دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرد الیزابت تسورکوف، پژوهشگر اسرائیلی- روسی دانشگاه پرینستون که در سال ۲۰۲۳ در بغداد ربوده شده بود، از سوی کتائب حزبالله از گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی در عراق، آزاد شده است.
ترامپ سهشنبه ۱۸ شهریور در پیامی در شبکه اجتماعی خود، تروث سوشیال، نوشت: «او پس از ماهها شکنجه، اکنون در امنیت در سفارت آمریکا در عراق قرار دارد. من همیشه برای عدالت مبارزه خواهم کرد و هرگز تسلیم نخواهم شد.»
محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق، نیز آزادی تسورکوف را تایید کرد و در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «با به ثمر رسیدن تلاشهای گستردهای که نیروهای امنیتی ما طی ماههای طولانی انجام دادند، آزادی شهروند روس، الیزابت تسورکوف، را اعلام میکنیم.»
با این حال، دولت اسرائیل و گروه کتائب حزبالله تاکنون درباره آزادی تسورکوف سکوت کردهاند. او، که دانشجوی دکترای دانشگاه پرینستون و کارشناس مسائل سوریه و عراق است، در مارس ۲۰۲۳ هنگام یک سفر پژوهشی به بغداد ناپدید شد.
دولت اسرائیل در ژوئیه همان سال اعلام کرد که تسورکوف از سوی کتائب حزبالله ربوده شده است. تا پیش از اعلام ترامپ، تلاشهای مکرر آمریکا و اسرائیل برای آزادی او بینتیجه مانده بود و دولت عراق نیز از پیگیری مذاکرات با این گروه خبر داده بود.
تسورکوف ۳۶ ساله در مورد شبهنظامیان وابسته به جمهوری اسلامی تحقیق میکرد. او که به زبان عربی مسلط است، پیشتر نیز برای پژوهش میدانی به کشورهای مختلف خاورمیانه سفر کرده و از جمله ۱۰ بار به عراق رفته بود.
تسورکوف در سازمانی اسرائیلی که از حقوق فلسطینیان دفاع میکرد فعالیت داشت و تحقیقات دانشگاهیاش بر قیام سوریه در سال ۲۰۱۱ و پیامدهای جنگ داخلی آن متمرکز بود.
طبق اعلام دولت عراق، او با گذرنامه روسی وارد این کشور شد، چرا که عراق اسرائیل را دشمن میداند و هرگونه تماس با آن را ممنوع کرده است. او پیش از ربوده شدن، در عراق تحت یک عمل جراحی اضطراری بر روی کمرش قرار گرفته بود.
گزارشهای متناقضی درباره نحوه ربوده شدن تسورکوف منتشر شد؛ برخی منابع از بازداشت او از سوی دستگاه اطلاعات عراق و تحویل به کتائب حزبالله خبر دادند. همچنین به گفته یک مقام عراقی، این محقق اسرائیلی از آپارتمانی که در محله الخراده بغداد اجاره کرده بود ربوده شد.
او اضافه کرد که از این آپارتمان نه تنها تسورکوف، بلکه هماتاقی او، یک محقق عراقی نیز ربوده شده اما او دو هفته پس از آدمربایی آزاد شده و حتی بغداد را ترک کرده اما اخیرا به آنجا بازگشته است.
پیشتر خبرگزاری فرانسه نیز به نقل از مقامهای اطلاعاتی عراق گزارش داده بود تسورکوف اوایل ماه رمضان پس از خروج از یک کافه در بغداد ربوده شد.
اسرائیل کتائب حزبالله را مسئول مستقیم معرفی کرد، اما این گروه نقش خود را انکار کرد. در مقابل، رسانههای اسرائیلی از دخالت مستقیم جمهوری اسلامی پرده برداشتند. کانال ۱۱ اسرائیل به نقل از مقامهای عراقی گزارش داد که دستگاه اطلاعات عراق او را بازداشت و سپس به کتائب حزبالله تحویل داده است.
در ماههای گذشته گمانهزنیهایی درباره تبادل زندانیان در قبال آزادی تسورکوف مطرح شد. منابع مختلف به آزادی چند زندانی ایرانی اشاره کردند که برخی به «پروندههای امنیتی، ربایش و قتل» محکوم بودند. یکی از این افراد محمدرضا نوری، عضو نیروی قدس سپاه پاسداران، معرفی شد که به اتهام قتل یک شهروند آمریکایی در عراق به حبس ابد محکوم شده بود. مقامات جمهوری اسلامی این اتهام را رد کردند و از نوری بهعنوان «مدافع حرم» نام بردند.
منابع امنیتی عراق تاکید کردند اجرای توافق به موافقت ایالات متحده بستگی دارد، زیرا آزادی نوری بهدلیل پرونده قتل یک آمریکایی حساسیتبرانگیز است. برخی گزارشها نیز از تلاشهای دیپلماتیک مقامهای جمهوری اسلامی، از جمله سفر علی باقری کنی به بغداد، برای گنجاندن نام نوری در توافق حکایت داشت.
خبرگزاری رویترز سهشنبه ۱۸ شهریور در گزارشی اعلام کرد دولت بایرو استعفای خود را به مکرون تقدیم کرده است.
بر اساس اعلام دولت، بایرو و کابینهاش تا زمان معرفی دولت جدید در مقام سرپرست باقی خواهند ماند.
نمایندگان پارلمان فرانسه شامگاه دوشنبه ۱۷ شهریور با ۳۶۴ رای مخالف در برابر ۱۹۴ رای موافق، فرانسوا بایرو، نخستوزیر و دولت او را برکنار کردند.
بحران سیاسی و چالشهای اقتصادی
بر اساس این گزارش نخستوزیر آینده فرانسه با وظیفه دشوار متحد کردن پارلمان برای تصویب بودجه سال آینده روبهرو خواهد بود.
فرانسه تحت فشار است تا کسری بودجهای را که تقریبا دو برابر سقف سه درصدی اتحادیه اروپا است کاهش دهد، در حالی که بدهی ملی این کشور به ۱۱۴ درصد تولید ناخالص داخلی رسیده است.
نام سباستین لکورنو، وزیر دفاع فرانسه به عنوان یکی از گزینهها برای نخستوزیری مطرح شده است.
همچنین احتمال دارد مکرون فردی از جناح میانهچپ یا یک تکنوکرات را برگزیند. یک منبع دولتی گفت مکرون ممکن است نخستوزیر جدید را تا پایان سهشنبه منصوب کند.
بر اساس نظرسنجی رادیوی آرتیال، ژوردن بارْدلا، رئیس حزب راست افراطی «اجتماع ملی» محبوبترین گزینه برای نخستوزیری است و ۴۳ درصد شرکتکنندگان از انتخاب او حمایت کردهاند.
مارین لوپن، رهبر این حزب و برونو رِتایو، وزیر کشور محافظهکار هر کدام ۳۶ درصد رای مثبت گرفتهاند.
حزب اجتماع ملی خواستار استعفای مکرون یا برگزاری انتخابات زودهنگام شده است.
در حالی که نظرسنجیها نشان میدهد اکثریت رایدهندگان از هر دو گزینه استقبال میکنند، مکرون استعفا را رد کرده است.
انتخابات زودهنگام سال گذشته به پارلمانی تکهتکه انجامید که اداره کشور را دشوارتر کرده است. الیویه فور، رهبر حزب سوسیالیست نیز گفت: «ما باید قدرت را مطالبه کنیم.»
نگرانیهای اقتصادی و احتمال اعتراضات گسترده
فعالان اقتصادی نسبت به پیامدهای این بحران سیاسی هشدار دادهاند.
مایا نوئل از انجمن فناوری فرانسه دیجیتال گفت: «سقوط دولت بر ماهها بیثباتی سیاسی افزود که پیشتر اعتماد اقتصادی را تضعیف کرده بود. در بخش نوآوری، این بیثباتی هزینه فوری دارد و روند سرمایهگذاری و استخدام را کند میکند.»
فرانسه همچنین در آستانه اعتراضات سراسری موسوم به «همهچیز را مسدود کنید» قرار دارد که برای چهارشنبه برنامهریزی شده و با الهام از اعتراضات «جلیقهزردها» در سال ۲۰۱۸ از طریق شبکههای اجتماعی گسترش یافته است.
لاران نونز، رییس پلیس پاریس گفت ۸۰ هزار نیروی پلیس در سراسر کشور مستقر خواهند شد، زیرا مقامات نگران مسدود شدن جادهها، ایستگاههای قطار و احتمال خشونت هستند.
اتحادیههای کارگری نیز برای ۲۷ شهریور اعتصاب و اعتراض سراسری اعلام کردهاند.
خبرگزاری رویترز سهشنبه ۱۸ شهریور با تایید این خبر به نقل از یک مقام آگاه از مذاکرات اعلام کرد که محمد بن عبدالرحمن آلثانی، نخستوزیر و وزیر خارجه قطر، دوشنبه در دیدار با رهبران سیاسی حماس در دوحه، از آنها خواسته بود به پیشنهاد اخیر آمریکا برای آتشبس و آزادی گروگانها «پاسخ مثبت» دهند.
یک منبع دیپلماتیک سهشنبه به اورشلیمپست گفت: «حماس پیشنهاد جدید قطریها را دریافت کرده است؛ پیشنهادی که اسرائیل هفته گذشته در پاریس از استیو ویتکاف، فرستاده دونالد ترامپ دریافت کرد.»
این منبع گفت: «نخستوزیر قطر روز گذشته با رهبری حماس دیدار کرد و آنها تصمیم گرفتند امروز (سهشنبه) دوباره برای بحث در مورد این پیشنهاد که از ترکیه رسیده بود، ملاقات کنند.»
حماس ۱۵ شهریور در بیانیهای اعلام کرد آماده بررسی هر پیشنهادی است که به آتشبس دائمی، خروج نیروهای اسرائیلی از غزه، ورود بدون قید و شرط کمکها و تبادل اسرا منجر شود.
قطر: «حمله بزدلانه اسرائیل» به رهبری حماس محکوم است
ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، گفت: «دولت قطر حمله بزدلانه اسرائیل که ساختمانهای مسکونی محل سکونت چندین عضو دفتر سیاسی حماس در دوحه، پایتخت قطر را هدف قرار داد، به شدت محکوم میکند.»
او افزود: «این حمله جنایتکارانه نقض آشکار همه قوانین و هنجارهای بینالمللی است و تهدیدی جدی برای امنیت و سلامت قطریها و ساکنان قطر محسوب میشود.»
به گفته سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، این کشور «رفتار بیملاحظه اسرائیل و اختلال مداوم در امنیت منطقهای را تحمل نخواهد کرد.»
قطر میانجی
وبسایت خبری تایمز اسرائیل آبان ۱۴۰۳ به نقل از یک دیپلمات گزارش داده بود که قطر تصمیم گرفته به میانجیگری در مذاکرات صلح میان حماس و اسرائیل خاتمه دهد.
به گفته این دیپلمات، آن زمان قطر اعلام کرده اگر هیچکدام از طرفها تمایلی به مذاکره با حسن نیت نداشته باشند، دوحه نمیتواند در مذاکرات آتشبس نقش میانجی را ایفا کند.
از آذر ۱۴۰۲ و پس از اینکه دولت جو بایدن، رئیسجمهوری وقت آمریکا اطمینان حاصل کرد ارتباط با حماس از طریق قطریها موثر خواهد بود، این کشور بارها تا امروز به عنوان میانجی میان حماس، آمریکا و اسرائیل ایفای نقش کرده است.
آزادی دو شهروند آمریکایی به نامهای ناتالی و جودیت رانان که در جریان حمله هفتم اکتبر حماس به اسرائیل ربوده شده بودند یکی از اولینگامهای قطر برای جذب اعتماد آمریکا در مسیر مذاکرات با حماس بود.
عملیات اسرائیل در قطر
ارتش اسرائیل و شینبت تایید کردند که در عملیات سهشنبه در دوحه تلاش کردهاند چند عضو دفتر سیاسی حماس از جمله خلیلالحیه را هدف قرار دهند.
یک مقام اسرائیلی گفت او از اهداف اصلی حمله بوده، اما مرگش هنوز تایید نشده است.
ایال زمیر، رییس ستاد ارتش اسرائیل ۹ شهریور گفته بود پس از کشتن ابوعبیده، سخنگوی شاخه نظامی حماس، اسرائیل همچنان رهبران این گروه را هدف قرار خواهد داد.
او تاکید کرد بخش عمدهای از رهبری حماس اکنون در خارج از غزه مستقر است و اسرائیل به سراغ آنها نیز خواهد رفت.
آخرین تحولات مرتبط با حمله اسرائیل به نشست مقامهای حماس در دوحه را لحظه به لحظه در وبلاگ ایراناینترنشنال پیگیری کنید.
