، وزیر کشور دولت مسعود پزشکیان، ۱۳ مرداد با اشاره به برگزاری مراسم حکومتی اربعین گفت: «تمامی ظرفیتهای کشور برای خدمترسانی به زائران بسیج شده است.»
پیشتر گزارش شده بود که در قانون بودجه، در ردیفهای جداگانه، میلیاردها تومان برای «توسعه راهپیمایی اربعین» اختصاص داده شده است.
محمدجواد عزتی وظیفهخواه، رییس سازمان داوطلبان جمعیت هلال احمر، هشت مرداد اعلام کرد در قالب پویش ملی «مرهم مهر-۴»، بیش از ۳۱ هزار کیلوگرم دارو و اقلام پزشکی به ارزش بیش از ۲۵۲ میلیارد ریال برای خدمترسانی به زائران پیادهروی اربعین جمعآوری شده است.
یک مقام مسئول در دولت ابراهیم رئیسی اعلام کرده بود در دولت سیزدهم طی ۳۳ ماه حدود ۱۲ هزار میلیارد تومان فقط برای توسعه زیرساختهای مورد نیاز این مراسم هزینه شد.
خبرگزاری ایسنا چهارشنبه ۲۲ مرداد از قول عباس شاهسونی نوشتند که آمار و ارقام نشان میدهد تعداد مرگهای منتسب به آلودگی هوا در سال ۱۴۰۳ به طور میانگین ۳۵ هزار و ۵۴۰ نفر است.
سال ۱۴۰۲، مرگ ۳۰ هزار و ۶۹۰ نفر در اثر آلودگی هوا در ایران گزارش شد.
این عدد در سال ۱۴۰۱ بیش از ۲۶ هزار نفر بود.
شاهسونی با اشاره به نتایج آخرین مطالعه صورت گرفته در ایران (سال ۱۴۰۳) در زمینه بررسی اثرات بهداشتی و خسارتهای اقتصادی آلودگی هوا در کشور، گفت: «مطالعهای درباره بررسی آثار بهداشتی و اقتصادی ناشی از آلودگی هوا در سال گذشته انجام شده و در قالب آن ۸۳ شهر کشور با جمعیتی بیش از ۵۷ میلیون نفر مورد بررسی قرار گرفتهاند.»
بر اساس نتایج این مطالعه، کمترین تعداد مرگهای منتسب به آلودگی هوا در این ۸۳ شهر برابر با ۲۳ هزار و ۷۶۶ نفر و بیشترین تعداد ۴۶ هزار نفر برآورده شده است.
همچنین نتایج این مطالعه نشان میدهد که شاهرود پاکترین شهر ایران در سال ۱۴۰۳ بوده است.
شاهسونی گفت: «سنندج نیز جزو پاکترین شهرهای کشور است و به عبارت دیگر میتوان گفت شهرهای شاهرود و سنندج، کمترین غلظت ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون را در سال ۱۴۰۳ داشتهاند.»
شهرهای زابل، ایرانشهر و ریگان نیز بالاترین ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون را در سال گذشته داشتهاند و به ترتیب آلودهترین شهرهای کشور در سال ۱۴۰۳ محسوب میشوند.
شاهسونی پیش از این از مرگ بیش از هفت هزار نفر در تهران طی سال گذشته بر اثر آلودگی هوا خبر داده بود.
او ۱۵ مرداد به خبرگزاری ایلنا گفت در سال ۱۴۰۳ در کلانشهر تهران، هفت هزار و ۳۴۲ مرگ منتسب به «مواجهه طولانیمدت با ذرات معلق» رخ داده است.
این آمار که حاصل مطالعهای در مرکز تحقیقات کیفیت هوا و تغییر اقلیم دانشگاه «شهید بهشتی» است، نشان میدهد میزان مرگ و میرهای آلودگی هوا نسبت به سال ۱۴۰۲ حدود یک درصد افزایش یافته است.
شماری از رسانهها در ایران دهم مرداد آمار متفاوتی از قربانیان آلودگی هوا در پایتخت منتشر کردند و نوشتند سال گذشته «شش هزار نفر» از ساکنان تهران به این دلیل جان خود را از دست دادهاند.
مازوتسوزی نیروگاهها، بنزین بیکیفیت و خودروهای فرسوده بهعنوان منابع اصلی تولید آلایندههای هوا در تهران و ایران معرفی میشوند.
لاریجانی چهارشنبه ۲۲ مرداد پس از ورود به بیروت با رییسجمهوری لبنان دیدار کرد.
العربیه نوشت که عون در دیدار با لاریجانی از برخی سخنان مقامات جمهوری اسلامی انتقاد کرد و گفت که این سخنان، کمکی به روابط نکردهاند.
عون همچنین گفت: «هیچ گروهی در لبنان اجازه حمل سلاح یا درخواست حمایت خارجی را ندارد.»
بر اساس این گزارش، لاریجانی به عون اعلام کرده که تهران از تصمیمات دولت لبنان حمایت میکند.
او پس از دیدار با رییسجمهوری لبنان در پاسخ به سوالی درباره موضوع خلع سلاح حزبالله گفت: «مردم لبنان در این باره تصمیم میگیرند.»
همزمان با ورود دبیر شورای عالی امنیت ملی به بیروت، وبسایت خبری هنا لبنان، از رسانههای برجسته این کشور، اعلام کرد لاریجانی حامل پیامهایی برای حزبالله لبنان مبنی بر ضرورت همراهی این گروه با مواضع دولت این کشور است.
هنا لبنان، پیش از دیدار لاریجانی با مقامهای لبنانی به نقل از نزدیکان رییسجمهوری و نخستوزیر این کشور نوشت: «آنها موضعی روشن و قاطع را به لاریجانی منتقل خواهند کرد که شامل اعتراض مستقیم و با لحنی تند به اظهارات اخیر ایران است؛ اظهاراتی که دخالت آشکار در امور داخلی لبنان قلمداد میشود.»
این رسانه پیشتر گزارش کرد سفر لاریجانی به ترتیباتی در سطح منطقه مرتبط است.
طبق این گزارش، پیامهایی در چارچوب مانورهای سیاسی منتقل میشود که شامل مطالباتی هستند که ممکن است بهعنوان اهرم مذاکره مورد استفاده قرار گیرند؛ از جمله خروج اسرائیل از لبنان و آغاز روند بازسازی مناطق تخریب شده این کشور.
دبیر شورای عالی امنیت ملی: رنج مردم لبنان، رنج ماست
لاریجانی در بدو ورود به بیروت گفت: «همواره بهدنبال تحقق منافع ملی لبنان خواهیم بود. رنج مردم لبنان، رنج ماست و جمهوری اسلامی ایران همواره در کنار ملت لبنان خواهد بود.»
او گفت: «اگر روزی ملت لبنان در رنج باشند این درد را ما هم در ایران حس میکنیم و ما هم در همه شرایط در کنار مردم عزیز لبنان خواهیم بود.»
سفر منطقهای این مقام منصوب علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در روزهای گذشته با انتقادهایی در میان احزاب و چهرههای سیاسی لبنان مواجه شد و برخی از مخالفان دخالتهای جمهوری اسلامی در منطقه، این سفر را «اقدامی بیشرمانه» خواندند.
هنا لبنان نوشت سفر لاریجانی برای در اختیار گرفتن «برگه حزبالله» است تا از آن در مذاکرات با ایالات متحده و در چارچوب مسیر گفتوگوهای ایران و آمریکا، بهرهبرداری شود.
لاریجانی پیش از سفر به بیروت، در سفر به بغداد، تفاهمنامه امنیتی جمهوری اسلامی با دولت عراق را به امضا رساند.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، یکی از اهداف اصلی این سفر ترغیب جریانهای شیعی عراق به پیگیری «تصویب لایحه حشد شعبی» در پارلمان این کشور بود.
لاریجانی دوشنبه ۲۰ مرداد با محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق، در بغداد دیدار و گفتوگو کرد.
بر اساس گزارش رسانههای عربی، السودانی در این دیدار اعلام کرد از گفتوگوی آمریکا و جمهوری اسلامی حمایت میکند.
بر اساس این گزارشها، السودانی بار دیگر بر «موضع اصولی و ثابت عراق در محکومیت حملات اسرائیل علیه ایران» و هر آن چیزی تاکید کرد که منجر به تشدید درگیریها در سطوح منطقهای و بینالمللی شود.
منابع مطلع در عراق معتقدند سفر منطقهای لاریجانی به نگرانی از تسلیم بغداد در برابر فشار آمریکا در مورد حشد شعبی ارتباط دارد.
از سوی دیگر در انتقادها از سفر لاریجانی به لبنان، یک خبرگزاری لبنانی نوشت همه در ایران باید بدانند لبنانیها سیاست آنان را نمیپذیرند.
تیتر اصلی روزنامههای لبنانی سهشنبه ۲۱ مرداد به سفر لاریجانی به بیروت اختصاص یافت و «نداء الوطن» از آن با عنوان «استمداد حزبالله از لاریجانی» یاد کرد.
لاریجانی در همین روز گفت لبنان و عراق «بهاندازه کافی هوشیار و شجاع هستند» و نیازی به دریافت هیچ توصیه یا دستوری از ایران ندارند.
وزیران امور خارجه این سه کشور اروپایی موسوم به «E3» سهشنبه ۲۱ مرداد در نامه خود به سازمان ملل هشدار دادند در صورت عدم اقدام حکومت ایران، تحریمها بهطور خودکار بازمیگردد.
آنان تاکید کردند برای جلوگیری از این اقدام تا پایان ماه جاری میلادی به تهران مهلت دادهاند.
فایننشال تایمز که به نسخهای از این نامه دست یافته، گزارش داد که در این نامه آمده است: «ما روشن کردهایم اگر ایران تا پایان اوت ۲۰۲۵ حاضر به دستیابی به راهحل دیپلماتیک نباشد یا از فرصت تمدید استفاده نکند، E3 آماده فعالسازی مکانیسم بازگشت خودکار تحریمها است.»
این نامه خطاب به آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، و شورای امنیت سازمان ملل نوشته شده و آن را ژان نوئل بارو وزیر امور خارجه فرانسه، یوهان وادفول وزیر امور خارجه آلمان و دیوید لمی وزیر امور خارجه بریتانیا امضا کردهاند.
این اقدام دو ماه پس از حمله آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران کمی بیش از دو ماه از فرصت این سه کشور برای فعال کردن مکانیسم ماشه براساس توافق اتمی ۲۰۱۵ معروف به برجام نوشته و ارسال شده است.
نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل و یا مقامات حکومت ایران هنوز به این نامه واکنشی نشان نداده اند.
آمریکا در سال ۲۰۱۸، در دوره نخست ریاستجمهوری دونالد ترامپ، از توافق هستهای خارج شد؛ توافقی که باراک اوباما با تهران و قدرتهای جهانی امضا کرده بود و در ازای رفع تحریمها، محدودیتهای شدیدی بر برنامه هستهای ایران اعمال میکرد.
تحریمهای سازمان ملل در ۱۸ اکتبر به پایان میرسد مگر آنکه یکی از طرفهای باقیمانده شامل بریتانیا، آلمان، فرانسه، روسیه یا چین، مکانیسم ماشه برای بازگشت خودکار تحریمها را فعال کند.
ماه گذشته، سه کشور اروپایی در مذاکراتی در ترکیه به جمهوری اسلامی پیشنهاد دادند اگر تهران پیش از سپتامبر با ازسرگیری گفتوگو با آمریکا و همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی موافقت کند، مهلت پایان اوت را تمدید خواهند کرد.
یک دیپلمات غربی این گفتوگوها را «دشوار» توصیف کرد و سه کشور اروپایی سهشنبه ۲۱ مرداد اعلام کردند پیشنهادشان «بیپاسخ مانده است».
وزیران امور خارجه اروپا در نامه خود به سازمان ملل تاکید کردند تمدید محدود مهلت، زمان بیشتری برای دستیابی به توافق هستهای جدید فراهم میکند، در حالی که امکان بازگرداندن تحریمها برای جلوگیری از اشاعه هستهای همچنان محفوظ خواهد ماند.
پس از نشست استانبول در ژوئیه، عباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در گفتوگو با فایننشال تایمز هشدار داد که اروپا «هیچ مبنای حقوقی یا اخلاقی» برای فعال کردن مکانیسم ماشه برای بازگشت تحریمها را ندارد و در صورت اقدام، تهران قدرتهای اروپایی را از مذاکرات آینده کنار خواهد گذاشت.
او تاکید کرد: «مکانیسم بازگشت تحریمها دیگر اهمیت چندانی ندارد.»
مقامات مختلف جمهوری اسلامی در هفتههای گذشته بر این موضوع اصرار کرده بودند که اجرای مکانیسم ماشه بیشتر جنبه روانی دارد.
با این همه وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی در نامهای محرمانه که نسخهای از آن به ایراناینترنشنال رسیده، به وزارتخانهها و شرکتهای بزرگ هشدار داده است که پیامدهای فعالسازی مکانیسم ماشه موجب توقف فروش نفت ایران و وقوع بحرانهای بزرگ اقتصادی و امنیتی و رشد بیکاری و تشدید نارضایتی اجتماعی در کشور میشود.
وزارت اطلاعات در این نامه که دوشنبه ۲۰ مرداد ارسال شده، با اشاره به تحرکات اخیر آمریکا و سه کشور اروپایی، از نهادهای اقتصادی «حساس» خواسته است در برابر سناریوی فعالسازی این سازوکار، آمادگی کامل داشته باشند.
وزیران امور خارجه سه کشور اروپایی در نامه خود تصریح کردند از نظر حقوقی «کاملاً روشن و بدون ابهام» حق بازگرداندن تحریمها را دارند، زیرا جمهوری اسلامی از سال ۲۰۱۹ «عمداً» از تعهدات خود در توافق هستهای عدول کرده است.
تهران اعلام کرده همچنان آماده گفتوگو با دولت ترامپ است.
محمدرضا عارف، معاون اول مسعود پزشکیان، سهشنبه ۲۱ مرداد اعلام کرد جمهوری اسلامی آماده است در «شرایط مناسب»، حتی بهصورت مستقیم با آمریکا مذاکره کند.
عارف گفت: «به طرف مذاکرهکننده اعلام کردیم که حاضریم اعتمادسازی کنیم، اما انگار خود را به خواب زده است. کشور در شرایط متعادل آماده مذاکره است، چرا که مذاکره برای حفظ منافع دو طرف است که نباید موضوعی دیکته شود.»
عراقچی نیز پیشتر گفته جمهوری اسلامی خواستار تضمینهایی از سوی واشینگتن مبنی بر عدم حمله به کشور در جریان مذاکرات آینده و نیز «اقدامات اعتمادساز» از جمله جبران خسارات جنگی از سوی آمریکا است.
مجید تختروانچی، معاون سیاسی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز اعلام کرده تهران حاضر است در صورت لغو تحریمها، محدودیتهای هستهای را «برای مدت معینی» بپذیرد.
تختروانچی در مصاحبه با رسانه ژاپنی کیودو گفت جمهوری اسلامی آماده است در ازای لغو تحریمهای آمریکا، با محدودیتهای «موقت» بر برنامه هستهای خود موافقت میکند، اما توقف کامل غنیسازی خط قرمز تهران به حساب میآید.
او افزود تهران میتواند بهعنوان بخشی از یک «توافق برد-برد و عادلانه»، در خصوص ظرفیت و سقف غنیسازی خود «انعطاف» نشان دهد.
جمهوری اسلامی در ماه ژوئن اعلام کرد همکاری خود با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را متوقف کرده است؛ آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز در جریان جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل بازرسان باقیمانده خود را از ایران خارج کرد.
ماسیمو آپارو، معاون مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، دوشنبه پس از گفتوگو با مقامهای حکومت ایران در زمینه «نحوه تعامل آژانس و جمهوری اسلامی در شرایط جدید»، تهران را ترک کرد. آژانس بینالمللی انرژی اتمی هنوز درباره نتیجه این سفر اظهارنظر نکرده است.
با این حال، عباس عراقچی یک روز پیش از سفر آپارو به تهران گفت در این سفر مذاکراتی درباره چارچوب جدید همکاری بر مبنای قانون مجلس شورای اسلامی برگزار خواهد شد.
عراقچی تاکید کرد تا جمهوری اسلامی و آژانس به چارچوب جدیدی نرسیدهاند، هیچ برنامهای برای بازرسی و بازدید از تاسیسات اتمی ایران در کار نخواهد بود.
