روزنامه الشرق الاوسط گزارش داد جمهوری اسلامی اوایل شهریورماه از یک مقام بلندپایه عراقی خواسته بود برای انتقال محمولههای مالی از خاک سوریه به حزبالله لبنان، تسهیلاتی در یک گذرگاه در غرب عراق فراهم آورد اما این درخواست مورد پذیرش قرار نگرفت.
این مقام عراقی در مصاحبه با الشرق الاوسط گفت بهدلیل «پیچیدگیهای امنیتی و سیاسی»، از جمله رصد هرگونه تحرک مشکوک از سوی آمریکا، با درخواست حکومت ایران بهمنظور تسهیل روند انتقال پول برای حزبالله موافقت نکرده است.
بر اساس این گزارش، این درخواست از سوی «یک نهاد پرنفوذ ایرانی» مطرح شده که پس از پایان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، مسئولیت تدوین طرحهای گوناگون برای بازسازی توان نظامی «محور مقاومت» را بر عهده داشته است.
محور مقاومت عنوانی است که مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی برای گروههای مسلح مورد حمایت تهران در منطقه، نظیر جهاد اسلامی، حزبالله، حشد شعبی، حماس و حوثیها، استفاده میکنند.
نقش شبکههای قاچاق در سوریه در انتقال پول به حزبالله
الشرق الاوسط در ادامه گزارش خود نوشت طرف ایرانی در این پیام خواستار فراهمسازی «تسهیلات ویژه» بهمنظور انتقال محمولههای مالی از گذرگاه مرزی القائم در مرز عراق و سوریه شده و بر «کلان بودن مبالغ مورد نظر» تاکید کرده است.
این مقام عراقی افزود از فرستندگان پیام پرسیده است این وجوه در صورت عبور از مرز عراق چگونه در خاک سوریه منتقل خواهند شد. به گفته او، طرف ایرانی تصریح کرده که این روند از طریق شبکههای قاچاق موجود در سوریه سازماندهی میشود.
این شبکهها شامل افراد وابسته به حکومت بشار اسد، گروه داعش و قاچاقچیان باتجربه هستند.
این مقام عراقی بهدلیل حساسیت موضوع خواست هویتش مخفی بماند.
جمهوری اسلامی بزرگترین حامی مالی و تسلیحاتی حزبالله به شمار میرود و پس از وارد آمدن ضربات سنگین اسرائیل به این گروه و برقراری آتشبس میان لبنان و اسرائیل در آذر ۱۴۰۳، کوشیده است با ارسال کمکهای مالی، توان نظامی و پایگاه اجتماعی حزبالله را احیا و تقویت کند.
تلاش حزبالله برای بازسازی پایگاه اجتماعی و توان نظامی خود
الشرق الاوسط نوشت دستگاههای امنیتی سوریه و لبنان طی هفتههای گذشته تلاشهای تهران را برای رساندن کمکهای مالی به حزبالله، زیر نظر داشتهاند.
با وجود ناکام ماندن شماری از عملیاتهای قاچاق در سوریه و لبنان، منابع میدانی میگویند بخشی از این کمکها از طریق شبکهای از قاچاقچیان به دست حزبالله رسیده است.
بر اساس این گزارش، آمریکا اکنون در تلاش است رد میلیونها دلار انتقالیافته به حزبالله را از مسیر شبکههای حواله سنتی و خطوط زمینی دنبال کند.
حزبالله میکوشد در مذاکرات با دولت لبنان و طرف آمریکایی در خصوص خلع سلاح خود زمان بخرد و در عین حال، بهدنبال کسب منابع مالی تازه برای کاستن از نارضایتی پایگاه اجتماعی و بازسازی توان نظامی خود است.
در هفتههای اخیر، مساله خلع سلاح گروههای مسلح در لبنان، از جمله حزبالله، به یکی از محورهای اصلی و تاثیرگذار بر فضای سیاسی این کشور تبدیل شده است.
در تازهترین تحول در این زمینه، کابینه لبنان قرار است جمعه ۱۴ شهریور با هدف بررسی طرح ارتش این کشور برای خلع سلاح حزبالله تشکیل جلسه دهد.
جمهوری اسلامی، «جنگ جدید» و حزبالله
الشرق الاوسط به نقل از مقامهای عراقی گزارش داد جمهوری اسلامی که خود را برای «جنگی جدید» آماده میکند، از فرماندهان گروههای شبهنظامی متحدش در عراق خواسته برای بازسازی توان حزبالله در پی «روشهای جدیدی» باشند.
یک مقام عراقی در همین رابطه گفت: «اشتباه است اگر تصور کنیم ایران بدون خطوط دفاعی دوردست و مستحکم در منطقه، بهویژه در لبنان، وارد رویارویی آینده خواهد شد.»
تمرکز مجدد جمهوری اسلامی بر حمایت از حزبالله را میتوان در چارچوب محدودیتهای فزایندهای تحلیل کرد که حکومت ایران در عراق با آن مواجه است.
تشدید نظارت و فشار بر گروههای شبهنظامی عراقی، همراه با تردید این گروهها نسبت به مشارکت علنی در چارچوب «محور مقاومت»، دامنه تحرکات تهران در بغداد را بهطور محسوسی محدود ساخته است.
یکی از فرماندهان گروههای شیعه تایید کرد: «عرصه مانور در بغداد تنگتر شده است.»
به گزارش هاآرتص سه مجروح افرادی ۸۴، ۶۴ و ۱۳ ساله از اهالی روستای خله الضبع هستند که برای درمان به بیمارستان منتقل شدهاند.
این روستا با جمعیتی بیش از یکهزار نفر در ماههای گذشته هدف حملات نیروهای نظامی و غیرنظامی اسرائیل بوده است. به گزارش هاآرتص تنها در ماه مه، ۲۵ ساختمان، شش غار مسکونی، ۱۰ مخزن آب و هفت چاه آب در این منطقه تخریب شد.
در جریان حملات شهرکنشینان همجوار به این روستا، یک مرد جوان فلسطینی به ضرب گلوله کشته و ضارب او چند روز بعد از حبس خانگی آزاد شد. مقتول که در حال فیلمبرداری از ضارب بود، لحظه مرگ خود را در تلفن همراهش ثبت کرده بود.
هفته گذشته وزرای امور خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا در جریان یک نشست غیررسمی در کپنهاگ درباره تحریم اسرائیل به خاطر درگیریهای جاری در باریکه غزه مذاکره کردند.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در این باره گفت: «تعداد کشورهای عضو اتحادیه که از تحریم علیه اسرائیل حمایت میکنند رو به افزایش است.»
با اینحال دیپلماتهای ارشد اروپایی هنوز نتوانستهاند در این زمینه به اجماع برسند.
علاوه بر تحریم علیه دولت اسرائیل، شهرکنشینان تندرو در این کشور نیز هدف تحریمهای سختگیرانه دولتهای مختلف از جمله دولت پیشین ایالات متحده، بریتانیا و اتحادیه اروپا بودهاند.
بریتانیا در بهار سال جاری تحریمهایی شامل مسدود کردن داراییها و ممنوعیت سفر علیه گروهی از شهرکنشینان تندرو اعمال کرد.
اتحادیه اروپا نیز تجارت با شهرکنشینان ساکن شهرکهای غیرقانونی را ممنوع و چندین فرد و گروه ساکن در این شهرکها را تحریم کرده است.
زمستان سال گذشته، جو بایدن، رئیسجمهوری وقت ایالات متحده، تحریمهایی علیه شهرکنشینان اسرائیلی وضع کرد. سازمان توسعه شهرکسازی آمانا و دیگر شرکتهای تابع آن هدف این تحریمها بودند.
دونالد ترامپ، بلافاصله پس از ورود به کاخ سفید این تحریمها را لغو کرد.
تحریم گروههای حقوق بشری فلسطینی از سوی ایالات متحده
در تحولی دیگر، وزارت خزانهداری آمریکا پنجشنبه ۱۳ شهریور با انتشار اطلاعیهای از تحریم سه گروه حقوق بشری فلسطینی خبر داد که از دادگاه کیفری بینالمللی خواسته بودند درباره اتهام اسرائیل به نسلکُشی در غزه تحقیق کند.
بر اساس این اطلاعیه، مرکز حقوق بشر فلسطین مستقر در غزه، مرکز حقوق بشر المیزان و مرکز الحق مستقر در رامالله در فهرست تحریمهای تازه ایالات متحده قرار گرفتهاند.
این گروهها در نوامبر ۲۰۲۳ از دادگاه کیفری بینالمللی خواستند تا درباره حملات هوایی اسرائیل به مناطق غیرنظامی پرجمعیت غزه، محاصره این سرزمین و آوارگی جمعیت تحقیق کند.
یک سال بعد، دادگاه کیفری بینالمللی حکم بازداشت بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و یوآو گالانت، وزیر سابق دفاع در کابینه نتانیاهو و همچنین ابراهیم المصری، یکی از رهبران حماس، را به اتهام جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت صادر کرد.
پیشتر، دولت ترامپ به دلیل صدور حکم بازداشت نتانیاهو و تصمیم قبلی برای گشودن پروندهای در مورد جنایات جنگی ادعایی نیروهای آمریکایی در افغانستان، تحریمهایی را علیه قضات دیوان کیفری بینالمللی و همچنین دادستان کل آن اعمال کرده بود.
شبکه خبری سیبیاس نوشت که مشخص نیست آیا ناو دانهام در واکنش به این اقدام نظامی ونزوئلا که پنجشنبه ۱۳ شهریور رقم خورد، واکنشی نشان داده باشد.
گمانهزنیها حاکی از این است که پرواز هواپیماهای جنگنده ونزوئلا بر فراز ناو آمریکایی در واکنش به عملیات نظامی دو روز گذشته آمریکا در آبهای ساحلی این کشور صورت گرفته است.
۱۱ شهریور، ترامپ اعلام کرد که به دستور او عملیاتی علیه کارتل «ترن د آرگون» انجام شد و ۱۱ نفر از اعضای این گروه کشته شدند. دولت آمریکا این گروه را به عنوان یک سازمان تروریستی خارجی طبقهبندی کرده است.
در روزهای پایانی مرداد، همزمان با تاکید دوباره دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا بر مقابله حداکثری با کارتلهای مواد مخدر و جلوگیری از قاچاق مواد مخدر به آمریکا، دولت ایالات متحده سه ناو و حدود چهار هزار نیروی نظامی شامل تفنگداران دریایی را به سواحل ونزوئلا اعزام کرد. این تعداد اعزام نیرو به کارائیب از پایان جنگ سرد تا کنون سابقه نداشته است.
تنش میان ایالات متحده و حکومت ونزوئلا در هفتههای گذشته شدت یافته است.
حدود یک ماه پیش، دولت آمریکا جایزه برای اطلاعات منتهی به دستگیری نیکولاس مادورو را به ۵۰ میلیون دلار، دو برابر بیشتر از رقمی که در دوران اول ریاستجمهوری ترامپ تعیین شده بود، افزایش داد.
روز گذشته، پس از عملیات علیه کارتل ترن د آرگون، مقامهای ارشد امنیت ملی آمریکا اعلام کردند عملیات نظامی علیه کارتلهای مواد مخدر ادامه خواهد یافت.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، در گفتوگو با شبکه خبری فاکس گفت: «داراییهای ما در آسمان، آب و روی کشتیها فعال هستند. این ماموریتی بسیار جدی است و تنها به همین حمله ختم نمیشود.»
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز در جریان سفرش به مکزیکوسیتی گفت: «رئیسجمهوری ایالات متحده جنگی را علیه تروریسم مواد مخدر آغاز کرده است و چنین حملاتی باز هم تکرار خواهد شد.»
مقامهای ونزوئلا این حضور نظامی را مقدمهای برای مداخله علیه کشورشان توصیف کردهاند. مادورو ترامپ را به تلاش برای «تغییر رژیم» متهم کرد و گفت که حدود چهار میلیون نفر از اعضای گروههای شبهنظامی بولیواری را در کنار ارتش بسیج کرده و حتی «آماده رویارویی مستقیم» با آمریکاست.
وزارت خارجه جمهوری اسلامی، از متحدان حکومت مادورو، در واکنش به اقدام اخیر دولت آمریکا علیه ونزوئلا آن را «استفاده از زور و نقض آشکار منشور سازمان ملل» خواند و هشدار داد که «ماجراجویی آمریکا در کارائیب» صلح و امنیت در این منطقه را به خطر میاندازد.
بهتازگی اطلاعاتی از پیوند میان حزبالله، جمهوری اسلامی و ونزوئلا در عملیاتهای بزرگ قاچاق مواد مخدر به اروپا فاش شده است.
روزنامه ایرلندی جورنال، ۱۴ تیر در گزارشی از نقش عوامل جمهوری اسلامی و تامینکنندگان مالی حزبالله لبنان در قاچاق بیش از دو تُن کوکائین به ارزش ۱۵۷ میلیون یورو به اروپا پرده برداشت. این عملیات که یکی از بزرگترین عملیاتهای قاچاق مواد مخدر به اروپا به شمار میآید در سال ۲۰۲۳ و در جریان توقیف یک کشتی فاش شد.
در میان محکومان این پرونده، نام سهیل جلوه (ناخدای ایرانی کشتی) و سعید حسنی، دیگر تبعه ایرانی دیده میشود.
جلوه به خدمه کشتی وعده داده بود در ازای سکوت درباره ماهیت محموله، پاداش دریافت کنند. او گفته بود که فردی به نام کومالی اوزگن، تبعه هلند با ارتباطاتی با جمهوری اسلامی هدایت عملیات را برعهده داشته است.
در لندن، شرکت فرانسوی «کماند ایآی» با استفاده از دادههای شبیهسازیشده توانست ظرف چند دقیقه مسیرهای احتمالی پیشروی ارتش روسیه در حمله ۲۰۲۲ به اوکراین را پیشبینی کند. این شرکت که ۲۰ ماه پیش تاسیس شده، تاکنون ۱۲ میلیون یورو سرمایه جذب کرده و امیدوار است با فروش محصولات خود به ارتشهای فرانسه، آلمان و بریتانیا جایگاهی کلیدی در اروپا پیدا کند.
از اوکراین و غزه تا پنتاگون
به گفته آنتونی کینگ، استاد دانشگاه اکستر، هوش مصنوعی هر هفته جایگاه پررنگتری در عملیاتهای نظامی پیدا میکند. او در کتاب تازهاش نوشت: «این فناوری هنوز کنترل کامل سیستمها را در دست ندارد، اما به سرعت در حال تبدیل شدن به جزء حیاتی جنگ است.»
نمونه بارز این تحول در اسرائیل دیده شد؛ جایی که پردازش انبوه دادهها به ارتش این کشور امکان داد صدها هدف را در غزه، لبنان و حتی فرماندهان ایرانی را شناسایی و در حملات هوایی تابستان هدف قرار دهد. در اوکراین نیز همکاری با شرکتهای غربی از جمله پالانتیر به ایجاد سیستمهای پیشرفته تصمیمسازی کمک کرده است.
سلطه آمریکاییها و ورود غولهای فناوری
بازار همچنان تحت سلطه شرکتهای آمریکایی است. پالانتیر، بزرگترین بازیگر این حوزه که از حمایت پیتر تیل، میلیاردر آمریکایی، برخوردار است، سال گذشته برای نخستین بار بیش از یک میلیارد دلار قرارداد با دولت آمریکا امضا کرد. ارزش سهام این شرکت از ۲۰۲۰ تاکنون ۱۷۰۰ درصد رشد داشته و آن را به یکی از ۱۰ شرکت بزرگ فناوری ایالات متحده بدل کرده است.
مایکروسافت، گوگل و آمازون نیز بهطور فزایندهای در حال ورود به این حوزه هستند. در مقابل، برخی شرکتها همچون ریبیلیون دیفنس در بریتانیا از بازار کنار رفتهاند و آن را کوچک توصیف کردهاند.
رقابت اروپاییها و چالشها
شرکتهای اروپایی مانند «کماند ایآی» و «آدارگا» در بریتانیا تلاش میکنند با استخدام نظامیان سابق و برنامهنویسان هوش مصنوعی، موقعیتی برای خود ایجاد کنند. قراردادهای آنها اما در مقایسه با نمونههای آمریکایی بسیار کوچکتر است.
در اوکراین، شرکتهای نوپا مانند «گریسلدا» با وجود سرمایهگذاری اندک (۶۰۰ هزار دلار)، به دلیل دسترسی به دادههای واقعی میدان نبرد توانستهاند در همکاری با شرکتهای غربی نقشآفرینی کنند. با این حال، مقامات اوکراینی اخیراً دسترسی خارجیها به این دادهها را محدود کردهاند و آن را «دارایی ارزشمند» توصیف میکنند.
خطر «توهمات هوش مصنوعی»
کارشناسان هشدار میدهند اتکای بیش از حد فرماندهان به توصیههای رایانهای میتواند خطرناک باشد. جان کاگبیل، ژنرال ارتش آمریکا، سال گذشته تاکید کرد که «توهمات» هوش مصنوعی – زمانی که سیستم اطلاعات ساختگی تولید میکند – همچنان چالشی جدی است.
با وجود این نگرانیها، روند کلی روشن است: هوش مصنوعی به سرعت در حال تغییر چهره جنگ است و تصمیماتی که امروز درباره بهکارگیری آن گرفته میشود، میتواند اثرات ماندگاری بر جنگها و امنیت جهانی در سالهای آینده داشته باشد.
این رسانه پنجشنبه ۱۳ شهریور در گزارشی نوشت که دولت آمریکا، همراه با شرکای اسرائیلی و عرب خود، یک روز پیش از برگزاری نشست کلیدی کابینه لبنان در روز جمعه، به این کشور هشدار داد که هرچه سریعتر اقدامی قاطع برای خلع سلاح حزبالله در پیش بگیرد و در «برههای حیاتی در تاریخ لبنان» از تهدیدهای این گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی برای تحریک به خشونت نترسد.
به نوشته نیویورکتایمز، کشورهای سنی منطقه اعلام کردهاند در صورت اقدام قاطع علیه حزبالله میلیاردها دلار کمک اقتصادی در اختیار لبنان قرار خواهند داد.
هیات دولت لبنان قرار است جمعه ۱۴ شهریور طرح رسمی ارتش برای خلع سلاح حزبالله را که ماه گذشته تهیه شده بود، بررسی کند. دولت ایالات متحده این موقعیت را «آزمون حیاتی اراده سیاسی» در لبنان میداند.مقامهای دولت ترامپ که به شرط ناشناس ماندن با نیویورکتایمز صحبت کردند، میگویند دولت آمریکا نگران است که دولت پارلمانی لبنان از رویارویی احتمالی با حزبالله عقبنشینی کند.
یکی از آنها هشدار داد که «بیعملی یا اقدامات نیمبند» از سوی دولت لبنان میتواند کنگره را به قطع کمکهای سالانه حدود ۱۵۰ میلیون دلاری آمریکا به ارتش لبنان وادارد.
در بودجه پیشنهادی دولت ترامپ برای سال آینده بودجهای برای کمک به لبنان در نظر گرفته نشده است. اما مقامها و کارشناسان میگویند کنگره ایالات متحده احتمالا در مقابل «یک طرح جدی» برای خلع سلاح حزبالله را مبالغ قابل توجهی برای «تجهیز ارتش لبنان و حقوق سربازان» در نظر خواهد گرفت.
حزبالله در روزهای گذشته درباره خلع سلاح خود هشدار داده و حاکمیت لبنان را تهدید کردهاند. برخی مقامهای لبنانی تهدیدهای حزبالله را هشدار به احتمال وقوع جنگ داخلی توصیف کردهاند.
گروه بینالمللی بحران، یک سازمان غیردولتی در حوزه حل منازعه، گزارش داده است که حزبالله در جریان حملات یک سال اخیر اسرائیل بهشدت تضعیف شده اما شکست نخورده است.
منابع امنیتی لبنان به العربیه قطر گفتهاند که ارتش لبنان پیش از نشست روز جمعه دولت در حالت آمادهباش قرار گرفته است.
چند مقام آمریکایی در گفتوگو با نیویورکتایمز نگرانی بابت تهدیدهای حزبالله را «بیاساس» میدانند زیرا به گفته آنها جمهوری اسلامی که حامی اصلی این گروه است پس از حملات اخیر اسرائیل ضعیف شده است و از سوی دیگر، پس از سرنگونی بشار اسد، دیکتاتور حامی جمهوری اسلامی در سوریه و روی کار آمدن دولتی در این کشور که دوست جمهوری اسلامی به شمار نمیآید، مسیر همیشگیِ تامین تدارکات حزبالله از سوی تهران مسدود شده است.
یک مقام عالیرتبه سعودی نیز در گفتوگو با این رسانه همین دیدگاه را تکرار و تاکید کرد که دولت کشورش هم «وقوع خشونت گسترده» از سوی حزبالله در واکنش به خلع سلاح را «بعید» میداند.
به نقل از این روزنامه، بزرگترین خطر برای لبنان این است که بهخاطر تعلل در اقدام یا اقدامهای نیمبند، اسرائیل نتیجه بگیرد باید «کار را تمام کند». یکی از مقامهای آمریکایی گفته است که چنین حملهای خسارتها و تلفات سنگینی به بار خواهد آورد.
اسرائیل در حال حاضر در واکنش به آنچه «نقض آتشبس ۲۰۲۴ از سوی حزبالله» میخواند، چندین پایگاه نظامی در جنوب لبنان ایجاد کرده و به باور گروهی از تحلیلگران ممکن است مانند آنچه در میانه دهه ۱۹۸۰ انجام داد، یک منطقه امنیتی بدون سکنه در جنوب لبنان ایجاد کند.
مورگان اورتگاس، معاون پیشین فرستاده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه که از چندی پیش به دفتر نمایندگی آمریکا در سازمان ملل منتقل شده، قرار است تا نیمه ماه جاری میلادی برای نشستی با هدف بررسی وضعیت آتشبسِ پایاندهنده کارزار نظامی اسرائیل در جنوب لبنان که اواخر سال ۲۰۲۴ منعقد شد، به بیروت سفر کند.
در حالی که تلاشهای دونالد ترامپ برای صلح در اوکراین و غزه پیشرفت چندانی نداشته، ممکن است لبنان فرصتی برای دستیابی به یک گشایش سیاسی در منطقه پر آشوب خاورمیانه در اختیار ترامپ بگذارد.
