دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، روز چهارشنبه بار دیگر از حماس خواست همه ۲۰ گروگان اسرائیلی را که همچنان در دست این گروه هستند، فوراً آزاد کند. این درخواست در حالی مطرح شد که تنشها بر سر سرنوشت گروگانها و آینده جنگ در غزه وارد مرحله تازهای شده است.
در واکنش به اطلاعیه ترامپ، حماس بار دیگر موضع خود را تکرار کرد و گفت آماده است همه گروگانهای اسرائیلی را در ازای آزادی شمار مشخصی از زندانیان فلسطینی آزاد کند. این گروه در بیانیه خود تاکید کرد که توافق پیشنهادی شامل پایان جنگ در نوار غزه، عقبنشینی کامل نیروهای اسرائیلی، بازگشایی گذرگاههای مرزی و آغاز بازسازی خواهد بود. حماس همچنین اعلام کرد که حاضر است یک «اداره ملی مستقل از تکنوکراتها» برای اداره غزه تشکیل دهد.
در مقابل اما، دفتر نخستوزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، در واکنش به بیانیه حماس درباره آمادگی برای توافق جامع جهت پایان جنگ، این مواضع را «بازی تبلیغاتی تازه» خواند و تأکید کرد که هیچ نکته جدیدی در آن وجود ندارد. در بیانیه دفتر نخستوزیر آمده است: «جنگ تنها زمانی پایان خواهد یافت که پنج شرط اصلی محقق شود: آزادی همه گروگانها، خلع سلاح حماس، غیرنظامیسازی کامل غزه، کنترل امنیتی اسرائیل بر این منطقه و تشکیل ادارهای غیرنظامی که فعالیت تروریستی نداشته باشد.»
یسرائیل کاتص، وزیر دفاع اسرائیل نیز، بهطور جداگانه هشدار داد که حماس بهزودی با یک انتخاب سرنوشتساز روبهرو خواهد شد. او گفت: «یا شرایط اسرائیل برای پایان جنگ را بپذیرد و گروگانها را آزاد کند، یا شاهد نابودی شهر غزه همانند رفح و بیتحنون باشد.»
دو هفته پیش رسانههای منطقه خاورمیانه گزارش دادند که حماس طرح پیشنهادی آتشبس که توسط میانجیهای عرب - قطر و مصر - را پذیرفته و منتظر پاسخ اسرائیل است. اما مقامهای اسرائیلی تا کنون با شروط حماس مخالفت کردهاند و تنها بر آزادی بیقید و شرط گروگانها و خلع سلاح کامل این گروه تاکید دارند. در همین حال، ارتش اسرائیل در حال آمادهسازی برای عملیات گسترده در شهر غزه است.
با وجود میانجیگریهای بینالمللی، از جمله فشار تازه رئیسجمهوری آمریکا، هنوز نشانهای از کاهش اختلافات میان دو طرف دیده نمیشود و سرنوشت گروگانها همچنان یکی از حساسترین محورهای این بحران باقی مانده است.
اسموتریچ چهارشنبه ۱۲ شهریور در جریان یک نشست خبری در اورشلیم، در برابر نقشهای ایستاد که نشان میداد تقریبا همه کرانه باختری به جز شش شهر بزرگ فلسطینی، از جمله رامالله و نابلس، ممکن است ضمیمه اسرائیل شود.
او گفت میخواهد «بیشترین قلمرو و کمترین جمعیت [فلسطینی]» تحت حاکمیت اسرائیل قرار گیرد و از نتانیاهو خواست طرحش را که از سوی بخشی زیر نظر او در وزارت دفاع تهیه میشود، بپذیرد.
وزیر دارایی اسرائیل افزود: «زمان آن رسیده است که حاکمیت اسرائیل بر یهودا و سامره اعمال شود و ایده تقسیم سرزمین کوچکمان و ایجاد یک دولت تروریستی در مرکز آن برای همیشه از دستور کار خارج شود.»
او ادامه داد: «چه کسی میتواند از کشوری با چنین عمق استراتژیک کوچکی دفاع کند؟ به همین دلیل هدف از اعمال حاکمیت این است که تشکیل کشور فلسطین یکبار برای همیشه کنار گذاشته شود. این زمانی محقق میشود که حاکمیت بر تمام قلمرو، به جز مراکز جمعیتی عرب، اعمال شود. من هیچ علاقهای ندارم که آنها از امکاناتی که کشور اسرائیل ارائه میکند بهرهمند شوند.»
اسموتریچ، از رهبران جریان شهرکنشینی، از مدتها پیش خواستار الحاق کرانه باختری به اسرائیل است؛ منطقهای که اسرائیل در جریان جنگ ۱۹۶۷آن را تصرف کرد.
کرانه باختری از جمله سرزمینهایی است که فلسطینیها برای تشکیل کشور مستقل آینده خود مطالبه میکنند.
مشخص نیست دولت بنیامین نتانیاهو بتواند در عمل اقدامی مشخص در این زمینه انجام دهد، چراکه چنین الحاقی به احتمال زیاد مستلزم طی روندی طولانی در پارلمان اسرائیل خواهد بود.
واکنش تند امارات متحده عربی
هرگونه گام اسرائیل به سوی الحاق کرانه باختری بهاحتمال زیاد با محکومیت گسترده از سوی کشورهای عربی و غربی روبهرو خواهد شد و هنوز مشخص نیست موضع دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در این زمینه چیست.
یک مقام امارات متحده عربی ۱۲ شهریور و پس از سخنان اسموتریچ هشدار داد الحاق کرانه باختری برای ابوظبی «خط قرمز» محسوب میشود.
لانا نسیبه، معاون وزیر امور سیاسی و نماینده ویژه وزیر خارجه امارات، به خبرگزاری رویترز گفت: «از همان ابتدا ما توافقهای ابراهیم را ابزاری برای تداوم حمایت خود از مردم فلسطین و خواسته مشروع آنها برای تشکیل یک کشور مستقل میدانستیم.»
او از دولت اسرائیل خواست طرحهای شهرکسازی را متوقف کند و افزود: «نباید اجازه داد افراطیون از هر نوعی مسیر منطقه را تعیین کنند. صلح نیازمند شجاعت، پایداری و امتناع از آن است که خشونت انتخابهای ما را شکل دهد.»
به گفته این مقام، چنین طرحی بهشدت روح توافقهای ابراهیم که روابط امارات و اسرائیل را عادیسازی کرد، تضعیف میکند.
امارات در سال ۲۰۲۰ با میانجیگری آمریکا روابط رسمی با اسرائیل برقرار کرد.
این موضعگیری قویترین انتقاد امارات از اسرائیل از زمان آغاز جنگ غزه در سال ۲۰۲۳ است.
انتقادها به طرح الحاق
اسموتریچ ماه گذشته نیز گفته بود کار روی یک طرح شهرکسازی که سالها به تعویق افتاده بود آغاز خواهد شد؛ طرحی که کرانه باختری را تکهتکه و از شرق اورشلیم جدا میکند.
دفتر او گفت این اقدام ایده تشکیل کشور فلسطین را «به خاک خواهد سپرد».
تشکیلات خودگردان فلسطین که بر بخشهایی از کرانه باختری کنترل محدودی دارد همراه با متحدان و گروههای مدنی این طرح را محکوم کردند و آن را غیرقانونی دانستند.
آنها هشدار دادند که تجزیه سرزمین عملا هرگونه طرح صلح در منطقه را از بین خواهد برد. اسموتریچ همچنین خواستار الحاق کامل کرانه باختری شده است.
سخنگوی محمود عباس، رییس تشکیلات خودگردان فلسطین، پیشتر گفته بود هرگونه اقدام اسرائیل برای الحاق یا توسعه شهرکها غیرقانونی، محکوم و غیرقابلقبول است.
عبدالحکیم حنینی، از مسئولان حماس، نیز گفت الحاق کرانه باختری امنیتی را که اسرائیل بهدنبال آن است، تامین نخواهد کرد و در عوض «به مقاومت و رویارویی بیشتر منجر میشود».
اسرائیل که بهدلیل جنگ در غزه با انتقادهای فزاینده بینالمللی روبهروست، از وعدههای اخیر فرانسه، بریتانیا، استرالیا و کانادا برای بهرسمیت شناختن رسمی کشور فلسطین در نشست آتی مجمع عمومی سازمان ملل خشمگین شده است.
خبرگزاری رویترز نهم شهریور گزارش داد اسرائیل در حال بررسی گزینه الحاق کرانه باختری بهعنوان پاسخی احتمالی به این وعدههاست.
دیوان عالی بینالمللی در سال ۲۰۲۴ اعلام کرد اشغال سرزمینهای فلسطینی از جمله کرانه باختری و شهرکسازیهای اسرائیل غیرقانونی است و باید هرچه سریعتر پایان یابد.
با این حال، اسرائیل میگوید این سرزمینها به لحاظ حقوقی «اشغالی» محسوب نمیشوند، بلکه «مناطق مورد مناقشه» هستند.
ارتش اسرائیل پیشروی خود داخل شهر غزه را گسترش داد
ارتش اسرائیل ۱۲ شهریور و همزمان با این تحولات پیشروی خود در شهر غزه را شدت بخشید و با نیروها و تانکهایش وارد محله شیخ رضوان شد.
در هفتههای اخیر، نیروهای اسرائیلی از حاشیههای بیرونی شهر غزه عبور کرده و اکنون تنها چند کیلومتر با مرکز شهر فاصله دارند؛ این در حالی است که درخواستهای بینالمللی برای توقف این عملیات ادامه دارد.
ساکنان شهر غزه گفتند ارتش خانهها و اردوگاههای چادری را که پناهگاه آوارگان فلسطینی در طول نزدیک به دو سال جنگ بود، ویران کرده است.
به گفته مقامهای بهداشت حماس، دستکم ۲۴ فلسطینی از جمله چند کودک چهارشنبه در سراسر غزه کشته شدند که بیشتر آنها در شهر غزه بودند.
خبرگزاری رویترز به نقل از شاهدان گزارش داد ارتش اسرائیل سه مدرسه در محله شیخ رضوان را که پناهگاه آوارگان فلسطینی بود، با نارنجک هدف قرار داد و چادرها را به آتش کشید اما آوارگان پیش از بمباران فرار کردند.
بر اساس این گزارش، خودروهای زرهی حامل مواد منفجره برای تخریب خانههای شرق شیخ رضوان منفجر شدند و یک درمانگاه بمباران شد که به نابودی دو آمبولانس انجامید.
ارتش اسرائیل ۱۲ شهریور در بیانیهای اعلام کرد به عملیات علیه «سازمانهای تروریستی» در غزه ادامه خواهد داد و هرگونه «تهدید علیه دولت اسرائیل» را از میان برمیدارد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، پیشتر به ارتش دستور داده بود شهر غزه و «آخرین سنگر حماس» را تصرف کند.
افیخای ادرعی، سخنگوی عربزبان ارتش اسرائیل، سهشنبه ۱۱ شهریور با انتشار پیامی «فوری» در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «در آستانه گسترش نبرد به داخل شهر غزه، به همه ساکنان نوار غزه یادآوری میکنیم که منطقه المواصی [در جنوب] خدمات بشردوستانه بهتری ارائه خواهد داد، بهویژه در زمینه خدمات درمانی، آب و غذا.»
در ادامه این پیام آمده است: «برای حفظ سلامتی شما هشدار میدهیم که نزدیک شدن یا بازگشت به مناطق نبرد یا مناطقی که نیروهای ارتش اسرائیل در آن فعالیت میکنند، شما را در معرض خطر قرار میدهد.»
در روزهای اخیر، شدت گرفتن حملات ارتش اسرائیل در نوار غزه، بهویژه طرح تصرف شهر غزه، موجی از نگرانی را در میان فعالان و نهادهای حقوق بشری برانگیخته است.
با این حال، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، بیاعتنا به انتقادات، بر ادامه کارزار نظامی در غزه تاکید کرده است.
نتانیاهو ۱۰ شهریور در نشست کابینه امنیتی اسرائیل گفت دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، از او خواسته است «با تمام قوا» به مواضع حماس حمله کند.
«جنگ تنها در صورت شکست کامل حماس پایان مییابد»
ایال زمیر، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، ۱۱ شهریور در دیدار با نیروهای نظامی ذخیره تاکید کرد ارتش اسرائیل به چیزی کمتر از شکست کامل حماس راضی نخواهد شد.
او از تشدید و گسترش عملیات نظامی در غزه خبر داد و گفت: «تا زمان شکست این دشمن، ما جنگ را متوقف نخواهیم کرد... حماس هیچ جایی برای پنهان شدن از ما نخواهد داشت. هر جا که آنها را بیابیم ـ چه از میان رهبران ارشد و چه افراد ردهپایین ـ آنها را هدف قرار میدهیم.»
زمیر با اشاره به عملیات زمینی ارتش اسرائيل در غزه افزود: «ما هماکنون وارد مکانهایی شدهایم که هرگز پیشتر در آن حضور نداشتیم و در آنجا با شجاعت، قدرت، دلاوری و روحیهای خارقالعاده عمل میکنیم.»
او همچنین از عملیات نظامی اسرائیل در سراسر خاورمیانه برای دفاع از منافع این کشور تمجید کرد.
۱۰ شهریور، مرکز امنیت و امور خارجی اورشلیم گزارش داد حماس خود را برای نبردی سرنوشتساز در شهر غزه و اردوگاههای آوارگان آماده میکند و حاضر به تسلیم نیست.
به گفته این اندیشکده، حتی در صورت سقوط این پایگاهها، جنگ چریکی حماس از تونلهای غزه ادامه خواهد یافت.
سیانان دوشنبه ۱۰ شهریور به نقل از سازماندهندگان این کارزار گزارش داد نزدیک به ۲۰۰ رسانه از ۵۰ کشور در این اعتراض شرکت خواهند کرد؛ روزنامهها صفحات اول خود را سیاه خواهند کرد، شبکههای تلویزیونی و رادیویی برنامههای خود را قطع خواهند کرد و رسانههای آنلاین صفحات اصلی خود را به این موضوع اختصاص خواهند داد.
این اعتراض از سوی سازمان «گزارشگران بدون مرز»، «آواز» (Avaaz) و «فدراسیون بینالمللی خبرنگاران» هماهنگ شده است.
هدف از این کارزار، جلب توجه جامعه جهانی به افزایش آمار خبرنگاران کشتهشده در جریان جنگ اسرائیل و حماس در غزه است.
جنگ کنونی غزه پس از حمله بیسابقه حماس به اسرائیل در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شد که در جریان آن هزار و ۲۰۰ نفر کشته و ۲۵۰ تن دیگر گروگان گرفته شدند.
فدراسیون بینالمللی خبرنگاران اعلام کرد از این تاریخ تاکنون دستکم ۲۱۰ خبرنگار در غزه کشته شدهاند و این آمار، این جنگ را کشندهترین درگیری در تاریخ مدرن برای خبرنگاران کرده است.
این سازمان افزود که اسرائیل رسانههای بینالمللی را از «گزارش آزادانه در غزه منع کرده و خبرنگاران فلسطینی مجبور هستند زیر آتش گزارش دهند».
مدیرکل سازمان گزارشگران بدون مرز نیز گفت: «با این سرعت که خبرنگاران در غزه بهدست نیروهای اسرائیلی کشته میشوند، بهزودی هیچکس برای اطلاعرسانی به جهان باقی نخواهد ماند. این تنها جنگ با غزه نیست، بلکه جنگ با خود روزنامهنگاری است.»
تیبو بروتن افزود: «خبرنگاران کشته میشوند، هدف قرار میگیرند و بدنام میشوند. بدون آنها، چه کسی از قحطی گزارش خواهد داد؟ چه کسی جنایات جنگی را افشا خواهد کرد؟ چه کسی نسلکشیها را محکوم خواهد کرد؟»
این اعتراض پس از کشته شدن چندین خبرنگار برجسته فلسطینی در غزه برگزار میشود.
اوایل ماه اوت، اسرائیل چند نفر از کارکنان شبکه خبری الجزیره را نیز در حملهای به شهر غزه کشت. این اتفاق تنها چند روز پس از آن افتاد که کابینه امنیتی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، برنامهای برای تصرف این شهر را تصویب کرد.
در میان کشتهشدگان، انس الشریف، یکی از شناختهشدهترین خبرنگاران فلسطینی در غزه بود. او به دلیل پوشش روزانه خود از این جنگ و پیامدهای انسانی آن، به یک نام آشنا در جهان عرب تبدیل شده بود اما اسرائیل تصویر او را در کنار رهبران حماس منتشر کرد.
هفته گذشته، پنج خبرنگار دیگر در حملات متوالی به بیمارستان ناصر در شهر خان یونس کشته شدند.
پس از اولین حمله به بیمارستان، مردم برای درمان مجروحان شتافتند و خبرنگاران برای گزارش دادن به محل رفتند که اسرائیل دوباره حمله کرد.
نتانیاهو این حادثه را «یک اشتباه تراژیک» توصیف و بابت وقوع آن ابراز تاسف کرد.
ارتش اسرائیل اعلام کرد یک پهپاد شلیکشده از سوی حوثیها پیش از رسیدن به اسرائیل منهدم شد.
حمله دوشنبه ۱۰ شهریور حوثیها به اسرائیل پس از آن صورت میگیرد که عملیات نظامی اسرائیل در یمن طی پنجشنبه، منجر به مرگ شماری از مقامهای ارشد این گروه شد.
مقامهای نظامی حکومت ایران به این حمله اسرائیل واکنش نشان دادند و رییس ستاد کل نیروهای مسلح از ادامه حمایت جمهوری اسلامی از حوثیها خبر داد.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع، به همراه ایال زمیر، رییس ستاد کل و فرماندهان ارشد ارتش اسرائیل، در رایزنی با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر این کشور، مجوز حمله به یمن را صادر کردند.
کاتز در همین رابطه گفت: «هر کسی که علیه اسرائیل دست بلند کند، دستش قطع خواهد شد.»
این عملیات که یکی از مرگبارترین حملات اسرائیل علیه رهبری حوثیها عنوان شده، منجر به کشته شدن اکثر مقامهای ارشد دولت حوثیها شد.
حوثیهای یمن دوشنبه اعلام کردند یک موشک بالستیک به سوی نفتکش «اسکارلت ری» در نزدیکی بندر ینبع عربستان سعودی در دریای سرخ شلیک کردهاند.
این کشتی که متعلق به اسرائیل است، با پرچم لیبریا در حال حرکت در آبهای منطقه بود.
شرکت امنیت دریایی امبری بریتانیا شامگاه یکشنبه ۹ شهریور از وقوع انفجاری در نزدیکی این کشتی خبر داد و نوشت در این حادثه آسیبی به اسکارلت ری یا سرنشینان آن وارد نشد و کشتی به مسیر خود ادامه داد.
عبدالملک الحوثی، رهبر حوثیهای یمن، یکشنبه وعده داد که این گروه «اسرائیل را با موشکها و پهپادها هدف قرار خواهد داد» و این حملات را تشدید خواهد کرد.
او افزود که حملات اخیر اسرائیل به تضعیف حوثیها منجر نمیشود و جنگجویان آن را «دلسرد نخواهد کرد».
رسانههای عبری دوشنبه دهم شهریور گزارش دادند کابینه امنیتی اسرائیل در حالی شامگاه یکشنبه برای بررسی گامهای بعدی در عملیات تصرف شهر غزه تشکیل جلسه داد که خانوادههای گروگانها بیرون مقر ستاد ارتش در تلآویو دست به اعتراض زده بودند.
نتانیاهو در این نشست اعلام کرد ترامپ به او گفته است: «معاملههای نصفهنیمه را فراموش کن. با تمام قوا وارد شو. کار را تمام کن.»
در جریان این جلسه که حدود شش ساعت به طول انجامید، ایتامار بنگویر، وزیر امنیت ملی، خواستار رایگیری درباره قطعنامهای با مضمون «نه به توافق جزئی» با حماس شد.
نتانیاهو پاسخ داد: «نیازی به رایگیری نیست. این موضوع در دستور کار قرار ندارد و ما باید بر نابودی حماس تمرکز کنیم.»
اکثریت وزیران کابینه نیز با هرگونه توافق جزئی و مرحله به مرحله با حماس مخالفت کردند.
با این حال، ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، از چنین توافقی حمایت کرد و به وزیران گفت: «چارچوبی روی میز است و ما باید آن را بپذیریم. عملیات در غزه، شرایط بازگشت گروگانها را فراهم کرده است.»
موضوع اصلی نشست، بحث بر سر تصرف شهر غزه بود و ارتش اسرائیل طرحهای خود را در این زمینه ارائه داد.
آنچه در آخرین نشست کابینه توافق شد، همان تصمیم کنونی مبنی بر این بود که تنها توافقی پذیرفته میشود که شامل آزادی همه گروگانها باشد.
این نشست حدود ساعت دو بامداد دوشنبه دهم شهریور (به وقت ایران) پایان یافت.
نیتسان آلون، رییس اداره گروگانهای ارتش اسرائیل، به نشست کابینه امنیتی دعوت نشده بود زیرا به گفته رسانههای اسرائیلی، قرار نبود درباره مذاکره بر سر توافق گروگانها بحثی شکل بگیرد.
اعتراض خانوادههای گروگانها
همزمان با این نشست، خانوادههای گروگانها مقابل مقر ارتش تجمع کردند و خواستار آن شدند که کابینه برای رسیدن به توافقی درباره آزادی گروگانها پای میز مذاکره برود.
آنها در بیانیهای اعلام کردند: «امتناع شما از بررسی جزئیات توافقی که اکنون روی میز مذاکره است، به معنای یک خسارت جبرانناپذیر خواهد بود.»
خانوادهها خطاب به دولت گفتند: «همین حالا پای میز مذاکره بنشینید و تا دستیابی به توافقی عملی برای بازگرداندن تکتک گروگانها، از جای خود بلند نشوید.»
عیناو زنگاوکر، مادر ماتان که از سوی حماس گروگان گرفته شده است، گفت: «این کابینه دقیقا برای چه تشکیل جلسه میدهد؟ واقعا میخواهم از تو بپرسم، بنیامین نتانیاهو. وزیرانتان به خود میبالند که توافقهای روی میز را به شکست کشاندند.»
او ادامه داد: «حالا که توافقی وجود دارد، به جای آنکه آن را بپذیرید و به توافقی جامع برای بازگرداندن گروگانهای زنده و جانباخته و پایان جنگ تبدیلش کنید، برای چه دوباره جلسه تشکیل میدهید؟»
مرکز امنیت و امور خارجی اورشلیم، دهم شهریور گزارش داد حماس خود را برای نبرد سرنوشتساز در شهر غزه و اردوگاههای آوارگان آماده میکند و حاضر به تسلیم نیست.
به گفته این اندیشکده، حتی در صورت سقوط این پایگاهها، جنگ چریکی حماس از تونلهای غزه ادامه خواهد یافت.
