رسانههای داخلی و خارجی از کاهش کل صادرات ایران به عراق از جمله صادرات گاز طبیعی خبر دادهاند. کارشناسان معتقدند ورود رقبای جدید به بازار عراق و افزایش تعرفهها در این کشور از عوامل کاهش صادرات ایران به عراق است.
وبسایت اقتصادی «اویل پرایس» دوشنبه ۳۱ شهریور گزارش داد صادرات گاز طبیعی ایران به عراق در فاصله آوریل تا اوت امسال ۴۰ درصد کاهش یافته است.
بر اساس این گزارش، روند نزولی صادرات گاز طبیعی ایران به عراق از سال ۲۰۲۴ آغاز شد و آمارهای جدید نشان میدهد که این روند ادامه یافته است.
۲۵ شهریور، عبدالامیر ربیهاوی، مدیرکل دفتر غرب آسیا در سازمان توسعه تجارت ایران اعلام کرده بود طبق آمار موجود این سازمان، «صادرات ایران به عراق به نسبت پنج ماه نخست سال گذشته، ۱۸ درصد کاهش داشته که البته حجم زیادی از این درصد را صادرات گاز به خود اختصاص داده» است.
او ادامه داد: «ما در پنج ماه اول سال گذشته حدود یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون دلار صادرات گازی به عراق داشتیم که امسال در بازه زمانی مشابه با سال قبل، این مقدار به ۹۵۰ میلیون دلار کاهش یافته است.»
بر اساس این اظهارات، در مجموع، صادرات ایران به عراق به نسبت پنج ماه اول سال گذشته، حدودا یک میلیارد دلار کاهش داشته که ۶۰۰ میلیون دلار آن مربوط به کاهش صادرات گاز بوده است.
به گفته این مقام سازمان توسعه تجارت ایران، میزان کل ارزش دلاری صادرات ایران به عراق در سال ۱۴۰۳ در این بازه زمانی حدود چهار میلیارد و ۶۰۰ میلیون دلار بوده اما در پنج ماه ابتدایی امسال «به خاطر شرایط موجود در کشور»، سه میلیارد و ۷۴۹ میلیون دلار کالا به عراق صادرات شده است.
«ورود رقبای جدید» به بازار عراق
یحیی آلاسحاق، رییس اتاق بازرگانی ایران و عراق، دوشنبه درباره بازار عراق به روزنامه «اعتماد» گفت: «ورود رقبای جدید و تغییرات احتمالی بازار عراق نیازمند بهروزرسانی مداوم اطلاعات و آمادگی فعالان اقتصادی است.»
او افزود: «تنها با آمادگی، اطلاع از تحولات بازار و همكاری فعالان اقتصادی با دولت، میتوان از ظرفیتهای موجود بهرهبرداری كرد و رشد پایدار در این بازار را تضمین كرد.»
حميد حسينی، عضو اتاق بازرگانی ايران نیز به این روزنامه گفت: «يكی از سياستهای مهم عراق در سالهای اخير، حمايت از توليد داخلی بوده است. دولت عراق مرتب تعرفههای وارداتی را افزايش میدهد و گاه اين تعرفهها به ۳۶ درصد هم میرسد.»
ایران در سالهای اخیر همواره یکی از تامینکنندگان اصلی گاز عراق بوده است.
عراق منابع گاز طبیعی فراوانی دارد اما توان بهرهبرداری از این منابع به اندازه نیاز خود را ندارد و به جای آن، به واردات گاز روی آورده است.
این کشور فاقد پالایشگاههای گاز لازم برای فرآوری گاز همراه استخراج شده از میدانهای عظیم نفتی خود است و همچنان بخشی از این گازها را میسوزاند.
به نوشته اویل پرایس، عراق همچنین برق خود را از ایران وارد میکرد و صورتحساب سالانه برای هر دو حامل انرژی، گاز طبیعی و برق، حدود هفت تا هشت میلیارد دلار برآورد میشود.
پوتین دوشنبه ۳۱ شهریور در نشست شورای امنیت روسیه گفت مسکو در راستای جلوگیری از اشاعه هستهای و برای تشویق گفتوگو با واشینگتن درباره جایگزین این معاهده، آماده است اجرای محدودیتهای عددی «استارت نو» را تا یک سال پس از انقضای آن ادامه دهد.
معاهده مورد نظر پوتین که با نام استارت نو (New START) شناخته میشود، سقف تعداد کلاهکهای هستهای استراتژیک در اختیار ایالات متحده و روسیه را محدود میکند و همچنین مساله استقرار موشکهای زمینی، زیردریایی و بمبافکنها برای حمل این تسلیحات را در بر میگیرد.
اعتبار این معاهده در بهمنماه (پنجم فوریه ۲۰۲۶) به پایان میرسد.
با وجود اینکه حدود پنج ماه تا موعد انقضای این پیمان باقی مانده، اختلافها بر سر جنگ اوکراین باعث شده است روسیه و آمریکا هیچ مذاکرهای برای تمدید یا بازنگری این توافق آغاز نکنند.
در عین حال، ترامپ پیشتر تمایل خود را برای یک توافق جدید کنترل تسلیحات اعلام کرده بود اما تاکید کرده بود که چین نیز باید بخشی از آن باشد.
۱۶ خرداد، معاون وزیر خارجه روسیه اعلام کرد در پی «ویرانی» روابط این کشور با ایالات متحده، چشمانداز تمدید آخرین پیمان باقیمانده هستهای میان دو کشور «بسیار تیره» است.
سرگئی ریابکوف، معاون وزیر خارجه روسیه، در گفتوگو با خبرگزاری روسی تاس گفت برنامه پیشنهادی رییسجمهوری آمریکا برای ایجاد سپر دفاع موشکی موسوم به «گنبد طلایی»، عامل «عمیقا بیثباتکنندهای» است که موانع جدید و بزرگی بر سر راه هرگونه مذاکره جدید در حوزه کنترل تسلیحات ایجاد میکند.
این اظهارات از جمله بدبینانهترین مواضعی بود که درباره سرنوشت توافق «استارت نو» از سوی مسکو بیان شد.
پیمان استارت نو که در سال ۲۰۱۰ بهوسیله باراک اوباما و دیمیتری مدودوف، روسایجمهوری پیشین آمریکا و روسیه به امضا رسید، در اختیار داشتن بیش از هزار و ۵۵۰ کلاهک هستهای را برای هر یک از این دو کشور ممنوع کرده است.
پوتین در سال ۲۰۲۳ مشارکت کشورش در این توافق را تعلیق کرد و حمایت آمریکا از اوکراین را عامل این تصمیم دانست اما گفت مسکو همچنان به سقفهای تعیینشده برای تعداد کلاهکها، موشکها و بمبافکنهای سنگین پایبند میماند.
شرط پوتین برای تمدید موقت
پوتین دوشنبه تاکید کرد که روسیه آماده است پس از پنجم فوریه ۲۰۲۶، به مدت یک سال دیگر به محدودیتهای مرکزی مندرج در معاهده استارت نو پایبند بماند.
او گفت: «پس از آن، بر اساس ارزیابی وضعیت، تصمیم خواهیم گرفت که آیا این محدودیتهای داوطلبانه خودخواسته را ادامه دهیم یا نه.»
رییسجمهوری روسیه همچنین اعلام کرد: «ما معتقدیم این اقدام تنها در صورتی عملی خواهد بود که ایالات متحده نیز همین رویکرد را در پیش بگیرد و گامهایی برندارد که تعادل موجود در بازدارندگی را تضعیف یا نقض کند.»
فایننشالتایمز دوشنبه ۳۱ شهریور نوشت ساویریس که مالک باشگاه فوتبال آستون ویلا است، در آستانه سرمایهگذاری ۵۰ میلیارد دلاری در پروژههای زیرساختی آمریکا قرار دارد.
این میلیاردر پس از خروج پر سروصدا از بریتانیا بهدلیل تغییرات مالیاتی، محل اقامت خود را به امارات متحده عربی و ایتالیا منتقل کرده است.
او اکنون در حال نهایی کردن انحلال گروه شیمیایی و کود «اُسیآی گلوبال» است؛ شرکتی که طی دو سال گذشته بیش از ۱۱.۶ میلیارد دلار از داراییهای خود را فروخته است.
تمرکز بر پروژههای زیرساختی آمریکا
ساویریس پس از تکمیل روند فروش داراییها، تصمیم گرفته شرکت «اُسیآی گلوبال» را با کسبوکار خانوادگی «اوراسکام کانستراکشن» ادغام کند؛ معاملهای که قرار است ۳۱ شهریور بهطور رسمی اعلام شود.
شرکت جدید که از ادغام این دو شرکت به وجود میآید، در بورس ابوظبی عرضه میشود و تمرکز اصلی آن سرمایهگذاری در پروژههای زیرساختی آمریکا خواهد بود.
ساویریس در مصاحبه با فایننشال تایمز گفت: «میخواهیم مرحله بعدی کسبوکارمان را بر حوزهای متمرکز کنیم که بیشترین فرصت را در آن میبینیم، یعنی زیرساخت.»
این شرکت در نظر دارد طی ۱۰ سال آینده، سرمایه خود و شرکایش را صرف خرید سهام و اعطای تسهیلات در بخش زیرساخت ایالات متحده کند.
مجله فوربز ثروت شخصی ساویریس را حدود ۹ میلیارد دلار برآورد کرده است.
انتقاد از صنعت سرمایهگذاری خصوصی
ساویریس معتقد است شرکتهایی مثل وینچی فرانسه و فروویال اسپانیا با تجربه عملی در ساختوساز از مزیت رقابتی برخوردارند.
او در ادامه مصاحبه گفت: «این شرکتها همیشه موفقتر از بانکدارانی هستند که پشت میز نشستهاند و با تحلیلهای کاغذی سعی در افزایش ارزش داراییها دارند.»
او پیش از این نیز با انتقاد از صنعت سرمایهگذاری خصوصی تاکید کرده بود دوران اوج این صنعت به سر آمده است.
این در حالی است که صندوقهای سرمایهگذاری خصوصی در سالهای اخیر با قدرت وارد بازار زیرساخت شدهاند. صندوقهایی مانند «جیآیپی» متعلق به بلکراک و «بروکفیلد» در صدر بازیگران اصلی این عرصه قرار دارند.
بازدهی ۳۹ درصدی دو شرکت بزرگ ساویریس
اوراسکام از سال ۲۰۱۲ با خریداری شرکت آمریکایی «ویتز» در بازار زیرساخت آمریکا حضور دارد. این شرکت تاکنون چند مرکز داده، ترمینال فرودگاه و خوابگاه دانشجویی ساخته است.
این تغییر مسیر چرخش بزرگ دیگری در کارنامه ساویریس محسوب میشود.
او که ابتدا در صنعت سیمان و سپس در بخش شیمیایی فعال بود، در سال ۲۰۰۷ بخش سیمان اوراسکام را با قیمتی بالاتر از ۱۰ میلیارد یورو به لافارژ فرانسه واگذار کرد.
ناصف کوچکترین پسر اُنسی ساویریس است که در دهه ۱۹۵۰ با راهاندازی یک شرکت ساختمانی، پایههای امپراتوری اوراسکام را بنا نهاد.
طبق گزارش کیپیامجی، یکی از چهار شرکت بزرگ حسابرسی جهان، دو شرکت اُسیآی گلوبال و اوراسکام از سال ۱۹۹۹ تا پایان ۲۰۲۴ سالانه ۳۹ درصد بازدهی داشته و بیش از ۲۲ میلیارد دلار سود نقدی را میان سهامداران توزیع کردهاند.
کاویانپور دوشنبه ۳۱ شهریور گفت: «موضوع کاهش بارش و طولانی شدن دوران خشکسالی به قدری جدی است که نمیتوان با برنامهریزی کوتاهمدت یک تا دو ساله آن را حل کرد.»
او افزود با توجه به روند کاهشی بارشها در سال گذشته و طبق گزارش اخیر موسسه تحقیقات آب که کاهش بارندگی بهویژه در مناطق غربی کشور را نشان میدهد، پیشبینی میشود میزان بارش در فصل پاییز کمتر از الگوی بلندمدت باشد.
به گفته کاویانپور، هرچند بارندگیها در گذشته عمدتا در مناطق غربی و شمالی کشور رخ میداد، اما بر اساس برآوردهای اخیر، میزان بارش در برخی نقاط کلیدی، بهویژه در شمال ایران، با افت بیشتری مواجه خواهد شد.
ایرنا، خبرگزاری دولت جمهوری اسلامی، ۳۱ شهریور با استناد به دادههای موجود گزارش داد تنها ۳۶ درصد ظرفیت سدهای کشور بهعنوان مهمترین منابع تامین آب سطحی پر شده است.
بر اساس این گزارش، در سال آبی جاری بارشها حدود ۴۰ درصد کاهش داشته، بحران منابع آبی تشدید شده و کشور پنجمین سال آبی خشک را تجربه کرده است.
طبق آخرین دادههای شرکت مدیریت منابع آب ایران، از ابتدای مهر ۱۴۰۳ تا ۱۵ شهریور امسال، ذخایر پنج سد مهم ایران به صفر رسیده است.
«اولویت با محصولاتی است که امنیت غذایی کشور را تضمین کنند»
رییس موسسه تحقیقات آب در ادامه اظهارات خود، بر لزوم «تغییر رویه» در مصارف کشاورزی و صنعتی تاکید کرد و گفت باید «به سراغ تولید محصولاتی که برای کشور ارزش افزوده بالاتری دارند و امنیت غذایی واقعی کشور را تضمین میکنند، برویم».
کاویانپور افزود: «مردم، کشاورزان و صنایع باید خود را برای این روزها آماده کنند. در این راستا نیاز است تا صنایع و کشاورزان رویههای خود را تغییر داده و الگوهای خود را بر اساس فناوریهای جدید قرار دهند.»
او همچنین خواستار معرفی «ابزار و ادوات کاهنده مصرف» در بخش خانگی شد و هشدار داد با توجه به نبود چشمانداز بهبود منابع آبی در کوتاهمدت، «احتمالا شرایط سختتری» در پیش خواهد بود.
مسئولان جمهوری اسلامی در حالی مردم را به صرفهجویی و اصلاح الگوی مصرف فرامیخوانند که خود از حل ریشهای بحرانهای ساختاری و مدیریتی در حوزه آب و برق ناتوان بودهاند و حتی تعطیلی استانهای مختلف کشور را بهعنوان راهکاری موقت برای جلوگیری از وخامت اوضاع به کار گرفتهاند.
