دفتر علی خامنهای از برگزاری مراسم عزاداری اربعین با حضور هزاران دانشجو در حسینیه این دفتر خبر داد، اما اشارهای به حضور رهبر جمهوری اسلامی در این مراسم نکرد. در این مراسم «هزاران نفر از دانشجویان دانشگاههای کشور» شرکت کردند و برنامه شامل سخنرانی و مداحی بود.
بر اساس گزارش پنجشنبه ۲۳ مرداد دفتر رهبر جمهوری اسلامی، رحیم شرفی، سخنران این مراسم «تبعیت از رهبری الهی» را از عوامل جلب نصرت و رضایت خداوند بر اساس سنتهای الهی دانسته است.
با آغاز جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل، حضور خامنهای حتی در مراسمهای رایج در دفتر خود کاهش معناداری یافته است.
یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل دوشنبه ۲۰ مرداد اعلام کرد شرکتکنندگان در عملیات «عروسی خونین»، عملیات هماهنگی که برای کشتن فرماندهان ارشد سپاه پاسداران در ۲۳ خرداد از سوی اسرائیل اجرا شد، منتظر اجرای این عملیات در مورد علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی هستند.
خامنهای در طول دوران جنگ با ارسال پیامهای تصویری تلاش کرد با مخطابان خود سخنبگوید.
اولین حضور عمومی خامنهای پس از جنگ به ۱۴ تیر و مراسم عزاداری به مناسبت عاشورا در حسینیه دفتر خود بازمیگردد، زمانی که پس از ۲۲ روز به غیبت طولانیاش از عرصه عمومی پایان داد.
پس از آن خامنهای تنها در دو مراسم عمومی ظاهر شده است، یکی دیدار با مسئولان قوه قضاییه در ۲۵ تیر و دیگری در مراسم کشتهشدگان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل.
محمدمهدی رحمتی، مدیر مسئول خبرگزاری مهر، وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی در توضیح غیبتهای مکرر خامنهای در مراسمهای دفتر خود گفته است: «در شرایط جنگی همچنان حفظ جان رهبری اولویت اول است و هر گونه برنامه ریزی میبایست با در نظر گرفتن این شاخص مهم انجام شود.»
او ادامه داد: «متاسفانه در زمانهای مختلف عدم رعایت اصول کار حرفهای آسیبهایی را متوجه انقلاب و کشور کرده است.»
شیرین عبادی برنده نوبل صلح، پیشتر نوشته بود: «خامنهای با اختفای ۲۳ روزه و پس از آن با درخواست سرود ایران به صورت نوحه، شخصا نرمش قهرمانانه به خرج داد و بر تمام آرمانهای شیعی خود پاگذاشت. در تاریخ خواهند نوشت، که او دیکتاتوری هم عصر صدام حسین، قذافی و مبارک بود اما سر سوزنی عزت نفس نداشت.»
عبادی افزود: «او بر خلاف سایر دیکتاتورها که دستکم به خودشان باور داشتند، قدرت را گدایی میکرد و برخلاف تمام آرمانهایی که پیشتر فریادشان میزد، در شب عاشورا با خندهای بر لب در میان گروهی دستنشانده حاضر شد.»
الاریانی پنجشنبه ۲۳ خرداد تاکید کرد حوثیها با ایجاد «اقتصاد موازی» نهتنها توان خود را برای ادامه جنگ حفظ کردهاند، بلکه امنیت و ثبات منطقه را به خطر انداخته و زمینه افزایش فعالیتهای تروریستی، از جمله حمله به خطوط کشتیرانی بینالمللی را فراهم کردهاند.
این مقام یمنی، حوثیها را به اجرای «طرحی برای غارت سازمانیافته» با پشتیبانی جمهوری اسلامی متهم کرد. امری که به گفته او، بخشی از پروژه تهران برای تسلط بر گذرگاههای آبی و بیثباتکردن امنیت منطقه است.
نیروهای مقاومت ملی یمن، ۱۸ مرداد با انتشار گزارشی بر پایه اظهارات خدمه یک کشتی کوچک توقیف شده، جزییاتی را درباره نقش سپاه پاسداران و حزبالله لبنان در نفوذ به کشورهای عربی، آسیایی و آفریقایی و سه مسیر اصلی مورد استفاده جمهوری اسلامی برای قاچاق تجهیزات نظامی به حوثیها افشا کردند.
اقتصاد غیرقانونی حوثیها
الریانی گفت که فعالیتهای اقتصادی غیرقانونی حوثیها باعث اوجگیری بیسابقه فقر، سقوط قدرت خرید مردم، جهش چندبرابری قیمت مواد غذایی و دارو و فروپاشی خدمات عمومی شده است؛ بهطوریکه یمن اکنون با یکی از بدترین بحرانهای انسانی جهان روبهروست.
ایالات متحده سهشنبه ۳۱ تیرماه، مجموعهای از تحریمهای جدید را علیه شبکهای از افراد و شرکتهایی اعمال کرد که متهم به همکاری با گروه حوثی یمن در قاچاق نفت و دور زدن تحریمها هستند.
وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد که این اقدام در راستای تضعیف منابع مالی حوثیها و جلوگیری از دسترسی این گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی به نظام مالی بینالمللی صورت گرفته است.
واشینگتن از جامعه جهانی خواست برای مسدود کردن منابع مالی حوثیها، تحریم شبکههای اقتصادی و پیگرد عاملان غارت و پولشویی، اقدام فوری انجام دهد.
وبسایت خبری واینت ۲۸ تیر گزارش داد فروشندگان اسلحه وابسته به حوثیها در یمن، بهصورت علنی در شبکههای اجتماعی اقدام به فروش تسلیحات نظامی با نشان رسمی ارتش آمریکا میکنند؛ اقدامی که در تضاد کامل با سیاستهای رسمی این پلتفرمها در منع تجارت اسلحه است.
این گزارش بهنقل از «پروژه شفافیت فناوری» در واشینگتن نوشت فعالیت این دلالان حوثی ماهها یا حتی سالها از طریق حسابهای شخصی و تجاری ادامه داشته و با بهرهگیری از خدمات تبلیغاتی و تجاری پولی در پلتفرمهای متعلق به شرکتهای متا و ایکس، توانستهاند از شناسایی و حذف مصون بمانند.
خبرگزاری دانشجو، وابسته به بسیج، پنجشنبه ۲۳ مرداد در مصاحبه با شرکتکنندگان در مراسم جاماندگان اربعین، مکررا خواستار موضعگیری آنها در خصوص سخنان اخیر نتانیاهو شد.
مطابق الگوی مورد انتظار از گزارشهای رسانههای وابسته به حکومت در ایران، پاسخدهندگان سخنان نخستوزیر اسرائیل را محکوم کردند.
یکی از شرکتکنندگان در این مراسم گفت: «نتانیاهو اگر میتوانست کاری کند، برای مردم خودش میکرد».
یکی دیگر از این افراد نیز گفت حل بحران آب ایران نیازمند «هیچ اجنبیای» نیست و با کمک «دانشمندان داخلی» امکانپذیر است.
یکی دیگر از مصاحبهشوندگان نیز نتانیاهو را به تلاش برای «نابودی» ایران متهم کرد و افزود که او «نمیتواند به فکر من و مردم ایران باشد».
دیگر رسانههای داخلی، از جمله خبرگزاری صدا و سیما نیز به پوشش گسترده واکنشها در «مخالفت» با سخنان اخیر نخستوزیر اسرائیل پرداختند.
نتانیاهو ۲۱ مرداد در پیامی ویدیویی خطاب به مردم ایران گفت: «در این تابستان سوزان، شما حتی آب پاکیزه و خنک برای فرزندانتان ندارید. این نهایت ریاکاری است. بیاحترامی آشکار به مردم ایران است. شما شایسته چنین وضعیتی نیستید.»
او از آمادگی اسرائیل برای کمک به حل بحران آب در ایران پس از سقوط جمهوری اسلامی خبر داد و از مردم خواست به خیابانها بیایند: «شما فرزندان کوروش بزرگ هستید. اکنون زمان مبارزه برای آزادی است. اگر بخواهید، ایران آزاد یک رویا نیست. شما تنها نیستید؛ من در کنار شما هستم.»
بازتاب سخنان نتانیاهو در شبکههای اجتماعی
در شبکههای اجتماعی، حسابهای حامی حکومت بهشدت از سخنان نتانیاهو انتقاد کردند اما منتقدان جمهوری اسلامی این واکنش هماهنگ را نشانهای از «عمق بحران آب، ناتوانی نظام در حل آن و نگرانی مقامهای جمهوری اسلامی از بروز اعتراضات مردمی» دانستند.
کاربری با نام نیستی، در همین رابطه نوشت: «روزمرهنویسهای سایبری دارند به نتانیاهو حمله میکنند. شیطانکها دارند یکی یکی چهره واقعیشان را نشان میدهند. انگار آب ریختند توی سوراخ مورچهها.»
کاربر دیگری نیز انتقادات حامیان حکومت را به چالش کشید و گفت: «علی خامنهای آب را قطع کرده؛ نتانیاهو فقط یک شاهد است بر قطعی آب.»
یک کاربر با نام علیرضا نیز نوشت: «نتانیاهو در تابستان آب و برق و در زمستان گاز را قطع نکرده. نتانیاهو ثروت کشور را برای کشورهای بیگانه خرج نکرده. نتانیاهو محیط زیست را نابود نکرده.»
ادامه واکنش مقامهای جمهوری اسلامی به صحبتهای نتانیاهو
محمد رستمی، نماینده نیشابور در مجلس، در مراسم جاماندگان اربعین، سخنان نتانیاهو درباره کمک به حل بحران آب ایران را «دروغ» خواند و گفت: «ملت ایران با دشمنشناسی عمیق، هرگز فریب چنین ادعاهای پوچی را نمیخورد.»
او افزود: «ایران با فناوری آبشیرینکن و انتقال آب از خلیج فارس و دریای عمان، مانند پروژههای اجراشده در اصفهان و گلگهر، نیاز به هیچ کمک خارجیای ندارد.»
حسین رفیعی، عضو مجلس خبرگان و مسئول قرارگاه جنگ ترکیبی نیز در سخنانی هشدار داد اسرائیل میکوشد «مردم ایران را فریب دهد».
او ادامه داد: «مردم پشت سر رهبری، نیروهای نظامی، ارتش، سپاه، بسیج و نیروهای انتظامی ایستادهاند و هرگز صحنه را خالی نخواهند کرد.»
خبرگزاری حکومتی مهر گزارش داد پدر یونس نوفرستی، نظامی کشتهشده در جریان حملات اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه، در مراسم تشییع جنازه فرزندش، سخنان نتانیاهو را مورد انتقاد قرار داده است.
بر اساس این گزارش، او گفت: «حتی اگر از گرسنگی بمیریم نیز دست به سوی اجنبی دراز نخواهیم کرد .... مردم ایران بیبرقی و بیآبی را تحمل میکنند ولی دست بهسوی دشمن دراز نمیکنند.»
رسانههای ایران ۱۲ مرداد گزارش دادند ذخایر آبی ۱۹ سد بزرگ و مهم کشور به کمتر از ۲۰ درصد کاهش یافته است.
مسئولان جمهوری اسلامی در حالی مردم را به صرفهجویی و اصلاح الگوی مصرف فرامیخوانند که خود از حل ریشهای بحرانهای ساختاری و مدیریتی در حوزه آب و برق ناتوان بودهاند و اکنون تعطیلی استانهای مختلف کشور را بهعنوان راهکاری موقت برای جلوگیری از وخامت اوضاع به کار گرفتهاند.
کروبی پنجشنبه ۲۳ مرداد گفت برای اینکه ایران بماند و بیش از آنکه دیر شود، «حاکمان به مردم برگردند و زمینه اصلاحات ساختاری مبتنی بر رای ملت» را فراهم کنند.
روحانی، رییس دولتهای یازدهم و دوازدهم نیز چهارشنبه ۲۲ مرداد در جمع مشاوران خود خواستار تدوین و تکمیل «یک استراتژی ملی جدید» بر اساس خواست مردم و تمرکز بر توسعه و عظمت ایران شد.
او هشدار داد بیتوجهی به این اقدامات میتواند کشور را دوباره در معرض خطر جنگ قرار دهد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ۲۲ مرداد گفت محور ایران آشکارا خواستار نابودی و ریشهکن کردن اسرائیل و بسیاری از یهودیان است و همچنین «مرگ آمریکا» را مطالبه میکند.
نتانیاهو گفت: «ما در هشت جبهه در حال جنگ هستیم که هفت جبهه آن علیه ایران و نیروهای نیابتی آن و هشتمی علیه رسانههای جعلی است.»
روحانی: اقتصاد به بخش خصوصی واگذار شود
روحانی که خود از مذاکرهکنندگان ارشد و پیشبرندگان برنامههای هستهای جمهوری اسلامی بوده است، در ادامه صحبتهایش خواستار ایجاد یک «دستگاه اطلاعاتی مردمپایه» با مشارکت همه شهروندان شد و «توجه به خواست مردم در سیاست داخلی، تقویت احزاب، واگذاری اقتصاد به بخش خصوصی و ایجاد رسانههای خصوصی در کنار رسانه ملی» را از «اقدامات ضروری برای انسجام ملی» دانست.
غافلگیری نهادهای اطلاعاتی و امنیتی جمهوری اسلامی از عملیات گسترده کماندوهای اسرائیلی در داخل خاک ایران و حذف ناگهانی بلندمرتبهترین فرماندهان نظامی جمهوری اسلامی، انتقادات گستردهای را در میان نیروهای حامی جمهوری اسلامی به همراه داشت.
بررسیهای ایراناینترنشنال از گزارش عملکرد فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی در جنگ ۱۲ روزه نشان میدهد تناقضهای جدی میان آمار و اطلاعات نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی وجود دارد.
روحانی در جمع مشاوران خود تاکید کرد نیروهای مسلح باید به وظایف ذاتی خود بازگردند و از دخالت در اقتصاد و سیاست داخلی و خارجی پرهیز کنند.
تاکید او بر خروج سپاه پاسداران از چرخه اقتصاد و سیاست در جمهوری اسلامی در حالی است که وزارت خارجه آمریکا هشت مرداد دهها شرکت بینالمللی را به دلیل خرید از تولیدکنندگان پتروشیمی ایرانی تحریم کرد و گفت بسیاری از این شرکتها پیشتر بهدلیل همکاری با سپاه پاسداران و ساختار امنیتی حکومت ایران، در فهرست تحریمهای آمریکا قرار داشتهاند.
از سوی دیگر عزیز غضنفری، جانشین معاون سیاسی سپاه پاسداران، ۲۰ مرداد درباره سخنان اخیر مسعود پزشکیان نوشت: «متاسفانه اشتباهات کلامی رییسجمهور، مخصوصا در بحبوحه حوادث مهم و سرنوشتساز، زیاد شده و گاه آسیبهایی را به حوزه امنیت ملی وارد ساخته است.»
به گفته روحانی، در کنار تقویت توان دفاعی، دانشمندان ایرانی باید در داخل و خارج به کشور بازگردانده شوند و در حوزههای فناوری و جنگ الکترونیک فعال شوند.
روزنامه تلگراف ۱۸ مرداد گزارش داد پس از آنکه اسرائیل حدود ۳۰ تن از عوامل برنامه هستهای حکومت ایران را از پا درآورد، جمهوری اسلامی متخصصان باقیمانده خود را به «مخفیگاههای امن» فرستاده است.
از سوی دیگر، لن خودورکوفسکی، مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا، ۲۰ مرداد در گفتوگو با ایراناینترنشنال گفت: «سقوط جمهوری اسلامی مسئله زمان است نه احتمال.»
این مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا تغییرات در شورای عالی امنیت ملی ایران را نشاندهنده یک نظام حاکم در حال افول و «یک نمایش محض» توصیف کرد که به «جابهجا کردن صندلیها روی عرشه تایتانیک» میماند.
بر اساس این گزارش که پنجشنبه ۲۳ مرداد منتشر شد، «هیچ هدف نظامی آشکاری» در زندان اوین وجود نداشته و حمله اسرائیل در «مغایرت با اصل تمایز» صورت گرفته است.
مایکل پِیج، معاون مدیر بخش خاورمیانه دیدهبان حقوق بشر، در همین رابطه گفت: «حمله اسرائیل زندگی از پیش پرمخاطره زندانیان اوین را با خطر جدی مواجه کرد. بسیاری از آنها مخالفان و فعالانی هستند که به ناحق زندانی شدهاند.»
در گزارش این سازمان آمده است: «تصور میرود در زمان حمله، بیش از هزار و ۵۰۰ نفر زندانی در زندان اوین نگاهداری میشدند، از جمله بسیاری از فعالان و مخالفان سیاسی که حکومت ایران در نقض حقوقشان دست به حبس آنها زده است.»
بر اساس این گزارش، این حملات در طول ساعات ملاقات، آسیب شدیدی به سالن ملاقات، آشپزخانه مرکزی، بهداری و بخشهایی که زندانیان، از جمله زندانیان سیاسی در آنها حبس بودند، وارد کردند.
دیدهبان حقوق بشر با استناد به آمار رسمی مقامهای جمهوری اسلامی افزود دستکم ۸۰ نفر از جمله «زندانیان، بستگان آنها و کارکنان زندان» در این حمله جان خود را از دست دادند.
زندان اوین دوم تیر و در جریان جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و جمهوری اسلامی هدف قرار گرفت.
اول مرداد، مطهره گونهای، زندانی سیاسی پیشین، گفت ماموران حکومت در زمان حمله اسرائیل به زندان اوین میخواستند زندانیان «زیر آوار جنگ دفن شوند».
حمله به زندان اوین و نقض قوانین بینالمللی
دیدهبان حقوق بشر در ادامه گزارش خود نوشت: «بر اساس حقوق بینالملل بشردوستانه که به نام حقوق منازعات مسلحانه نیز شناخته میشود، زندانها تاسیسات غیرنظامی مفروض میشوند. بررسیهای دیدهبان حقوق بشر هیچ مدرکی مبنی بر وجود اهداف نظامی در مجموعه زندان اوین در زمان حملات اسرائیل پیدا نکرد.»
این سازمان تاکید کرد طبق قوانین بینالمللی، «حملاتی را که غیرنظامیان و اهداف غیرنظامی را هدف بگیرند، بین غیرنظامیان و نظامیان تمایز قائل نشوند یا انتظار برود که به غیرنظامیان یا تاسیسات غیرنظامی به شکلی نامتناسب با هر گونه مزیت نظامی پیشبینیشده آسیب بزنند»، ممنوع هستند.
پیشتر ارتش اسرائیل اعلام کرده بود جمهوری اسلامی از زندان اوین برای عملیات اطلاعاتی علیه این کشور استفاده میکند.
دیدهبان حقوق بشر افزود ارتکاب موارد جدی نقض حقوق بینالملل بشردوستانه «با قصد مجرمانه»، چه به صورت عامدانه و چه از روی سهلانگاری، «جنایت جنگی» محسوب میشود و دولتها موظف هستند ضمن بررسی این اتهامات، عاملان را تحت پیگرد قرار دهند.
۳۱ تیر نیز سازمان عفو بینالملل اعلام کرد حملات ارتش اسرائیل به زندان اوین نقض جدی حقوق بینالملل بشردوستانه بوده و باید بهعنوان جنایت جنگی مورد تحقیقات کیفری قرار گیرد.
