واینت به نقل از یک منبع بلندپایه قطری گزارش داد رهبران حماس در دوحه که اسرائیل قصد کشتن آنها را داشت، در ساختمانی کاملا متفاوت از محل حمله بودند. طبق این گزارش، جزئیات تازه نشان میدهد این عملیات ناشی از یک خلاء اطلاعاتی بود که رهبران ارشد حماس از آن جان سالم به در بردند.
این منبع بلندپایه قطری گفت حمله اسرائیل به دوحه میتوانست پیامدهای بسیار سنگینتری داشته باشد زیرا قرار بود یک مقام ارشد نزدیک به نخستوزیر قطر نیز در محل باشد.
او گفت مرگ این مقام قطری که مسئول روابط با حماس و اسرائیل است، میتوانست «بحرانی بسیار عمیقتر» با اسرائیل ایجاد کند اما این مقام صرفا خوششانس بوده که در محل حمله حاضر نبود.
واینت به نقل از چهار مقام اطلاعاتی و امنیتی اسرائیل نوشت تصمیم به اجرای عملیات حمله به قطر، با انتقادهای تند در اسرائیل مواجه شده است.
همزمان روزنامه واشینگتنپست خبر داد که موساد با طرح عملیات زمینی کشتن رهبران حماس در قطر مخالفت کرده است.
بر اساس این گزارش، سرویس اطلاعات خارجی اسرائیل (موساد) طرح ترور رهبران جنبش حماس در داخل قطر را با استفاده از ماموران میدانی رد کرده است.
اسرائیل طی حمله ۱۸ شهریور تلاش کرد رهبران سیاسی حماس را که در قطر زندگی میکنند هدف قرار دهد و حذف کند اما بنا بر گزارشها، دور شدن سران حماس از تلفنهای همراهشان مانع تحقق کامل اهداف این حمله شد.
به گفته حماس، این حمله نتوانست رهبران اصلی از جمله خلیل الحیه را هدف قرار دهد و در عوض چند تن از بستگان و همراهان هیئت حماس و یک افسر قطری کشته شدند.
مقامات اسرائیلی هنوز نتیجه نهایی را اعلام نکردهاند اما منابع آگاه گفتند بلافاصله مشخص بود «اسرائیل به اهداف اصلی خود نرسیده» است.
شورای امنیت سازمان ملل بیانیهای در محکومیت این حمله منتشر و یک نشست اضطراری برگزار کرد.
نمایندگان اغلب کشورهای حاضر این حمله را محکوم کردند و نماینده آمریکا آن را اقدامی «ناهمسو» با اهداف آمریکا و اسرائیل خواند.
قطر نیز این حمله را «تروریسم دولتی» و «خیانت به روند میانجیگری» در مورد جنگ غزه خواند و اعلام کرد در نقش خود در مذاکرات بعدی بازنگری خواهد کرد.
رهبران عرب از این حمله خشمگین شده و اعلام کردند بهزودی نشستی اضطراری در دوحه برگزار خواهند کرد.
نتانیاهو در واکنش به انتقادها، قطر را متهم کرد که به حماس «پناه و پول» داده و هشدار داد: «یا آنها را اخراج کنید یا به عدالت بسپارید. در غیر این صورت ما اقدام خواهیم کرد.»
همزمان، مقامهای آمریکایی هشدار دادهاند این اقدام میتواند روند ایجاد سامانه دفاع هوایی یکپارچه میان اسرائیل و کشورهای عربی علیه جمهوری اسلامی را مختل کند؛ آن هم در حالیکه نیروهای آمریکا در مصر مشغول رزمایش مشترک با قطر، عربستان سعودی و دیگر شرکای منطقهای بودند.
بهگفته شماری از تحلیلگران، این حمله هم وجهه جهانی اسرائیل را مخدوش کرده و هم نگرانیِ منطقهای از اقدامات غیرقابل پیشبینی آن را افزایش داده است.
اکنون با گره خوردن پیامدهای دیپلماتیک، امنیتی و میانجیگری، پرونده دوحه به آزمونی برای همسویی چارچوبهای ضدتروریسم با احترام به حاکمیت کشور میزبان بدل شده است.
وزارت امنیت داخلی آمریکا و مقامهای محلی اعلام کردند این حادثه زمانی رخ داد که افسران آیس قصد داشتند خودروی «سیلویریو ویهگاس-گونزالس»، شهروند ۳۸ ساله مکزیکی، را متوقف کنند.
به گفته وزارت امنیت داخلی، خودروی «ویهگاس-گونزالس» به سمت ماموران حرکت کرده و در جریان این حادثه یکی از افسران مجبور به تیراندازی شد. وزارت امنیت داخلی تایید کرده که مامور نیز در جریان این حادثه زخمی شده و اکنون در وضعیت پایدار قرار دارد.
کنسولگری مکزیک در شیکاگو هویت فرد کشتهشده را تایید و اعلام کرد او آشپزی مکزیکی بوده است. مقامهای آمریکایی میگویند او به طور غیرقانونی در ایالات متحده اقامت داشته است. وزارت امنیت داخلی همچنین اعلام کرد افسر آیس از «نیروی متناسب» استفاده کرده و به سابقه رانندگی پرخطر قربانی اشاره کرد.
این حادثه همزمان با آغاز عملیات موسوم به «میدوی بلیتز» توسط دولت ترامپ در شیکاگو و دیگر مناطق ایالت ایلینوی رخ داده است؛ عملیاتی که با هدف اجرای گسترده قوانین مهاجرتی طراحی شده است. این عملیات بهگفته منتقدان یادآور اقدامات دوره اول ریاستجمهوری ترامپ در برخورد با مهاجران غیرقانونی است.
نمایندگان کنگره از ایلینوی، از جمله «خسوس چوی گارسیا» و «دلیا رامیرز»، در بیانیهای مشترک این اقدام را «تشدید خشونتآمیز تاکتیکهای مهاجرتی» توصیف کردند و هشدار دادند که «بیتوجهی به روندهای قانونی، کل جامعه ما را در معرض خطر قرار میدهد.»
لیلیان خیمنز، نماینده ایالت ایلینوی، نیز گفت: «اکنون ما با بدترین سناریویی روبهرو شدهایم که همیشه از آن بیم داشتیم. آیس جان یکی از اعضای جامعه ما را گرفته است.»
کنسولگری مکزیک اعلام کرده که در تماس مستقیم با خانواده قربانی قرار دارد و از آیس خواسته اطلاعات بیشتری درباره جزئیات این حادثه ارائه کند. در بیانیه این نهاد دیپلماتیک تاکید شده که مکزیک موضوع را از نزدیک دنبال خواهد کرد.
جیبی پریتزکر، فرماندار ایلینوی، نیز با اشاره به اینکه حادثه در حومه «فرانکلین پارک» رخ داده، خواستار شفافیت و پاسخگویی شد و در پستی در شبکه ایکس نوشت: «مردم ایلینوی سزاوار گزارشی کامل و دقیق از آنچه رخ داده هستند.»
وزارت امنیت داخلی در بیانیهای اعلام کرد برخی فعالان مهاجرت، افراد بدون مدارک را تشویق میکنند که در برابر نیروهای مجری قانون مقاومت کنند، اما مقامهای منتخب محلی این ادعا را رد کردهاند. آنها تاکید کردند که فعالان در شیکاگو تنها به مهاجران توصیه کردهاند از حقوق خود آگاه باشند.
این حادثه در شرایطی رخ داده که ترامپ طی هفتههای اخیر تهدید کرده بود نیروهای گارد ملی و ماموران فدرال را برای مقابله با جرم و کنترل مهاجران به شیکاگو اعزام خواهد کرد. چنین تهدیدهایی با موجی از اعتراضات در شیکاگو و حومه آن روبهرو شده است. ترامپ روز جمعه همچنین اعلام کرد که گارد ملی را به ممفیس در ایالت تنسی اعزام خواهد کرد.
رویترز میگوید این حادثه تازهترین نمونه از تنشهای فزاینده بر سر سیاستهای مهاجرتی دولت ترامپ است؛ سیاستهایی که حامیانش آن را ابزاری برای بازگرداندن نظم و مقابله با مهاجرت غیرقانونی میدانند، اما منتقدان آن را تهدیدی علیه آزادیهای مدنی و امنیت اجتماعی میخوانند.
این پرونده نخستینبار توسط خبرنگار تحقیقی رادیو «زیایتی» فاش شد. او گزارش داد پمپهای سوختی که مستقیماً از کارخانه لهستانی صادر شده، در نهایت به خط تولید پهپادهای ایرانی منتقل شده است.
به گفته او، شرکت «دبلیو اس کی پوزنان» این قطعات را به شرکت «ایران موتورسازان» – تولیدکننده تراکتورهای کشاورزی – فروخته و این شرکت، قطعات را به کارخانههای سازنده پهپاد تحویل داده است. پهپادهای تکمیلشده سپس به روسیه منتقل و در جنگ اوکراین استفاده شدهاند.
سازمان امنیت داخلی لهستان پس از کشف ماجرا، مدیر این شرکت را تحت پیگرد قرار داد. دادگاه در آوریل ۲۰۲۵، پس از موافقت متهم با پذیرش داوطلبانه مجازات، او را به یک سال زندان تعلیقی با دو سال دوره آزمایشی، پرداخت جریمه نقدی و گزارشدهی منظم به دادگاه محکوم کرد.
این رسوایی همزمان با حمله ۱۹ پهپاد روسی در ۱۰ سپتامبر به خاک لهستان رخ داد که چند فروند آن از مرز بلاروس وارد شدند. چهار پهپاد سرنگون شد اما یکی از آنها به ساختمانی مسکونی در استان لوبلین برخورد کرد.
هرچند تلفاتی گزارش نشد، ناتو ماده ۴ را فعال کرد و نشست مشورتی برگزار شد. با این حال، این ائتلاف اعلام کرد ورود پهپادهای روسی به حریم هوایی لهستان «عمدی» بوده، اما «حمله مستقیم» محسوب نمیشود.
وزرای خارجه لهستان، لیتوانی و اوکراین این اقدام را محکوم کردند و خواستار تقویت سامانه دفاعی اوکراین و جبهه شرقی ناتو شدند.
ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهوری اوکراین نیز هشدار داد این حمله میتواند آزمایشی از سوی مسکو برای سنجش آمادگی متحدان غربی باشد و آن را به وضعیت روانی مشابه بحران کریمه تشبیه کرد.
شکایتی در آمریکا برای توقیف ۵۸۴ هزار دلار از یک ایرانی مرتبط با برنامه پهپادی سپاه ثبت شد
در خبری دیگر، وزارت دادگستری آمریکا از ثبت شکایتی برای توقیف ۵۸۴ هزار دلار ارز دیجیتال تتر مرتبط با محمد عابدینی نجفآبادی، ۳۹ ساله و مدیرعامل شرکت «صنعت دانش رهپویان افلاک» خبر داد.
به گفته دادستانی ماساچوست، این شرکت سامانههای ناوبری «سپهر» را برای پهپادها و موشکهای سپاه پاسداران تولید کرده و ۹۹ درصد فروش آن در سالهای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ به نیروی هوافضای سپاه اختصاص یافته است.
این فناوری در پهپاد شاهد مورد استفاده در حمله ژانویه ۲۰۲۴ به پایگاه «تاور ۲۲» اردن به کار رفته که به کشته شدن سه نظامی آمریکایی انجامید.
دادستانی آمریکا اعلام کرد همه داراییهای مرتبط با اقدامات تروریستی علیه آمریکا مصادره خواهد شد. عابدینی که پیشتر در آمریکا به حمایت مادی از سپاه متهم شده بود، دسامبر ۲۰۲۴ در میلان بازداشت و سپس در ژانویه ۲۰۲۵ با آزادی روزنامهنگار ایتالیایی بازداشتشده در ایران، آزاد شد؛ رخدادی که بهعنوان نمونهای از سیاست گروگانگیری جمهوری اسلامی توصیف شد.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، الشرع در گفتوگو با شبکه دولتی «الاخباریه» گفت این مذاکرات بر اساس توافق جداسازی سال ۱۹۷۴ انجام میشود؛ توافقی که پس از جنگ اعراب و اسرائیل در سال ۱۹۷۳ شکل گرفت و مرزهای تحت نظارت سازمان ملل در بلندیهای جولان را تعیین کرد.
او تاکید کرد اسرائیل گمان کرده سوریه پس از سقوط اسد از این توافق خارج شده است، «اما ما از نخستین لحظه بر پایبندی خود به آن تاکید کردیم.»
بنابر این گزارش، اسرائیل از زمان سقوط اسد صدها حمله هوایی در خاک سوریه انجام داده و حتی به جنوب این کشور نیز نفوذ کرده است. مقامات تازه دمشق تاکنون واکنشی به این حملات نشان ندادهاند.
الشرع همچنین فاش کرد که نیروهای تحت امر او در جریان پیشرویها برای سرنگونی اسد وارد مذاکرات محرمانه با روسیه شدند. او گفت: «وقتی به حما رسیدیم، گفتوگوهایی با روسیه انجام شد و در نبرد حمص، مسکو بهعنوان بخشی از توافق، از میدان عقب نشست.»
به نوشته تایمز اسرائیل، سوریه و اسرائیل از سال ۱۹۴۸ تاکنون در وضعیت جنگی به سر میبرند و هیچگاه روابط دیپلماتیک میان دو کشور برقرار نشده است.
فرمانده سنتکام با احمد الشرع در دمشق دیدار کرد
در تحولی دیگر، دریادار براد کوپر، فرمانده سنتکام، و توماس باراک، سفیر و فرستاده ویژه آمریکا در امور سوریه، در دمشق با احمد الشرع، رییسجمهوری موقت سوریه دیدار کردند.
سنتکام در بیانیهای اعلام کرد کوپر و باراک از الشرع بابت نقش او در مقابله با داعش تشکر کردند و گفتند نابودی این گروه خطر حملات به خاک آمریکا را کاهش داده و به تحقق چشمانداز دونالد ترامپ درباره «خاورمیانهای پررونق و سوریهای پایدار در صلح با همسایگان» کمک میکند.
این دو مقام همچنین از همکاری دمشق در بازگشت شهروندان آمریکایی قدردانی کرده و بر ادامه تلاشها برای حمایت از اهداف آمریکا در منطقه، از جمله ادغام گروههای مسلح سوری در ارتش دولت جدید این کشور، تاکید کردند.
در بیانیه سنتکام آمده است که طرفین توافق کردند دیدارهای منظم داشته باشند تا بر تداوم تمرکز بر مقابله با داعش در سوریه اطمینان حاصل شود.
دفتر ریاستجمهوری سوریه نیز تایید کرد که الشرع و فرمانده سنتکام درباره منافع مشترک و تقویت پایههای امنیت و ثبات در سوریه و منطقه گفتوگو کردند.
تلویزیون دولتی سوریه هم گزارش داد دو طرف در این دیدار درباره چشمانداز همکاریهای سیاسی و نظامی و گسترش کانالهای ارتباطی میان دمشق و واشینگتن در سطوح مختلف مذاکره کردند.
آمار شرکت اطلاعات کالایی «کپلر» نشان میدهد حجم نفت ایران که ماه گذشته در بنادر چین تخلیه شد، جهشی چشمگیر داشته و حاکی از آن است که بزرگترین واردکننده نفت جهان تحت تاثیر تلاشهای آمریکا برای محدود کردن صادرات تهران قرار نگرفته است.
این افزایش آنقدر قابل توجه بود که ذخایر نفت فروشنرفته ایران در دریاهای آسیایی – که طی ماههای گذشته رو به افزایش بود – تنها در یک ماه به نصف کاهش یافت.
به گفته کپلر، میزان تخلیه نفت خام ایران در بنادر چین در ماه اوت به ۱.۶۸ میلیون بشکه در روز رسید؛ افزایشی ۲۳ درصدی نسبت به ماه ژوئیه.
ذخایر شناور تا هفتم سپتامبر به ۱۵ میلیون بشکه کاهش یافت؛ رقمی که در اوایل اوت حدود ۳۰ میلیون بشکه بود و عمدتاً در نزدیکی مالزی متمرکز شده بود.
از ابتدای سال جاری، وزارت خزانهداری آمریکا ۱۲۷ نفتکش را همراه با دهها فرد، شرکت و شبکه متهم به دور زدن تحریمهای نفتی ایران تحریم کرده است؛ اقدامی که واشینگتن مدعی است هزینههای نظامی تهاجمی تهران را تامین میکند.
تهران این تحریمها را حمله به معیشت مردم و تلاشی برای واداشتن جمهوری اسلامی به تبعیت از خواست غرب توصیف کرده است.
شدت اعمال این محدودیتها چنان بود که گاهی وزارت خزانهداری و وزارت خارجه آمریکا تقریباً هر روز نهادهای تازهای را به دلیل جابهجایی نفت ایران در فهرست سیاه قرار میدادند.
با این حال، دادهها نشان میدهد وعده دولت آمریکا برای رساندن صادرات نفت ایران به صفر، فاصله زیادی با واقعیت دارد.
هم بارگیری و هم تخلیه نفت خام ایران نسبت به سال گذشته افزایش یافته است. هرچند نوسانات ماهبهماه در واردات چین محسوس بوده، اما روند کلی صعودی است. به طور متوسط، چین طی هشت ماه نخست ۲۰۲۵ روزانه ۱.۴۵ میلیون بشکه نفت خام ایران تخلیه کرده است؛ اندکی بیشتر از مدت مشابه سال گذشته.
این روند در حالی ادامه دارد که واشینگتن بیش از صد نفتکش موسوم به «ناوگان شبح» را که با عملیات قاچاق نفت ایران مرتبط دانسته بود، در فهرست تحریم قرار داده است.
نقش کلیدی چین
تلاشهای آمریکا برای نابود کردن شبکههای قاچاق حکومت ایران – از رهگیری انتقال کشتی به کشتی تا اسناد جعلی و کانالهای مالی پنهان – میتواند در بلندمدت تجارت تهران را کُند کند.
اما تمایل پکن برای چراغ سبز دادن به خرید نفت ایران، ورق را به سود تهران برگردانده است. بدون همکاری چین، راهبرد «فشار حداکثری» واشینگتن با خطر شکست روبهرو است.
شی جینپینگ، رئیسجمهوری چین، ماه جاری میزبان مسعود پزشکیان، رئیسدولت جمهوری اسلامی ایران، به همراه رهبران روسیه، کره شمالی و دیگر کشورهایی بود که همسو با آمریکا نیستند.
این نمایش قدرت بهطور گسترده بهعنوان چالشی در برابر برتری آمریکا در سیاست و تجارت جهانی و نشانهای از رد تغییرات ناگهانی دولت ترامپ در زمینه تحریمها و تعرفهها تفسیر شد.
اصرار چین بر واردات نفت ایران تنها به دلیل کمبود عرضه یا تخفیفهای قیمتی نیست. بازار جهانی اکنون با مازاد عرضه مواجه است و قیمتها پایینتر از سال گذشته است.
آژانس بینالمللی انرژی (IEA) در گزارش ۱۱ سپتامبر خود اعلام کرد که تولید جهانی نفت امسال ۲.۷ میلیون بشکه در روز افزایش مییابد، در حالی که رشد تقاضا تنها ۷۰۰ هزار بشکه خواهد بود.
برآورد تحلیلگران نشان میدهد تهران برای تداوم فروش، به پالایشگاههای چینی تخفیفی معادل ۴ تا ۶ دلار در هر بشکه ارائه میدهد. با این حال، بیتوجهی چین به تحریمهای آمریکا میتواند در مذاکرات تجاری نیز بهعنوان اهرم فشار علیه واشینگتن عمل کند.
ترامپ پس از بازگشت به قدرت، لایههای متعددی از تعرفهها بر کالاهای چینی اعمال کرده است. دادههای اداره آمار آمریکا نشان میدهد واردات از چین در هفت ماه نخست ۲۰۲۵ نسبت به سال گذشته ۱۹ درصد کاهش یافته است.
بنابراین، امتناع چین از اجرای تحریمهای نفتی آمریکا علیه ایران میتواند بخشی از راهبردی گستردهتر برای گرفتن امتیاز از واشینگتن در مناقشات تجاری باشد.
پیوند نفت و کالا
عامل مهم دیگر این است که صادرات کالاهای چینی به ایران بهشدت با واردات نفت گره خورده است. محمولههای نفتی جایگاه چین بهعنوان بزرگترین شریک تجاری ایران را تثبیت کردهاند و بخشی از پرداختهای نفتی تهران از طریق تهاتر کالاهای چینی تسویه میشود.
علاوه بر نفت خام، چین همچنین خریدار اصلی فرآوردههای نفتی و پتروشیمی ایران است که در مجموع حدود نیمی از صادرات کشور را تشکیل میدهند.
با وجود تحریمهای آمریکا علیه ۹ نفتکش حامل گاز مایع ایران (LPG) در سال جاری، شرکت مشاوره «وورتکسا» گزارش داد صادرات LPG ایران در اوت به ۱.۱ میلیون تن رسیده است. دادههای کپلر نشان میدهد حدود ۸۰ درصد این محمولهها به چین میرود.
با اتکای فزاینده چین به واردات نفت و فرآوردههای نفتی ایران، اکنون بیش از یکچهارم از کل واردات کالایی ایران به پکن وابسته است؛ موضوعی که نقش حیاتی چین در بقای اقتصادی جمهوری اسلامی را برجسته میکند.
